25029.05 - Accountantsverslag Gemeente Best getekend
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Best 16 juni 2025 Eindhoven
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van Gemeente Best T.a.v. de Griffie Dorpsplein 2 5683 GA BEST Eindhoven, 16 juni 2025 Betreft: Accountantsverslag boekjaar 2024 Geachte leden van de raad, Hierbij bieden wij u het accountantsverslag aan naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2024 van de Gemeente Best. Onze opdracht is het controleren van de jaarrekening op het aspect getrouwheid. In het kader van onze opdracht hebben wij in oktober 2024 een interim controle uitgevoerd. De bevindingen hieruit zijn reeds in een separate boardletter gerapporteerd. Aansluitend zijn wij in april 2025 gestart met de jaareindecontrole die wij onlangs hebben afgerond. De jaareindecontrole is gericht op het vormen van een oordeel in overeenstemming met de Nederlandse regels voor financiële verslaggeving.
© 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
Dit accountantsverslag bevat de belangrijkste bevindingen naar aanleiding van de jaareindecontrole. Waar mogelijk doen wij aanbevelingen gericht op verdere verbetering. Deze aspecten doen geen afbreuk aan ons oordeel omtrent de getrouwheid van de jaarrekening 2024. Wij hebben dit verslag in concept besproken met de ambtelijke organisatie en de verantwoordelijk wethouder. Wij hebben dit verslag toegelicht aan de auditcommissie op 2 juni 2025. Wij vertrouwen erop u middels onze rapportage voldoende geïnformeerd te hebben. Tot het geven van een nadere toelichting zijn wij uiteraard gaarne bereid. Wij danken de medewerkers van gemeente Best voor de plezierige en constructieve samenwerking en kijken uit naar de verdere samenwerking. Met vriendelijke groet, namens ons hele team, ValidSigned door drs. P. Peters RA op 16-06-2025
drs. P. Peters RA Extern accountant
2
Inhoudsopgave 1.
Samenvatting
4
2.
Ons oordeel
6
3.
Bevindingen jaarrekening 2024 1. 2. 3. 4.
Rechtmatigheid Grondexploitaties Jeugdhulp en Wmo Overige bevindingen
4.
Overige aspecten
5.
Bijlages 1. 2.
Tabel fouten en onzekerheden SiSa Tabel fouten en onzekerheden TOZO
10 13 14 15
17
19 22 20
© 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
3
1. Samenvatting - oordeel Ons oordeel Onderwerp
Goedkeurend
Afkeurend
Anders
Toelichting
-
-
De jaarrekening 2024 geeft een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten en lasten over 2024 als van de activa en passiva per 31 december 2024 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).
Wel bevindingen
Anders
Toelichting
-
-
Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de financiële rechtmatigheid en is opgesteld in overeenstemming met de kadernota rechtmatigheid en de met de raad gemaakte afspraken. Doordat de onrechtmatigheden binnen de daarvoor gestelde grenzen zijn gebleven, is door het college rechtmatig gehandeld.
-
-
Wij hebben vastgesteld dat de WNT-verantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening voldoet aan de daaraan te stellen eisen.
-
-
Wij hebben de SiSa-bijlage zoals opgenomen in de jaarrekening gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2024. Op grond hiervan melden wij dat geen fouten en/of onzekerheden zijn geconstateerd boven de voor de SiSa geldende rapporteringstoleranties.
Getrouw beeld
Onderwerp
Geen bevindingen
Rechtmatigheidsverantwoording
WNT verantwoording
SiSa bijlage
© 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
4
1. Samenvatting – financiële analyse Financiële analyse 2024 Resultaat exclusief inzet reserves in k€ € 2.000 €0 -€ 2.000
1.182
-1.598 -7.268
-€ 4.000 -€ 6.000 -€ 8.000
Primaire begroting Gewijzigde begroting Realisatie
Resultaat na mutatie reserves in k€ € 12.000 € 10.000 € 8.000 € 6.000 € 4.000 € 2.000 €0
10.039 1.306
1.507
Primaire begroting Gewijzigde begroting Realisatie © 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
Het resultaat voor mutatie reserves (het saldo van baten en lasten) in de primaire begroting bedroeg € 1,6 mln negatief. Na mutatie reserves bedroeg het primair begrote resultaat € 1,3 mln positief. Gedurende het jaar is het resultaat flink negatief bijgesteld in de gewijzigde begroting voor mutatie reserves naar € 7,3 mln negatief, maar deze extra lasten werden gedekt door reserves, zodat het bijgestelde resultaat na reserves nog steeds positief bleef met € 1,5 mln. Het gerealiseerde resultaat voor mutatie reserves bedraagt € 1,2 mln positief. Het eigen vermogen neemt met dit bedrag toe. Belangrijkste verschil met de bijgestelde begroting (voor mutatie reserves) zijn de lagere lasten op de Oekraïne-opvang van € 4,0 mln en de lagere lasten verduurzaming (€ 1,3 mln). Deze bedragen zijn in de raadsvergadering van 14 april 2025 besloten om overgeheveld te worden naar 2025. Echter zijn op veel meer programma onderdelen voordelen behaald. Wij hebben het bestuur en management om aandacht gevraagd voor het bijstellingsproces van de begroting. Het gerealiseerde resultaat na mutatie reserves bedraagt € 10 mln positief en wijkt daarmee € 8,5 mln af van de bijgestelde begroting. In de jaarrekening is onder ‘resultaat en toelichting’ te zien dat op zeer veel thema’s minder uitgaven dan begroot zijn gerealiseerd. Hierbij vallen o.a.
de volgende zaken op: • Lagere uitgaven door budgetoverheveling € 7.328.000 (diverse programma’s) • Lagere kapitaallasten € 600.000 (diverse programma’s) • Hogere algemene uitkering € 400.000 (programma bestuur en ondersteuning) • Per saldo diverse lagere lasten / hogere opbrengsten € 1.200.000 diverse programma’s) • Hogere uitgaven jeugdzorg -/- € 1.200.000 (programma Sociaal Domein) Het positieve resultaat van € 10 mln is vooral als incidenteel bestempeld en komt voor een groot deel (circa € 7,3 mln) uit het doorschuiven van projecten en budgetten of het laat beschikbaar komen van middelen via bijvoorbeeld spuk-regelingen. Wij adviseren om het ambitieniveau van de gemeente goed af te stemmen op de mate waarin projecten kunnen worden gerealiseerd. De hogere jeugdlasten lijken daarentegen eerder structureel te zijn. Wij adviseren dit gegeven mee te nemen in de meerjarenbegroting. 5
1. Samenvatting – financiële analyse Financiële analyse 2024 Eigen vermogen in € mln
Opbouw eigen vermogen in € mln
€ 100,0
€100
€ 80,0 € 60,0
82,7
80,3
87,1
88,2 €50
€ 40,0 € 20,0 €2021
2022
2023
2024
€-
Externe financiering in € mln € 30
8,6
10,0
Resultaat
32,1
29,2
Algemene reserve € 20
35,0
36,9
Dekkingsreserves € 10
11,3 2023
12,2 2024
18,8
Vaste en kasgeld lening
Solvabiliteit in % van balanstotaal 100% 71,0% 59,7% 50%
18,3 36,3%
Bestemmingsreserve€ 0
2023
2024
64,8% 62,8%
38,9% 39,5% 39,5%
Gemidd elde in NL Best
0% 2021 2022 2023 2024
Het eigen vermogen van de gemeente Best neemt toe met € 1,1 mln als gevolg van het positieve saldo aan baten en lasten en bedraagt € 88,2 mln eind 2024. Enerzijds zijn de dekkingsreserves (t.b.v. dekking afschrijvingslasten) met € 1,9 mln toegenomen en anderzijds zijn de overige bestemmingsreserves met € 0,9 mln toegenomen ten laste van de algemene reserve. Deze verschuiving is met raadsbesluiten onderbouwd. Mede hierdoor is de weerstandscapaciteit gedaald van € 33,4 mln eind 2023 naar € 30,5 mln eind 2024. Hoewel de weerstandscapaciteit is gedaald, is de weerstandsratio cf. de landelijke norm nog steeds uitstekend om de benoemde risico’s van € 9,7 mln (vorig jaar € 6,9 mln) te dekken. Wij merken hierbij op dat de risicoanalyse voor het laatst is gedaan ten behoeve van de begroting 2025 en conform de huidige systematiek weer gepland staat voor de zomer van 2025 (t.b.v. meerjarenbegroting). Hoewel de huidige vermogenspositie nog goed is, laat de kaderbrief 2025 zien dat de vermogenspositie onder druk komt te staan door o.a. gewijzigde dekking vanuit de algemene uitkering, stijgende kosten op onder andere jeugdzorg/ WMO en toekomstige investeringen. De totale externe financiering bedraagt eind 2024 € 18,3 mln (eind 2023 € 18,8 mln). Daartegenover zijn liquide middelen en uitstaande gelden in schatkistdepots beschikbaar van ca. € 37 mln.
Dit geld is nodig voor financiering van o.a. toekomstige projecten, zoals onderwijshuisvesting, de stationsomgeving, de visie Dorpsplein en de schaalsprong. Gezien de omvang en daarbij gepaard gaande onzekerheden, is het belangrijk om bij besluitvorming de effecten op de financiële positie nauwkeurig te blijven monitoren. Dit onderwerp hebben wij in de auditcommissie van februari 2025 uitgebreid besproken via een apart geformuleerd speerpunt. © 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
6
2. Ons oordeel Onderwerp
Toelichting
Gehanteerde controle en rapporterings-tolerantie
Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2024 uitgevoerd met inachtneming van de volgende toleranties, zoals opgenomen in het controleprotocol. Indien de geconstateerde fouten en onzekerheden het bedrag van de goedkeuringstolerantie niet overschrijden kan in beginsel een goedkeurende controleverklaring worden afgegeven.
Controleverschillen
Grondslag
Omvang
Tolerantie
Goedkeuringsgrens fouten
1% van de werkelijke lasten inclusief dotatie reserves
€ 113.660.455
€ 1.136.605
Goedkeuringsgrens onzekerheden
3% van de werkelijke lasten inclusief dotatie reserves
€ 113.660.455
€ 3.409.813
Rapporteringsgrens
Controleprotocol
In de jaarrekening 2024 resteren onderstaande ongecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden met betrekking tot de getrouwheid. Omdat het totaal aan onzekerheden onder de toleranties blijft, heeft dit geen effect op ons oordeel. Omschrijving
Omvang fout
Richting
Omvang onzekerheid
Verwijzing
Vaststellen levering zorg
-
-
€ 1.179.000
H 3.3
-
€ 1.179.000
Totaal getrouwheidsoordeel
© 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
€ 50.000
7
2. Ons oordeel Onderwerp
Toelichting
Jaarverslag verenigbaar
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag overeenkomstig het BBV is opgesteld en, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening. De programmaverantwoording hebben wij marginaal getoetst wat zoveel betekent als het signaleren van mogelijke belangrijke tegenstrijdigheden. De accountantscontrole omvat derhalve geen oordeel over de inhoudelijke juistheid en/of volledigheid van de informatieverstrekking opgenomen in de programmaverantwoording.
Schattingen
De opstelling van de jaarrekening vereist dat het college oordelen vormt en schattingen en veronderstellingen maakt die van invloed zijn op de toepassing van grondslagen en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen en van de baten en lasten. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. De schattingen en onderliggende veronderstellingen zijn in het kader van onze controleopdracht op aanvaardbaarheid beoordeeld. Hierbij hebben wij geen belangrijke tekortkomingen geconstateerd. In uw jaarrekening zijn de volgende belangrijke schattingen verwerkt: • De waardering van de grondexploitaties (zie bevinding 3.2); • De waardering van voorzieningen, in het bijzonder voor de voorzieningen groot onderhoud; • De inschatting van inbaarheid van debiteuren(vorderingen) en de getroffen voorziening voor oninbaarheid.
© 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
8
2. Ons oordeel Onderwerp
Toelichting
Verbonden partijen
In uw jaarrekening zijn diverse bijdragen aan verbonden partijen verwerkt. De (op basis van de financiële impact en risicoprofiel) belangrijkste verbonden partijen betreffen: • GR Veiligheidsregio Brabant Zuidoost: bijdrage € 1,74 mln (2023: € 1,5 mln) • GR GGD Brabant Zuidoost: bijdrage € 1,3 mln (2023: € 1,1 mln) • GR ODZOB: bijdrage € 894.000 (2023: € 540.000) • MRE: bijdrage € 422.000 (2023: € 563.000) • GR WSD: Het volledige SW budget (€ 3,5 mln) van gemeente Best wordt aan WSD doorgestort plus 0,4 mln voor nieuwe doelgroepen Bovengenoemde bedragen zijn verwerkt op basis van de (concept) jaarcijfers 2024 zoals opgeleverd door de verbonden partij. Wij hebben kennis genomen van deze jaarcijfers en stemmen in met de huidige verwerking in de jaarrekening en de toelichting van de risico’s in de paragraaf verbonden partijen.
Interne beheersing
Op basis van onze werkzaamheden hebben wij geen significante tekortkomingen in de interne beheersing geconstateerd. In onze management letter hebben wij enkele aandachtspunten opgenomen voor de verdere verbetering van processen die met name toezien op het inkoopproces, het sociaal domein en de invulling van de verbijzonderde interne controle functie in relatie tot de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Wij constateren dat hiervoor in de organisatie aandacht is.
SiSa-bijlage
De SiSa-bijlage en bijbehorende stukken dienen door uw organisatie voor 15 juli a.s. elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. De verplichte tabellen voor fouten en onzekerheden die aangeleverd moeten worden bij het CBS zijn opgenomen achter in het verslag.
© 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
9
3.1 Rechtmatigheid Rechtmatigheid Algemeen
Onze rol
Met de rechtmatigheidsverantwoording legt het college B&W verantwoording af over drie aspecten van de financiële rechtmatigheid, met inachtneming van de landelijke kaders (bijvoorbeeld de Kadernota rechtmatigheid 2024) en de gestelde kaders door het bestuur (o.a. de financiële verordening, het controleprotocol en het normenkader). In de financiële verordening zijn de raad en het college een tolerantiegrens van 1% (zijnde € 1,1 mln) en eenzelfde rapporteringsgrens overeengekomen. Feitelijk hoeven fouten pas in de paragraaf bedrijfsvoering toegelicht te worden, als deze de tolerantie overschrijden. Echter heeft het college ervoor gekozen afwijkingen van een lagere orde te rapporteren. Wij adviseren het bestuur de financiële verordening op dit punt aan te passen. Onze rol als accountant betreft het vaststellen dat eventuele rechtmatigheidsafwijkingen juist en volledig zijn opgenomen en toegelicht, rekening houdend met bovenstaande grenzen. Wij hebben hiervoor de uitkomsten van de Verbijzonderde Interne Controle (VIC) geïnspecteerd en de ingenomen standpunten getoetst. Het college is van mening dat er onrechtmatigheden zijn begaan in 2024 welke onder de tolerantiegrens van € 1.136.605 zijn:
Onze verklaring
Criteria
Gemelde afwijking
Ons oordeel
Begrotingscriterium
€ 380.000
Akkoord, zie toelichting volgende pagina
Voorwaardencriterium
€ 261.682
Akkoord, zie toelichting volgende pagina
Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium
-
Akkoord
Totaal rechtmatigheidsoordeel
€ 641.682
Akkoord
Ons inziens zijn bovenstaande afwijkingen tot stand gekomen binnen de spelregels en zijn ze op getrouwe wijze weergegeven in de rechtmatigheidsverantwoording. De bijbehorende toelichtingen, in de paragraaf bedrijfsvoering, geven het gewenste inzicht. Dit hebben wij meegewogen in het afgeven van het goedkeurend oordeel bij de jaarrekening.
© 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
10
3.1 Rechtmatigheid (vervolg) Rechtmatigheid (vervolg) Begrotingscriterium
Voor dit criterium is aangesloten bij de Kadernota Rechtmatigheid 2024 (zie schema hiernaast) en de financiële verordening. Het college stelt vast dat er sprake is van begrotingsonrechtmatigheden, want: • Op het programma Verkeer, vervoer en waterstaat is een overschrijding van € 160.000 gerealiseerd. Deze overschrijding is niet acceptabel. • Er is een overschrijding van de investeringsbudgetten van € 220.000. Deze is niet acceptabel, omdat dit het vastgestelde krediet overschrijdt. • De overige afwijkingen zijn op een passende wijze gemeld en toegelicht in de jaarrekening en daarmee tijdig. Doordat gemeente Best enkele jaren geleden vooruitliep op het onderwerp rechtmatigheid, is de financiële verordening van gemeente Best eerder tot stand gekomen dan de modelverordening van de VNG. De kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV is o.a. gebaseerd op deze modelverordening. Hierdoor zijn er verschillen tussen de kadernota en de financiële verordening van gemeente Best, zoals bijvoorbeeld ten aanzien van onderschrijdingen op lasten en afwijkingen van baten (ten opzichte van de laatst vastgestelde begroting). De kadernota rechtmatigheid 2024 stelt dat alle bekende afwijkingen moeten leiden tot een begrotingswijziging, tenzij afwijkingen pas na het boekjaar bekend worden. Dan is melden bij de jaarrekening afdoende.
In de financiële verordening van gemeente Best is expliciet besloten dat het melden van dit soort afwijkingen (ongeacht het moment van constateren) bij de jaarrekening voldoende is.
© 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
11
3.1 Rechtmatigheid (vervolg) Rechtmatigheid (vervolg) Begrotings criterium (vervolg)
Hoewel gemeente Best zoveel mogelijk reeds bekende afwijkingen verwerkt in begrotingswijzigingen, constateren wij in de verschillenanalyse (en voorstel budgetoverhevelingen) dat voor ca. € 600.000 aan kapitaallasten worden doorgeschoven naar 2025 als gevolg van vertraagde projecten. Echter zouden vanwege de door gemeente Best gehanteerde afschrijvingssystematiek (alleen afschrijven per 1 januari) de kapitaallasten van jaar t in boekjaar t-1 al bekend moeten zijn. Met andere woorden, alle afwijkingen in kapitaallasten zouden via een begrotingswijziging verwerkt moeten zijn, zodat bij het opstellen van de jaarrekening op dit punt geen afwijkingen meer mogen bestaan ten opzichte van de bijgestelde begroting. Doordat de financiële verordening van gemeente Best ten opzichte van de VNG verordening afwijkt, lijdt dit specifieke voorbeeld niet tot een onrechtmatigheid, maar zou dat bij de standaardverordening van de VNG wel tot een onrechtmatigheid hebben geleid. Wij hebben dit met het management en bestuur besproken en constateren dat in het verleden de kapitaallasten wel in de laatste begrotingswijzigingen van het jaar werden meegenomen en dat dit voor boekjaar 2025 ook weer zal gebeuren.
Daarnaast adviseren wij de gemeente om op dit punt de financiële verordening aan te passen, niet alleen om aansluiting te krijgen met de kadernota rechtmatigheid, maar ook om via deze weg een strakke financiële huishouding af te dwingen.
Voorwaarden criterium
Ten aanzien van dit criterium zien de risico’s vooral toe op naleving van de aanbestedingswetgeving. Door de organisatie is een uitgebreide inkoopanalyse opgesteld waarbij is getoetst of is voldaan aan de aanbestedingswetgeving. Hieruit volgt een onrechtmatigheid van € 261.682. Wij zijn het eens met de getrokken conclusies en de opgenomen toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering.
© 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
12
3.2 Grondexploitaties Grondexploitaties - algemeen Bevinding Grond exploitaties
Samenstelling boekwaarde in € mln €50 €40
4,1
€30
9,6
€20
9,8
€10
Steegsche Velden Noord
3,9 8,1
Overige
9,9 Dijkstraten
17,2 8,4
€Aarlesche Erven
€(10)
-24,6
-26,2 Voorziening
€(20) €(30)
2023
© 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
2024
De boekwaarde inclusief verliesvoorziening in de jaarrekening bedraagt € 4,0 mln (2023: € 16,0 mln). Op hoofdlijnen hebben de volgende mutaties plaatsgevonden: • Directe en indirecte kosten +€ 4,1 mln (diverse projecten) • Verkopen -/- € 14,5 mln (m.n. Aarlesche Erven met € 12,4 mln) • Toename voorzieningen +€ 1,6 mln (m.n. Aarlesche Erven met € 2,1 mln) De voorziening voor verwachte verliezen is toegenomen met € 1,6 mln. De voorziening is met name gevormd voor de projecten Aarlesche Erven (€ 10,4 mln), Dijkstraten (€ 7,8 mln), Centrumplan (€ 4,7 mln) en Steegsche Velden Oost (€ 2,6 mln). Deze voorziening is gevormd op contante waarde, waardoor de komende jaren nog ‘gespaard’ moet worden naar het nominale eindbedrag. De negatieve bijstelling van resultaten is vooral zichtbaar op het project Aarlesche Erven. Deze wordt vooral veroorzaakt door prijsstijgingen, voornamelijk door gestegen parameters (gebaseerd op landelijk normen), maar ook doordat eerdere calculaties van het ingenieursbureau waren gebaseerd op een oud prijspeil (bijv straatwerk). Wegens de omvang en nog lange looptijd (tot 2031) is dit project het meest gevoelig voor prijsschommelingen. Dit komt overigens ook doordat het prijspeil bij de verkopen voornamelijk zijn gefixeerd middels overeenkomsten (ook bij andere projecten), terwijl dit aan de kostenkant niet zo is.
Het risicoprofiel is echter wel gedaald naar € 6,7 mln eind 2024 (2023 € 7,5 mln), mede doordat de looptijd van de projecten met een jaar is verkort. De projecten Steegse Velden Oost fase A en Molenstraat zijn afgesloten. De getroffen voorzieningen voor beide projecten tezamen waren op € 65.000 na toereikend. 13
3.3 Jeugdhulp en Wmo Jeugdhulp en Wmo Lasten Jeugdhulp en Wmo €0
WMO
Jeugd hulp
€2
€4
€6
€ 8 € 10 € 12 € 14 € 16
10,2 11,4 15,1 10,9
2023 Primaire begroting Begroting na wijziging
9,6 9,7 9,3 10,6
Realisatie
Onzekerheid zorglevering in €K Op basis van 92 PV en CV
272
350
465
Rest 92 onzekerheid
272
350
465
€0
Jeugd
€ 500
Wmo
PGB's Jeugd
© 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
€ 1.000
PGB's Wmo
€ 1.500
Zowel de realisatie van de lasten op gebied van WMO als Jeugdhulp wijken in 2024 fors af van de laatste gewijzigde begroting. Dit hangt in de eerste plaats samen met de overgang naar een nieuwe zorgadministratie (wegens beëindiging ondersteuning oude pakket). Hierdoor is nog beperkt inzicht in de cijfers. Inhoudelijk gezien hangt de stijging van de jeugdzorg lasten vooral samen met het gestegen aantal (zware) trajecten. De daling van lasten WMO t.o.v. de bijgestelde begroting hangt samen met de doorgeschoven lasten voor opvang Oekraïners. In april en mei 2025 zijn de productieverantwoordingen van zorgaanbieders ontvangen en is de gemeente gestart met het afstemmen van deze verantwoordingen met de eigen zorgadministratie. Doel hiervan is onder andere om te bepalen wat er met verschillende zorgaanbieders nog moet worden verrekend in verband met zorg die tot en met 2024 is geleverd. Wij hebben de afstemming zorgkosten uitvoerig gecontroleerd en concluderen dat vanwege de invoering van het nieuwe pakket, de gemeente zich vooral heeft moeten baseren op de productieverantwoordingen i.p.v. de eigen administratie. Dit is wederom te herleiden naar de implementatie van de nieuwe zorgadministratie in 2024. Om te kunnen concluderen dat de zorglasten die zijn verantwoord ook rechtmatig en getrouw zijn moet worden vastgesteld dat de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk is geleverd.
Hiertoe steunt de gemeente op zowel eigen onderzoek als op de productieverantwoordingen (PV) en accountantsverklaringen (CV) die van de zorgaanbieders worden ontvangen. Op basis van aanbieders zonder (goedkeurende) controleverklaring bedraagt de onzekerheid over de geleverde zorg op totaal niveau € 1,2 mln. Doordat de gemeente voor jeugdzorg standaard in haar proces schriftelijke enquêtes houdt, zou hier geen onzekerheid ten aanzien van de prestatielevering moeten bestaan. Echter is deze informatie uit het oude pakket niet meer beschikbaar, zijn de enquêtes niet bewaard en zijn deze gegevens op dit punt niet naar het nieuwe pakket overgezet. Daarnaast is wegens de invoering en de daarmee gepaarde extra inspanningen geen aanvullend prestatie onderzoek naar de WMO uitgevoerd. Daarom hebben wij het volledige bedrag van € 1,2 mln aangemerkt als resterende onzekerheid in de controle voor getrouwheid. 14
3.4 Overige bevindingen Overige bevindingen Onderwijshuisvesting
De grootste lopende investeringsprojecten betreffen momenteel de bouw van IKC Aarlesche Erven en de renovatie van de Zevensprong. Voor deze projecten is in totaal ruim € 19 mln krediet verstrekt. De uitgaven t/m 2024 zijn circa € 16,5 mln. Deze projecten lopen nog door tot in 2026. Aangezien de projecten al in de uitvoeringsfase zijn, zijn de meeste onzekerheden omtrent de financiële ontwikkelingen in beeld.
Oekraïne opvang
In 2022 hebben de gemeenten in Nederland als taak gekregen om opvanglocaties voor Oekraïense vluchtelingen te realiseren en exploiteren. Wij merken ten aanzien van deze regeling het volgende op: • De uitvoering van de opvang van Oekraïense vluchtelingen wordt door gemeente Best zelf uitgevoerd. De financiering hiervan verloopt via het Rijk gebaseerd op normbedragen en moet worden verantwoord middels SiSa. • De totale lasten binnen gemeente Best voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen bedragen circa € 308.000. De lasten bestaan voornamelijk uit het realiseren van de opvanglocaties en overige ingekochte diensten zoals schoonmaak, catering, huur, beveiliging, onderhoud aan panden etc. De bekostiging op basis van de normbedragen is € 2,9 mln, waardoor er een voordeel is ontstaan van circa € 2,6 mln. Dit bedrag is in basis vrij besteedbaar. Door de gemeenteraad is hiervan € 2,0 mln aan budget beschikbaar doorgeschoven naar 2025. • Binnen de jaarrekening zijn vanwege de afrekening via SiSa nog diverse balansposities opgenomen. Wij stemmen in met deze opgenomen balansposities.
© 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
15
3.4 Overige bevindingen Overige bevindingen Duurzaamheidsverantwoording
Hoewel het geen wettelijke verplichting is om een duurzaamheidsverantwoording op te stellen, ligt er voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen nadrukkelijk wel een rol op het gebied van duurzaamheid. Bovendien groeit ook de vraag naar transparante verslaglegging hierover. In dit kader is in het najaar de ‘Handreiking duurzaamheids-rapportage en verantwoording voor decentrale overheden’ uitgebracht met richtlijnen en praktijkvoorbeelden. Wij hebben het jaarverslag laten beoordelen door onze duurzaamheidsspecialisten en zij waren positief verrast van de duurzaamheidsverantwoording in het duurzaamheidsprogramma en het jaarverslag. Hier loopt gemeente Best in voorop ten opzichte van vergelijkbare gemeenten. Wij constateren wel dat het duurzaamheidsprogramma voornamelijk gericht is op milieu- en klimaatthema’s. De sociale en bestuurlijke aspecten van duurzaamheid zijn hierin nog onderbelicht. Indien de wens bestaat om nog verdere stappen te zetten in de duurzaamheidsverantwoording, kunt u vrijblijvend met onze specialisten in gesprek om de mogelijkheden hierin te verkennen.
© 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
16
4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp
Toelichting
Geen sprake van beperkingen in de reikwijdte van onze controle
Er zijn geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle opgetreden. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
Fraude
De verantwoordelijkheid voor het voorkomen en ontdekken van fraude ligt primair bij het college. Onze rol als accountant is om vast te stellen dat de jaarrekening vrij is van materiële afwijkingen door fouten of fraude. Bij fraude is het risico dat een afwijking niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, omdat fraude vaak samen gaat met activiteiten om de fraude te verhullen. Onze werkzaamheden ten aanzien van fraude bestaan onder andere uit: • Alertheid op fraudesignalen gedurende de controle; • Evalueren en bespreken van mogelijkheden tot fraude en fraudesignalen met het management en college; • Het uitvoeren van een analyse op handmatige journaalposten, onder andere om ingrijpen van het bestuur in de interne beheersing te kunnen identificeren; • Het uitvoeren van controlewerkzaamheden op schattingsposten, onder andere om oneigenlijke beïnvloeding door het management en college te kunnen identificeren; • Het beoordelen van rechten in de financiële administratie en de bankapplicatie alsmede het uitvoeren van een bankanalyse, met als doel om fouten en fraude in de uitgaande betalingen te kunnen identificeren. Er zijn gedurende 2024 door ons geen materiële fraudegevallen geconstateerd en er zijn ons eveneens geen vermoedens van fraude bekend. Daarnaast heeft het college aan ons geen melding gemaakt van geconstateerde fraudegevallen of andere fraudesignalen.
Wij hebben in de management letter geadviseerd om een frauderesponseplan op te stellen.
Claims en juridische procedures
© 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
Er zijn geen belangrijke (dreigende en niet gewaardeerde) claims en/of juridische procedures met een mogelijke materiele impact op de cijfers per ultimo 2024.
17
4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp
Toelichting
Gebeurtenissen na balansdatum
Er zijn geen belangrijke gebeurtenissen na balansdatum.
Geautomatiseerde gegevensverwerking
Wij hebben vanuit onze controle op de jaarrekening geen belangrijke bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.
Onafhankelijkheid
Wij zijn onafhankelijk van uw gemeente en voor zover wij weten heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels (Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (VIO)) ten aanzien van onafhankelijkheid.
Openstaande punten
-
© 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
LOR Verstrekken verklaring
18
5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer
Specifieke uitkering of overig
B2
Specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
-
0
n.v.t.
C62
Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire
-
0
n.v.t.
C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
-
0
n.v.t.
C125
Inrichten overheidsbrede loketten
-
0
n.v.t.
D8
Specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)
-
0
n.v.t.
D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
-
0
n.v.t.
D23
Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen
-
0
n.v.t.
E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
-
0
n.v.t.
E20
Regeling stimulering verkeersmaatregelen 2020-2021
-
0
n.v.t.
E44
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027
-
0
n.v.t.
E84
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023
-
0
n.v.t.
G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeentedeel 2022
-
0
n.v.t.
G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen)_gemeentedeel 2022
-
0
n.v.t.
© 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in €
Toelichting fout / onzekerheid
19
5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer
Specifieke uitkering of overig
G4
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) _gemeentedeel 2022
G10
Wet inburgering 2021_gemeentedeel 2022
-
0
n.v.t.
G12
Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel
-
0
n.v.t.
G13
Onderwijsroute 2022_deel gemeente
-
0
n.v.t.
H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport
-
0
n.v.t.
H12
Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventie aanpakken
-
0
n.v.t.
H21
Specifieke uitkering cliëntondersteuning
-
0
n.v.t.
H30
Specifieke uitkering verstrekking voro sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuur participatie en de sociale basis 2023-2026
-
0
n.v.t.
H35B
Specifieke uitkering IZA-doelen 2023-2026 (SiSa tussen medeoverheden
-
0
n.v.t.
J9
Specifieke uitkering woningbouwimpuls
-
0
n.v.t.
J32
Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
-
0
n.v.t.
J55
Aanpak energiearmoede
-
0
n.v.t.
J94
Regeling houdende regels verstrekking specifieke uitkering aan gemeenten verduurzaming (…) van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties
-
0
n.v.t.
© 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in €
Toelichting fout / onzekerheid
Zie bijlage 2
20
5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer
Specifieke uitkering of overig
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in €
Toelichting fout / onzekerheid
J210B
Meerjarige regeling specifieke uitkering flexibele inzet woningbouw
-
0
n.v.t.
K28
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
-
0
n.v.t.
M16
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraine
-
0
n.v.t.
Strekking controleverklaring Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:
Goedkeurend
© 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
21
5. Bijlage 2 – Tabel fouten en onzekerheden TOZO Nummer
Specifieke uitkering of overig
G4
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen
-
0
n.v.t.
G4
Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen
-
0
n.v.t.
G4
Tozo 2
-
0
n.v.t.
G4
Tozo 3
-
0
n.v.t.
G4
Tozo 4
-
0
n.v.t.
G4
Tozo 5
-
0
n.v.t.
G4
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T
-
0
n.v.t.
G4
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekkingen in jaar T
-
0
n.v.t.
© 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in €
Toelichting fout / onzekerheid
22
© 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.
23