24045.1 - Raadsvoorstel Integraal Huisvestingsplan primair en voortgezet onderwijs 2024-2039

Voorstel aan de Raad

Vergadering Raadsvergaderdatum

: Gemeenteraad Best : 10-06-2024

Onderwerp Integraal Huisvestingsplan primair en voortgezet onderwijs 2024-2039 Aanleiding De gemeente is primair verantwoordelijk voor de bekostiging van (vervangende) nieuwbouw en uitbreiding van scholen. De gemeente ontvangt hiervoor jaarlijks geld (niet geoormerkt) vanuit het Gemeentefonds. Voor een zorgvuldige uitvoering van deze taak beoordeelt de gemeente jaarlijks op basis van de verordening ‘Voorziening Huisvesting Onderwijs gemeente Best 2015’ aanvragen voor nieuwbouw of uitbreiding van scholen. In 2025 actualiseren we deze verordening. De verordening is een toetsingsmiddel voor aanvragen, maar geen beleidskader. Het beleidskader leggen we vast in een Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). In december 2018 stelde u het laatste Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2019-2022 vast. Onlangs stelden we in samenwerking met (een afvaardiging van) scholen en kinderopvang het (geactualiseerde) IHP op. Dit geactualiseerde IHP is een herijking voor de periode 2024-2039 met een verdieping op de periode 2024-2027. In dit plan formuleren we de visie op onderwijs en huisvesting. En bepalen we op basis van deze visie, leerlingenprognoses en verwachte ontwikkelingen (zoals duurzaamheid) voor elke onderwijslocatie een huisvestingsscenario. Advies 1.

Het Integraal Huisvestingsplan primair en voortgezet onderwijs 2024-2039 vast te stellen, met als belangrijkste uitgangspunten dat: 1.1 Inclusiever en gepersonaliseerd onderwijs om meer ruimte vragen dan de normatieve vierkante meters (paragraaf 2.4, pagina 11); 1.2 Bouwheerschap van een school in principe bij het schoolbestuur ligt, tenzij er sprake is van een Multifunctionele Accommodatie of als andere afspraken gemaakt worden (paragraaf 3.1, pagina 14 en 15); 1.3 Bij huisvestingsvraagstukken rond krimp en groei kinderopvang niet wijkt voor onderwijs (paragraaf 3.2, pagina 16); 1.4 Bij renovatie de gemeente maximaal 70% van het kengetal voor de kosten van vervangende nieuwbouw voor haar rekening neemt (paragraaf 3.4 pagina 23); 1.5 De onderwijslocatie aan Paardenhei 7 behouden blijft (paragraaf 4.1, pagina 26, 27 en 28). 2. Kennis te nemen van de huisvestingsscenario’s (Hoofdstuk 4) en de financiële kaders en werkwijze (Hoofdstuk 6), waarbij de denkrichting is dat: 2.1 MFA Wilhelminadorp of Kindcentrum BR!CKS in 2027 in aanmerking komt voor (vervangende) nieuwbouw (paragraaf 4.2.9.1, pagina 44); 2.2 Het Junior College van Heerbeeck College in 2026 in aanmerking komt voor (vervangende) nieuwbouw (paragraaf 4.3, pagina 45); 2.3 Het wenselijk is om het bouwdeel uit 1989 van Heerbeeck College vanaf 2027 tot en met 2035 geleidelijk te renoveren (paragraaf 4,3, pagina 45);

*IN24-00623*

IN24-00623/ Pagina 1 van 5

2.4 Kindcentrum De Kiezel aan Mgr. Zwijsenstraat in 2029 in aanmerking komt voor uitbreiding met 3 lokalen en tegelijkertijd voor (ver)nieuwbouw (paragraaf 4.2.4.1, pagina 34, 35 en 36); 2.5 Kindcentrum De Kiezel aan Secr. Jansenstraat in 2038 in aanmerking komt voor (ver)nieuwbouw (paragraaf 4.2.3.1, pagina 33); 2.6 Kindcentrum De Heydonck Naastenbest in 2037 in aanmerking komt voor (ver)nieuwbouw (paragraaf 4.2.7.2, pagina 39); 2.7 En we per huisvestingsopgave op basis van een haalbaarheidsonderzoek een voorstel ter goedkeuring aan u voorleggen en u vragen het benodigd krediet hiervoor vrij te geven. 3. Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2019-2022 in te trekken.

Argumenten

1. Met het IHP voldoet de gemeente aan haar wettelijke zorgplicht op het gebied van voldoende en adequate onderwijshuisvesting Met het IHP formuleren we een beleidskader voor onderwijshuisvesting. En maken we de ruimtebehoefte in relatie tot de feitelijke capaciteit van onderwijshuisvesting inzichtelijk. Met het IHP anticiperen we op toekomstige investeringen om te voldoen aan onze wettelijke taak op het gebied van onderwijshuisvesting en op onze duurzaamheidsambities.

1.1 Er is een toenemende behoefte aan meer ruimte voor begeleiding en ondersteuning. Er is een behoefte aan een diversiteit aan werkplekken en meer spreekruimten. Deze behoefte nemen we momenteel niet mee in de normatieve vierkante meters. Basisonderwijs kan hiervoor aanspraak maken op 50 bruto vierkante meter extra en speciaal of voortgezet onderwijs is deze aanspraak 100 bruto vierkante meter. We vragen, indien aan de orde, het schoolbestuur te onderbouwen waarom er extra meters nodig zijn op die school. De extra vierkante meters kennen we dus niet automatisch toe aan een school.

1.2 Volgens wetgeving valt het bouwheerschap van een school bij het betreffende schoolbestuur. De Wet Primair Onderwijs en Wet Voortgezet Onderwijs regelt het bouwheerschap van een school. In dit IHP is dit het uitgangspunt. Bij de bouw van een kindcentrum overleggen schoolbestuur en gemeente wie het bouwheerschap op zich neemt. Waarbij het uitgangspunt is dat in beginsel het schoolbestuur dit oppakt, tenzij er redenen zijn om hiervan af te wijken. Bij de realisatie van een Multifunctionele Accommodatie (MFA) neemt de gemeente het bouwheerschap voor haar rekening.

1.3 De gemeente onderschrijft het belang van een doorlopende lijn vanuit gedeeld pedagogisch en didactisch concept (kindcentra) Onderwijs en kinderopvang werken samen aan groei en onderwijs voor kinderen tussen 0-12 jaar. Onderwijs en kinderopvang zijn daarom op basis van gelijkwaardigheid gehuisvest in een gebouw. Bij een vraagstuk over een tekort aan onderwijscapaciteit gaan schoolbestuur, kinderopvang en gemeente met elkaar in gesprek over een mogelijke oplossing. Dit betekent dat de groei van een school niet mag leiden tot het wijken van de opvang. Bij groei draagt kinderopvang bij aan de dekking van de investering voor een uitbreiding.

1.4 We anticiperen op wetgeving omtrent bekostiging voor renovatie van schoolgebouwen Op dit moment regelt de wet niets over (de bekostiging van) renovatie van schoolgebouwen. Op initiatief van de VNG en PO-raad ligt nu een wetsvoorstel ter vaststelling voor om renovatie van een schoolgebouw als volwaardig alternatief voor nieuwbouw aan merken. Hierop vooruitlopend stellen we voor dat de gemeentelijke bij renovatie maximaal 70% van het kengetal voor de kosten voor vervangende nieuwbouw bijdraagt. Het schoolbestuur draagt bij aan investeringen die zij gedurende de exploitatieperiode van het schoolgebouw terug kunnen verdienen (bijvoorbeeld investeringen op het gebied van duurzaamheid).

*IN24-00623*

IN24-00623/ Pagina 2 van 5

Opmerking: In het vorig IHP bedroeg de financiële bijdrage voor de gemeente maximaal 50%.

1.5.1

De gedeeltelijke leegstand in locatie Paardenhei 7 zetten we in om het ruimtetekort op andere onderwijslocaties op te vangen

In Best is sprake van een goede spreiding van onderwijslocaties. In dit IHP brachten we de capaciteit van alle onderwijslocaties in beeld (paragraaf 4.1). We zien dat er voldoende ruimte (onderwijscapaciteit) in Best beschikbaar is om de toename van het totaal aantal leerlingen tot 2039 op te vangen. Een groot aantal lokalen binnen Paardenhei 7 komen binnenkort vrij in verband met de oplevering van nieuwbouw van IKC Op ’t Erf. Op het moment dat er sprake is van ruimtetekort binnen een onderwijslocatie kunnen we deze leerlingen opvangen aan de Paardenhei 7. Stichting Best Onderwijs kan zich hierin vinden.

1.5.2

De gedeeltelijke leegstand in onderwijslocatie Paardenhei 1 kunnen we inzetten als tijdelijke huisvesting bij nieuwbouw en/of renovatie van andere onderwijslocaties

De kosten voor tijdelijke huisvesting zijn hoog en drukken op de totale investering voor (ver)nieuwbouw. De beschikbare ruimte binnen Paardenhei 7 kunnen we inzetten als tijdelijke huisvesting.

2.1 Gezien de leeftijd van het schoolgebouw kwam Kindcentrum BR!CKS in aanmerking voor (ver) nieuwbouw (vorig vastgesteld IHP 2019-2022) In de begroting 2024 verwerkten we deze opgave. Vanwege de wens om andere functies toe te voegen aan een kindcentrum besloten we in de tweede helft van 2023 een onderzoek naar de haalbaarheid van MFA Wilhelminadorp uit te voeren. De bevindingen van dit onderzoek leggen we in de raadsvergadering van 16 september aan u voor. Opmerking: In dit IHP maken we alleen de behoefte van het onderwijs inzichtelijk. Deze behoefte vertalen we financieel. Dit betekent dat we de kosten voor de huisvesting van kinderopvang en andere functies en de kosten voor de bouw van de gymzaal in dit IHP niet meenemen. De totale stichtingskosten van MFA Wilhelminadorp leggen we u in het raadsvoorstel bevindingen haalbaarheidsonderzoek MFA Wilhelminadorp op 16 september aan u voor.

2.2.1 Het Junior College van het Heerbeeck College is verouderd en voldoet niet meer aan hedendaagse eisen Het Junior College (voorheen schildersvakschool) dateert uit de jaren 80. Voor dit gebouw ligt een specifiek vraagstuk op het gebied van duurzaamheid en het binnenklimaat.

2.2.2 In 2026 kunnen we een kleiner gebouw realiseren en is geen tijdelijke huisvesting nodig Op basis van de leerlingenprognoses realiseren we een kleiner gebouw (1.250 m2 in plaats van het huidig oppervlak van 1.807 m2). Daarnaast is tijdelijke huisvesting niet nodig, omdat de leerlingenprognoses laten zien dat de school in 2026 het laagst aantal verwachte leerlingen kent.

2.3 We continueren de bouwwerkzaamheden na oplevering Junior College en er is geen tijdelijke huisvesting nodig Binnen de termijn van renovatie is de school volledig inzetbaar en is geen tijdelijke huisvesting nodig. Opmerking: Bij raadsbesluit van 18 maart kende u een bijdrage toe van € 600.000 voor de renovatie van het dak van het Heerbeeck College. Hierbij zag het Heerbeeck College af van (ver)nieuwbouw van de school en zetten zij in op geleidelijke modernisering en deels renovatie.

2.4 Er is sprake van een capaciteitstekort (vanaf 2030) voor de locaties De Kiezel Op basis van de leerlingenprognoses verwachten we vanaf 2030 een capaciteitstekort voor beide locaties van de Kiezel (Secr. Jansenstraat en Mgr. Zwijsenstraat). Alleen de locatie aan Mgr. Zwijsenstraat heeft een mogelijkheid tot uitbreiding (3 lokalen). Gezien de leeftijd van het gebouw komt deze locatie pas in 2037 in

*IN24-00623*

IN24-00623/ Pagina 3 van 5

aanmerking voor (ver)nieuwbouw. Om desinvesteringen te voorkomen (de huidige installaties zijn niet voorbereid op een uitbreiding) is uitbreiding in combinatie met (ver)nieuwbouw in 2029 de beste optie.

2.5 Gezien de leeftijd van het schoolgebouw en de datum van de laatste renovatie komt Kindcentrum De Kiezel aan Secr. Jansenstraat in 2038 aanmerking voor (ver) nieuwbouw Het gebouw dateert uit 1972, onderging in 2002 een uitbreiding en in 2013 een renovatie. De kosten voor onderhoud en exploitatie van het gebouw (gas/water/licht) zijn relatief hoog.

2.6 Gezien de leeftijd van het schoolgebouw en de datum van de laatste renovatie komt Kindcentrum De Heydonck in 2037 aanmerking voor (ver) nieuwbouw Het gebouw dateert uit 1968 en onderging in 2012 een uitbreiding en renovatie. De kosten voor onderhoud en exploitatie van het gebouw (gas/water/licht) zijn relatief hoog.

2.7 De uitkomsten van het haalbaarheidsonderzoek gebruiken we om de gekozen denkrichting te toetsen en om de actuele kosten inzichtelijk te maken In het IHP omschrijven we verschillende huisvestingsscenario’s (paragraaf 3.4). Op basis van de uitgangspunten van deze scenario’s maken we in dit IHP per onderwijslocatie een keuze. Het IHP beslaat de periode vanaf nu tot 2039. Op het moment dat zich een opgave voordoet, onderzoeken we samen met het schoolbestuur de haalbaarheid. In het haalbaarheidsonderzoek toetsen we of de eerder gemaakte keuze nog steeds te beste is. Ook brengen we de actuele kosten voor de huisvestingsopgave in beeld. De uitkomsten (keuze huisvestingsopgave en kosten) leggen we vervolgens aan u voor. Risico’s De huisvestingsopgaven maakten we inzichtelijk voor de periode van 2024 tot en met 2039. De financiële vertaling baseerden we op prijspeil 2024. De daadwerkelijke investering brengen we inzichtelijk als we u een voorstel voor een huisvestingsopgave voorleggen. Dus na het haalbaarheidsonderzoek (zie beslispunt 2.7) en op basis van het dan geldende prijspeil. Kosten en dekking De financiële paragraaf van het IHP baseren we uitsluitend op de financiële consequenties van de activiteiten die voortvloeien uit het IHP en die we in het huisvestingsscenario’s opnemen.

De daadwerkelijke financiële bijdrage is afhankelijk van de nadere uitwerking van de genoemde opgaven. De totale investering over de periode van 2024 tot en met 2039 bedraagt circa € 53 mln excl tijdelijke huisvesting. (op basis van prijspeil 2024). Bij deze investeringen is enkel uitgegaan van de bouwkosten voor het schoolonderwijs. Met extra bouwkosten voor voorzieningen in de gebouwen zoals bijvoorbeeld gymzalen, kinderdagverblijf is geen rekening gehouden. De investeringen voor de komende 4 jaar bedragen: 2025

2026

2027

2028

-

5.000.000

7.300.000

3.000.000

Investeringen conform IHP

Per huisvestingsopgave leggen we u een voorstel voor en vragen we u het benodigd krediet vrij te geven. De gevolgen voor de exploitatie voor de komende 4 jaren: 2025 Kapitaallasten huidige onderwijsinstellingen die zijn opgenomen in de begroting Kapitaallasten ten gevolge van investeringen conform het IHP Kapitaallasten inclusief investeringen conform IHP

546.890

546.890

2026 1.269.791

1.269.791

2027

2028

1.269.791

1.269.791

199.333

530.242

1.469.124

1.800.033

*IN24-00623*

IN24-00623/ Pagina 4 van 5

Participatie  Het Integraal Huisvestingsplan 2024-2039 stelden we op in samenspraak met (een afvaardiging van) schoolbesturen en kinderopvang.  De komende periode werken we (schoolbesturen, kinderopvang en gemeente) de opgaven uit het huisvestingsprogramma nader uit. Hierbij raadplegen we inwoners en andere organisaties in en om de onderwijsvoorzieningen. We peilen meningen, standpunten en ideeën. Met als doel om de kwaliteit van de plannen te verbeteren. Communicatie Na vaststelling van het IHP publiceren we het plan op de gemeentelijke website in een nieuwsbericht (beknopt: wat betekent dit plan, uitwerking, etc.). Aanvullend schenken we aandacht aan het plan door een nieuwsbericht in de Best Informatief rubriek in Groeiend Best. De schoolbesturen en kinderopvang brengen het IHP onder de aandacht van de eigen organisatie en achterban (leerlingen en ouders). Gezien de impact van onderdelen in het plan zijn persvragen te verwachten (praktisch wellicht over Br!CKS en Heerbeeck junior college). Procedure en planning Op basis van het huisvestingsprogramma 2024-2027 werken we (schoolbesturen, kinderopvang en gemeente) de opgaven in het IHP uit. Evaluatie  We monitoren samen met de schoolbesturen en kinderopvang jaarlijks leerlingenprognoses en andere ontwikkelingen die een effect kunnen hebben op de huisvestingsopgave.

 Na een periode van vier jaren, na 2027, actualiseren we het IHP. Bijlagen die horen bij dit raadsvoorstel: Benoem hier alle documenten die de raad moet behandelen of kennis van moet nemen Nummer IN24-00681 BL24-03423 BL24-03607

Openbaar (ja/nee) Titel Raadsbesluit Integraal Huisvestingspan primair en ja voortgezet onderwijs 2024-2039 Integraal Huisvestingsplan primair en voortgezet ja onderwijs 2024-2029 Bijlage Financiële vertaling huisvestingsprogramma ja 2024-2039

Geheim wegens (klik hier voor informatie)

<…>

16-04-2024 burgemeester en wethouders van Best,

Hans Ubachs Burgemeester

Jolie Hasselman Secretaris

*IN24-00623*

IN24-00623/ Pagina 5 van 5