24024.1 - Raadsvoorstel Regionaal project De Groene Zone Zonnepanelen 1.1

Voorstel aan de Raad

Vergadering Raadsvergaderdatum

: Gemeenteraad Best : 18-03-2024

Onderwerp Regionaal project De Groene Zone Zonnepanelen 1.1 (DGZ-Z) Aanleiding De energietransitie speelt een cruciale rol in het verduurzamen van onze gemeente. Een belangrijk onderdeel hiervan is het verduurzamen van onze gebouwde omgeving. Middels diverse maatregelen willen wij dit bevorderen. Dit voorstel gaat over het verduurzamen van woningen in particulier bezit. In uw beleidsakkoord heeft u aangegeven dat u de Groene Zone 1.0 wilt verlengen. Met dit raadsvoorstel geven we hier verdere invulling aan. Woningeigenaren willen o.a. een lagere energierekening om zo hun vaste lasten te verlagen. Om dit te bevorderen hebben we eerder we het project "De Groene Zone Zonnepanelen" (DGZ 1.0) opgestart en succesvol afgerond. In de periode van 1 april 2018 tot 1 april 2022 voorzag DGZ 1.0 in 12 gemeenten in Zuidoost-Brabant ongeveer 4.500 particuliere woningen van zonnepanelen. Deze 4.500 installaties zijn samen goed voor een opwek van ongeveer 17.000.000kWh aan duurzame energie, wat neerkomt op een besparing van 6.400 ton CO2. Deelnemers waren direct eigenaar van de installatie waarbij de investering in 15 jaar wordt afgelost. Bij gemeente Best zijn uiteindelijk 398 installaties geplaatst in deze periode. Nu willen we dit succes voortzetten met "De Groene Zone 1.1" (DGZ-Z). Daarnaast zijn ook de voorbereidingen van De Groene Zone Isoleren (DGZ-I) in volle gang.

Ook van dit gezamenlijke project heeft u in uw beleidsakkoord aangegeven mee te willen doen. Hiertoe heeft u al op 12 december 2022 een raadsbesluit genomen. Grootschalige opwek van zonne-energie wordt momenteel beperkt door netcongestie, waardoor we ons meer richten op kleinschalige installaties voor particuliere woningeigenaren en VvE’s. Veel van hen willen investeren in duurzame energie, maar lopen tegen drempels aan zoals uitzoekwerk, administratie, financiën en het zelf organiseren van onderhoud. DGZ-Z neemt deze drempels weg door volledige ontzorging van de woningeigenaar en de VvE. Dit project richt zich op panden met een kleinverbruikers aansluiting (maximaal 3x 80 A). De doelgroep omvat: -

Particuliere woningeigenaren met een “smalle beurs1”; Woningeigenaren binnen een VvE, die graag inzetten op verduurzaming van hun woning maar dat in VvE-verband juridisch, financieel en operationeel moeten organiseren en daarvoor goed begeleid willen worden; Particuliere verhuurders.

Naast deze doelgroepen staat DGZ-Z uiteraard open voor alle particuliere woningeigenaren die ontzorgd willen worden bij het leggen van zonnepanelen op het dak van de eigen woning.

Beoogd resultaat Het kwalitatieve doel van dit project is als volgt omschreven: “Het zo veel als mogelijk laten installeren van

PV-installaties op daken van inwoners met een smalle beurs, VvE’s en particuliere verhuurders”. 1 Huishoudens met een inkomen tot zo’n anderhalf keer het sociale minimum; dus tot net onder modaal.

*IN24-00072*

IN24-00072/ Pagina 1 van 5

Om achteraf een evaluatie te kunnen uitvoeren en te kunnen bepalen of de vooraf gestelde kwantitatieve ambitie gehaald is, is een tabel met doelen opgesteld en in het projectplan geplaatst. Hierin is 25% van de in het vorige Groene Zone Zonnepanelenproject gerealiseerde PV-installaties als uitgangspunt genomen voor DGZ-Z. Dit is exclusief de VvE’s. Voor de gemeente Best betreft dat een doelstelling van 100 huishoudens gedurende het DGZ-Z project. Met dit project profileert onze gemeente zich positief naar haar inwoners en het dient als een uniek voorbeeld van burgerparticipatie waarbij de lokale overheid faciliteert en ondersteunt. Advies 1. Conform uw wens in het beleidsakkoord deel te nemen aan het project De Groene Zone Zonnepanelen Metropool Regio Eindhoven; 2. De uit het projectplan voortvloeiende en daarmee samenhangende activiteiten tot de publieke taak van de gemeente Best te rekenen. Argumenten

1.1. De gemeente speelt een belangrijke rol bij het stimuleren van de overstap naar duurzame energie voor inwoners met een beperkt budget.

Het is van groot belang dat inwoners met beperkte financiële middelen kunnen deelnemen aan DGZ-Z. In vergelijking met DGZ 1.0 is er deze keer niet gekozen voor verkoop met afbetaling, maar voor de Energiebespaarlening van het Nationaal Warmtefonds. Als het gezamenlijke inkomen van de eigenaren onder de €60.000,- ligt, is de rente gedurende de hele looptijd 0%, waarmee deze landelijke afspraak goed toegesneden is op inwoners met een kleine beurs.

1.2. Binnen dit project worden barrières voor aanschaf van zonnepanelen zoveel mogelijk weggenomen omdat de deelnemers volledig worden ontzorgd door de serviceprovider.

Het succes van het project berust op het feit dat deelnemers volledig worden ontzorgd. Veel bewoners ervaren obstakels wanneer ze hun woning willen verduurzamen, zoals uitzoekwerk, administratieve taken, financiële zaken en het zelf organiseren van onderhoud. Dit project pakt deze zorgen aan door de serviceprovider, die de deelnemer ontzorgt vanaf het begin (de aanvraag) tot het einde van het project (installatie van de zonnepanelen en onderhoud ervan). Hiermee wordt een belangrijke barrière voor het aanschaffen van zonnepanelen weggenomen.

1.3. Met dit project nemen de deelnemende gemeentes in de Metropool Regio Eindhoven het voortouw om het gebruik van zonne-energie op particuliere woningen te bevorderen en te ondersteunen. Op deze manier zetten de deelnemende gemeenten een belangrijke stap in het behalen van de doelen zoals vastgesteld in het Klimaatakkoord en het duurzaamheidsbeleid van de gemeenten zelf.

1.4. Deelname aan het project ontzorgt de gemeente. Een ambtelijke projectgroep, bestaande uit de gemeenten Best, Cranendonck, Deurne en HeezeLeende, heeft dit project opgezet en doordacht. Alle benodigde documenten zijn door deze projectgroep opgesteld en beschikbaar gesteld aan de deelnemende gemeenten in onze regio. Bovendien wordt geregeld dat de serviceprovider verantwoordelijk is voor alle administratieve en uitvoeringstaken in dit project, inclusief de installatie van zonnepanelen. Financieel gezien wordt de gemeente eveneens ontlast. In tegenstelling tot het vorige project (Groene Zone 1.0) komen de leningen die verstrekt zijn aan de deelnemers niet op de balans van de gemeente maar hebben de deelnemers de mogelijkheid om, indien gewenst, een lening af te sluiten bij het Nationaal Warmtefonds. Ook worden ze bijgestaan bij het aanvragen van subsidie. Wat betreft de lening en de bijbehorende administratie wordt de gemeente volledig ontzorgd.

1.5. Het project draagt bij aan de verduurzaming van de woningen in de gemeente Best.

DGZ 1.0 heeft geleid tot de installatie van veel nieuwe zonnepanelen. Een bijkomend effect, ook wel bekend als een "spin-off", was merkbaar. Vanuit het project werd actief gecommuniceerd over zonnepanelen, wat duidelijk een stimulerend effect had. Voor elke woning die via het project zonnepanelen kreeg, bleek dat er ook door een ander installatiebedrijf zonnepanelen op een woning werden geplaatst. Daarom wordt verwacht dat dit vervolgproject zal resulteren in een afname van het energieverbruik, zowel direct als door het positieve "spin-off" effect.

*IN24-00072*

IN24-00072/ Pagina 2 van 5

1.6. De financiële drempel voor deelnemers wordt zoveel mogelijk verlaagd door de mogelijkheden van financiering via het Nationaal Warmtefonds.

Binnen DGZ-Z kunnen deelnemers een lening afsluiten bij het Warmtefonds, dat handelt in opdracht van de Rijksoverheid en verantwoorde financiering biedt voor huisverduurzaming tegen een lage rente. Vanaf 1 november 2022 is financiering beschikbaar met een rentetarief van 0% voor woningeigenaren zonder leenruimte en een jaarinkomen tot € 60.000. De lening komt terecht in een bouwdepot, waarmee de kosten voor zonnepanelen worden gedekt. Alle zaken met betrekking tot de lening worden afgehandeld door het Warmtefonds. Hierdoor worden gemeenten volledig ontzorgd wat betreft het leningsgedeelte binnen dit project.

1.7. Het plaatsen van zonnepanelen is ondanks de wijziging in de salderingsregeling en de terugleververgoeding van energiemaatschappijen financieel interessant

De salderingsregeling regelt dat de inwoner de zelfgeproduceerde elektriciteit aan het elektriciteitsnet mag leveren en deze tegen het verbruik op een ander moment kan wegstrepen. Dit wordt salderen genoemd. De salderingsregeling is van kracht tot 1 januari 2025. Volgens het wetsvoorstel wordt de salderingsregeling vanaf 2025 geleidelijk afgebouwd tot 2031. Belangrijk om te weten: dit is een voorstel en kan nog veranderen. Het wetsvoorstel is ingediend bij de Eerste Kamer voor bespreking. Desondanks blijft er altijd een minimale vergoeding voor teruglevering bestaan. Dit betekent dat eigenaren van zonnepanelen altijd een vergoeding ontvangen voor de teruglevering van elektriciteit. Energieleverancier Vandebron vraagt een vast bedrag in het kader van het terugleveren van energie aan het elektriciteitsnet. Eigenaren van zonnepanelen die klant zijn bij Vandebron zijn verplicht deze vergoeding te betalen. Dit komt uit op een maandbedrag tussen de €10 en €20. De reden hiervoor: voor energieleveranciers kost het steeds meer geld om het overschot van groene stroom terug te leveren. Hiervoor betaalt men onbalans- en profileringskosten. Zonnepanelen blijven echter, ondanks deze terugleververgoeding, een goede investering. Het loont nog steeds om een pv-installatie te laten installeren.

2.1 Versnellen in duurzame opwek is noodzakelijk

Er is een algemeen belang om de verduurzaming te versnellen, zoals vastgelegd in het Klimaatakkoord met ambities en afspraken over de verduurzaming van de complete woningvoorraad. Met DGZ 1.0, die zich richtte op de eenvoudigere doelen, hebben de gemeenten een versnelling gerealiseerd in de plaatsing van zonnepaneleninstallaties. De markt heeft daarna bewezen dit prima op te pakken. Echter de moeilijkere doelgroepen, zoals de VvE’s en particuliere woningeigenaren met een smalle beurs, lopen erg achter met de aanschaf van zonnepanelen. Het is daarom van belang om als gemeente hierop in te springen en een versnelling teweeg te brengen. Op deze manier kunnen ook deze groepen op een betaalbare wijze deelnemen aan de energietransitie.

Risico’s Risico's kunnen nooit volledig worden uitgesloten, maar waar mogelijk worden of zijn beperkende maatregelen genomen: Procesmatige risico’s

1.8 Bij een aanbesteding van dergelijke omvang kan het lastig zijn om een (goede) marktpartij te vinden

Dit kan deels voorkomen worden door in de aanbesteding goed te kijken naar punten waar vrijheid in de invulling van de opdracht kan worden toegestaan (zonder af te doen aan de kwaliteit) en/of de aanbesteding op onderdelen (bijvoorbeeld in de uitvoering) in percelen op te delen.

1.9 Door toepassen van de Wet natuurbescherming kan het zijn dat de plaatsing van zonnepanelen minder snel plaatsvindt

Bij het plaatsen van zonnepanelen is het noodzakelijk om te voldoen aan de Wet Natuurbescherming. Dit betekent onder andere dat rekening moet worden gehouden met het broedseizoen van vogels en moet worden gecontroleerd of er geen beschermde diersoorten aanwezig zijn.

*IN24-00072*

IN24-00072/ Pagina 3 van 5

Financiële risico’s

1.10 De opbrengst van de installatie kan op lokaal lage-spanningsniveau lager zijn door spanningsproblemen waardoor zonnepaneelinstallaties van mensen uitvallen .

Het rendement van zonnepanelen verschilt per seizoen en van dag tot dag zelfs. Als de spanning te hoog wordt, schakelen de omvormers van de zonnepanelen automatisch uit. Hier is de spanning in de kabel het knelpunt en niet de capaciteit. Het rendementverlies is echter zeer beperkt: gemiddeld gaat niet meer dan 3% van de opgewekte elektriciteit verloren.

1.11 We kunnen de risico’s op de ontwikkeling van energieprijzen en (fiscale) overheidsmaatregelen niet binnen dit project beheersen. Deze zaken liggen buiten onze invloedssfeer. Daarom wordt er getoetst aan de actuele marktsituatie. Risico gemeenten 1.12 We kunnen het risico van faillissement van de serviceprovider niet voorkomen. Dit risico kan worden beheerst via contractuele afspraken vooraf en via een opslag op de rentevergoeding ter dekking van de bedrijfsvoeringskosten van de serviceprovider. Kosten en dekking De geraamde jaarlijkse kosten van het project DGZ-Z (voor 14 gemeenten) worden geschat op €75.000,-. Dit komt neer op een jaarlijkse bijdrage van €5.360,- per gemeente. Hierbij is rekening gehouden met de kosten voor communicatie en de administratieve eenheid. De eenmalige kosten voor projectondersteuning bedragen per gemeente €5.000,-. Deze kosten worden gefinancierd vanuit het duurzaamheidsbudget. Participatie Vereniging Best Duurzaam wordt betrokken bij dit project. Ze kan het project onder de aandacht brengen. Daarnaast wordt samenwerking gezocht met de welzijnsorganisaties binnen de deelnemende gemeenten. Communicatie DGZ-Z richt zich specifiek op drie doelgroepen: huiseigenaren met een smalle beurs, particuliere verhuurders en Verenigingen van Eigenaren (VvE’s).

Hoewel het project openstaat voor alle huiseigenaren wordt de communicatie gericht op deze specifieke doelgroepen. Aangezien deze groepen als 'achterblijvers' werden beschouwd tijdens DGZ 1.0, vereist de communicatie een specifieke benadering. De communicatie gaat onder andere bestaan uit: - Publicatie na besluitvorming in het lokale Gemeentenieuws. - Na het voorbereidingstraject zullen inwoners worden geïnformeerd en kunnen zij zich aanmelden voor het project. - Informatieavonden. - Gerichte communicatie richting de doelgroepen. Procedure en planning DGZ-Z heeft een looptijd van drie jaar, die begint na de goedkeuring door de gemeenteraden. Er bestaat de mogelijkheid om deze periode twee keer met één jaar te verlengen. Bij de aanvang van de aanbestedingsprocedure wordt de gewenste duur van de opdracht vastgesteld. Jaarlijks wordt de voortgang gemonitord, waarbij wordt beoordeeld of doorgang, uitbreiding of tussentijdse beëindiging van het project wenselijk is. Voor de gedetailleerde planning, zie het projectplan dat als bijlage aan dit raadsvoorstel is toegevoegd. Evaluatie Dit project wordt zowel op regionaal als lokaal niveau geëvalueerd. De resultaten van deze evaluaties worden onder andere gedeeld met de gemeenteraad via de reguliere planning- en controlcyclus.

Bijlagen die horen bij dit raadsvoorstel: Benoem hier alle documenten die de raad moet behandelen of kennis van moet nemen Openbaar Geheim wegens (ja/nee) Nummer Titel (klik hier voor informatie)

*IN24-00072*

IN24-00072/ Pagina 4 van 5

IN24-00122 Raadsbesluit Regionaal project De Groene Zone Ja Zonnepanelen 1.1 (DGZ-Z) BL24-00631 Projectplan De Groene Zone Zonnepanelen 1.1 Ja (DGZ-Z)

23-01-2024 burgemeester en wethouders van Best,

Hans Ubachs Burgemeester

Jeanne Segers Loco – secretaris

*IN24-00072*

IN24-00072/ Pagina 5 van 5