24033.0 - Sessieformulier Richtinggevende kaderstelling afvalbeheer Best 2028

Sessieformulier

Openbare beeldvormende en oordeelsvormende sessie Onderwerp: 1e Beeldvormende sessie: 2e Beeldvormende sessie: Oordeelsvormende sessie: Sessieleider: Sessiegriffier: Portefeuillehouder: Behandelaar: Locatie: Bijzonderheden:

24033 – Richtinggevende kaderstelling Afvalbeheer Best 2028 – inhoudelijke keuzes 15 april 2024 13 mei 2024 27 mei 2024 Steven van der Heijden / John Verheijen Tom Bartels Jan Willem Slijper Marco van Dorst / Paul Verhoeven en Mark Donders (extern) Raadzaal Publiek kan de vergadering fysiek in het gemeentehuis volgen of online via best.notubiz.nl.

Onderwerp en aanleiding Het college gaat aan de raad het raadsvoorstel Richtinggevende kaderstelling Afvalbeheer Best 2028 – inhoudelijke keuzes aanbieden. Naar verwachting wordt dit voorstel vastgesteld in het college van 16 april. Er liggen drie hoofdkeuzes voor: dienstverlening kosten en milieu. Op basis van deze kaders kan daarna het afvalbeleid geschreven worden. In het presidium van 11 maart 2024 is tevens besloten tot een uitgebreidere behandelwijze in de raadscyclussen van 6 mei en 10 juni. Qua raadsproces behandelen we dit raadsvoorstel als volgt: 1e beeldvormende avond: Toelichting en discussie over de huidige situatie in Best m.b.t. het Afvalbeheer en de uitgevoerde onderzoeken naar het afvalbeheer Best 2028. Het raadsvoorstel is tijdens deze sessie nog niet toegevoegd aan de stukken. 2e beeldvormende avond: beeldvorming over de voorgestelde keuze in het raadsvoorstel vanuit het college. Oordeelsvorming: vormen van een oordeel over het raadsvoorstel. Raadsvergadering: besluiten over het raadsvoorstel. Programma beeldvormende sessies 1e beeldvormende sessie Na een korte inleiding van de sessieleider wordt er informatie verstrekt over het onderwerp. De ambtelijke ondersteuning verzorgt een presentatie. Tijdens deze informatieve sessie hebben de inwoners ook gelegenheid om mee te praten over het onderwerp.

Vervolgens is er voor de aanwezigen gelegenheid om vragen te stellen aan de portefeuillehouder. Inwoners, organisaties en andere betrokkenen kunnen tijdens de beeldvormende sessie hun inbreng hebben. Wilt u hiervan gebruik maken? Meldt u zich dan aan door een mail te sturen naar raadsgriffie@gembest.nl. De griffie neemt vervolgens contact met u op om de mogelijkheden te bespreken.

2e beeldvormende sessie Na een korte inleiding van de sessieleider wordt er informatie verstrekt over het onderwerp. De ambtelijke ondersteuning verzorgt een korte presentatie over de voorgestelde keuze van het college inzake het afvalbeheer vanaf 2028. Tijdens deze informatieve sessie hebben de inwoners ook gelegenheid om mee te praten over het onderwerp. Vervolgens is er voor de aanwezigen gelegenheid om vragen te stellen aan de portefeuillehouder. Inwoners, organisaties en andere betrokkenen kunnen tijdens de beeldvormende sessie hun inbreng hebben. Wilt u hiervan gebruik maken? Meldt u zich dan aan door een mail te sturen naar raadsgriffie@gembest.nl. De griffie neemt vervolgens contact met u op om de mogelijkheden te bespreken. Technische vragen raads- en burgerleden Het streven is om voor de oordeelsvormende sessie uw eventuele technische vragen over dit voorstel te beantwoorden. Technische vragen die uiterlijk donderdag vóór 12:00 uur na de 2 e beeldvormende sessie worden ingediend, worden door het college uiterlijk donderdag voor de oordeelsvormende sessie vóór 12:00 uur beantwoord. De griffie plaatst de antwoorden op het raadsinformatiesysteem bij het agendapunt van de sessie. Uw vragen kunt u sturen naar raadsgriffie@gembest.nl. U kunt daarvoor dit formulier gebruiken.

Programma oordeelsvormende sessie Inspreekrecht Na een korte inleiding van de sessieleider is er voor inwoners, organisaties en andere betrokkenen gelegenheid om gedurende 5 minuten (per persoon) gebruik te maken van het inspreekrecht. Wilt u hiervan gebruik maken? Meldt u zich dan uiterlijk voor 12.00 uur aan op de dag van de sessie door een mail te sturen naar raadsgriffie@gembest.nl De griffie neemt vervolgens contact met u op om de mogelijkheden te bespreken. Aan het einde van de discussiesessie wordt geïnventariseerd of dit raadsvoorstel als A- of B-stuk wordt geagendeerd voor de raadsvergadering. In het laatste geval benoemen de deelnemers van de sessie de openstaande discussiepunten. Planning Het raadsvoorstel is ter besluitvorming geagendeerd voor de raadsvergadering van 10 juni 2024. Resultaat/conclusie 1e Beeldvormende sessie 15 april 2024 Alle fracties zijn aanwezig bij deze sessie. De portefeuillehouder licht het onderwerp kort toe. De ambtelijke ondersteuning verzorgt vervolgens een presentatie. Alle vragen worden gedurende de presentatie door de portefeuillehouder en ambtelijke ondersteuning beantwoord. Diverse fracties geven aan hun resterende vragen technisch in te dienen ter beantwoording voor de volgende beeldvormende sessie. Wethouder Slijper zegt het volgende toe ter beantwoording voor de 2 e beeldvormende sessie:

2

1. Een financiële onderbouwing te geven op basis van de info op slide 9 van de presentatie. Antwoord toezegging 1: o Gemeenten ontvangen een vergoeding voor PMD. De vergoedingen voor bron- en nascheiding verschillen echter van elkaar. Voor bornscheiding ontvangt een gemeente in 2023 €245,- per ton goedgekeurd PMD. Voor nascheiding ontvangt een gemeente in 2023 €14 per ton ingezameld, na te scheiden fijn huishoudelijk restafval. De uitkomsten voor de gemeente Best worden weergegeven in de tabel op slide 9. o Eerst de kosten;  De huidige koste voor PMD in Best inzameling liggen op ca € 335.000  Als het restafval in Best vaker zou worden ingezameld betekent dat een kostenverhoging van ca € 210.000  Het resultaat van deze twee bedragen is ca € 125.000 voordelig o Dan de vergoedingen;  De gemeente Best ontvangt €278.075 als PMD vergoeding op basis van bronscheiding  In een nascheiding voorbeeld zou de gemeente Best € 59.724 ontvangen  De vergoeding in Best is daarmee ca € 218.000 hoger omdat Best een vergoeding ontvangt obv bronscheiding o Het resultaat van beide  Als we dan het voordeel van bronscheiding (€ 218.000) vergelijken met de eerder genoemde kostenbesparing van ca € 125.000 bedraagt dat verschil € 93.000. Omwille van de grote getallen is dat op slide 9 weergegeven als € 95.000 2.

Een voorbeeld aan te leveren wat de verschillende diftar mogelijkheden qua kosten inhoudt voor een gemiddeld gezin van 4 personen (2 volwassenen, 2 kinderen). Antwoord toezegging 2: Zoals eerder in de beeldvormende sessie is besproken zijn er zeer veel verschijningsvormen van diftar. Het is in deze fase niet mogelijk om al deze opties door te rekenen en voorbeelden daarvan aan u voor te leggen. Per diftar voorbeeld zijn namelijk haast oneindig veel verhoudingen tussen een vastrecht en een ledigingsrecht te beschrijven. Wel is het mogelijk om u een vergelijking te geven van de verschillende gemeenten in de regio. Daarbij is door het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) in beeld gebracht of een gemeente gebruik maakt van bron of nascheiding, of die gemeente gebruik maakt van diftar en zo ja in welke hoofdvorm, en het aandeel restafval is vergeleken met de gemeente Best. Het overzicht is als bijlage bijgevoegd. Het geeft een duidelijk beeld dat diftar gemeenten minder restafval aanleveren en gemiddeld lagere kosten per huishouden hebben. (De vergelijking van gemeenten in de regio wel-niet diftar: zie bijlage 24033.7) 3. Of er ook nevenkosten zijn bij de invoering van diftar. Antwoord toezegging 3: Ja, er kunnen nevenkosten zijn bij diftar.

Deze zijn nu niet in te schatten omdat ook hier deze kosten samenhangen met de keuze van vorm van diftar en de tariefstelling die eraan gekoppeld wordt. Omdat er al veel voorbeeld gemeenten zijn kunnen we bij de keuze voor een diftar variant rekening houden met deze nevenkosten. Als mogelijke voorbeelden vraagt het differentiëren meer inzet bij onze invorderende medewerkers. Een ander voorbeeld, als het tarief voor een losse aanbieding te hoog wordt zien we voorbeelden van afvaltoerisme / bijzet / bermvervuiling. Diezelfde

3

voorbeelden tonen ook aan dat deze verschijnselen een gewenningsperiode van max 2 jaar vragen. Daarna blijken ze verwaarloosbaar. 4. De vraag uit te zoeken wat de reden is achter de relatief hoge kosten voor de afvalverwerking van de gemeente Best (op regionaal niveau) aangezien is aangegeven dat Best het voor een niet-diftar gemeente relatief goed doet qua hoeveelheid restafval per huishouden. Antwoord toezegging 4: De gemeente Best kent geen enkele vorm van tarief differentiatie maar heeft wel een gemiddeld hoog service niveau. Wij vragen aan onze inwoners wel om afval goed te scheiden maar kennen vervolgens geen onderscheid in wie veel/vaak of zelden/weinig restafval aanbiedt. De inzamelfrequentie is hoog, ons serviceniveau op de milieustraat is hoog, onze nazorg is goed. Dat is een mooi beeld maar het vraagt aantoonbaar dus ook een hogere bijdrage van onze inwoners. 2e Beeldvormende sessie 13 mei 2024 Alle fracties zijn aanwezig bij deze sessie. De portefeuillehouder licht het onderwerp kort toe. De portefeuillehouder en ambtelijke ondersteuning verzorgen vervolgens een presentatie. Gesproken is over o.a.: - Verschillende keuzemogelijkheden binnen gedifferentieerd tarief voorscheiding (DIFTAR), b.v. per lediging of gewicht; - Wat de precieze doelstelling van het afvalbeleid is wat we nastreven, hoe definiëren het college en de raad “drastische afname” van restafval.

Hierbij wordt door de portefeuillehouder aangegeven dat hij dit interpreteert als “stevig onder de 100 kg”; - De opbouw van de kostprijs van het afval per huishouden; - Landelijke ontwikkelingen m.b.t. nascheiding en bronscheiding; Alle vragen vanuit de aanwezigen worden gedurende portefeuillehouder en ambtelijke ondersteuning beantwoord.

de

sessie

door

de

Naschrift griffie 15-5 - extra toelichting vanuit behandelend ambtenaar: Op maandag 13 mei was de beeldvormende avond rond het raadsvoorstel ‘Richtinggevende kaders Afvalbeheer Best 2028’. Na een presentatie was er uitgebreide vragenronde. Daarbij heeft mevrouw van Weert een vraag gesteld over verplichte volumes die een gemeente moet aanleveren. Daarbij gaf ik als reactie dat dit om GFT ging. En daar heb ik mij vergist. De verplichte aan te leveren hoeveelheden in het verleden bij afvalverwerker Attero betrof restafval. Verwerking van afval maakt nu geen onderdeel uit van de richtinggevende kaders die nu voorliggen, het heeft ook geen invloed op een uit te werken beleid. Wethouder Slijper zegt toe om: - De vraag van de heer Krol over de kostenspecificatie voor de kosten van de huidige afvalinzameling verder uit te zoeken en zo goed als mogelijk is te beantwoorden op basis van serviceniveau, verwerkingskosten per soort afval, opbrengst/kosten bronscheiding, kosten milieustraat, nazorg en overhead. Dit wordt schriftelijk beantwoord voor de oordeelsvormende sessie op 27 mei 2024. Hierbij wordt ambtelijk aangegeven dat de exacte kosten niet inzichtelijk gemaakt kunnen worden door de huidige contractvorm op basis van het aantal aansluitingen in de gemeente Best.

4

Naschrift griffie 23-5: De beantwoording van de technische vragen staat in bijlage 24033.10a opgenomen bij de stukken op het RIS. De vraag van de heer Krol over de kostenspecificatie kosten huidige afvalinzameling is hierin verwerkt. Oordeelsvormende sessie Alle fracties zijn aanwezig. Voorafgaand aan de oordeelsvorming wordt ingegaan op de beantwoording van de technische vragen van de heer Krol. Gesproken is over o.a.: - De vraag of de raad eerst de kaders moet bedenken (als uitgangspunt) voor het afvalbeleid, door de uitgangspunten van het beleidsakkoord verder te specificeren, voordat er een goed inhoudelijk voorstel kan komen waarover de raad een besluit kan nemen. - De vraag of nieuw afvalbeleid vanaf 2028 überhaupt wenselijk is en we niet gewoon verder kunnen op de huidige weg; - De door de raad gestelde kaders bij de vorige wijziging van het afvalbeleid en of die nu ook nog van toepassing zijn; - Of de keuze voor DIFTAR nu te vroeg is en er eerst moet worden gekeken naar de landelijke ontwikkelingen van DIFTAR gemeenten die er juist mogelijk van af stappen. - Of we als Best zelfstandig de afvalinzameling moeten blijven doen, of dit gezamenlijk met andere gemeenten zoals Oirschot moet gebeuren, en dit als kader meegeven. - De afvalreductie die alleen al bereikt kan worden door herbruikbare luiers op te nemen bij de aanvullende maatregelen.

Aangegeven wordt door de heer Krol dat hij een rapport heeft geschreven waarin blijkt dat DIFTAR (voor Best) niet werkt. Hij geeft aan dit met de raadsleden te delen ter voorbereiding van de raadsvergadering van 10 juni. Openstaande discussiepunten zijn: - Beslispunt 2 van het raadsbesluit of er wél of niet een vorm van DIFTAR moet worden uitgewerkt richting de definitieve uitwerking van het raadsbesluit in Q3 2025 waarin het nieuwe afvalbeleid inhoudelijk wordt vastgesteld. - Het meegeven van een mogelijk extra kader, dat het nieuwe afvalbeleid meer regionaal moet worden vormgegeven (b.v. gezamenlijk opgepakt worden met Oirschot), en het niet langer alleen als Best doen. - Of reductie van afval (en kosten) ook bereikt kan worden door te sleutelen in de balans van méér wegbrengen (b.v. luiers) en minder ophaalmomenten faciliteren. Geconcludeerd kan worden dat er mogelijk meerdere amendementen/moties in voorbereiding zijn a.d.h.v. de openstaande discussiepunten (VVD: strekking van beslispunt 2, D66: regionale samenwerking en balans wegbrengen & ophalen). Mogelijk dat in plaats van één of meerdere amendementen/moties in de raad genoegen wordt genomen met een toezegging van de wethouder over het terugkomen op de bespreekpunten in het raadsvoorstel over het afvalbeleid (inhoudelijke uitwerking) in Q3 2025.

Geadviseerd wordt daarom dat voorliggend raadsvoorstel als B-stuk kan worden geagendeerd voor de raadsvergadering van 10 juni 2024.

5