24042.4 - Gedragscode integriteit burgemeester en wethouders gemeente Best 2024

Gedragscode integriteit burgemeester en wethouders gemeente Best 2024 Hoofdstuk 1 Inleiding Goed bestuur is integer bestuur. Daarmee is integriteit niet alleen een verantwoordelijkheid van de individuele bestuurders, maar een gezamenlijk belang dat de hele organisatie en het hele bestuur in al zijn geledingen aangaat. De gedragscode richt zich daarom zowel tot de individuele bestuurders als tot de bestuursorganen. Ons democratische systeem en de democratische processen kunnen niet zonder integer functionerende organen en functionarissen. Integriteit van politieke ambtsdragers verwijst naar de zorgvuldigheid die zij moeten betrachten bij het invullen van hun rol in de democratische rechtsstaat. Dat betekent de verantwoordelijkheid nemen die met de functie samenhangt en bereid zijn verantwoording af te leggen, aan collega-bestuurders en/of (leden van) de volksvertegenwoordiging en bovenal aan de burger. In de democratische rechtsstaat dient eenieder zich te houden aan de wetten en regels die op democratische wijze zijn vastgesteld. Dat geldt zeker voor de bestuurders die (mede) verantwoordelijk zijn voor de totstandkoming van die wetten en regels.

Deze plicht is voor de bestuurders neergelegd in de eed of gelofte die de bestuurder bij de ambtsaanvaarding aflegt: hij/zij zweert/belooft getrouw te zullen zijn aan de Grondwet, de wetten te zullen nakomen en zijn/haar plichten die uit het politieke ambt voortvloeien naar eer en geweten te zullen vervullen. De volksvertegenwoordiging stelt zowel voor de eigen leden als voor de dagelijkse bestuurders (voorzitter en overige leden van het dagelijks bestuur) een gedragscode vast. Dat is zo vastgelegd in de Gemeentewet. De gedragscode is een richtsnoer voor het handelen van individuele bestuurders en heeft tot doel hen te ondersteunen bij de invulling van hun verantwoordelijkheid voor de integriteit van het openbaar bestuur. Voor de volksvertegenwoordigers is naast die voor de voorzitter/dagelijkse bestuurders een eigen afzonderlijke gedragscode. Onderhavige gedragscode heeft betrekking op de dagelijkse bestuurders: de burgemeester en de wethouders. Veel bepalingen zijn voor dagelijkse bestuurders en volksvertegenwoordigers gelijk. Er zijn ook verschillen. Die hebben te maken met de staatsrechtelijke posities en met de voor hen geldende wettelijke (integriteits)regels. Het handelen van het dagelijks bestuur en van de bestuurders staat ten dienste van de gemeente.

De ambtsdragers aan wie en de organen waaraan het dagelijks bestuur is opgedragen, zijn over hun bestuurlijk handelen en over hun functioneren verantwoording schuldig aan de volksvertegenwoordigende organen. Aan het dagelijks bestuur en de bestuurders worden ook in de gedragscode bijzondere eisen gesteld om optimale openheid en controleerbaarheid mogelijk te maken. Het rechtskarakter van de gedragscode is dat van een interne regeling, als nadere invulling en concretisering van de wettelijke regels. De gedragscode bevat in aanvulling op wettelijke regels gedragsnormen en regels over procedures die de transparantie van het handelen van bestuurders evenals van de besluitvorming over en de naleving van de normen vergroten. Zij vormt een beoordelingskader en leidraad bij twijfel, vragen en discussies. Het voorschrijven van een gedragsregel die afwijkt of verder gaat dan een dwingendrechtelijke wettelijke regeling is niet mogelijk. Een gedragscode heeft dus niet de juridische status van een algemeen verbindend voorschrift zoals een gemeentelijke verordening waaruit rechten en verplichtingen voortvloeien. Er is sprake van zelfbinding. De regels worden in gezamenlijk debat vastgesteld door de bestuurders zelf. In dit licht moeten de regels in de code worden gezien. Dat maakt de gedragscode evenwel niet vrijblijvend.

De bestuurders en volksvertegenwoordigers kunnen daarop worden aangesproken en zij dienen zich over de naleving ervan te verantwoorden. Het niet naleven van de gedragscode kan dus wel onderdeel worden van politiek debat en kan ook politieke gevolgen hebben. De gedragscode biedt bestuurders een handvat om andere bestuurders aan te spreken op hun gedrag en hieruit wellicht (politieke) consequenties te trekken. Integriteit is een thema dat betekenis krijgt in het handelen. Een integriteitsbeleid dat alleen op papier bestaat is slechts een dode letter. Daarom moet het handelen van politieke ambtsdragers regelmatig onderwerp van gesprek zijn, juist ook onderling, en ook daarbij geeft de gedragscode ondersteuning. De code en de voorgestelde registraties zijn instrumenten. Integriteit is uiteindelijk niet in regels te vangen. Bestuurders hebben vanzelfsprekend een voorbeeldfunctie. Een politiek ambt wordt verricht in een glazen huis. Een bestuurder gedraagt zich zoals een goed ambtsdrager betaamt. Een bestuurder onthoudt zich van Pagina 1 van 5

Archiefexemplaar van BL24-06871

- Gedragscode b&w integriteit 2024

gedragingen die de goede uitoefening of het aanzien van het ambt of het openbaar bestuur schaden. Een politiek ambt gewetensvol vervullen gebeurt in de dagelijkse praktijk en strekt zich ook uit tot de privésfeer. In de huidige digitale wereld is zeker sprake van een dunne scheidslijn tussen werk en privé. Daarom is het in ieder geval het downloaden van illegale software, het bekijken, downloaden of verspreiden van pornografische, racistische, discriminerende, beledigende, aanstootgevende of (seksueel) intimiderende teksten en afbeeldingen, of het versturen van berichten die (kunnen) aanzetten tot haat en/of geweld niet toegestaan. Integriteit is niet alleen een kwestie van regels, maar betreft ook de onderlinge omgangsvormen. Een respectvolle omgang, met burgers en organisaties, tussen bestuurders onderling en tussen bestuurders en medewerkers, met behoud van eigen politieke inhoud en stijl, is van belang. In de omgang met burgers, ambtenaren, externe partijen en andere politieke ambtsdragers wordt van een bestuurder correct, fatsoenlijk, en respectvol gedrag verwacht dat vrij is van ongewenste omgangsvormen en grensoverschrijdend en (seksueel) intimiderend gedrag zoals hinderlijk gedrag, intimidatie, dubbelzinnige opmerkingen, handtastelijkheden, agressie, pesten en discriminatie. Bestuurders opereren vaak in diverse (boven)lokale netwerken.

Deze netwerken dragen bij aan het geworteld zijn van de bestuurder. Tegelijkertijd ontstaat hierdoor het risico dat bestuurders vanuit het gevoel van sympathie en loyaliteit, de belangen van de eigen netwerken vooropstellen ten koste van het algemeen belang. De schijn van oneigenlijke beïnvloeding kan snel gewekt zijn. Dit maakt duidelijk dat het nadenken over de eigen integriteit verder gaat dan het beoordelen van individuele handelingen. Het vraagt ook dat bestuurders zich bewust zijn dat zij altijd verbonden zijn met professionele en persoonlijke netwerken. En dat deze netwerken ‘onbewust’ een invloed kunnen hebben op de keuzes en acties van de bestuurder, die mogelijk tot een schending leiden. Dit risico van “netwerkcorruptie” kan de integriteit en de kwaliteit van het lokaal bestuur onder druk zetten. Integer handelen kan alleen in een cultuur en organisatie waar ook andere waarden van goed bestuur worden nagestreefd. De Nederlandse Code voor goed Openbaar Bestuur benoemt een aantal kernwaarden van goed openbaar bestuur. Integriteit wordt hierin in één adem genoemd met openheid. “Openheid en integriteit”: “het bestuur is open en integer en maakt duidelijk wat het daaronder verstaat.”. De wetgeving en de gedragscode als aanvulling hierop bevat voorschriften met betrekking tot openheid met het oog op integriteit.

Hoofdstuk 2 Gedragscode Artikel 2.1 Algemene bepalingen 1. De gedragscode geldt voor de burgemeester en de wethouders, maar richt zich ook tot de bestuursorganen. 2. In gevallen waarin de code niet voorziet of waarbij de toepassing niet eenduidig is, vindt bespreking plaats in het college. 3. De gedragscode is openbaar en voor iedereen te raadplegen via internet. 4. Bestuurders ontvangen bij hun aantreden een exemplaar van de gedragscode inclusief de procesafspraken. 5. Het rechtskarakter van deze gedragscode is dat van een interne regeling, als nadere invulling en concretisering van de wettelijke regels. 6. Een bestuurder is zelf primair verantwoordelijk voor zijn integriteit. Hij is aanspreekbaar op de naleving van deze code en verantwoording schuldig over de naleving ervan.

Artikel 2.2 Voorkomen van belangenverstrengeling 1. Een bestuurder levert de gemeentesecretaris de informatie aan over alle nevenfuncties, bij aanvang van het ambt, dan wel direct na aanvaarding van de nevenfunctie en geeft hem de wijzigingen daarin zo spoedig mogelijk door. Pagina 2 van 5

2. De informatie met betrekking tot de ambtsgebonden nevenfunctie betreft in ieder geval de omschrijving van de nevenfunctie, de organisatie voor wie de nevenfunctie wordt verricht, en wat de inkomsten daaruit zijn. De informatie met betrekking tot de niet-ambtsgebonden nevenfunctie betreft in ieder geval de omschrijving van de nevenfunctie, de organisatie voor wie de nevenfunctie wordt verricht, wat het (verwachte) tijdsbeslag is en wat de inkomsten daaruit zijn. 3. Een bestuurder vervult geen nevenfuncties die een risico vormen voor een integere invulling van de politieke functie. 4. De gemeentesecretaris legt hiervoor een register aan en beheert dit register. Dit register is openbaar en via internet beschikbaar. 5. Een bestuurder handelt in de uitoefening van het ambt niet zodanig dat hij vooruitloopt op een functie na aftreden. 6. Een wethouder bespreekt het voornemen tot tussentijdse aanvaarding van een functie met de burgemeester. 7. Een burgemeester bespreekt de tussentijdse aanvaarding van een functie met de commissaris van de Koning. 8. Het college van burgemeester en wethouders sluit de burgemeester en wethouders gedurende een jaar na aftreden uit van het tegen beloning verrichten van werkzaamheden ten behoeve van de gemeente. Deze uitsluiting geldt niet bij aanvaarding van een functie bij de gemeente waar hij burgemeester dan wel wethouder was.

Voor werving, selectie en indiensttreding bij de gemeente zijn de voor het ambtelijk personeel geldende regels van toepassing 9. Burgemeester en wethouders vragen meerdere offertes aan als bij een offerteaanvraag ook oud-bestuurders en bevriende relaties zijn betrokken. 10. Een bestuurder die familie- of vriendschapsbetrekkingen of anderszins persoonlijke en/of zakelijke betrekkingen heeft met een aanbieder van zaken of diensten aan de gemeente, onthoudt zich van deelname aan de beraadslaging en de besluitvorming over de betreffende opdracht. 11. Indien de onafhankelijke oordeelsvorming van een bestuurder over een onderwerp in het geding kan zijn, geeft hij voorafgaand aan de beraadslaging en de besluitvorming daarover aan dat het onderwerp hem persoonlijk aangaat.

Artikel 2.3 Informatie 1. Een bestuurder zorgt ervoor dat vertrouwelijke en geheime informatie waarover hij beschikt veilig wordt bewaard. 2. Een bestuurder houdt geen informatie achter. 3. Een bestuurder verstrekt geen informatie die vertrouwelijk of geheim is dan wel mag aannemen dat die informatie dat karakter draagt. 4. Een bestuurder maakt niet ten eigen bate of ten bate van derden gebruik van in de uitoefening van het ambt verkregen (nog) niet openbare informatie. 5. Een bestuurder gaat verantwoord om met e-mail en internetfaciliteiten alsmede met het gebruik van social media.

Artikel 2.4 Omgaan met geschenken, faciliteiten en diensten 1. Een bestuurder accepteert en biedt geen geschenken, faciliteiten en diensten aan als zijn onafhankelijke positie hierdoor kan worden beïnvloed. Pagina 3 van 5

2. Een bestuurder kan, tenzij het eerste lid van toepassing is, incidentele geschenken die een geschatte waarde van € 50 of minder vertegenwoordigen, behouden. 3. Geschenken die een bestuurder uit hoofde van zijn ambt ontvangt en die een geschatte waarde van meer dan € 50 vertegenwoordigen worden, indien zij niet worden teruggestuurd, geregistreerd en eigendom van de gemeente. 4. De gemeentesecretaris legt een register aan van de geschenken met een geschatte hogere waarde dan € 50. In het register is aangegeven welke bestemming de gemeente hieraan heeft gegeven. Het register is openbaar en via internet beschikbaar. 5. Een bestuurder ontvangt geen geschenken op het woon/huisadres. 6. Aanbiedingen voor privé werkzaamheden of kortingen op goederen worden niet geaccepteerd.

Artikel 2.5 Omgaan met uitnodigingen voor excursies, evenementen en buitenlandse reizen. 1. Een bestuurder accepteert geen lunches, diners, recepties en andere uitnodigingen die door anderen betaald of georganiseerd worden, tenzij dat behoort tot de uitoefening van de functie en de aanwezigheid beschouwd kan worden als functioneel. 2. Bij twijfel legt de bestuurder de uitnodiging ter bespreking voor aan het college van burgemeester en wethouders. 3. Invitaties voor excursies, evenementen en buitenlandse reizen op rekening van anderen dan de gemeente legt een bestuurder vooraf ter bespreking voor aan het college van burgemeester en wethouders. 4. Een bestuurder maakt de excursies en evenementen die hij heeft aanvaard zo spoedig mogelijk openbaar nadat de excursie, dan wel het evenement heeft plaatsgevonden, onder vermelding van wie deze kosten voor zijn/hun rekening heeft/hebben genomen. De informatie wordt geregistreerd door de gemeentesecretaris. 5. Een bestuurder legt het voornemen tot een buitenlandse dienstreis of een uitnodiging daartoe voor aan het college van burgemeester en wethouders. Hij geeft daarbij informatie over het doel en de duur van de reis, de bijbehorende beleidsoverwegingen, de samenstelling van het gezelschap dat meereist en de geraamde kosten. 6.

Een bestuurder legt daarbij ook voor als hij voornemens is om de buitenlandse dienstreis voor privédoeleinden te verlengen. De extra reis- en verblijfkosten van de verlenging komen daarbij volledig voor eigen rekening. 7. De informatie over buitenlandse reizen wordt zo spoedig mogelijk na terugkeer in Nederland opgenomen in het register dat wordt beheerd door de gemeentesecretaris. In het register wordt in ieder geval opgenomen het doel, de bestemming, de duur en de kosten van de reis. 8. Voor de toepassing van lid 5, 6 en 7 van artikel 2.5 wordt onder buitenlandse dienstreis niet verstaan een dienstreis naar een Europese instelling of een dienstreis naar een gemeente in het buitenland. 9. Het register van excursies, evenementen en buitenlandse reizen wordt jaarlijks openbaar gemaakt op de gemeentelijke website. Artikel 2.6 Gebruik van voorzieningen van de gemeente 1. Het bestuursorgaan richt de financiële en administratieve organisatie zodanig in dat een getrouw beeld mogelijk is van de juistheid en rechtmatigheid van de uitgaven, met heldere procedures over de wijze waarop functionele uitgaven rechtstreeks in rekening worden gebracht of kunnen worden gedeclareerd bij de gemeente.

Pagina 4 van 5

2. Uitgaven worden uitsluitend vergoed als de hoogte en functionaliteit ervan kunnen worden aangetoond. Een bestuurder is terughoudend bij het in rekening brengen van uitgaven die zich op het snijvlak van privé en publiek bevinden. 3. Een bestuurder verantwoordt zich over het gebruik van de voorzieningen volgens de in het eerste lid van artikel 2.6 vastgestelde regels en procedures. 4. Een burgemeester respectievelijk een wethouder declareert geen kosten die al op andere wijze worden vergoed.

5. Gebruik van voorzieningen en eigendommen van de gemeente ten eigen bate of ten bate van derden is niet toelaatbaar, tenzij dit wettelijk of volgens interne regels is toegestaan.

Artikel 2.7 Uitvoering gedragscode 1. De gemeenteraad bevordert de eenduidige interpretatie van de gedragscode. Ingeval van leemtes en onduidelijkheden in de gedragscode voorziet de gemeenteraad daarin. 2. Op voorstel van de burgemeester maakt de gemeenteraad in ieder geval afspraken over: a. de periodieke bespreking van het onderwerp integriteit in zijn algemeenheid en van de gedragscode in het bijzonder; b. de aanwijzing van contactpersonen of vertrouwenspersonen integriteit; c. de processtappen die worden gevolgd in geval van een vermoeden van een integriteitschending van een bestuurder van de gemeente. 3. In het geval van een integriteitsonderzoek door een extern bureau wordt alleen gebruik gemaakt van gecertificeerde onderzoeksbureaus waar geen lopende overeenkomst mee is. 4. De afspraken, als bedoeld in lid 2 van dit artikel, zijn vastgelegd in de bijlage ‘Procesafspraken handhaving integriteit gemeente Best 2024” en maken deel uit van deze gedragscode.

Artikel 2.8 Slotbepalingen 1. Bij de inwerkingtreding van deze gedragscode wordt de Gedragscode integriteit 2017 gemeente Best ingetrokken. 2. Deze gedragscode treedt in werking op de dag na die van de bekendmaking. 3. Deze gedragscode wordt aangehaald als “Gedragscode integriteit burgemeester en wethouders gemeente Best 2024”. Deze Gedragscode inclusief procesafspraken handhaving van integriteit gemeente Best 2024, is vastgesteld door de gemeenteraad van Best op 16 september 2024. Aldus besloten door de raad van Best in zijn vergadering van 16-09-2024

[ Ondertekening.Ondertekening1] Rian Swinkels – van de Laar raadsgriffier

[ Ondertekening.Ondertekening2] Hans Ubachs voorzitter

Pagina 5 van 5