25008.04 - Reactie Adviesraad Sociaal Domein Best (ASDB) over nieuwkomers kaderbrief

Best; Januari 2025 Naar aanleiding van de vraag van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Best naar een niet-bindend advies aangaande een drietal aandachtspunten die betrekking hebben op het door het College opgesteld Strategisch Beleidskader Nieuwkomers 2025 – 2025 reageert de Adviesraad Sociaal Domein Best (ASDB) als volgt: De ASDB heeft dit beleidskader kritisch bekeken en heeft besloten om aan het College geen advies te geven, maar haar bevindingen als aandachtspunten door middel van dit schrijven aan het College aan te rijken. Onze aandachtspunten: 1. Met betrekking tot de herkenbaarheid van de geformuleerde doelstellingen adviseert de ASDB dit beleidskader aan te scherpen op de navolgende punten: Het inclusiever maken van de doelgroep- definitie door alle migranten op te nemen in de definitie. Toelichting: Het huidige kader is opgesteld vanuit een de door de overheid opgestelde / op te stellen huisvestingstaak rondom asielzoekers1. De ASDB is van mening dat de opgestelde doelstellingen 2 ook kunnen zorgen voor snellere en betere integratie van nieuwkomers die nu niet onder de definitie van dit beleidskader vallen. Denk hierbij met name aan kenniswerkers en arbeidsmigranten die ook vanaf dag 1 een bijdrage zouden kunnen leveren aan de maatschappelijke en sociale omgeving van de Gemeente Best.

Mocht het College niet kiezen voor uitbreiding van de doelgroep zoals hierboven geargumenteerd, dan pleit de ASDB voor een wijziging van de naam van dit beleidskader. De gehanteerde definitie van de term ‘nieuwkomers’ dekt immers maar zeer beperkt de lading van het feitelijke begrip ‘nieuwkomers’. Sterker nog; de huidige gehanteerde beschrijving van het begrip dekt heeft nu slechts betrekking op de (aller-)kleinste groep nieuwkomers in onze gemeente. Als de raad kiest om de huidige doelgroep in het beleidskader te handhaven dan is het ons advies om ook voor de grootste groep nieuwkomers een beleidskader op te stellen met dezelfde doelstellingen als nu geformuleerd. •

De duiding en lading van de centrale doelstelling om mensen vanaf dag 1 mee te laten doen aan de samenleving in de gemeente Best. Toelichting: Het hierboven genoemde doel/ uitgangspunt vindt de ASDB in intentie een mooi streven De doelstelling om mensen mee te laten doen vanaf dag 1 in het huidige voorstel is echter sterk multi-interpretabel. Tijdens de bespreking van deze doelstelling binnen de ASDB commissie las de één: “mensen moeten vanaf dag 1 mee doen” (met daarbij de vraag of dat altijd haalbaar is) en las een ander “wij werken eraan om nieuwkomers vanaf dag 1 een doel en activiteit te geven”. De ASDB adviseert om deze doelstelling positiever te formuleren en (bijvoorbeeld) uit te gaan van een “warm welkom” 3 waarbij de intentie is om per situatie / persoon/ gezin te kijken wat er nodig is om de nieuwkomers zich zo snel mogelijk meer “thuis” te laten voelen. De bereidheid en het zelfvertrouwen om te kunnen en willen deelnemen aan een samenleving wordt verhoogd doordat je •

Zie Aanvraagformulier paragraaf 1.2 bolletje 2 Zie Aanvraagformulier inleiding bolletje 1 3 Het hanteren van een term als “warm welkom” kan problematisch zijn bij het creëren van draagvlak. Als intentie of duiding van de nu centraal geformuleerde doelstelling met daarbij toelichting / duiding (zie voetnoot 4) kan het bijdragen aan begrip voor de uitvoeringskeuzes die volgen op dit kader.

1

2

Archiefexemplaar van BL25-00428

- Reactie ASDB over nieuwkomers kaderbrief

je uitgenodigd voelt om aan allerlei aspecten van het leven mee te doen. Met als extra opbrengst: minder kans zijn op vandalisme en ander ongewenst gedrag.4 Het belang van (het vergroten van) maatschappelijke en sociale integratie en betrokkenheid benadrukken Toelichting: Om nieuwkomers te stimuleren zelfredzaam te zijn en te participeren in onze samenleving, alsmede om hun vaardigheden en kennis in te zetten voor onze samenleving5 , is maatschappelijke integratie en betrokkenheid een onmisbare factor. In het huidige kaderdocument wordt ons inziens het accent sterk gelegd op inzet van talenten en vaardigheden richting werk. Dit vinden we een beperkte visie op de mogelijkheden om bij te dragen aan een samenleving. Het advies is om ook doelstellingen op te nemen die focussen op de algemeen maatschappelijke en sociale integratie. •

Note: Hier is ook een koppeling met “draagvlak” te maken; integratie en maatschappelijke betrokkenheid vraagt van 2 kanten inzet en motivatie: van de nieuwkomers én van de huidige samenleving. Door hier specifiek op in te zetten, wordt de in het kader document geschetste6 winwin situatie gestimuleerd. 2. Met betrekking tot de haalbaarheid van de voorgestelde maatregelen die genoemd worden in het beleidskader heeft de ASDB de navolgende opmerkingen/ aanvullingen: •

Om diverse dilemma’s / risico’s die in het beleidskader worden genoemd te kunnen aanvliegen, is creativiteit en samenwerking nodig. Denk aan de dilemma’s als communicatie met omwonenden die geen inbreng hebben (gehad) in besluiten die hun directe omgeving betreffen/ huisvestingsproblematieken/ veiligheidsaspecten etc… Out of the box denken zal nodig zijn om deze dilemma’s aan te vliegen. De ASDB adviseert hierbij om zeker ook te zoeken naar samenwerkingsverbanden op concrete thema’s; niet zelf het wiel willen uitvinden, maar gebruik maken van reeds opgedane kennis (best practices) bij andere gemeenten7.

•

Ook mist de ASDB in dit kader creativiteit om dilemma’s aan te vliegen. Niet alleen creativiteit in het bereiken van doelstellingen, maar ook de creativiteit in de doelstelling zelf. Voorbeeld: zie kaderbrief pag. 14: “Communicatie direct omwonenden bij het ontsluiten van een locatie”. Hier is gekozen voor informeren met behulp van brieven, een filmpje, een voorlichtingsavond, een kijkdag en het delen van gemeentelijke contactgegevens ter voorkoming van onrust, onduidelijkheid en polarisatie en het voorkomen van mogelijke klachten en bezwaren. De pijn die gevoeld wordt door omwonenden die geconfronteerd worden met een voldongen feit wordt hierbij niet gehonoreerd. Creativiteit kan dan bv zijn: geen voorlichtingsavond organiseren, maar ervaringsdeskundigen uit andere gemeenten inzetten die gelijkwaardige ervaringen hebben of een bezoek aan een bestaande opvanglocatie waarbij omwonenden vertellen over hun ervaringen.

Deze gedachte is niet nieuw en wordt in diverse gemeenten in Nederland al toegepast. Onderzoeken laten zien dat dit een effectieve aanpak kan zijn. Note: “Warm welkom” betekent niet pamperen, het betekent begeleiden vanaf dag 1 – “zien wat echt nodig is” vanaf dag 1.. 5 Zie uitgangspunten pag. 3 beleidskader; blok 4, 5 en 6. 6 Pag. 3 blok 5 7 In het kaderdocument wordt samenwerking gekoppeld aan het concreet delen van middelen en functionaliteiten; zoals taalscholen, woonaanbod etc.. We missen de koppeling met ervaringen. 4

•

Concreet vragen we ons af of het haalbaarheid is – mede gezien de reeds bestaande werkdruk in het reguliere onderwijs – om nieuwkomersonderwijs op alle basisscholen in Best aan te bieden en of dat voor elk kind de kwalitatief de beste optie is. Met name met betrekking tot het taalonderwijs voor volwassenen onderschrijven we de intentie om samenwerking te blijven zoeken met taalscholen in de regio. We vragen ons hierbij wel af of bestaande initiatieven als Taalmaatjes, Taalcafé en Samenspraak voor Best kunnen bijdragen aan een snelle start van taalonderwijs aan volwassen. Dit in het licht van wachtlijsten bij de taalscholen in de regio.

•

De haalbaarheid van het vinden van een locatie die niet dicht op bestaande woonwijken ligt, maar wel mogelijkheden voor participatie en integratie stimuleert, vraagt veel creativiteit. Zeker als met de definitie van participatie en integratie niet alleen “werk” wordt bedoeld, maar ook participatie in de samenleving als geheel wordt nagestreefd (een “thuis” gevoel).

3. De effectiviteit van het beleid op lange termijn •

Het is moeilijk om op maatschappelijk gevoelig onderwerp als nieuwkomers iets zinnigs over effectiviteit van beleid te zeggen. We hebben getracht in het voorgaande aandachtspunten aan te reiken die effectiviteit op lange termijn zouden kunnen ondersteunen.

Tot slot een drietal aanvullende opmerkingen:

8 9

•

Bij de in het beleidsdocument bij argumenten voor aanvraag genoemde prioriteiten8 sluiten we ons van harte aan.

•

In het beleidsdocument wordt beschreven waar een beleidskader zich op richt9. We missen als ASDB delen van de context waarin dit document geschreven is. Er wordt bijvoorbeeld wel verwezen naar landelijke wetgeving en kaders, maar het feit dat dit document gelezen moet worden in een gemeente besluitvormingsproces waarin al gekozen is voor 1 locatie waar een (zeer relevant) deel van de doelgroep zal worden opgevangen, is niet expliciet benoemd. Dit maakt het lezen van het document lastiger.

•

De ASDB is er zich van bewust dat dit beleidskader geschreven is als “kapstok” voor het nog op te stellen ‘Programmaplan’. De ASDB is zeer benieuwd naar de uitwerkingen in dit ‘Programmaplan’ en geeft daar te zijner tijd ook graag advies over.

Aanvraagformulier pag 1: Argumenten voor de aanvraag Zie beleidskader pag 2 Inleiding 2 alinea