25054.21a - Beantwoording technische vragen L. Kennis (Best open) over Herindelingsontwerp 'Best en Oirschot samen één'

Beantwoording technische vragen Vragen: U kunt uw vraag mailen naar raadsgriffie@gembest.nl * Naam + politieke partij Raadsvoorstel/onderwerp

Leon Kennis Best Open 25054 – Herindelingsontwerp ‘Best en Oirschot, samen één’ Bijlage B – Herindelingscan Best Oirschot (25054.05)

Vragen en antwoorden:

Dorpsplein 2 Postbus 50 5680 AB Best T: 0499 360 375 raadsgriffie@gembest.nl www.gemeentebest.nl

Vraag 1:

Algemene uitkering 718.000 in de min. Hoe wordt dit opgevangen, is dit onderdeel van het budget dat men krijgt voor de fusie (gemeente fonds)?

Antwoord 1:

Op basis van de huidige informatie (2025) is de algemeen uitkering van de nieuwe gemeenten € 718.000 lager dan de optelsom van de algemene uitkering van de huidige gemeenten Best en Oirschot. Deze daling kan worden opgevangen door een verlaging van o.a. de bestuurskosten (raad, college, griffie, gemeentesecretarissen, etc.), omdat deze na herindeling maar voor één gemeente gemaakt hoeven te worden. Het budget dat de gemeente voor de fusie ontvangt uit het gemeentefonds (tijdelijke maatstaf herindeling) kan hier niet voor worden gebruikt, omdat dit en eenmalig budget is en de lagere algemene uitkering jaarlijks (structureel) doorwerkt. De aanvullende uitkering van 1,440,000 voor iedere gemeente wordt nu feitelijk gehalveerd naar dit bedrag voor 1 gemeente. Kortom, 1,440,000 in de min. Hoe wordt dit opgevangen, is dit onderdeel van het budget dat men krijgt voor de fusie (gemeente fonds)? Gemeenten ontvangen inderdaad in de jaarlijkse algemene uitkering een vast bedrag van € 1.440.000. Doordat er na de herindeling sprake is van één gemeente in plaats van twee vervalt er een bedrag van € 1.440.000. Daartegen over staan echter ook positieve effecten waardoor de algemene uitkering vanaf 2028 niet € 1.440.000 lager zal zijn maar “slechts” € 718.000.

Het wegvallen van een van de twee vaste bijdragen van € 1.440.000 leidt dus niet tot een extra terugval maar is onderdeel van het uiteindelijke bedrag van € 718.000. Op bladzijde 93 van de herindelingsscan (bijlage 8.1) vindt u een totaaloverzicht van alle mutaties die uiteindelijk leiden tot het bedrag van € 718.000. Waarom behoort “stijging van personeelslasten vanwege opschaling” niet onder frictiekosten? Werving personeel doet dit wel, willen we personeel niet graag behouden dan? Bij frictiekosten wordt onderscheid gemaakt in: kosten die zich voordoen als gevolg van het feit dat er sprake is van een herindeling, kosten die zich ook zonder dat er sprake is van een herindeling voordoen maar door de herindeling in tijd naar voren moeten worden gehaald en kosten die horen bij de schaalgrootte van de (nieuwe gemeente) en waar sprake is van (beleids)keuzes. In het door u genoemde voorbeeld gaat het om lasten die behoren tot de nieuwe schaalgrootte van de gemeente dan wel gekenmerkt worden door een grote mate van beleidsvrijheid. Immers, vergelijkbare gemeenten hebben deze lasten ook dan wel de gemeente had ook de vrijheid om de lasten niet te nemen. Frictiekosten dienen voorafgaand aan de herindeling verantwoord te worden, krijgt de raad hier nog een inzage in? Op blz.

25 van de herindelingscan staat: “Frictiekosten behoren volgens de commissie BBV voorafgaand aan de herindeling verantwoord te worden ten laste van de exploitatie van de twee gemeenten. Frictiekosten die na de herindeling worden gemaakt, komen ten laste van de nieuwe gemeente”. Het gaat er dus niet om dat (alle) frictiekosten voorafgaand aan de herindeling moeten worden verantwoord. Wat er wordt bedoeld is dat de frictiekosten die voorafgaand aan

Vraag 2:

Antwoord 2:

Vraag 3:

Antwoord 3:

Vraag 4: Antwoord 4:

1

Beantwoording technische vragen

Vraag 5:

Antwoord 5:

Vraag 6:

Antwoord 6:

Vraag 7: Antwoord 7:

Vraag 8:

Antwoord 8:

Vraag 9:

Antwoord 9:

Vraag 10:

de herindeling worden gemaakt in de administratie van de afzonderlijke gemeenten wordt verantwoord. Frictiekosten die na de herindeling worden gemaakt worden verantwoord in de administratie van de nieuwe gemeente. Uw raad krijgt hier via de reguliere P&C cyclus inzicht in. Frictiekosten kunnen voor de datum van de herindeling worden gemaakt uit de algemene reserves. Dit mag mits de algemene reserves op het minimaal noodzakelijke niveau zitten welke met de herindelingsbijdrage aangevuld mogen worden. Is dit bedrag al in beeld? Bedoeld wordt, zie blz. 25 van de herindelingscan, dat de nieuwe gemeente de algemene reserve weer op het minimaal noodzakelijk geachte niveau brengen, in het geval dat de algemene reserve door de uitgaven voor frictiekosten hieronder komt. Hiervoor kan de nieuwe gemeente de te ontvangen herindelingsbijdrage aanwenden. Per gemeente krijgt men circa €114 per inwoner vanuit de verdeelmaatstaf. Dit is voor best met 33K inwoners een bedrag van 3,762,000 met daarin 40% in 2027 €1,504,800 en de overige 3 jaren 20% €752,400. Deze bedragen zijn afdoende om de frictiekosten op te vangen? Het bedrag van de verdeelmaatstaf moet worden gezien als een totaalbedrag dat in aanloop van en na de herindeling wordt uitgekeerd. In bijlage 8.2 is dit nader gespecificeerd. In het jaar voor de herindeling wordt een totaalbedrag van € 1.160.000 ontvangen.

Beide gemeenten kunnen afspraken maken over de inzet van het budget dat in het jaar voorafgaand aan de herindeling voor frictiekosten wordt ontvangen. De vanaf de datum herindeling uit te keren bedragen (over een periode van 4 jaar) komen ten goede aan de nieuwe gemeente. Een verdeling per huidige- en vanaf 2028 voormalige gemeente(n) wordt niet gemaakt. Het is uiteraard mogelijk dat er voorafgaand aan de herindeling een hoger bedrag dan € 1.160.000 aan frictiekosten zijn. In dat geval kunnen de gemeenten het meerdere dekken uit de algemene reserves. In dat geval doet zich dus de in vraag 5 geschetste situatie voor. Heeft Oirschot een positief bedrag in de algemene reserve zodat niet alles vanuit de algemene reserve van Best aangevuld moet worden? Uit de jaarrekening 2024 van de gemeente Oirschot komt naar voren, dat de stand van de algemene reserve van Oirschot is op 31 december 2024 totaal € 6,8 miljoen bedraagt. Dit is ook weergegeven op blz. 63 van de herindelingsscan. Door diftar toe te passen kan er een verschil in kosten komen tussen een en meerpersoons huishoudens. Dit is nu niet meegenomen waardoor Best nog hoger uitkomt in woonlasten als Oirschot bij eenpersoonshuishoudens. Dit mag benoemd worden in het document ipv “het is aannemelijk dat als de gemeente Best” zie pagina 31 bovenaan.

Met het woord “differentiatie” op pagina 31 bovenaan wordt iets anders bedoeld dan “diftar”. Bedoeld wordt, dat de gemeente Best bij de tarieven voor afval en rioolheffing geen onderscheid maakt tussen een- en meerpersoonshuishoudens. De gemeente Oirschot doet dat wel. Ondanks dat de lasten (rioolheffing) lager zijn per inwoner in Best zijn de kosten 100% kostendekkend. In Oirschot zijn de kosten hoger en is het slechts 96% kostendekkend. Waarom is dit? Gaan de inwoners van Best meer betalen om dit recht te trekken? Dit is en beleidskeuze van de gemeente Oirschot. Uit de conceptbegroting 2026-2029 van de gemeente Oirschot komt naar voren dat de gemeente in 2026 een bedrag van € 198.000 uit de voorziening riolering onttrekt. Op pagina 33 onderaan: De gemeente Oirschot heeft ten opzichte van de gemeente Best relatief veel bedrijven in de gemeente (volgens rekenmodel meicirculaire 2024 van BZK Oirschot 3.190 en Best 4.005). Hier gaat iets mis want Best telt nu meer bedrijven in deze zinsopstelling?

2

Beantwoording technische vragen Antwoord 10:

Vraag 11:

Antwoord 11: Vraag 12:

Antwoord 12: Vraag 13:

Antwoord 13:

De tekst is inderdaad verwarrend. Bedoeld wordt het aantal bedrijven in relatie tot het aantal inwoners. Best heeft in absolute zin inderdaad meer bedrijven dan Oirschot in de gemeente. De gemeente Best zal structureel een begrotingstekort hebben van 5,7 miljoen in 2029 (zie pagina 44), dit komt deels door het stationsgebied. Gaat er geen extra geld voortvloeien voor dit plan vanuit de Beethovendeal? De verwachting is dat we deels gecompenseerd gaan worden voor kosten in het kader van het stationsgebied vanuit de Beethovendeal. Op pagina 47: Enkele investeringen met financiële impact zoals de uitvoeringskosten van de ontwikkelingen Dorpsplein en Wilhelminadorp zijn nog als p.m. raming opgenomen. Nadere uitwerking inclusief dekkingsvraagstukken zal, gelet op de voorgenomen herindeling per 1 januari 2028, in afstemming met de gemeente Oirschot plaatsvinden. Kortom, dit wordt dus alvast vooruitgeschoven, wat vinden we hiervan? Er is reeds bekend dat het opnieuw bouwen i.p.v. renoveren leidend gaat zijn voor de MFA. In de kaderbrief 2027 wordt een integrale afweging gemaakt tussen ambities en de bijbehorende financiën. Op pagina 52 staat nu dat er in 2027 kosten van 11 miljoen investeringskosten geraamd worden, hoe rijmt dit met voorgaande punt als de MFA verschoven wordt naar na 2028? De op pagina 52 genoemde € 11 miljoen investeringskosten betreffen de MFA Wilhelminadorp.

De bij vraag 12 genoemde p.m. raming Wilhelminadorp gaat over de integrale wijkontwikkeling van Wilhelminadorp.

Meer vragen over hetzelfde onderwerp? Voeg dan rijen toe met de tab-toets. *Als u de vragen donderdag na de beeldvormende sessie vóór 12.00 uur mailt, beantwoordt het college uw vragen uiterlijk donderdag voor de oordeelsvormende sessie.

Artikel uit 1e Wijziging Reglement van Orde gemeenteraad 2023: Artikel 3.35 – Technische vragen Technische vragen worden kort en bondig geformuleerd. Het zijn informatieve vragen die bedoeld zijn om een beter begrip van een onderwerp of geagendeerd raadsvoorstel te krijgen. Het kunnen vragen zijn over feiten, omstandigheden en de uitleg daarvan of over de feitelijke gevolgen van een besluit. 2. Technische vragen worden ingediend bij de griffie. 3. Technische vragen over geagendeerde raadsvoorstellen die zijn ingediend bij de griffie uiterlijk donderdag vóór 12.00 uur na de beeldvormende sessie, worden door het college uiterlijk donderdag voor de oordeelsvormende sessie vóór 12.00 uur beantwoord. De antwoorden van het college worden door de griffie op het raadsinformatiesysteem geplaatst bij het agendapunt van de desbetreffende sessie. 4. Bij technische vragen over een onderwerp spant het college zich in om de technische vragen zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk binnen 7 dagen na ontvangst van de vraag, te beantwoorden. De antwoorden van het college of de burgemeester worden door de griffie op het raadsinformatiesysteem geplaatst. 1.

3