25008.01 - Raadsvoorstel Beleidskader nieuwkomers 2025-2029

Voorstel aan de Raad

Vergadering Raadsvergaderdatum

: Gemeenteraad Best : 14-04-2025

Onderwerp Beleidskader nieuwkomers 2025-2029 Aanleiding De verantwoordelijkheid die gemeenten hebben op het gebied van Asiel & Integratie is in de afgelopen jaren sterk toegenomen. Met de invoering van de Spreidingswet voor asielopvangvoorzieningen, de Tijdelijke Wet Opvang voor Oekraïense ontheemden, de huisvestingstaakstelling voor statushouders en de Wet Inburgering 2021, speelt de gemeente een belangrijke rol in de opvang en integratie van Nieuwkomers. Als gemeente Best vinden we het belangrijk om onze verantwoordelijkheden hierin te vervullen. Hoe verwelkomen wij verschillende groepen nieuwkomers in onze gemeente? Hoe willen wij dat in de toekomst (blijven) doen. Hoe zorgen we daarbij voor samenhang in de keuzes die we maken ten aanzien van opvang, huisvesting en integratie, wetende dat niet alles (tegelijk) kan. Samen met het ambtelijk kernteam nieuwkomers is dit beleidskader tot stand gekomen, dit kader geeft richting aan onze gezamenlijke inzet op het thema nieuwkomers voor de langere termijn. In januari 2025 wordt gestart met een uitvoeringsagenda waarin de uitgangspunten en visie van het beleidskader worden vertaald naar concrete doelstellingen en acties. Beoogd effect Het doel van dit beleidskader is om een geïntegreerde aanpak te realiseren, waarbij huisvesting, werk, taal, onderwijs en welzijn niet los van elkaar staan, maar juist elkaar versterken.

Deze onderlinge samenhang zorgt ervoor dat nieuwkomers vanaf dag één in staat zijn om actief en volwaardig deel te nemen aan de samenleving. Het beleid richt zich op het creëren van concrete kansen voor nieuwkomers, waarbij samenwerking tussen verschillende partijen centraal staat. Op deze manier willen we ervoor zorgen dat zij niet alleen een plek vinden binnen de gemeenschap, maar zich ook kunnen ontwikkelen, bijdragen en een duurzame band opbouwen met hun nieuwe omgeving. Het uiteindelijke streven is een inclusieve samenleving waarin nieuwkomers zich volledig kunnen ontplooien en hun potentieel kunnen benutten. Advies 1. Het ‘beleidskader nieuwkomers’ vast te stellen voor de periode 2025-2029 en daarmee in te stemmen met een domein overstijgende aanpak waarbij het programma nieuwkomers structureel wordt ingebed in de organisatie. Argumenten

1.1. Met het vaststellen van het beleidskader nieuwkomers neemt de gemeente Best haar verantwoordelijkheid voor een duurzame en toekomstgerichte aanpak en uitvoering van de opvang, huisvesting en het mee laten doen van nieuwkomers (statushouders, asielzoekers, alleenstaande minderjarige vluchtelingen en ontheemden uit Oekraïners) We gaan in onze aanpak uit van de volgende prioriteiten: • Iedere nieuwkomer heeft zo snel mogelijk huisvesting of opvang passend bij zijn of haar status

*IN24-02297*

IN24-02297/ Pagina 1 van 4

• • •

Nieuwkomers doen mee vanaf dag één Leerplichtige kinderen ontvangen onderwijs Iedereen kan veilig in Best wonen of verblijven

1.2 De verantwoordelijkheid voor de gemeente is flink toegenomen op het gebied van Asiel & Migratie. De toenemende taakstellingen rondom nieuwkomers vragen om een structurele en integrale aanpak. De gemeente Best moet van een reactieve modus naar een duurzame, strategische koers. Dit betekent dat we een breed gedragen visie ontwikkelen en deze verankeren in de dagelijkse uitvoering, met oog voor de samenhang tussen opvang, huisvesting en integratie. We dienen als gemeente verantwoordelijkheid te nemen voor de integrale benadering van nieuwkomers, waarbij we ervoor zorgen dat elke nieuwkomer de kans krijgt om zich goed te vestigen en volwaardig te integreren. Om dit te realiseren, heeft het college van B&W in mei 2024 de bestuursopdracht Nieuwkomers vastgesteld. Dit beleidskader vormt de basis vormt een gezamenlijke, lange-termijninzet. En geeft richting aan de integrale aanpak en zorgt voor een optimale afstemming tussen de verschillende beleidsdomeinen, met een gezamenlijke verantwoordelijkheid van zowel gemeentelijke diensten als maatschappelijke partners. Begin 2025 is een start gemaakt met het opstellen van een uitvoeringsagenda voor het programma Nieuwkomers, waarin deze strategische richting wordt vertaald naar concrete doelstellingen, uitvoerbare acties en een heldere planning.

De uitvoeringsagenda omvat specifieke doelen op het gebied van huisvesting, integratie, werk en onderwijs, evenals de benodigde middelen en de betrokken partijen die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering. Afstemming, monitoring en evaluatie waarborgen dat het plan dynamisch blijft en ruimte biedt voor aanpassingen op basis van nieuwe inzichten of veranderende omstandigheden. Het biedt ruimte voor aanpassingen op basis van nieuwe inzichten of veranderingen in de context, zoals bijvoorbeeld de verwachte effecten van landelijke beleidsmaatregelen. Kortom, de uitvoeringsagenda vormt het fundament voor de uitvoering van ons beleid en zorgt ervoor dat we onze lange-termijndoelen effectief kunnen behalen. Risico’s

1.1 Bij de uitvoering van onze wettelijke taken en het uitvoeren van onze activiteiten vanuit onze ambitie en doelen zijn we afhankelijk van externe factoren, waaronder landelijke wet- en regelgeving en financiering Het kabinet-Schoof werkt op dit moment zijn koers richting een strenger asielbeleid verder uit. Dit gaat gepaard met een breed scala aan maatregelen. Deze maatregelen zullen onmiskenbaar invloed hebben op onze gemeentelijke verantwoordelijkheden en op de beschikbare budgetten die de komende jaren vanuit het Rijk voor de uitvoering van deze taken ter beschikking worden gesteld. De onzekerheid over welke maatregelen daadwerkelijk zullen worden doorgevoerd, en de mate van invloed die ze op onze gemeentelijke taken zullen hebben, maakt het complexe vraagstukken. Deze onduidelijkheid brengt ons in een situatie waarin wij als gemeente een sleutelrol moeten spelen in het vormgeven van een gestructureerde en integrale aanpak voor het omgaan met nieuwkomers. Het is niet voldoende om af te wachten hoe het nationale beleid zich ontwikkelt; juist nu is het essentieel om een stevig gemeentelijk beleid te formuleren, dat in staat is om flexibel en effectief in te spelen op de veranderingen op zowel beleidsmatig als financieel vlak.

We moeten niet alleen anticiperen op de landelijke maatregelen, maar ook actief bijdragen aan de uitwerking daarvan op lokaal niveau, rekening houdend met de specifieke behoeften van onze gemeenschap en de complexiteit van de opgaven. Onze verantwoordelijkheid ligt in het opzetten van een werkwijze die integraal, samenhangend en toekomstbestendig is, die de verschillende aspecten van nieuwkomersbeleid met elkaar verbindt – van huisvesting en integratie tot werk en onderwijs. Dit betekent dat we de landelijke beleidswijzigingen nauwkeurig zullen moeten monitoren en het effect daarvan tijdig moeten inschatten. We moeten ons voorbereiden op mogelijke veranderingen in het wettelijke kader, maar ook op verschuivingen in de financiële middelen die beschikbaar komen voor de uitvoering van ons beleid. Door proactief en goed voorbereid te zijn, kunnen we zowel de uitdagingen die op ons afkomen het hoofd bieden als de kansen benutten die deze veranderingen mogelijk bieden voor een betere integratie en participatie van nieuwkomers. Het vraagt om een doordachte en gedegen benadering, waarbij we niet alleen

*IN24-02297*

IN24-02297/ Pagina 2 van 4

reageren op externe factoren, maar ook sturing geven aan het proces. Als gemeente dragen we de verantwoordelijkheid om te zorgen voor continuïteit in het beleid, zelfs te midden van onzekerheid, en tegelijkertijd de nodige flexibiliteit in te bouwen om adequaat te kunnen reageren op de dynamiek van het landelijke beleid.

1.2 Deze ambities kennen een aantal voorwaarden en uitdagingen Het realiseren van deze ambities betekent een langdurige bestuurlijke commitment, financiële onzekerheid of beperkingen, personele inzet en samenwerking tussen deze partijen. Met de inzet van het kernteam houden we deze partijen betrokken. Daarnaast is het verkrijgen en behouden van draagvlak vanuit de samenleving en de inwoners van Best cruciaal voor het behalen van onze doelstellingen. Om dit noodzakelijke draagvlak te versterken en te waarborgen, stellen we per doelgroep en locatie een participatieaanpak op. De basis van deze aanpak bestaat uit transparante communicatie, inwonersbetrokkenheid via een panel of klankbordgroep, regelmatige dialoogmomenten en een stevige samenwerking met lokale maatschappelijke organisaties, bedrijven en verenigingen, om het draagvlak te behouden en waar mogelijk te verbreden en gezamenlijk te werken aan de realisatie van de doelstellingen. Kosten en dekking Momenteel is voldoende ambtelijke capaciteit voor de uitvoering van de opgaven m.b.t. nieuwkomers. Tegelijkertijd zien we ook een toename in taakstellingen en opgaven qua aantallen, waardoor de capaciteit op termijn onder druk kan komen te staan. Mocht blijken dat (structureel) capaciteit moet worden uitgebreid, dan zullen hier voorstellen voor worden gedaan.

Ook wordt per opvanglocatie een exploitatieplan opgesteld met een bijhorend dekkingsvoorstel. Dit exploitatieplan wordt ter goedkeuring voorgelegd aan het college van B&W. Participatie De totstandkoming van dit beleidskader is gerealiseerd door bestaand beleid te bundelen en hier een integraal geheel van te maken. Er is geen nieuw beleid geformuleerd; bij de ontwikkeling van het eerdere beleid dat ten grondslag ligt aan dit beleidskader zijn reeds participatietrajecten doorlopen. Om die reden is er bij het opstellen van dit beleidskader geen aanvullende participatie georganiseerd. Wel is advies gevraagd aan de Adviesraad Sociaal Domein Bij het opstellen van de uitvoeringsprojecten, die onder de uitvoeringsagenda vallen, zal participatie daarentegen een prominente rol spelen. Per doelstelling of doelgroep zal zorgvuldig worden bekeken op welke wijze externe partners en inwoners betrokken worden. Tijdens de participatiesessies wordt actief input opgehaald, zodat de uitvoering breed gedragen wordt. Communicatie Over dit beleidskader vindt geen verdere communicatie plaats. Over de projecten die onder de uitvoeringsagenda vallen worden separate communicatieplannen gemaakt. Er is nauw overleg met de communicatie- en participatieadviseurs. Procedure en planning Kwartaal Fase Q1 Voorbereiding en analyse Doelbepaling en prioritering Q2

Opstellen van de uitvoeringsagenda Financiering en middelen

activiteiten Doelstellingen, randvoorwaarden en relevante kaders vaststellen Opstellen van concrete doelen, prioriteiten en conceptagenda Uitwerken van acties, planning en verantwoordelijkheden Budget, middelen en financiële dekking vastleggen

*IN24-02297*

IN24-02297/ Pagina 3 van 4

Q3/Q4 Q4

Afstemming en besluitvorming Monitoring en evaluatie

Conceptagenda bespreken, feedback verwerken en formeel vaststellen. Meetmomenten en rapportagestructuur inrichten. Evalueren, bijsturen en borgen van resultaten

Evaluatie Het beleidskader Nieuwkomers wordt, na vaststelling, vierjaarlijks geëvalueerd. Anders is dit bij de uitvoeringsagenda. Hiervan wordt jaarlijks het effect geëvalueerd en bijgewerkt naar een nieuw plan voor het komende jaar. Geen thema is op dit moment zo veranderlijk als dat van Asiel en Migratie. Mochten er grote veranderingen in beleid of wetten zijn, dan vraagt dit om herziening binnen de gestelde vijf jaar (beleidskader) en binnen één jaar (uitvoeringsagenda). Bijlagen die horen bij dit raadsvoorstel: Benoem hier alle documenten die de raad moet behandelen of kennis van moet nemen Nummer

Titel Strategisch beleidskader nieuwkomers 2025-2029 BL25-00428 Reactie ASDB over nieuwkomers kaderbrief BL25-00575 Reactie college op ASDB IN25-00329 Raadsbesluit

Openbaar (ja/nee) Ja Ja Ja Ja

Geheim wegens (klik hier voor informatie) <…>

25-2-2025 Burgemeester en wethouders van Best,

Rik Dijkhoff Loco-burgemeester

Jolie Hasselman Secretaris

*IN24-02297*

IN24-02297/ Pagina 4 van 4