24060.1 - Raadsvoorstel Kaderbrief 2025

Voorstel aan de Raad

Vergadering Raadsvergaderdatum

: Gemeenteraad Best : 01-07-2024

Onderwerp Kaderbrief 2025 Aanleiding In de Financiële verordening 2023 is opgenomen dat ter voorbereiding op de nieuwe begroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028 een Kaderbrief wordt aangeboden.

Verbinden van het Beleidsakkoord 2022-2026, de Mid-term-review en de Kaderbrief 2025 Via de raadsessie van 21 mei 2024 bent u geïnformeerd over de Mid-term-review (Mtr). In de Mtr wordt het beleidsakkoord 2022-2026 ‘We doen het samen’ tegen het licht gehouden. We geven inzicht in de huidige stand van zaken van de eerder geschetste ambities. Daarnaast geven we ook inzicht in ‘wat we nog te doen hebben de komende jaren’ en ‘wat we hiervoor nodig hebben.’ De resultaten van de Mtr zijn dan ook gebruikt bij het samenstellen van deze Kaderbrief 2025. Door deze verbinding zijn we in staat om bij te sturen, waardoor de afgesproken beleidsdoelstellingen tot en met 2026 zo optimaal mogelijk kunnen worden gerealiseerd.

De meerjarenraming is vanaf 2026 niet sluitend: de oorzaken van tekorten zijn niet altijd afhankelijk van lokale keuzes. De financiële foto laat vanaf 2026 een aanzienlijk tekort zien. Tekorten die overwegend worden veroorzaakt door keuzes van derden / moeilijk te beïnvloeden ontwikkelingen. Hieronder een greep van de ontwikkelingen die worden bedoeld: 1. een structureel te lage compensatie voor gemeentetaken via het Gemeentefonds, 2. oplopende kosten van verbonden partijen door aanscherping eisen daar; 3. participeren in regionale ontwikkelingen, 4. toename van de vraag Sociaal Domein 5. relatief veel nieuw- en verbouw projecten onderwijs voor rekening van de gemeente Best; Zonder nadere maatregelen kan in november 2024 geen sluitende meerjarenraming vanaf 2026 worden gepresenteerd.

IN24-00815/

*IN24-00815* Pagina 1 van 6

Snel uitvoerbare maatregelen voor de korte termijn kunnen zijn een extra verhoging van de Onroerende zaakbelastingen (bovenop de al ingeboekte extra verhogingen vanaf 2025) of een deel van de vrije algemene reserve in te zetten. Beide oplossingen achten wij niet optimaal, zowel niet voor onze financiële positie op lange termijn als vanwege de een verder oplopende lastendruk voor de ingezetenen van Best. Wij bereiden voor het jaar 2025 een sluitende begroting voor. Maatregelen om het begrotingsevenwicht vanaf 2026 te herstellen, leggen we via de Kaderbrief 2026 voor. Onze keuze past bij de kaders die de Provincie hanteert: op basis van het toezichtskader van de Provincie wordt getoetst op een sluitende begroting 2025. Advies 1. het vaststellen van de Kaderbrief 2025. Argumenten

1.1 De Kaderbrief 2025 geeft handvatten voor het opstellen van de Begroting 2025. Met de uitgangspunten die u via dit voorstel vaststelt, wordt de begroting 2025 opgesteld.

1.2 De Kaderbrief 2025 biedt handvaten om bij te sturen op het beleidsakkoord 2022-2026 ‘We doen het samen’. Op basis van de uitkomsten van de Mtr wordt in deze Kaderbrief 2025 bijgestuurd op de uitgangspunten van het Beleidsakkoord 2022-2026. Per programma worden belangrijke ontwikkelingen vanaf 2025 weergegeven naast de informatie die in de Mtr is beschreven. Nieuw beleid met financiële gevolgen wordt nader toegelicht bij het onderdeel ‘Kosten en dekking’, verderop in dit voorstel.

1.3 Informatie over de gevolgen van de meicirculaire komt voorafgaand aan de besluitvorming over deze Kaderbrief beschikbaar via een Raadsinformatiebrief. Op dit moment worden de gevolgen vanuit de meicirculaire 2024 voor het gemeentefonds doorgerekend. De doorrekening heeft gevolgen op de financiële foto zoals hieronder gepresenteerd. Wij informeren u voorafgaand aan de besluitvorming over deze gevolgen via een raadsinformatiebrief. Risico’s

1.1 Nog niet alle ontwikkelingen zijn financieel te vertalen/ bijsturen op tekorten is vanaf 2026 nodig. Bij deze financiële foto zijn diverse ontwikkelingen nog niet financieel vertaald. Enkele voorbeelden hiervan zijn de gevolgen van beleid van een nieuw kabinet, de ontwikkeling van het stationsgebied, de ontwikkelingen rondom Best-Oirschot, de ontwikkelingen rondom arbeidsmigratie, de gevolgen van de schaalsprong, de gevolgen vanwege de Beethovendeal en de gevolgen van de uitwerking van de bestuursopdracht bij de VRBZO. Kosten en dekking Hieronder is de actuele financiële foto opgenomen inclusief de financiële gevolgen van nieuw beleid en actualisatie van geraamde investeringskredieten op basis van bestaand beleid.

IN24-00815/

*IN24-00815* Pagina 2 van 6

Financiële foto KADERBRIEF 2025 versie 21 mei 2024 2025

2026

2027

2028

Saldo volgens de begroting 2024 Begrotingswijzigingen met financiele gevolgen voor 2025-2028

2.989.000 797.400

-823.000 820.500

-949.000 961.500

-949.000 1.057.500

Exploitatiesaldo bij start Kaderbrief 2025

3.786.400

-2.500

12.500

108.500

193.800

244.700

29.300

5.900

B1. Lasten nieuw beleid (structurele exploitatielasten) B2. Lasten nieuw beleid (incidentele exploitatielasten)

-1.018.200 -888.400

-1.158.100 0

-1.376.400 0

-1.537.500 0

Saldo Kaderbrief 2025

2.073.600

-915.900

-1.334.600

-1.423.100

Financieel aangeleverd Kaderbrief 2025 A. Mutatie lasten agv van bijgestelde investeringskredieten / bijstelling bestaand beleid:

* nog niet alles is financieel verwerkbaar (oa meicirculaire). Voor zover bekend zijn mutaties financieel verwerkt. ** De investeringen die in 2028 geraamd zijn, leiden in 2029 tot afschrijvingslasten. Deze extra lasten ten opzichte van 2028 worden geraamd op:

370.000

De meerjarenraming vanaf 2026 is op dit moment niet sluitend. Verwezen wordt naar de inleiding. Hieronder wordt het nieuw beleid financieel nader toegelicht. Inzicht wordt gegeven welke structurele en incidentele lasten er ontstaan vanwege nieuw beleid.

A. Nieuw beleid met structurele lasten voor de exploitatie

2025

2026

2027

2028

-Verhogen digitale weerbaarheid (nr 02) -Verhogen kwaliteit gegevensbescherming (nr 03) -Begeleiden inkopen en aanbesteden Bizob (nr 05) -Openbare ruimte, medewerker mobiliteit (nr 07) -Openbare ruimte, prettige plekken (nr 08ab) -Economie, ophoging budget ondernemersklimaat (nr 09) -Onderwijs, renovatie Heerbeeckcollege (nr 10) -Soc. Domein, regisseur laaggeletterdheid (nr 13) -Soc. Domein, beleidsmedewerker WMO (nr 14) -Ruimtelijke ordening / volkshuisvesting, senior beleidsmedewerker RO (nr 20) -Ruimtelijke ordening, projectondersteuning / cluster projecten (nr 21) -Ruimtelijke ordening, omgevingsplan en RX-base coördinator (nr 24) -Ruimtelijke ordening, gebiedsdekkend omgevingsplan (nr 25) -Ruimtelijke ordening, omgevingsvisie en programma’s (nr 26) -Volkshuishuisvesting, woningbouwversnelling (nr 27)

100.000 31.000 100.000

20.000

102.300 32.700 102.300 102.700 4.000 20.500

30.000 97.900

31.700 103.400

104.700 34.100 104.700 107.000 8.000 21.000 199.300 33.000 107.700

107.100 35.500 107.100 111.500 8.000 21.500 318.900 34.400 112.200

89.000

94.000

97.900

102.000

40.000

84.000

87.500

91.200

97.900 150.000 112.400 150.000

103.400 158.400 118.700 100.000

107.700 165.100 123.700 75.000

112.200 172.000 128.900 75.000

1.018.200

1.158.100

1.376.400

1.537.500

Totaal A, nieuwe structurele lasten Kaderbrief 2025

IN24-00815/

*IN24-00815* Pagina 3 van 6

B. Nieuw beleid met incidentele lasten

2025

-Beheer overige gebouwen en gronden, juridisch administratieve ondersteuning grond en vastgoed (nr 01) 50.000 -Formatie werkgeluk en vitaliteit (nr 04) 76.000 Idem, dekking uit VAR -Soc. Domein, armoederegisseur (nr 12) 105.000 Idem, dekking uit de Reserve sociaal domein -Soc. Domein, strategisch adviseur maatschappij (nr 15) 112.400 Idem, dekking uit de Reserve sociaal domein -Soc. Domein, uitbreiding jongerenwerk (nr 16) 60.000 Idem, dekking uit VAR -Soc. Domein, inzet schoolmaatsch werk/jeugdverpl. Basisteam (nr 17) 100.000 Idem, dekking uit VAR -Volksgezondheid en milieu, aanpak energiearmoede (nr 18ab) 100.000 Idem, dekking uit VAR -Volksgezondheid en milieu, energiehubs (nr 19) 75.000 Idem, dekking uit VAR Idem, dekking uit Cdoke-gelden -Ruimtelijke ordening, gebiedsontw stationsomgeving (nr 22) 160.000 Idem, dekking uit VAR -Ruimtelijke ordening, medewerker ruimtelijke kwaliteit (nr 23) 50.000 Totaal B. nieuw beleid met incidentele lasten (deels gedekt in 2026 en 2027 gedekt uit reserves)

888.400

2026

80.300 -80.300 110.900 -110.900 118.700 -118.700 63.400 -63.400 105.600 -105.600 255.600 -255.600 76.700 -35.800 -40.900 169.000 -169.000

0

2027

2028

66.100 -66.100 110.000 -110.000

78.400 -36.600 -41.800 176.000 -176.000

p.m. p.m.

0

0

C. Ontwikkeling reservepositie op basis van deze Kaderbrief: onttrekking VAR € 1.098.500, onttrekking Reserve sociaal domein € 229.600. -Vrije algemene reserve Het verwachte saldo van de Vrije algemene reserve is per 31 december 2024 afgerond € 29 miljoen. Ter dekking van incidentele lasten in 2026 wordt in 2026 € 709.700 uit de Vrije algemene reserve onttrokken en wordt in 2027 € 388.800 onttrokken. Totaal wordt voorgesteld om € 1.098.500 te onttrekken uit de Vrije algemene reserve, waarna een saldo resteert in de Vrije algemene reserve van ongeveer € 29 miljoen. Op basis van dit saldo verwachten we binnen het afgesproken weerstandsratio te blijven van > 2,0.

-Reserve sociaal domein Het verwachte saldo van de Reserve sociaal domein is per 31 december 2024 afgerond € 1 miljoen. Ter dekking van incidentele lasten voor een armoederegisseur en een strategisch adviseur maatschappij wordt in 2026 € 229.600 aan de Reserve sociaal domein onttrokken. Na onttrekking van de incidentele lasten 2026 resteert in de Reserve sociaal domein een saldo van ongeveer € 0,75 miljoen.

D. Investeringen die in 2028 worden afgerond leiden vanaf 2029 tot (structurele) lasten De financiële foto zoals die hierboven is opgenomen loopt tot en met 2028. In 2028 vinden investeringen plaats. Als gevolg hiervan ontstaat vanaf 2029 een extra (structurele) last van € 370.000. Dit gegeven betrekken we bij de bijsturingsvoorstellen via de Kaderbrief 2026.

E. Ontwikkeling nieuwe formatie ten opzichte van 2024 Via deze Kaderbrief worden 8 FTE aangevraagd, waarvan 6 FTE structureel. Bij de begroting 2024 zijn 10 FTE toegekend (structureel) waardoor op 1 januari 2024 ons personeelsbestand 256 FTE bedroeg. Bij honorering van de aanvragen in deze Kaderbrief, groeit het personeelsbestand naar 264 FTE, een stijging van 3,1% ten opzichte van 2024.

IN24-00815/

*IN24-00815* Pagina 4 van 6

F. Reactie op motie ‘Uitgangspunten leges’ van 6 november 2023 Bij de behandeling van de begroting 2024 is bovengenoemde motie aangenomen. In deze motie wordt verwezen naar de paragraaf lokale heffingen/ begroting 2024. We hebben als 1e een beperkt onderzoek gedaan met vergelijkbare en omliggende gemeenten zoals Veldhoven, Geldrop en Oirschot. Onze conclusie is dat er geen vergelijking mogelijk is om o.a. de volgende redenen: • Autonomie van gemeenten leidt tot verschillende benadering van de tabellen van kostendekkendheid; • Het Rijk stelt sommige leges vast waardoor een gemeente slechts kan sturen op kosten; • De invoering van de Omgevingswet nog te recent is geweest om te kunnen vergelijken met elkaar én er zijn nog geen ervaringscijfers voorhanden; • Er verschillende beleid gevoerd kan worden rondom beleid versus financiën. Denk bijvoorbeeld aan de leges voor huwelijken, marktgelden en/of evenementen. Inhoudelijke afwegingen kunnen doorslaggevender zijn dan financiële afwegingen. Op basis van ons onderzoek starten wij in elk geval een diepgaander onderzoek in naar het verbeteren van de kostendekkendheid van de leges kabels en leidingen, de leges voor evenementen en de marktgelden. Een dergelijk diepgaander onderzoek vergt tijd, prioriteit, sturen op kosten, met name de toerekening van tijd (zowel in de raming als in werkelijkheid) en advisering over eerdere beleidskeuzes.

Resultaten van de onderzoeken worden waar mogelijk verwerkt in de begroting 2025 (kosten) en de legesverordeningen 2025 (tarieven) die later dit jaar worden aangeboden. Participatie n.v.t. Communicatie De concept-Kaderbrief 2025 is na vaststelling door ons op 21 mei 2024 gepubliceerd op de website. Via social media en de gemeentepagina is er aandacht voor de Kaderbrief 2025. Actieve communicatie met de media vindt plaats via het persgesprek. Procedure en planning De door u vastgestelde kaders worden verwerkt in de begroting 2025.

IN24-00815/

*IN24-00815* Pagina 5 van 6

Evaluatie n.v.t. Bijlagen die horen bij dit raadsvoorstel: Benoem hier alle documenten die de raad moet behandelen of kennis van moet nemen Nummer IN24-00823 Online

Titel Raadsbesluit Kaderbrief 2025 Kaderbrief 2025

Openbaar (ja/nee) ja ja

Geheim wegens

21-05-2024 burgemeester en wethouders van Best,

Hans Ubachs Burgemeester

Jolie Hasselman Secretaris

IN24-00815/

*IN24-00815* Pagina 6 van 6