24059.1 - Raadsvoorstel Meerjarenprognose grondexploitaties 2024

Voorstel aan de raad

Vergadering Datum

: Gemeenteraad Best : 1-7-2024

Onderwerp Meerjarenprognose grondexploitaties 2024 Aanleiding In de Nota grondbeleid 2015 is opgenomen dat het college jaarlijks de Meerjarenprognose grondexploitaties (hierna MPG) aan de raad aanbiedt. In de Financiële verordening is deze verplichting nader gespecificeerd. De MPG is geen wettelijk verplicht document in de bestuurlijke planning- en control cyclus (zoals de begroting en de jaarrekening). Echter, vanwege het (financiële) belang van de grondexploitaties én de relatie met de begroting en de jaarrekening, heeft de raad de MPG toch in deze cyclus opgenomen. Advies 1. De Meerjarenprognose grondexploitaties 2024 en daarmee de geactualiseerde grondexploitaties per 1-12024 vast te stellen. - De geactualiseerde raming van kosten en opbrengsten van de grondexploitaties in de begroting 2024 bij te stellen door begrotingswijziging W12/2024 vast te stellen. - De geactualiseerde raming van kosten en opbrengsten van de grondexploitaties op te nemen in de ontwerpbegroting 2025-2028. Argumenten

1.1. De MPG geeft overzicht en inzicht in de gemeentelijke grondexploitaties en faciliteert daarmee de kaderstellende en controlerende rol van de raad. Om zijn kaderstellende en controlerende taak te kunnen uitvoeren, moet de raad op de juiste momenten kunnen beschikken over informatie ten aanzien van de ontwikkelingen in de gemeentelijke grondexploitaties. Met de MPG geven wij op portefeuilleniveau (bundeling van projecten) jaarlijks inzicht in de ontwikkelingen in de gemeentelijke grondexploitaties. De informatie in de MPG 2024 is gebaseerd op de geactualiseerde grondexploitaties per 1-1-2024. In de MPG 2024 wordt zowel teruggekeken (realisatie 2023) als vooruitgekeken (geactualiseerde prognoses voor 2024 en volgende jaren).

1.2 Door vaststelling van de MPG 2024 worden ook de geactualiseerde grondexploitaties per 1-1-2024 vastgesteld. In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is opgenomen dat de grondexploitaties minimaal één keer per jaar worden geactualiseerd. Het betreft een integrale actualisering van programma, planning, parameters, kosten, opbrengsten, resultaat en risico’s. In de MPG worden de geactualiseerde grondexploitaties op portefeuilleniveau toegelicht. Volgens de bepalingen in de Nota grondbeleid 2015 stelt de raad door vaststelling van de MPG ook de geactualiseerde grondexploitaties vast.

*IN24-00653*

IN24-00653/ Pagina 1 van 4

De actualisering van de grondexploitaties per 1-1-2024 geeft op hoofdlijnen het volgende beeld:

Projecten in de gemeentelijke grondexploitatie-portefeuille. Ten opzichte van de MPG 2023 zijn er geen grondexploitatieprojecten geopend of afgesloten; dit betekent dat 6 projecten kwalificeren als ‘bouwgrond in exploitatie’ (BIE).

Het programma in de gemeentelijke grondexploitatie-portefeuille bestaat voornamelijk uit woningbouw. Het programma in de grondexploitaties bestaat grotendeels uit woningen. In 2023 zijn gronden uitgegeven voor de realisatie van 93 grondgebonden woningen. In de resterende looptijd van de grondexploitaties worden nog gronden uitgegeven voor 812 woningen.

Het door de gemeente geïnvesteerde vermogen in grondexploitaties (boekwaarde) daalt. Het door de gemeente geïnvesteerde vermogen in de grondexploitatie-portefeuille bedraagt per 1-1-2024 € 40,7 mln. In 2023 is de boekwaarde van de portefeuille afgenomen met € 4,4 mln. Dit betekent dat in 2023 per saldo meer opbrengsten dan kosten zijn gerealiseerd. De geactualiseerde prognose laat voor de komende jaren een verdere daling van de boekwaarde zien. De mutaties in de boekwaarde zijn verwerkt in de jaarrekening 2023.

Nog te realiseren kosten en opbrengsten in de grondexploitatie-portefeuille. Om de investeringen in de grondexploitatie-portefeuille (deels) terug te verdienen moeten per 1-1-2024 nog € 48,8,0 mln. kosten en € 62,7 mln. opbrengsten worden gerealiseerd. De mutaties in de geactualiseerde prognoses van de kosten en opbrengsten worden verwerkt in de begroting 2024 en de ontwerpbegroting 2025-2028.

Het geprognosticeerde financiële resultaat van de grondexploitatie-portefeuille is nadelig, maar wel verbeterd ten opzichte van MPG 2023. Het geprognosticeerde nadelige financiële resultaat op de gemeentelijke grondexploitaties bedraagt € 23,9 mln. (NCW per 1-1-2024). Dit is € 5,9 mln. voordeliger dan de prognose van het resultaat in de MPG 2023. In de samenvatting van de MPG 2024 wordt in de visualisatie een toelichting gegeven op de resultaten per grondexploitatie. Voor het geprognosticeerde nadelige resultaat is conform het BBV een voorziening getroffen. De mutatie in de voorziening is verwerkt in de jaarrekening 2023.

De inschatting van de risico’s in de grondexploitatie-portefeuille daalt.

Op basis van de geactualiseerde grondexploitaties per 1-1-2024 schatten wij de risico’s in op een bedrag van € 7.960.000. In de MPG 2023 werden de risico’s ingeschat op € 12.279.000. De verlaging van het risicobedrag met € 4.319.000 is grotendeels het gevolg van lagere risico-inschattingen in de projecten Aarlesche Erven en Steegsche Velden Noord.

Ontwikkeling van de Risicoreserve grondexploitaties De Risicoreserve grondexploitatie fungeert als weerstandscapaciteit voor de grondexploitaties. De stand van deze reserve bedraagt per 1-1-2023 € 12.279.000. Vanwege een mutatie in de voorzieningen wordt in 2023 een bedrag van € 5.180.000 in de reserve gestort. Daarmee komt de stand van de reserve per 31-12-2023 op € 17.459.000. Voor de afdekking van de risico’s is € 7.515.000 nodig. Dit betekent dat € 9.944.000 vrijvalt ten gunste van de vrije algemene reserve. Deze mutatie is verwerkt in de jaarrekening 2023.

1.3. De financiële consequenties van de geactualiseerde grondexploitaties per 1-1-2024 worden verwerkt in de jaarrekening 2023, de begroting 2024 en de ontwerpbegroting 2025-2028. De actualisering van de grondexploitaties per 1-1-2024 heeft (financiële) consequenties. Deze worden verwerkt in onderstaande financiële documenten.

*IN24-00653*

IN24-00653/ Pagina 2 van 4

Jaarrekening 2023 (terugkijken) De geactualiseerde grondexploitaties per 1-1-2024 zijn de basis voor de waardering van de grondexploitaties in de jaarrekening 2023. De geactualiseerde boekwaarden worden op de balans verantwoord en op basis van de geactualiseerde prognoses wordt beoordeeld of in de jaarrekening 2023 voorzieningen voor verliesgevende grondexploitaties moeten worden getroffen of bijgesteld. Ook wordt via de jaarrekening 2023 de risicoreserve grondexploitaties (weerstandsvermogen) op het benodigde niveau bijgesteld.

Begroting 2024 en ontwerpbegroting 2025-2028 (vooruitkijken) De geactualiseerde grondexploitaties per 1-1-2024 geven een meerjarig inzicht in de nog te realiseren kosten en opbrengsten. Deze prognoses worden gebruikt om de lopende begroting 2024 bij te stellen (via vaststelling van begrotingswijziging W12/2024). De informatie wordt ook gebruikt om de ontwerpbegroting 2025-2028 op te stellen. Door vaststelling van deze documenten stelt de raad de benodigde budgetten beschikbaar voor de uitvoering van de grondexploitatie-projecten. Risico’s

Actualisering van de inschatting van de risico’s in de grondexploitaties leidt tot een verlaging van de risicoreserve grondexploitaties. Risico’s zijn inherent aan grondexploitaties. Deze zijn het gevolg van langdurige looptijden van plannen en planvorming, inschatting van parameters, conjunctuur, marktwerking, betrokkenheid van marktpartijen, maar ook veranderend overheidsbeleid. In het kader van de actualisering van de grondexploitaties per 1-1-2024 is ook de inschatting van de risico’s geactualiseerd. In onderdeel 1.2 van dit raadsvoorstel is al aangegeven dat het risicoprofiel van de grondexploitaties is verlaagd. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar hoofdstuk 7 van de MPG 2024. Kosten en dekking De geactualiseerde boekwaarden, geraamde kosten, geraamde opbrengsten, geprognosticeerde resultaten en risico’s van de grondexploitaties per 1-1-2024 worden verwerkt in de jaarrekening 2023, de begroting 2024 en in de ontwerpbegroting 2025-2028. Met het vaststellen van deze documenten stelt de raad de benodigde budgetten beschikbaar voor de uitvoering van de gemeentelijke grondexploitatie-projecten. De gewijzigde budgetten in de begroting leiden tot een mutatie in de boekwaarde op de balans en hebben geen gevolgen voor het begrotingssaldo 2024 en volgende jaren. Participatie Niet van toepassing.

Communicatie De MPG 2023 wordt via de reguliere gemeentelijke communicatiekanalen gecommuniceerd. Procedure en planning In de vigerende Nota grondbeleid 2015 is vastgelegd dat de MPG jaarlijks gelijktijdig met de begroting aan de raad ter vaststelling wordt aangeboden. In afwijking hiervan hebben wij er enkele jaren geleden voor gekozen om de MPG gelijktijdig met de jaarrekening aan de raad aan te bieden. Met dit vervroegde tijdstip van de MPG komen 2 belangrijke functies van dit document beter tot uitdrukking: onderbouwing van de waardering van de grondexploitaties in de jaarrekening (terugkijken en controleren) én informatieverstrekking ten behoeve van het opstellen van de begroting en meerjarenraming (vooruitkijken en kaders stellen). Met de raadsinformatiebrief van 10-11-2020 (PU20-05348) en bijbehorende bijlage (BL20-11568) is deze werkwijze geformaliseerd.

*IN24-00653*

IN24-00653/ Pagina 3 van 4

Evaluatie Evaluatie van de uitvoering van de gemeentelijke grondexploitaties vindt plaats via de reguliere planning- en control cyclus. Bijlagen die horen bij dit raadsvoorstel: Benoem hier alle documenten die de raad moet behandelen of kennis van moet nemen Nummer BL24-03992 IN24-00661 BL24-03990

Titel Meerjarenprognose grondexploitaties 2024 Ontwerp-raadsbesluit tot vaststelling van de Meerjarenprognose grondexploitaties 2024 Ontwerp-begrotingswijziging W12/2024

Openbaar (ja/nee) Ja Ja

Geheim wegens (klik hier voor informatie) <…>

Ja

14-05-2024 burgemeester en wethouders van Best,

Hans Ubachs Burgemeester

Jolie Hasselman Secretaris

*IN24-00653*

IN24-00653/ Pagina 4 van 4