25052.00 - Sessieformulier Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Sessieformulier

Openbare beeldvormende en oordeelsvormende sessie

Onderwerp: Beeldvormende sessie: Oordeelsvormende sessie: Sessieleider: Sessiegriffier: Portefeuillehouder: Locatie: Bijzonderheden:

25052 – Programmabegroting 2026 meerjarenraming 2027-2029 20 oktober 2025 27 oktober 2025 Sjoerd Vrijburg Tom Bartels Rik Dijkhoff. Voltallig college aanwezig. Raadzaal Publiek kan de vergadering fysiek in gemeentehuis volgen of online best.notubiz.nl.

en

het via

Onderwerp en aanleiding Het college heeft aan de raad het raadsvoorstel Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 aangeboden. De basis voor deze begroting zijn het Beleidsakkoord ‘We doen het samen 2022-2026’ en de door de raad vastgestelde kaders via de Kadernota 2026. Er is sprake van een begrotingstekort over de jaren 2026 tot en met 2029. Voorgesteld wordt om de begroting voor 2026 en 2027 sluitend te maken door een aantal incidentele lasten te dekken uit de vrije algemene reserve. Programma beeldvormende sessie Na een korte inleiding van de sessieleider wordt er informatie verstrekt via een presentatie per portefeuillehouder over de belangrijkste punten uit de portefeuilles. Vervolgens is er voor de aanwezigen gelegenheid om vragen te stellen aan de portefeuillehouders. Inwoners, organisaties en andere betrokkenen kunnen tijdens de beeldvormende sessie hun inbreng hebben. Wilt u hiervan gebruik maken? Meldt u zich dan aan door een mail te sturen naar raadsgriffie@gembest.nl. De griffie neemt vervolgens contact met u op om de mogelijkheden te bespreken. Technische vragen van raads- en burgerleden Technische vragen uiterlijk op 22 oktober na de beeldvormende sessie indienen. Het streven is om voor de oordeelsvormende sessie eventuele technische vragen over dit voorstel te beantwoorden. Deze worden door het college uiterlijk 27 oktober beantwoord.

De griffie plaatst de antwoorden op het raadsinformatiesysteem bij het agendapunt van de sessie. Uw vragen kunt u sturen naar raadsgriffie@gembest.nl. U kunt daarvoor dit formulier gebruiken. Programma oordeelsvormende sessie Na een korte inleiding van de sessieleider is er voor inwoners, organisaties en andere betrokkenen gelegenheid om gedurende 5 minuten (per persoon) gebruik te maken van het inspreekrecht. Wilt u hiervan gebruik maken? Meldt u zich dan uiterlijk voor 12.00 uur aan op de dag van de sessie door een mail te sturen naar raadsgriffie@gembest.nl De griffie neemt vervolgens contact met u op om de mogelijkheden te bespreken.

Aan het einde van de discussiesessie wordt geïnventariseerd of dit raadsvoorstel als A- of B-stuk wordt geagendeerd voor de raadsvergadering. In het laatste geval benoemen de deelnemers van de sessie de openstaande discussiepunten. Planning Het raadsvoorstel is ter besluitvorming geagendeerd voor de raadsvergadering van 10 november 2025. Resultaat/conclusie Beeldvormende sessie: Aan deze sessie namen alle fracties deel, behoudens Best-Anders. Aangegeven wordt dat wethouder V.d. Heijden ziek is en daarom niet aanwezig is. Wethouder Dijkhoff geeft vervolgens samen met wethouder Slijper een presentatie. De presentatie is kort voor de vergadering aan de stukken toegevoegd. Gesproken is over o.a.: Deel presentatie wethouder Slijper: - Technische toelichting Ontwikkelscenario’s Best: komt hier ook de inpassing van de MIRT actualisatie in terug? Geantwoord wordt dat dit nu nog niet helemaal duidelijk is en het college hier nog over spreekt; - Prijsverhogingen van de uitvoeringsmaatregelen die eerder genoemd zijn in de eerder vastgestelde KTM pakketten en of hier ook de inflatiecorrectie van de afgelopen jaren is meegenomen. Deel presentatie wethouder Dijkhoff: - Ontwikkeling van de p.m. kosten waar keuzes gemaakt moeten worden; - Proces raad en college naar Kaderbrief 2027 waarin harde keuzes gemaakt moeten worden door het tekort voor 2028 en 2029.

Dit proces moet daarom eerder opgestart worden dan gebruikelijk om keuzes te maken; - Toezicht wet Arhi. Gaat in per 2 december 2025 (indien herindelingsontwerp wordt aangenomen). Vraag vanuit wethouder of er een extra moment moet komen specifiek gericht op de jaren 2028 en 2029 om die tekorten te dekken. Dan kunnen vervolgens in de Kaderbrief 2027 echte keuzes gemaakt worden. Alle vragen vanuit de aanwezige raads- en burgerleden worden gedurende avond door de portefeuillehouders en/of ambtelijke ondersteuning beantwoord. Er zijn hierbij twee opties: 1. Gewijzigd vaststellen vanuit het college Hierbij komt er een gewijzigd voorstel ter vaststelling naar de raad op 10 november waarbij alle p.m. posten eruit zijn. 2. Via een amendement tot gewijzigd vaststellen vanuit de raad. Wethouder Dijkhoff geeft aan dat de analyse eind deze week gereed is en volgende week dinsdag in het college zit, dus pas na de oordeelsvormende sessie. De oordeelsvormende sessie vindt dus plaats over de stukken die tot dusver tot ieders beschikking staan. De analyse en bijbehorende systematiek wordt besproken in het presidium van 27 oktober. Hierbij zit onder voorbehoud een geactualiseerde financiële foto. Een van de fractievoorzitters kan het hierover gevoerde gesprek in het presidium de daarop volgende oordeelsvormende sessie toelichten aan de aanwezige raads- en burgerleden.

In verband met de wet Arhi is het idee van de wethouder om voor nu het tekort cosmetisch op te lossen (via de VAR). De heer Meeuwis geeft mee dat het wellicht een goede optie is om

2

na afloop van de raadsvergadering van 3 november nog een extra oordeelsvormende sessie over de programmabegroting (na wijziging) in te plannen. Ook dit gesprek hoort thuis in het komende presidium. Deel wethouder Zeeman: - Keuzes kosten niet uit de pas te laten lopen in het sociaal domein. Grote opgave waarvan wordt aangegeven dat het naar de raad gebracht moet worden als er minder populaire keuzes gemaakt moeten worden. Deel burgemeester Donders: - Werving en behoud acties ook i.r.t. de fusie met Oirschot; - Raadsbesluit kadernota 2026: in de aanloop naar de begroting te kijken naar de keuzes o.a. voorgenomen fusie: is daar naar gekeken? Geantwoord wordt dat daar naar is gekeken, de uitwerking volgt nog. Het gaat over een aantal dossiers zoals organisatieontwikkeling en huisvesting. Dat kost geld natuurlijk maar daar worden de gemeenten achteraf door het rijk in gecompenseerd (frictiekosten). Naar verwachting bedragen deze Ahri gelden rond de 5,6 miljoen. Is een gevolg van de fusie, staan nu dus nog niet in de begroting. Toezeggingen: - Wethouder Dijkhoff zegt toe bij wethouder Van der Heijden na te vragen naar de stand van zaken van ShintoLabs als vervanging van de woningbouwmonitor. Staat deze al openbaar voor iedereen of niet? Zo nee, wanneer komt die wél openbaar? Antwoord: De woningbouwmonitor is openbaar en online te vinden via https://woningbouwkaart.gemeentebest.nl/ .

Op de kaart zie je de woningbouwprojecten in Best , met aantallen, differentiatie, procesfase en verwacht opleverjaar. We zijn bezig onze verslaglegging te verbeteren. De differentiatie en procesfases hopen we hierdoor scherper in beeld te krijgen (en te monitoren). -

Burgemeester Donders zegt toe de vraag van mevrouw Gondrie schriftelijk te beantwoorden over of de conclusie juist is dat de lagere lasten inhuur extern personeel en de hogere lasten vast personeel in de begroting betekent dat er dit jaar minder gebruik wordt gemaakt van externe inhuur. Antwoord: Vanuit HR oogpunt is dit de juiste conclusie. Dit past bij het toekomstige streven en de trend van afgelopen jaren dat we intern kritischer zijn op inhuur. Vast personeel (ook door andere wervingsmethoden ed) weten we in veel gevallen goed binnen te halen wanneer daar ook formatieplaats en dus budget voor is. Uiteraard blijft inhuur soms noodzakelijk op lastig te vervullen vacatures, ter vervanging van tijdelijke ziekte/uitval van medewerkers of (incidentele) projecten. Ter afronding van de beeldvormende sessie wordt geconcludeerd dat er nu nog geen discussiepunten voor de oordeelsvormende sessie kunnen worden aangegeven. I.v.m. de afwezigheid van wethouder Van der Heijden kunnen eventuele vragen over zijn portefeuille nog schriftelijk gesteld worden. Oordeelsvormende sessie: Alle fracties zijn aanwezig. De heer Verheijen geeft voor de start van de oordeelsvorming nog een terugkoppeling van het gesprek in het presidium over de behandelwijze van de begroting. Dit n.a.v. het gesprek tijdens de beeldvorming over het begrotingstekort voor de jaren 2028 en 2029 i.r.t. de wet Arhi.

De heer Verheijen koppelt terug dat is besloten

3

géén extra oordeelsvormende sessie te organiseren. De reden hiervoor is dat er enkel “cosmetische ingrepen” worden voorgesteld. Gesproken is over: - Uitvoering motie leges, bij kadernota beloofd zit in deze programmabegroting. Geantwoord wordt dat er nog geen tijd is geweest om de analyse uit te voeren. Op dit moment is er enkel een quick-scan beschikbaar; - Revolving fund Volkshuisvestingsreserve (zie ook discussie Kadernota) bij wijkvisie Wilhelminadorp; - Investeringen en geplande investeringen in gemeentehuis. Wat is de ambitie van de raad? - VRBZO en de extra investeringen die op de gemeente Best afkomen. Mevrouw Donders geeft aan dat het tekort gaat over de basis op orde van de VRBZO. Er is opnieuw geld nodig. Exacte bedrag wordt nu aan gewerkt. In de loop van 2026 volgt er een begrotingswijziging. - De heer Verheijen geeft aan, mede gerelateerd aan bovenstaand punt, dat er een moment gecreëerd moet worden om naar de totale lijst van prioriteringen en onontkoombaarheden te kijken als raad om daar een afgewogen keuze over te maken. Wens bestaat om niet overvallen te worden door plotselinge onontkoombaarheden waardoor andere ambities niet meer gerealiseerd kunnen worden. Wethouder Dijkhoff zegt toe de motie leges alsnog uit te voeren en hierop uiterlijk in Q1 2026 terug te komen bij de gemeenteraad.

Burgemeester Donders zegt toe dat ze de raad op de hoogte gaan houden van de ontwikkelingen/voortgang bij de VRBZO m.b.t. de verwachte budgetaanvraag die op de raad afkomt in 2026. Openstaande discussiepunten zijn: - Revolving fund (zie ook discussie Kadernota) bij wijkvisie Wilhelminadorp. Uit sessieformulier Kadernota 2026: - Volkshuisvestingsreserve: hier is een motie voor in voorbereiding vanuit D66. Hierin wordt een oproep gedaan om €3 miljoen euro vrij te maken en te labelen als Volkshuisvestingsreserve. Aangegeven wordt door aanwezigen dat de motie vroeg lijkt. Investeringsmogelijkheden voor de ambitie/impuls in het Wilhelminadorp is wenselijk, maar niet om het zo breed in te zetten. Hierbij wordt ook gerefereerd aan het Rekenkamerrapport woonbeleid uit 2021. Geconcludeerd wordt dat er openstaande discussiepunten zijn en er meerdere moties en/ of amendementen in voorbereiding zijn. Voorgesteld wordt daarom om voorliggend raadsvoorstel als B-stuk te agenderen voor de raadsvergadering van 10 november 2025.

4