25024.01 - RIB + Bijlage 1 over Opvanglocatie Hooiweg - stavaza en rol van de gemeenteraad (B2025106)

Domein Samenleving Team Maatschappij

Raadsinformatiebrief

Aan de leden van de gemeenteraad

Uw Brief van Uw kenmerk Datum Verzonden

15-04-2025 17-04-2025

Onderwerp

Opvanglocatie Hooiweg – stand van zaken en rol van de gemeenteraad

Ons kenmerk Behandeld door Telefoonnummer

PU25-00577// 14 0499

Geachte raadsleden, Inleiding Tijdens de raadsvergadering van 31 maart heeft wethouder Veronique Zeeman toegezegd om de gemeenteraad te informeren over het besluitvormingsproces rondom de locatiekeuze voor het asielzoekerscentrum. In deze raadsinformatiebrief ontvangt u een overzicht van de stappen die hebben geleid tot het aanwijzen van de Hooiweg als voorkeurslocatie. Een terugblik in chronologische volgorde • 1 februari 2024; de Spreidingswet treedt in werking. Het Rijk heeft vastgesteld hoeveel opvangplekken nodig zijn voor asielzoekers voor in ieder geval de komende twee jaar. Voor gemeente Best is de taakstelling vastgesteld op 192 asielzoekers, waarvan 16 Alleenstaande Minderjarige Asielzoekers (AMV). •

Per medio maart 2024 start een beleidsmedewerker Nieuwkomers. Deze medewerker krijgt als opdracht om de huidige taakstellingen, knelpunten en ontwikkelopgaven rondom nieuwkomers in kaart te brengen. Op basis daarvan start de medewerker met een beleidskader voor een integrale aanpak, waarin wordt beschreven hoe de gemeente structureel invulling wil geven aan haar rol en verantwoordelijkheden op dit dossier.

•

In een openbare themasessie van 8 april 2024 bent u geïnformeerd over de werking van de Spreidingswet en wat dit voor gemeente Best betekent wanneer asielzoekers worden opgevangen. Daarbij bent u op de hoogte gebracht van de werking van de wet op hoofdlijnen en de opdracht om te komen tot een locatiekeuze. Middels een presentatie en de huidige cijfers/taakstelling. Hierover zijn geen opmerkingen gemaakt of raadsvragen gesteld.

•

13 Mei 2024 (B2024132) Ontwikkelingen ten aanzien van nieuwkomers: Er is een raadsinformatiebrief verzonden waarin wordt gemeld dat op 1 februari 2024 de opvang van asielzoekers een nieuwe wettelijke taak voor de gemeenten is geworden (spreidingswet). De gemeente Best beschikt nog niet over een vorm van opvang voor asielzoekers. U bent in deze brief geïnformeerd over het besluit van het college om asielzoekers, als onderdeel van de groep nieuwkomers, op te vangen in de gemeente Best.

*PU25-00577*

Bijlage(n): Pagina 1 van 6

Over deze RIB zijn geen raadsvragen gesteld. •

19 augustus 2024: Beeldvormende sessie: presentatie over de uitgangspunten huisvesting Tijdens deze sessie heeft een externe adviseur een nadere toelichting gegeven op de gehanteerde werkwijze binnen het locatieonderzoek. In dat kader is de vraag gesteld of de shortlist van onderzochte locaties aan de gemeenteraad zal worden verstrekt. Hierop is geantwoord dat de rapportage van het locatieonderzoek, waarin de shortlist is opgenomen, wordt aangeboden aan het College van Burgemeester en Wethouders. Er is nadrukkelijk géén toezegging gedaan over het direct verstrekken van de shortlist aan de gemeenteraad. Het college heeft toegezegd na te denken om de gemeenteraad op een passende wijze verder te informeren over dit proces.

•

2 september 2024: oordeelvormende sessie over de uitgangspunten huisvesting asielzoekers Terugkoppeling van de gemeenteraad over de uitgangspunten en de presentatie: “duidelijke presentatie”, “prima uitgangspunten”, “blij met het stuk”, “goed en prima voorstel”. Tijdens deze sessie wordt besloten dat het stuk op 16 september een hamerstuk wordt. Complimenten van de gemeenteraad.

•

16 september 2024 (IN24-01175) Uitgangspunten huisvesting asielzoekers Op 16 september 2024 hebt u als gemeenteraad unaniem de uitgangspunten vastgesteld voor het locatieonderzoek naar de huisvesting van asielzoekers.

o

Een opvang op 1 locatie met maximaal 192 plekken, indien niet beschikbaar uitwijken naar kleinschalige opties. Een locatie die tenminste 5 jaar beschikbaar is. Een locatie die (tijdelijk) geen belemmering vormt voor woningbouw of uitbreiding van bedrijventerreinen. Een locatie waarbij de veiligheid van zowel inwoners van de gemeente als de - asielzoekers geborgd worden. Een locatie die aan de voorwaarden voldoet om het COA zoveel mogelijk werkzaamheden ten behoeve van de daadwerkelijke opvang, exploitatie, begeleiding en verzorging van voorzieningen op zich te laten nemen. Een locatie die niet te dicht op bestaande woonwijken ligt en aan de andere kant niet te ver van voorzieningen. Een locatie waarbij het mogelijk is om samen te werken met één of meerdere buurgemeenten. Transparante communicatie richting inwoners en andere belanghebbenden over het proces om te komen tot een locatiekeuze.

o o o o

o o o

Belangrijk hierbij is vast te stellen dat inwoners geen actieve rol hebben in het besluitvormingsproces waarbij zij meebeslissen of een rol van co-creatie vervullen1.

1

•

3 oktober 2024 (B2024248) Voortgang locatieonderzoek huisvesting asielzoekers In deze Raadsinformatiebrief bent u geïnformeerd over de voortgang van het locatieonderzoek. Uit de eerste inventarisatie kwam naar voren dat er locaties binnen de gemeente zijn die in potentie geschikt zijn voor huisvesting van asielzoekers. Aan u is toegelicht dat verdiepend onderzoek naar de geschiktheid noodzakelijk is om een uiteindelijke keuze te kunnen maken. Dit betekent dat hier wordt getoetst aan de relevante beleidskaders en de praktische randvoorwaarden die een locatie geschikt maakt. Denk hierbij aan beschikbaarheid, beheersbaarheid, financiële en praktische haalbaarheid van de exploitatie. Over deze raadsinformatiebrief zijn geen raadsvragen gesteld.

•

1 November 2024 (B2024280) voortgang locatieonderzoek mogelijk AZC

bron: raadsvoorstel IN24-01175

*PU25-00577*

Bijlage(n): Pagina 2 van 6

Naar aanleiding van de Raadsinformatiebrief (B2024248) is aan u verdere informatie verstrekt. Fase twee van het locatieonderzoek is afgerond en vastgesteld: een verscherpte selectie van mogelijke locaties zijn in beeld. De gesprekken met het COA zijn gestart om samen verder de behoeften, uitdagingen en mogelijkheden te onderzoeken. Dit verdiepend onderzoek wordt zowel door de gemeente als het COA uitgevoerd.

Over deze raadsinformatiebrief zijn geen raadsvragen gesteld. •

20 December 2024, het Rijk heeft een nieuwe herverdeling gemaakt Op 23 december 2024 stuurde minister Faber een brief naar alle gemeenten in onze provincie met daarin het verdeelbesluit Noord-Brabant 2024. Hierin was ook het aantal asielopvangplaatsen voor o.a. Best opgenomen. De opdracht was dat de opvangplekken voor 1 juli 2025 gerealiseerd moeten zijn. Uit deze brief kwam ook naar voren dat -vanwege de grote maatschappelijke druk en de acute nood aan opvangplekken- het noodzakelijk is om met spoed werk te maken van de realisatie van opvanglocaties. De taakstelling voor de opvang van asielzoekers voor de gemeente Best is hierbij bijgesteld van 192 personen (incl. 16 Alleenstaande Minderjarige Vluchteling (AMV)), naar 88 personen (geen AMV meer).

•

9 Januari 2025 (B2025018) Voortgang locatieonderzoek AZC U bent geïnformeerd over de voorlopige locatiekeuze van het college van B&W. Het COA heeft de aangewezen locatie in overweging genomen en voert een gedetailleerd onderzoek hiernaar uit. Het COA besluit of deze locatie geschikt is voor de opvang van 192 personen gedurende vijf jaar. Aan u is voorts toegelicht dat het COA hun beslissing zo snel als mogelijk kenbaar maakt aan het college van B&W. Het is dan vervolgens aan het college of we verdergaan met deze locatie. Omdat op dat moment nog verschillende factoren een rol spelen vanuit de zijde van het COA die ertoe kunnen leiden dat de locatie niet geschikt is, wordt de raad na het beslismoment van het college geïnformeerd over de precieze locatie.

Over deze raadsinformatiebrief zijn verder geen vragen gesteld. •

21 maart 2025: Ondanks embargo lekt de pers voortijdig de locatie uit Op 21 maart is onder embargo een persgesprek geweest. Dit embargo is geschonden door een nieuwsmedium. Hierdoor heeft het college de omwonenden en u als gemeenteraad niet kunnen informeren zoals voor ogen stond en voorbereid was. Desondanks hebben we direct die middag actie ondernomen om alsnog persoonlijk langs te gaan bij de omwonenden, al troffen we helaas slechts enkelen thuis.

•

22 Mrt 2025 (B2025068) Bekendmaking van de gekozen locatie voor de vestiging van een AZC in gemeente Best Na een zorgvuldige afweging van verschillende mogelijke locaties, is het college tot de conclusie gekomen dat de locatie aan de Hooiweg het meest geschikt is voor de vestiging van het AZC. Het COA heeft op 20 maart 2025 aangeven dat het geen bezwaren ziet om deze locatie te gaan ontwikkelen tot een asielzoekerscentrum. Het verdiepende onderzoek van COA loopt wel nog op een aantal aspecten door. Het college licht toe dat het van belang is dat, ondanks de uitdagingen, zorgvuldig rekening wordt gehouden met de zorgen van onze inwoners. Daarom zet het college in op een constructieve dialoog met de inwoners van de gemeente Best. Wij gaan met hen in gesprek, niet alleen om naar hun bezorgdheden te luisteren, maar ook om samen te werken aan praktische maatregelen die mogelijke overlast kunnen verminderen. U bent als gemeenteraad geïnformeerd dat u bent uitgenodigd voor beide informatiebijeenkomsten die zijn ingepland.

•

Informatiebijeenkomsten Op 27 maart 2025 heeft een informatiebijeenkomst plaatsgevonden voor direct omwonenden van de beoogde locatie. Op 2 april 2025 is een tweede bijeenkomst georganiseerd, gericht op alle inwoners van Best. Deze laatste bijeenkomst moest helaas voortijdig worden beëindigd vanwege een demonstratie die uit de hand liep. Als raadsleden bent u voor beide bijeenkomsten uitgenodigd en

*PU25-00577*

Bijlage(n): Pagina 3 van 6

heeft u de mogelijkheid gehad om u nader te verdiepen in het doorlopen proces, alsmede kennis te nemen van de zorgen, vragen en reacties van zowel direct omwonenden als overige inwoners. Vervolgstappen De komende maanden ligt de focus op het verdere participatietraject en het komen tot een bestuursovereenkomst en werkafspraken met het COA. Tevens wordt gewerkt aan de aanvraag van de omgevingsvergunning. Medio maart 2025 is een projectleider aangesteld om o.a. het participatieproces en de vergunningprocedure integraal te coördineren. Het overleg met omwonenden heeft prioriteit: zij worden actief geïnformeerd en betrokken. De zorgen en vragen worden opgehaald en besproken. Zij worden ook betrokken bij de inhoudelijke en procedurele voorbereiding van de vergunningsaanvraag. Dit gebeurt via bewonersbijeenkomsten, omgevingsdialoog en gerichte communicatie. De gemeenteraad wordt op relevante momenten actief geïnformeerd over de voortgang en betrokken bij de besluitvorming over de vergunningspocedure. Dit zal grotendeels via raadsinformatiebrieven zijn, maar we zullen ook tussentijds een informatiesessie en een werkbezoek naar een gelijksoortig AZC organiseren. Er zal een nieuwsbrief worden opgesteld en periodiek verstuurd worden naar omwonenden. Deze zal ook ter informatie verstuurd worden naar u als raad.

Procedure omgevingsvergunning Voor de beoogde locatie is een aanvraag omgevingsvergunning (OV) noodzakelijk. Voor o.a. de volgende activiteiten: 1. Tijdelijke (voor vijf jaar) afwijking van het omgevingsplan; 2. Realisatie van bebouwing op het perceel aan de Hooiweg ten behoeve van een asielzoekerscentrum (AZC). Omgevingsplan en BOPA Omdat het initiatief niet past binnen het geldende omgevingsplan, is sprake van een tijdelijke afwijking van het omgevingsplan, de zogenoemde Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit (BOPA) voor de duur van vijf jaar. Voor dergelijke aanvragen kan het college kiezen tussen een reguliere of een uitgebreide voorbereidingsprocedure. De uitgebreide procedure is wettelijk vereist wanneer: a) de activiteit aanzienlijke invloed heeft of kan hebben op de fysieke leefomgeving; en b) het aannemelijk is dat meerdere belanghebbenden bezwaar zullen maken. Voor de situatie in de gemeente Best wordt aan beide criteria voldaan. Het voorgenomen AZC heeft aantoonbare ruimtelijke impact én roept veel maatschappelijke reacties op. Gezien het verwachte aantal zienswijzen én de gevoeligheid van het onderwerp, ligt het in de rede dat het college kiest voor de uitgebreide procedure. Daarbij is het van belang te onderstrepen dat de gemeenteraad in deze procedure een bindend adviesrecht heeft.

Dat betekent dat het college het besluit over de vergunningverlening pas kan nemen nadat de raad hierover advies heeft uitgebracht – een advies dat het college juridisch niet zomaar naast zich neer kan leggen. Globale planning • April 2025: Begin participatietraject, inclusief overleg met omwonenden • April 2025: Start besprekingen met het COA over de huur grondprijs, indeling grondaspecten en aantal opvangplekken (bestuursovereenkomst) en daarnaast zorg, veiligheid, onderwijs en dagbesteding (werkafspraken). • Voorbereiding aanvraag omgevingsvergunning in samenwerking met het COA. • Daarna: COA dient de aanvraag in voor de omgevingsvergunning.

*PU25-00577*

Bijlage(n): Pagina 4 van 6

• • •

De gemeenteraad heeft bindend adviesrecht t.a.v. de aanvraag omgevingsvergunning (zie bijlage 1waarin de stappen voor het aanvragen van een Omgevingsvergunning zijn opgenomen). Vervolgens: Besluitvorming door het college van B&W, met mogelijkheid tot beroep en hoger beroep. Medio 2027 (indien de planning wordt gehaald): Realisatie van de opvanglocatie 2027/2028: Opening van de opvanglocatie en de opvang van de eerste asielzoekers.

Tot slot: dialoog en zorgvuldigheid in een tijd van verdeeldheid De maatschappelijke onrust rondom de komst van opvanglocaties voor asielzoekers is in het hele land voelbaar. Ook wij herkennen de spanningen die dit met zich meebrengt. Als gemeente bevinden we ons in een complexe situatie: enerzijds hebben we niet alleen een wettelijke taak en een morele verplichting om opvang voor asielzoekers op een zorgvuldige en integere wijze te organiseren, anderzijds worden we in diezelfde uitvoering door de overheid niet altijd worden gesteund. We merken ook dat vanuit delen van het parlement oproepen klinken tegen de komst van asielzoekerscentra. Deze verdeeldheid zien we ook binnen onze eigen dorpsgemeenschap. Er zijn inwoners die zich duidelijk en luid uitspreken tegen de komst van een AZC, ongeacht de locatie. Tegelijkertijd is een grotere, minder uitgesproken groep die vragen en zorgen heeft, én daarnaast ook inwoners die zich solidair tonen met de opvang van asielzoekers. Het college van Burgemeester en Wethouders heeft ook de heftige reacties gezien van inwoners en de diversiteit aan reacties gehoord. De komende periode ligt onze focus dan ook op luisteren naar de zorgen, uitleg geven en samen zoeken naar duidelijke afspraken, onder meer op het gebied van veiligheid, leefbaarheid en integratie.

Het college gaat er vanuit dat gesprekken met omwonenden worden gestart om alle zorgen helder te krijgen en mee te nemen in de nog op te stellen bestuursovereenkomst inclusief het nog af te stemmen veiligheidsplan. Conclusie • De gemeenteraad heeft positief gereageerd op de oproep van de minister om een AZC te vestigen in de gemeente. • De locatiekeuze is tot stand gekomen op basis van zorgvuldig onderzoek, zoals dat aan de gemeenteraad op 19 augustus is gepresenteerd. • Nu de locatiekeuze is gemaakt wordt de ruimtelijke procedure opgestart en worden vervolgafspraken met het COA gemaakt. • De zorgen die leven onder inwoners worden serieus genomen. Bijlagen 1. Stappen aanvragen Omgevingsvergunning 2. Rapportage Best locatieonderzoek (geanonimiseerd)

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Best

Rianne Donders Burgemeester

Jolie Hasselman secretaris

*PU25-00577*

Bijlage(n): Pagina 5 van 6

Bijlage 1 – Stappen aanvragen Omgevingsvergunning Procedure aanvraag omgevingsvergunning (OV) voor de o.a. de activiteiten: 1. Tijdelijk (5 jaar) afwijken van het omgevingsplan en 2. Bouwen op perceel aan de Hooiweg t.b.v. AZC. Gelet op het aantal te verwachten zienswijzen en de impact op de fysieke leefomgeving, verwacht ik dat het college de uitgebreide voorbereidingsprocedure van toepassing zal verklaren op de aanvraag OV. Ook al omdat gelet op de politieke gevoeligheid sprake is van bindend adviesrecht voor de gemeenteraad. De beschreven procedure hieronder ziet daarop. 1. Start participatietraject met omwonenden en belanghebbenden in voorbereiding op de vergunningsaanvraag (o.a. bijeenkomsten, omgevingsdialoog). 2. Opstellen van de aanvraag OV door het COA, inclusief terreinindeling, bouwplannen en noodzakelijke onderzoeken (milieu, verkeer, geluid, veiligheid etc.). 3. Indienen van de aanvraag OV bij de gemeente door het COA. 4. Beoordeling door de gemeente van aanvraag OV, onderzoeken en onderbouwing. 5. Opstellen ontwerpbesluit door college en voorleggen aan de gemeenteraad i.v.m. bindend adviesrecht. 6. Terinzagelegging ontwerpbesluit na publicatie, zienswijzen kunnen worden ingediend gedurende 6 weken. 7. Besluitvorming door het college van B&W, hierin worden de ingediende zienswijzen van een reactie voorzien. 8.

Verzending besluit aan aanvrager en publicatie van besluit. 9. Beroepstermijn, belanghebbenden kunnen beroep instellen tegen het genomen besluit bij de Rechtbank Oost-Brabant. 10. Hoger beroepstermijn, belanghebbenden kunnen hoger beroep instellen tegen de beslissing van de rechtbank bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Bij 9 en 10 kunnen belanghebbenden, indien sprake is van een spoedeisend belang, ook nog een verzoek om voorlopige voorziening indienen bij de genoemde instanties.

*PU25-00577*

Bijlage(n): Pagina 6 van 6