25055.09 - Inspreektekst namens IVN bij sessie 1 december 2025

Voorstel Groenbeleids- en Biodiversiteitsplan gemeente Best Inspreken namens IVN Best op 1/12/2025

Het is een eigentijds document met actuele punten en doelen. Goed om te zien dat een Santamour regel is verwerkt, regelgeving voor bomen vanuit het Handboek bomen, het vergroten van het aandeel struiken tussen bomen en gazon, Basiskwaliteit natuur, ambassadeurssoorten en paraplusoorten, monitoring en participatie. Voor groenbeheer is het duidelijk waar rekening mee gehouden moet worden – variatie aan boomsoorten maar toch ruimte voor cultuurhistorische waarden. En door BEST ook aandacht voor Bodem en Ecosysteemdiensten. Kortom een mooi plan met veelbelovend beleid voor de fysieke vergroening van de openbare ruimte voor 2026-2036. De vragen die het bij ons opriep zou ik hier graag toelichten:

1. Hoe gaan we borgen dat dit mooie plan kan worden uitgevoerd? We denken dat we daarvoor groennormen nodig hebben. In het plan staat alleen dat Best die gaat onderzoeken (4.1.3) en dat we een inventarisatie gaan starten over onnodige verharding in Best (4.1.4). Dit is een belangrijke start. Het vastleggen van concrete richtlijnen of normen verstevigt het beleidsplan, bijvoorbeeld “we gaan minimaal xx% ontharden bij straatrenovaties”, of globaler “als gemeente gaan we bij renovaties het goede voorbeeld geven”. Of “we gaan een onthardingsproject opstarten die de meest versteende locaties gaat aanpakken”. Of “met een onthardingsproject willen we de ruimtelijke ongelijkheid tussen wijken (genoemd in de knelpunten) verlagen”. Of “we bekijken of de meest versteende locaties liggen in particuliere of openbare ruimte. Voor beide nemen we afzonderlijke maatregelen”.

Qua groenbeleid hebben we weinig om ons aan vast te houden. Aangezien Groen weerloos is zonder bescherming en in economische afwegingen altijd het onderspit delft, is de vraag: Hoe kunnen we vooruit lopen op het onderzoek? Bijvoorbeeld dat we niet alleen groene daken maar ook groene gevels gaan stimuleren? Of dat we gebruik zullen maken van de groendata (op klimaateffectatlas.nl) om groendoelen per wijk vast te stellen? De 3-30-300 regel is een norm die we makkelijk kunnen overnemen. In het participatieverslag staat opgenomen dat die niet wordt opgenomen omdat het geen onderdeel is van beheerbeleid, maar een 30% schaduw door boomkronen wordt wel degelijk mede bepaald door beheer. In 4.2.1. wordt genoemd voor iedereen bereikbaar groen, rollator-afstand is 500 m, bij hoge temperaturen wat minder, dus 300 meter lijkt een prima norm. Ook fijn als “struikelplek” voor jonge kinderen. Wat houdt ons tegen om hier alvast mee te starten?

2. Hoe zorgen we ervoor dat oude(re) bomen in Best kunnen blijven groeien? Zowel het voorkomen van omhakken als het verzorgen van de bomen die het met het veranderende klimaat steeds moeilijker krijgen is een punt van zorg. (compensatie en opnieuw aanplanten brengt geen oude(re) bomen terug). Als we serieus willen werken aan een kwalitatief bomenareaal (50% ouder dan 50 jaar in 2050!) en minimaal 10% bomenkronen in de openbare ruimte, dan kunnen duidelijk normen voor groen en een kapverbod op gezonde bomen, enorm ondersteunen a. Dus laten we in gemeente Best geen bomen meer kappen, tenzij …

b. Beleid BEST, mooi gevonden, begint niet voor niets met Bodem en die wordt sterk beïnvloed door bouwactiviteiten en aanleg van wegen e.d. Hoe wordt dit meegenomen bij de aanbesteding van projecten om "bloempot-bomen" te voorkomen en bestaande bomen te behouden. Het handboek bomen bevat maten die nodig zijn als ondergrondse groeiplaats voor bomen van de 1ste, 2de, en 3de orde grootte. Als de bodem niet goed wordt opgeleverd, betalen beheerders later de rekening voor bomen die niet aanslaan. c. Tijdens ruimtelijke ontwikkelingen horen bomen beschermd te worden, zowel boven als onder de grond (Handboek bomen, Hoofdstuk 15). Het beschermde dorpsgezicht, ons mooie Lindenlaantje bij het Stationsgebied, heeft een omvangrijk wortelgestel onder de grond. Op het moment dat voor bouwactiviteiten een groot deel van de wortels wordt weggehaald omdat er een parkeergarage dicht op de bomen wordt geplaatst, is er een probleem dat niet meer kan worden hersteld. d. Verdichten van de bodem rondom bomen leidt tot sterke verzwakking van bomen. Door aanplanten van struiken rondom bomen kan worden voorkomen dat er te dicht wordt geparkeerd bij bomen. In het centrum zouden grotere boomspiegels met lage struiken de bomen kunnen beschermen (kermis!)

3. Wat is de reden om dit plan te beperken tot bestaand groen in de openbare ruimte? Het document heet een “groen beleidsplan” en geen “groen beheerplan”. In een groen beleidsplan verwachten we ambities om onze groene omgeving te behouden en verbeteren juist in samenwerking met inwoners, bedrijven en ontwikkelingen. Alle partijen hebben baat bij duidelijke richtlijnen voor een groen en biodivers dorp. a. 4.3.1. – Goed dat er regels voor groencompensatie staan beschreven. Maar er zijn hier nog veel gaten. Het groen in particulier bezit, zelfs met een groenbestemming, kan weggehaald worden zonder consequenties, waardoor er bijvoorbeeld onlangs prachtige platanen in het toch al zo versteende industriegebied zijn omgehakt. b. Wat als een partij eerst grond aankoopt van de gemeente om er vervolgens op te bouwen? Dan is het geen openbaar groen meer. c. Wat als de hoofdgroenstructuur wordt aangetast met compensatie? d. Wat als hoogwaardig groen wordt gecompenseerd met een groen sedumdak? Kan dat? Fijn dat deze regel er is maar het moet nog verder uitgewerkt worden om discussies, en alsnog achteruitgang, te voorkomen

De stukken over gezondheid (4.2) en bewustwording (5.6) spreken ons aan en we zouden er aan willen toevoegen aan er op dit moment enorme kansen liggen in onder andere het onderwijs. Alle basisscholen gaan de komende 4 jaar aan de slag met cultuur en natuur. Door aan te haken bij de het onderwijs, voor inventariseren, misschien kleinschalig en low profile, kunnen er stappen worden gemaakt. De basisschoolkinderen van nu zijn over 10-15 jaar volwassen! Bovendien nemen kinderen hun ouders “mee”. Wij ondersteunen dit plan van harte en zouden het graag aangescherpt zien met duidelijk normering en uitgebreid naar het groen bij inwoners en bedrijven. Met het uitdragen van heldere beleidskaders en het faciliteren en ondersteunen van daarbinnen passende initiatieven vanuit de samenleving kunnen we versnellen tegen lagere kosten. Samen krijgen we zoveel meer voor elkaar!