24033.1 - Raadsvoorstel Richtinggevende kaders Afvalbeheer Best 2028, inhoudelijke keuzes

Voorstel aan de Raad

Vergadering Raadsvergaderdatum

: Gemeenteraad Best : 10 juni 2024

Onderwerp Richtinggevende kaders ‘Afvalbeheer Best 2028’, inhoudelijke keuzes In dit raadsvoorstel wordt u gevraagd richtinggevende kaders vast te stellen voor het toekomstig afvalbeleid 2028. Het drastisch1 terugbrengen van de hoeveelheid restafval zoals u in uw beleidsakkoord aangeeft, is binnen de huidige beleidskaders niet mogelijk. Bovendien, omdat in 2027 de huidige overeenkomst met onze afvalinzamelaar Remondis stopt, en deze niet verlengd kan worden, zijn nu in deze raadsperiode, indien we sturing willen geven aan deze nieuwe overeenkomst, al richtinggevende kaders nodig om te komen tot een beleid voor Afvalbeheer2028. Advies 1. De huidige situatie waar PMD en Restafval bij de bron gescheiden worden, te handhaven; 2. Te kiezen voor een nader uit te werken vorm van een gedifferentieerd tarief; 3. Het college op te dragen een hierbij een passend pakket aan ondersteunende maatregelen op te stellen; en de raad daarover uiterlijk in Q3 van 2025 te informeren; 4. Aan het college de opdracht te geven op basis van deze keuzes een beleid voor Afvalbeheer Best 2028 op te stellen en de raad daarover uiterlijk in Q3 van 2025 te informeren; 5. Bij het nieuwe beleid voor Afvalbeheer Best 2028 een nieuwe passende Verordening Afvalstoffen op te stellen. Argumenten

1.1 In Best is scheiding van PMD en restafval herkenbaar voor de inwoners. De gemeente Best kent al langjarig het principe van bronscheiding. Dat betekent dat wij aan inwoners vragen om zoveel mogelijk afvalstromen zelf te scheiden en dus ook restafval en PMD. Inwoners zijn hieraan gewend.

1.2 Het bij de bron scheiden van PMD en restafval leidt tot betere resultaten dan achteraf scheiden Indien restafval en PMD niet gescheiden worden, kan dit via nascheiding nagesorteerd worden. De huidige systematiek in Best van bronscheiding scoort aanzienlijk beter op het gebied van PMD dan de maximale sorteercapaciteit van een nasorteerinstallatie (37 KG versus 20 KG).

1.3 Het niet aan de bron scheiden van PMD en restafval leidt tot hogere kosten Het is afhankelijk van de gemeentelijke situatie in hoeverre nascheiding van PMD en restafval financieel gunstiger/ongunstiger is. Indicatieve berekeningen geven aan dat voor Best een overgang naar het niet aan de bron scheiden van PMD en restafval kostenverhogend zal werken. Indicatief is aangegeven dat dit gaat om een bedrag van € 95.000, - per jaar.

1

We zetten in op beperking, scheiding van afval en hergebruik van grondstoffen. Het drastisch verminderen van restafval is belangrijk voor de leefbaarheid van de aarde voor toekomstige generaties. (Beleidsakkoord 2022-2026)

*IN23-01280*

IN23-01280/ Pagina 1 van 4

2.1 Zonder tariefdifferentiatie is het schier onmogelijk de hoeveelheid restafval drastisch terug te brengen. Best doet het als een gemeente zonder een vorm van gedifferentieerde tarieven relatief goed maar al een geruim aantal jaren blijft de hoeveelheid restafval schommelen rondom de 100 kg per persoon. Indien we dit drastisch willen verlagen, blijkt uit ervaringen bij andere gemeenten, is een vorm van tariefdifferentiatie noodzakelijk.

2.2. De vervuiler betaalt. Huishoudens die weinig (rest)afval aanbieden betalen minder aan gemeentelijk afvalbeheer, hetgeen als eerlijker wordt beschouwd.

2.3 Ervaringen bij andere gemeenten leren dat het introduceren van een financiële prikkel leidt tot een (drastische) afname van restafval. Uit onderzoek blijkt dat er een groot verschil is in hoeveelheden restafval bij gemeenten die een vorm van gedifferentieerde tarieven hebben ingevoerd en gemeenten die dit niet hebben. Afhankelijk van de gekozen vorm van tariefdifferentiatie kan de hoeveelheid restafval teruggebracht worden tot enkele (tientallen) kilo’s.

2.4 Ervaringen bij andere gemeenten geven aan dat een financiële prikkel leidt tot een kostenefficiënter systeem. Uit onderzoek blijkt dat bij gemeenten met een vorm van gedifferentieerde tarieven er sprake is van een gemiddeld lagere afvalstoffenheffing.

2.5 Ervaringen bij andere gemeenten leren dat ongewenste neveneffecten beperkt of tijdelijk zijn. Bij gemeenten die een vorm van gedifferentieerde tarieven hebben ingevoerd, blijkt in het begin meer zwerfafval te ontstaan. Na een paar maanden neemt dat weer af tot het 'oude' niveau.

2.6. Welke vorm van gedifferentieerde tarifering voor Best het meest passend is, wordt later besloten, nadat gekozen is voor het principebesluit een vorm van tariefdifferentiatie in Best te gaan toepassen. Er zijn verschillende vormen van gedifferentieerde tarieven. Bijvoorbeeld op basis van volume en frequentie, op basis van betaalde zak, op basis gewicht (en frequentie) of op basis van volume. Welke vorm voor Best het meest geschikt is, zal later aan de orde komen. Hierbij wordt gedacht om de raad een aantal scenario’s voor te leggen. Dit traject is overigens alleen zinvol als de raad besluit in te stemmen met een vorm van tariefdifferentiatie.

3.1. Ondersteunende maatregelen zijn noodzakelijk. We willen met de afvaldriehoek als uitgangspunt weinig restafval, een goede service/ dienstverlening en een eerlijke bijdrage van onze inwoners. Dit betekent dat we alle afvalstromen (optimaal) willen faciliteren. In samenhang met bovenstaande keuzes, wordt een set ondersteunende maatregelen uitgewerkt die passend is bij de gemaakte basiskeuzes. Deze ondersteunende maatregelen worden gelijktijdig en in samenhang met bovenstaande keuzes aan de raad aangeboden. Hierbij wordt ook aangeven onder welke voorwaarden deze ondersteunende maatregelen worden ingevoerd en of dit een raads- of een collegebevoegdheid is. Wij denken daarbij aan een vorm van een spelregelkaart

4.1. Om te sturen op het drastisch terugbrengen van restafval is aanvullende beleid nodig Er is op dit moment geen beschreven beleid op het gebied van Afvalbeheer in de gemeente Best. Uiteraard zijn verschillende keuzes wel juridisch vastgelegd, denk bijvoorbeeld aan de beschrijvingen in de Afvalstoffenverordening. Om op termijn het de hoeveelheid restafval drastisch verminderen is aanvullend beleid nodig.

*IN23-01280*

IN23-01280/ Pagina 2 van 4

4.2 Om sturing te geven aan een nieuwe overeenkomst met een afvalinzamelaar zijn nu richtinggevende keuzes nodig. In het beleidsakkoord heeft u aangegeven in deze raadsperiode geen ingrijpende wijzigingen in het afvalbeheer te wensen2. Hier is middels de RIB Kortetermijnmaatregelen Afvalbeheer invulling aan gegeven. Echter het contract met afvalinzamelaar Remondis stopt in 2027, en dit contract kan niet verlengd worden. Daarom zijn nu in deze raadsperiode, indien u sturing wilt geven aan deze nieuwe overeenkomst, richtinggevende kaders nodig om te komen tot een beleid afvalbeheer 2028.

5.1 Nadat een beleid voor Afvalbeheer is vastgesteld volgt uitwerking van de vervolgdocumenten in het vervolgtraject Als het nieuwe beleid voor Afvalbeheer Best 2028 is vastgesteld wordt daarna de nieuwe Afvalstoffenverordening 2028 voorgelegd aan de raad. Het college zal zelf zorgdragen voor een nieuw Uitvoeringsbesluit bij deze afvalstoffenverordening. Deze besluitvorming kan in 2025/2026 volledig worden afgerond. Daarmee kan in 2026 gewerkt worden aan een werving van een nieuwe uitvoerende partij en aan de invulling van keuzes die horen bij het nieuwe beleid. Eind 2026/ begin 2027 is die nieuwe uitvoerende partij bekend en deze heeft dan ca één jaar om de bedrijfsvoering klaar te maken voor Afvalbeheer Best 2028. Per 1 januari 2028 start dan die nieuwe periode Afvalbeheer Best 2028. Voor een uitgebreide toelichting bij de te maken keuzes verwijzen naar de bijlage en naar de rapportage van De Bries ‘Richtinggevende kaders Afvalbeheer Best 2028’ welke is bijgevoegd bij dit raadsvoorstel. Risico’s Indien er geen keuze voor een vorm van tariefdifferentiatie wordt gemaakt zal de komende jaren de hoeveelheid restafval in Best niet drastisch afnemen. Indien we nu geen keuzes maken worden we door de tijd ingehaald en zal het contract met onze nieuwe afvalverwerker sterk in lijn gaan liggen met het huidige contract. Deze contracten kennen een lange looptijd (veelal 7 tot 10 jaren).

Kosten en dekking Voor het maken van deze richtinggevende kaders zijn beperkt kosten en inzet van medewerkers nodig. De ondersteuning middels de rapportage van De Bries en de inzet van de medewerkers van het Team Beheer en Realisatie zijn voorzien in de afvalstoffenbegroting. Dit voorstel heeft daarmee nu geen financiële consequenties Participatie Bij het op- en vaststellen van deze richtinggevende kaders is nog geen sprake van een intensief participatie traject. Bij de uitwerking en de invulling van bijvoorbeeld gedifferentieerde tarieven nemen we de input van bewoners mee. Communicatie Bij deze richtinggevende kaders is nog geen sprake van communicatie. Bij de uitwerking van verdere stukken op basis van deze kaders communiceren we uiteraard met bewoners, met ondernemers en met andere betrokkenen op het gebied van afvalbeheer.

2

Het systeem van afvalinzameling vraagt op dit moment niet om grote veranderingen (Beleidsakkoord 2022-2026)

*IN23-01280*

IN23-01280/ Pagina 3 van 4

Procedure en planning Zoals eerder met de raad via RIB’s en themasessie avonden is gedeeld ziet de planning tot en met de invoering van Afvalbeheer Best 2028 er (grofweg) als volgt uit; - 2024 vaststellen inhoudelijke richtinggevende kaders bij Afvalbeheer Best 2028 - 2024/ 2025 vaststellen richtinggevende kaders bij de keuze voor een uitvoerende partij - 2025 op- en vaststellen nieuw beleid afvalbeheer Best, obv de beide richtinggevende kaders - 2026 opstellen samenwerkingsdocumenten, inkoop contracten en/ of convenanten - 2027 inregeljaar voor zowel de gemeentelijke organisatie als de nieuwe uitvoerende partij - 2028 start van de uitvoering Afvalbeheer Best 2028, obv nieuw beleid en verordening Evaluatie Er is geen evaluatie van de vast te stellen richtinggevende kaders. De stappen die later in het proces volgen vragen een periodieke evaluatie. Deze wordt geborgd in die processtappen. Periodieke evaluatie van het huidige afvalbeheer heeft mede geleid tot de stappen die we nu zetten.

Bijlagen die horen bij dit raadsvoorstel: Benoem hier alle documenten die de raad moet behandelen of kennis van moet nemen Nummer BL24-03581 IN24-00716 BL24-03808

Titel Rapportage De Bries ‘Richtinggevende Afvalbeheer Best 2028’ Concept Raadsbesluit Bijlage Raadsbesluit ‘Richtinggevende Afvalbeheer Best 2028’ toelichtingen

Openbaar (ja/nee) kaders Ja

Geheim wegens (klik hier voor informatie) n.v.t.

Ja Kaders Ja

n.v.t. n.v.t.

Best, 23 april 2024 Namens het college van burgemeester en wethouders;

Hans Ubachs Burgemeester

Jolie Hasselman Secretaris

*IN23-01280*

IN23-01280/ Pagina 4 van 4