24043.1 - Raadsvoorstel Meerjarenplan- en financiering Brainport Development N.V. (2025-2032)

Voorstel aan de Raad

Vergadering Raadsvergaderdatum

: Gemeenteraad Best : 10-06-2024

Onderwerp Meerjarenplan- en financiering Brainport Development N.V. (2025-2032) Achtergrond en aanleiding Einde 2024 loopt de huidige periode van meerjarenfinanciering van Brainport Development N.V. (2020-2024) af. Ten behoeve van de langjarige financiering van Brainport Development N.V. wordt u gevraagd de regionale economische ontwikkel- en uitvoeringsorganisatie voor de periode 2025-2032 opnieuw te financieren; dit op basis van een nieuw concept-meerjarenplan dat stichting Brainport onlangs heeft vastgesteld. Advies 1. Het door stichting Brainport vastgestelde concept-meerjarenplan 2025-2032 voor Brainport Development N.V. als inhoudelijke onderbouwing aan te merken voor de meerjarenfinanciering van Brainport Development N.V. 2. Met inachtneming van de navolgende uitgangspunten, - Continuering van bestaande, binnen de Metropoolregio Eindhoven gangbare indexering van de inwonerbijdrage Brainport; - Behoud van de (nominale waarde van) detacheringen van de direct in het aandelenkapitaal van Brainport Development N.V.

deelnemende gemeenten; - Structurele ophoging van de basisfinanciering voor de 21 MRE-gemeenten met € 700.000,-- (via de MRE-inwonerbijdrage); - Verlenging van de financieringsperiode van 4 naar 8 jaar met - in 2029- tussentijdse mogelijkheid tot bijstelling taken en prioriteiten (monitoring en evaluatie); - Directe financiële bijdrage van het bedrijfsleven aan het beheer van de private fondsen door Brainport Development N.V.; - Een meer evenwichtige, gelijkwaardige wijze van samenwerking en financiering door geen indexatie toe te passen op de aandeelhoudersbijdrage te besluiten tot meerjarige financiering van Brainport Development N.V. voor de periode 2025-2032, met dien verstande dat: a. De Metropoolregio Eindhoven enig subsidieverstrekker is van Brainport Development N.V.; b. Een verhoogde inwonerbijdrage van de 21 regiogemeenten wordt geheven, overeenkomstig de in tabel 2 van dit raadsvoorstel opgenomen verdeling; c. Door de direct in het aandelenkapitaal van Brainport Development N.V. deelnemende gemeenten een extra bijdrage wordt verstrekt, overeenkomstig de in tabel 2 van dit raadsvoorstel opgenomen verdeling; d. Door de direct in het aandelenkapitaal van Brainport Development N.V. deelnemende gemeenten een extra bijdrage (in kind of cash) wordt verstrekt voor detachering van medewerkers in de programma’s van Brainport Development.

*IN24-00612*

IN24-00612/ Pagina 1 van 7

Argumenten

1.1. Brainport Eindhoven heeft zich ontwikkeld als nationaal als brandpunt voor de hightechtmaakindustrie, en draagt bij aan het bevorderen van de brede welvaart in de regio Brainport Eindhoven doet ertoe. Regionaal heeft Brainport Development inmiddels een onbetwiste positie als economische ontwikkelings- en uitvoeringsmaatschappij van de regionale ‘triple helix’ 1, stichting Brainport. Nationaal geldt de regio inmiddels als mainport ‘nieuwe stijl’. De economie van de regio draagt bij aan: - de strategische autonomie van Europa - het duurzaam, toekomstig verdienvermogen van Nederland - innovatieve oplossingen op maatschappelijke vraagstukken (op bijvoorbeeld het gebied van gezondheid, energie, mobiliteit en klimaat) - brede welvaart, voor iedereen. Recente cijfers onderschrijven de betekenis van Brainport Eindhoven. Waar de voorbije 10 jaren de economische groei van de regio gemiddeld 2,5 keer zo hoog lag als landelijk, verwacht RaboResearch in 2024 voor de Brainportregio een economische groei van 1,7% tegenover 0,5% landelijk. Die positie vraagt dat de Brainport steeds meer nationaal en in toenemende mate ook Europees een belangrijke speler is. Dat brengt nieuwe taken en verantwoordelijkheden met zich mee die op Brainport Development afkomen.

Een voorbeeld is - de Nationale Chipstrategie, waarvoor Brainport Development de penvoerder van is geworden - de Europese Chips Act, waarin Europese regio’s op het gebied van halfgeleiders met elkaar samenwerken voor het behoud van onze strategische autonomie en economische veiligheid. Dat vraagt enerzijds dat nieuwe coalities worden gesmeed en proposities 2 worden gemaakt, het vraagt ook dat de regio blijft investeren in het ‘triple helix’ doorontwikkelen van nieuwe sleuteltechnologieën en techmarktcombinaties, bijvoorbeeld op het gebied van fotonica 3 en batterijen. Daarmee blijft de regio wendbaar en maakt het zich niet afhankelijk van één technologie of bedrijf De crisis uit de jaren ’90 van de vorige eeuw is immers niet eens zo lang geleden en mag zich niet herhalen. Maar ook regionaal worden bakens verzet. De regio maakt een schaalsprong door dankzij de jarenlange inzet op structuurversterking van de hightechmaakindustrie. Dat betekent een grote vraag naar betere multimodale4 bereikbaarheid, nieuwe betaalbare woningen, duurzame bedrijventerreinen, voor een ieder toegankelijke voorzieningen (zorg, onderwijs e.d.) en niet in de laatste plaats (elektrische) netcapaciteit.

Hoewel bedrijven uit de regionale triple-helix hier wettelijk gezien geen directe rol hebben, zien zij het duurzaam realiseren van de schaalsprong niet als een taak van enkel overheden, maar nemen zij daarvoor zelf ook verantwoordelijkheid. In het organiseren van hun rol, bijvoorbeeld via een aantal op te richten publiek-private fondsen (zie hierna) en in de sociale agenda ‘Brainport voor elkaar’, vervult Brainport Development een nieuwe, belangrijke rol, door haar organiserend vermogen, door technologische kennis te koppelen aan sociale innovatie, door partnerschappen te bouwen in en buiten de regio om de schaalsprong mede op te vangen en zo kansen te bieden voor elke inwoner. Voor een samenvatting van de behaalde resultaten in de afgelopen jaren zie de bijlage.

1.2. In het concept-meerjarenplan 2025-2032 zijn binnen de drie focusdomeinen uit de Brainport Agenda/Strategische Agenda Brainport zeven nieuwe prioriteiten

1

Triple helix is de samenwerking tussen bedrijfsleven, onderwijsinstellingen en overheden de waarde die je als bedrijf toevoegt 3 discipline die zich bezighoudt met de wisselwerking tussen licht (fotonen) en elektronen (elektronica). 4 met verschillende vormen van vervoer IN24-00612/ 2

*IN24-00612*

Pagina 2 van 7

Aan de hand van de Brainport Agenda (bijlage) en de Strategische Agenda Brainport met het Rijk (bijlage) wordt in het concept-meerjarenplan 2025-2032 (bijlage) de langjarige lijn voor de drie focusdomeinen Technologie en ondernemen; Talent én Maatschappelijke vraagstukken- doorgetrokken. Enerzijds krijgt daarmee een aantal taken een vaste plek binnen Brainport Development. Denk aan het ondersteunen van start-ups (via The Gate) en regionaal MKB (via o.a. samenwerking met ondernemersplatforms als Het KOP en Innovatiehuis De Peel), branding, internationalisering en (innovatie)samenwerking in Europa. Anderzijds is ruimte nodig voor het leggen van nieuwe accenten, met extra inzet op een zevental prioriteiten. Deze zijn: Technologie en ondernemen 1. Het bouwen van nieuwe posities in mondiale waardeketens. Denk aan nieuwe generaties batterijtechnologie voor de energietransitie, energiezuiniger en snellere chips voor de digitalisering, AI technologieën voor o.a. mobiliteitsstransitie en technologie voor regeneratieve geneeskunde 5 en zorg op afstand 2. Ontwikkelen van nieuwe fundamenten voor open innovatie met test- en pilotfaciliteiten, incubators6 en accelerators7. Denk aan The Gate, MARQ, Future Energy Lab Metalot, AI Hub, EDIH/klik op morgen. Talent 3. Opschalen van succesvolle pilots om- en bijscholing en Leven Lang Ontwikkelen.

Denk aan hybride docenten8, modulaire omscholing en het project Reskilling. 4. Structureel verbinden van hele keten van onderwijs en arbeidsmarkt. Met als doel om vanuit gezamenlijke doelstellingen afzonderlijke organisaties aan meer mensen, middelen en regelruimte te helpen zoals in het project Internationalisering Onderwijs Maatschappelijke vraagstukken 5. In nauwe samenwerking met de MRE, bouwen aan nieuwe partnerschappen met andere regio’s (betaalbaar wonen, ruimte voor bedrijvigheid, versterken van voorzieningen) om de effecten van de schaalsprong ook buiten de regio te accommoderen en de druk in de regio zelf te verlichten; Voor de ruimtelijke ontwikkeling kijken we daarbij eerst naar direct omliggende regio’s, zoals Vlaams Limburg en Kempen, Midden Limburg en Noordoost- en Midden-Brabant. 6. Organiseren van publiek-private fondsvorming voor bereikbaarheid, betaalbaar wonen, talent en het programma ‘Brainport voor Elkaar’; 7. Ontsluiten van technologische en sociale innovatie voor maatschappelijke vraagstukken in partnerschap met de creatieve industrie (Dutch Design Foundation) en kennisinstellingen (TU/e, TNO, Fontys, etc.). Daarmee kunnen trendmatige uitdagingen zoals schaarste in energie en ruimte, klimaatverandering, vergrijzing en ontgroening worden beantwoord. Brainport Development maakt de technologische mogelijkheden bereikbaar voor de publieke partners.

1.3. Uitvoering van het meerjarenplan vraagt om een krachtige, wendbare regionale ontwikkel- en uitvoeringsorganisatie Het triple-helix-samenwerkingsmodel van Brainport is hét voorbeeld voor economische structuurversterking, nationaal en internationaal. De rol van de (gemeentelijke) overheid is om partijen bij elkaar te brengen, samenwerking te bevorderen, continuïteit te bieden, daartoe langjarig een basisorganisatie met uitvoeringskracht te financieren, als cofinancier van projecten én eigenaar van activiteiten ter versterking van vooral het woon- en leefklimaat op te treden. Bedrijfsleven en kennisinstellingen op hun beurt zorgen voor de strategische focus, zijn eigenaar van activiteiten ter versterking van het domein ‘technologie en 5

onderzoekt en gebruikt het zelfherstellend vermogen van het lichaam voor nieuwe therapieën broedplaatsen 7 versnellers 8 medewerkers van bedrijven die ook les geven IN24-00612/ 6

*IN24-00612*

Pagina 3 van 7

ondernemen’ (o.a. kennisontwikkeling en -transfer, investeren in starters, doorgroeiers) en –tezamen met de overheid- ook in het domein van ‘talent’ (o.a. onderwijs en arbeidsmarkt), en treden daarin op als cofinancier en kartrekker. Deze rolverdeling maakt het ook mogelijk dat de overheidsfinanciering als cofinanciering voor provinciale, nationale en Europese programma’s kan worden opgevoerd. Dat heeft ertoe geleid dat in 2023 met een ‘basisfinanciering’ van de regionale overheidspartners van € 4,8 mio. een begroting is gerealiseerd van zo’n 14,9 miljoen en een portfolio (van projecten en programma´s) met een investeringsomvang van ruim € 70 miljoen. Deze rolverdeling vormt de basis van de ‘triple-helix’. Het ontwikkelt zich ook verder met een bedrijfsleven dat via fondsen aanzienlijk wil investeren in regionale bereikbaarheid, betaalbare woningen, talentontwikkeling en een sociale agenda (Brainport voor elkaar).

2.1 Het meerjarenplan vraagt om aanvullende, langjarige basisfinanciering De positie die de Brainportregio inmiddels nationaal en in toenemende mate ook Europees inneemt, de extra taken op het gebied van o.a. brede welvaart, duurzaamheid, netcongestie die op Brainport Development afkomen, vragen om een een aanvullende, langjarige basisfinanciering. Het voorstel dat wij u doen is gebaseerd op de volgende uitgangspunten.

a. Continuering van indexering inwonerbijdrage. De bestaande indexering conform de binnen de MRE gangbare systematiek blijft behouden. De indexering voor 2025 bedraagt 6,38% b. Behoud van de (nominale waarde van) detacheringen Internationaliseringsprogramma. De direct in Brainport Development aandeelhoudende gemeenten, waaronder Best, hebben in het kader van het ‘Brainport International Program’ in het verleden medewerkers gedetacheerd in internationaal werkende teams. c. Structurele ophoging van de basisfinanciering: Verhoging van de basisfinanciering van Brainport Development met € 900.000,- per jaar, waarvan € 200.000,- per jaar uit een, op basis van besluitvorming door stichting Brainport op 14 maart jl., toekenning van de Regio Deal Brainport Eindhoven gedragen kan worden; resteert een gevraagde extra overheidsbijdrage voor de 21 gemeenten van € 700.000,- per jaar. d. Verlenging van de financieringsperiode van 4 naar 8 jaar met tussentijdse mogelijkheid tot bijstelling taken en prioriteiten: Een langjarige financieringsafspraak biedt de vennootschap continuïteit. Dit is nodig voor de samenwerkingsafspraken die door haar worden gemaakt in het kader van langlopende (subsidie)programma’s, zoals het Nationaal Groeifonds. Maar ook om aan te sluiten bij de beoogde looptijd (langer dan 4 jaar) van de nieuw op te zetten private fondsen.

Deze fondsen zullen door Brainport Development worden beheerd. Monitoring: Om tijdens de verlengde meerjarenperiode te kunnen inspelen op veranderende taken en prioriteiten en ‘maatvoering mogelijk te maken’ wordt voorzien in monitoringsafspraken. Aan de hand daarvan kunnen -na evaluatie- taken en prioriteiten tussentijds, (éénmaal per vier jaar) worden bijgesteld. Daarmee borgen we in een langjarig programma tussentijds sturing door de overheden en kunnen we taken bijstellen op basis van de dan geldende inzichten. Zo blijft de vennootschap wendbaar. Dit is belangrijk, omdat de MRE in transitie is, en aandacht nodig zal zijn voor een zuivere verdeling in rol en taken tussen Brainport Development en MRE. De monitoring en evaluatie wordt samen met de MRE-monitoring ingericht en door MRE uitgevoerd, zodat de regio(gemeenten) op één moment over consistente, eenduidige sturingsinformatie kan beschikken e. Bijdrage van het bedrijfsleven: Het regionale bedrijfsleven draagt via de vier fondsen structureel bij aan de sociaal-maatschappelijke uitdagingen waarvoor de publieke partners in de Brainportregio staan. Deze private bijdrage is nieuw en komt bovenop de private bijdrage die reeds via overige projecten en programma’s lopen. De fondsmiddelen zullen, naar analogie van de Regio Deal Brainport Eindhoven, worden verdeeld via de fonds BV van Brainport Development.

Het beheer van de fondsen wordt – via een

*IN24-00612*

IN24-00612/ Pagina 4 van 7

dienstverleningsovereenkomst – bij Brainport Development belegd. De kosten hiervan komen geheel ten laste van de fondsen. De private partners dragen zo, naar verwachting, jaarlijks gedurende tenminste 8 jaar zo’n €500-600 duizend bij aan de kosten van uitvoering van deze prioritaire opgave door de vennootschap.

f. Meer evenwichtige, gelijkwaardige wijze van samenwerking en financiering De verdeling van financiering tussen de directe aandeelhouders (‘campusgemeenten’) enerzijds en de (overige 17) MRE gemeenten anderzijds is specifiek voor de Bestse raad van belang. Dit komt voor uit de geamendeerde besluitvorming over het meerjarenplan- en financiering Brainport Development 2021-2024 op 22 juni 2020. Door de gevraagde extra basisfinanciering (zie c.) van € 700.000,- neer te leggen bij de 21 MRE gemeenten wordt hier een klein stapje in gezet. Het begrotingsvoorstel dat door DB MRE aan u voor zienswijze is voorgelegd, voorziet hierin. Wat ons betreft is dit stapje te klein; onze visie is dat het afschaffen van de indexering op de aandeelhoudersbijdrage van vier directe aandeelhoudende gemeenten een redelijke manier is om de gewenste evenwichtigere verdeling heel geleidelijk aan te realiseren. Het voorstel is daarom om, in ieder geval voor Best, alleen indexering toe te passen om de inwonerbijdrage, maar niet op de middelen die we als campusgemeente aanvullend verstrekken. Voor de aandeelhoudersbijdrage betekent dit dan dat deze in 2025 e.v. blijft op het niveau van 2024, te weten € 211.244,-. Een en ander leidt tot de navolgende verdeling van de jaarlijkse overheidsbijdrage aan de begroting van Brainport Development: TABEL 1 (Is) 2024

Inwonerbijdrage

Aandeelhoudersbijdrage

Totaal

Best

81.515

211.244

292.759

Eindhoven

643.060

1.739.351

2.382.411

Helmond

250.400

603.148

853.548

Veldhoven

122.472

308.361

430.833

MRE (overige 17 gemeenten)

1.022.020

0

1.022.020

Totaal

2.119.467

2.862.104

4.981.571

TABEL 2 (Wordt) 2025

Inwonerbijdrage

Aandeelhoudersbijdrage

Totaal

Best

113.999

211.244 *

325.243 *

Eindhoven

899.877

1.850.322

2.750.199

Helmond

350.117

641.629

991.746

Veldhoven

170.983

328.035

499.018

MRE (overige 17 gemeenten)

1.419.713

p.m.

1.419.713 + p.m.

Totaal

2.954.689

3.044.706**

5.999.396**

* het regiovoorstel gaat uit van aandeelhoudersbijdrage Best 2025 = € 224.721 en totale bijdrage Best = € 338.720 ** dit bedrag betreft de totale financieringsvraag van Brainport Development, inclusief de financiering die het regiovoorstel aan aandeelhouder Best adresseert (zie *). Omdat dit raadsvoorstel daarvan afwijkt, is er in de regel MRE een P.M. post opgenomen

*IN24-00612*

IN24-00612/ Pagina 5 van 7

De in 2024 ontvangen MRE-bijdrage (exclusief bijdrage en fte’s Campusgemeenten9) per inwoner bedraagt € 2,64. Op basis van het voorstel zal deze bijdrage per inwoner in 2025 stijgen naar € 3,65 (zie ‘breakdown’ hieronder). Ten opzichte van 2024 is er dus sprake van een stijging van € 1,04 per inwoner. Overheidsbasisfinanciering 2025 – deel inwonerbijdrage Basisfinanciering 2024, na indexatie Indexering (6,38% t.o.v bijdrage 2024 conform kadernota MRE) Extra gevraagde inwonerbijdrage Brainport Development NV (ad. € 700.000)

Totaal

€ € €

€

2,64 0,15 0,86

3,65

2.2 Continuering van de wijze van financiering De wijze van financiering van Brainport Development wordt niet gewijzigd (muv de termijn). Uitgangspunt blijft dat: - de overheidsfinanciering een subsidie is (inclusief uitvoeringsovereenkomst); - de subsidie meerjarig is; - de subsidie in jaarlijkse tranches op aanvraag (jaarplan) wordt verstrekt om de in het plan beschreven doelen te realiseren (opdracht); - de uitvoeringslast zo laag mogelijk wordt gehouden, nl. één aanvraag- en afrekenmethodiek. De MRE is daarbij betaalautoriteit voor de inwonerbijdrage van het geheel van de 21 gemeenten en ook voor de separate bijdrage van de direct aandeelhoudende gemeenten Best, Eindhoven, Helmond en Veldhoven; - de subsidieverstrekking (op aanvraag) en vennootschapsbegroting- en verantwoording zelfstandige, maar wel aan elkaar gerelateerde trajecten betreffen; - optimale informatievoorziening aan Algemeen Bestuur van MRE en de gemeentebesturen over de uitvoering en realisatie van de jaarplannen Kanttekeningen en Risico’s Dit voorstel heeft samenhang en moet consistent zijn met de zienswijze van gemeente Best op de begroting 2025 van de Metropoolregio Eindhoven. Dit is van belang, omdat voorliggend voorstel impliceert dat de inwonerbijdrage van alle gemeenten aan MRE t.b.v. doorontwikkeling basisorganisatie Brainport Development wordt verhoogd.

En dat bovenop een verhoging van inwonerbijdrage die voortvloeit (aldus het DB voorstel) uit de doorontwikkeling van de MRE organisatie zelf. Omdat dit raadsvoorstel voorziet in het niet indexeren van de aandeelhoudersbijdrage wijkt het op dat punt wat af van de concept begroting MRE, en ook van de voorstellen die aandeelhouders Eindhoven en Helmond en Veldhoven aan hun raden hebben gedaan. Als bijlage bij dit voorstel is alvast een ambtelijk concept van de zienswijze op de MRE begroting opgenomen. Het ambtelijk concept is al aan u vrijgegeven i.v.m. een regionale raadsledenbijeenkomst over 4 gemeenschappelijke regelingen op 15 mei 2024. Het college moet deze zienswijze nog als definitief concept vaststellen. Hierna stuurt het college u dus mogelijk nog een gewijzigde concept zienswijze toe, met in ieder geval het voorstel om, indien u dat wenst, ook deze dan te bespreken in de raad van 10 juni. Kosten en dekking Kosten: zie tabel 2 De (nominale waarde van) detacheringen is hierin niet opgenomen. Voor Best bedraagt deze circa € 60.000,- (destijds gebaseerd op 0,9 fte, schaal 7). Deze is al beschikbaar binnen de gemeentebegroting. 9

Campusgemeenten: Best, Eindhoven, Helmond en Veldhoven IN24-00612/ Pagina 6 van 7

*IN24-00612*

In de huidige meerjarenbegroting is ook al dekking voor de hier voorgestelde aandeelhoudersbijdrage. Als gevolg van deze nieuwe meerjarenfinanciering stijgt de bijdrage aan Brainport voor het deel dat via de inwonerbijdrage MRE verloopt. Dit bedrag zal pas, na besluitvorming in het Algemeen Bestuur, terugkomen in de definitieve begroting MRE, waarna deze in de gemeentebegroting wordt verwerkt. Communicatie De besluitvorming door uw raad (evenals die van de andere regionale overheden) zal uiteindelijk leiden tot vaststelling van het meerjarenplan en een bijbehorende financiering voor de periode 2025-2032 in de Algemene vergadering van Aandeelhouders van Brainport Development NV van 2 december 2024. Over dat besluit wordt u op dat moment geïnformeerd. Planning en uitvoering Parallel aan uw besluitvorming vindt in de gemeentebesturen van Eindhoven, Helmond en Veldhoven en daarna (3 juli) ook in het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Regio Eindhoven besluitvorming plaats over de meerjarenfinanciering van Brainport Development. Voor alle 21 gemeenten van de Metropoolregio Eindhoven (MRE) doorloopt de MRE daarvoor de gebruikelijke zienswijzeprocedure.

De besluitvorming door de regionale overheden zal uiteindelijk leiden tot vaststelling van het meerjarenplan en de bijbehorende financiering voor de periode 2025-2032 in de Algemene vergadering van Aandeelhouders van Brainport Development NV van 2 december 2024. Bijlagen die horen bij dit raadsvoorstel: Benoem hier alle documenten die de raad moet behandelen of kennis van moet nemen Nummer IN24-00684 PU24-00525 BL24-03340 BL24-03334 PI24-01132 BL24-03385

Titel Concept raadsbesluit Concept zienswijze begroting MRE 2025 Samenvatting behaalde resultaten ‘triple helix’ Meerjarenplan Brainport Development Brainport Agenda (publieksversie) Strategische agenda Brainport

Openbaar (ja/nee) Ja Ja Ja Ja Ja ja

Geheim wegens (klik hier voor informatie)

16-04-2024 Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Best

Hans Ubachs Burgemeester

Jolie Hasselman Secretaris

*IN24-00612*

IN24-00612/ Pagina 7 van 7