24019.4 - Woonbehoefteonderzoek woonwagenbewoners 2019

Woonbehoefte onderzoek 2019

Uitgevoerd onder woonwagenbewoners en spijtoptanten

Datum: 03-07-2019 In opdracht van: gemeente Best, afdeling Uitvoering

Archiefexemplaar van BL24-00764

- Woonbehoefteonderzoek woonwagenbewoners 2019

Inhoud 1. Inleiding ..................................................................................................................................................... 2 2.

Het onderzoek ........................................................................................................................................... 3 2.1 Onderzoeksopzet ..................................................................................................................................... 3 2.2 Uitvoering en communicatie ................................................................................................................... 4

3.

Situatie gemeente Best ............................................................................................................................. 5

4. Resultaten woonbehoefte onderzoek ........................................................................................................... 6 4.1 Actuele behoefte ..................................................................................................................................... 6 4.2 Toekomstige behoefte............................................................................................................................. 7 4.3 Algemene uitkomsten ............................................................................................................................. 8 5. Vervolg ......................................................................................................................................................... 10

Pagina 1 van 11

1. Inleiding In het door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties gepubliceerde beleidskader ‘Gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid’ wordt aandacht gevraagd voor woonwagenbewoners en hun cultuur. Dit beleidskader reikt gemeenten de kaders aan waarmee zij het lokale woonwagenbeleid binnen het mensenrechtelijke kader kunnen ontwikkelen. Het biedt bouwstenen die gemeenten kunnen gebruiken om invulling te geven aan het gemeentelijke huisvestingsbeleid voor woonwagenbewoners.

Concreet stelt dit beleidskader het volgende:      

De gemeente stelt het beleid voor woonwagens en standplaatsen vast als onderdeel van het volkshuisvestingsbeleid; Het beleid dient voldoende rekening te houden met en ruimte te geven voor het woonwagenleven van woonwagenbewoners; Hiervoor is nodig dat de behoefte aan standplaatsen helder is; Corporaties voorzien in de huisvesting van woonwagenbewoners voor zover deze tot de doelgroep behoren; De afbouw van standplaatsen is niet toegestaan (behoudens uitzonderlijke omstandigheden) zolang er behoefte is aan standplaatsen; Een woningzoekende woonwagenbewoner die dit wenst, heeft binnen een redelijke termijn kans op een standplaats. (Beleidskader gemeentelijk woonwagen-en standplaatsenbeleid, 2018)

De gemeente Best heeft hierin actie ondernomen door een woonbehoefteonderzoek te starten. In samenspraak met woningstichting ‘Thuis worden de resultaten van dit onderzoek door de gemeente verder opgepakt en ontwikkeld tot nieuw beleid én uitvoering.

Pagina 2 van 11

2. Het onderzoek In het onderzoek (breed ingezet), is oog geweest voor wijze van leven, wonen en cultuur binnen de woonwagengemeenschap. Buiten wonen en cultuur heeft de gemeente natuurlijk ook een verantwoordelijkheid richting ál haar inwoners. Denk hierbij aan gemeentelijke taken rondom zorg, scholing, kansen in de maatschappij, huisvestingsvraagstukken (wonen), openbare ruimte, veiligheid, etc. Waar mogelijk is in gesprekken ook aangehaakt op deze onderwerpen, om te horen waar verbetermogelijkheden zitten. In veel gevallen kwamen deze onderwerpen, door verhalen van bewoners zelf, al aan bod. 2.1 Onderzoeksopzet Wie?  Het woonbehoefte onderzoek wordt uitgevoerd onder woonwagenbewoners in de gemeente Best. Hieronder vallen bewoners van de Terraweg, (toekomstig) Vogelkers, maar ook spijtoptanten die we kunnen bereiken via familie woonachtig op woonwagenlocatie(s). In een brief aan bewoners is gevraagd deze spijtoptanten op de hoogte te stellen, met de vraag of zij zich willen melden bij de gemeente. Hoe?  De gemeente Best is opdrachtgever en het onderzoek is door een bureau uitgevoerd.  Deelname aan de gesprekken is vrijwillig.  De gesprekken kunnen zowel bij mensen thuis plaatsvinden als op kantoor van de gemeente Best. De keuze is aan bewoners zelf.  Primair onderwerp is het woonbehoefte onderzoek.

Echter omdat in het beleidskader nadrukkelijk wordt ingegaan op de rol en taken van de gemeente ten opzichte van woonwagenbewoners (zoals dit geldt voor alle inwoners).  Indien bewoners onderwerpen niet willen bespreken is dat uiteraard ook niet verplicht, alles is gebaseerd op vrijwilligheid.  Indien men geen gesprek wenst, kan men een toegezonden bijlage (tabel) invullen welke meegenomen wordt in het onderzoek. Extra aandachtspunten:  Deelname aan het onderzoek is vrijwillig. Dit betekent echter dat we de wensen van inwoners die niet meewerken, helaas niet kunnen meewegen.  Alle informatie uit gesprekken is in dit onderzoeksrapport geanonimiseerd om de privacy van bewoners te waarborgen.  Bij constatering van breed gedragen problemen of vraagstukken, worden deze als nevenbevindingen opgemaakt in dit onderzoeksrapport.  Indien er persoonlijke vraagstukken (bijv. op gebied van zorg of uitkering) ter sprake komen, wordt enkel met toestemming van bewoner NAW info doorgegeven en/of doorverwezen naar de juiste afdeling of gemeentelijke collega.

Pagina 3 van 11

2.2 Uitvoering en communicatie Het onderzoek is uitgevoerd in samenwerking met een groot deel van de woonwagenbewoners in Best. Er zijn vele gesprekken gevoerd zowel bij mensen thuis als binnen het gemeentehuis, er zijn schriftelijke vragenlijsten ingevuld, er is deskresearch gedaan én er werden periodieke gesprekken gevoerd met verschillende vertegenwoordigers. Buiten de individuele contacten met bewoners hebben zich enkele bewoners gemeld als afvaardiging ofwel bewonersvertegenwoordiging. Met hen is periodiek gesproken door zowel de burgemeester van de gemeente Best als bestuurder van ‘Thuis, respectievelijk de heer Ubachs en de heer Severeijnen. Zij werden hierin ondersteund door een ambtelijke afvaardiging. Richting bewoners is veelal per brief gecommuniceerd als het ging om maken van afspraken. Een groot deel hiervan betrof schriftelijke bevestiging na telefonisch of persoonlijk contact. Veel bewoners gaven aan het fijn te vinden een schriftelijke bevestiging te ontvangen. Voor aanvang van het onderzoek is een algemene brief uitgegaan naar alle bewoners, gevold door een uitnodigingsbrief voor het gesprek inclusief tabel welke men eventueel zelf kon invullen.

Pagina 4 van 11

3. Situatie gemeente Best Binnen de gemeente Best bestaan twee woonwagenlocaties gelegen aan; Terraweg De locatie gelegen aan de Terraweg telt in totaal 39 standplaatsen inclusief elf kindplaatsen. Alle standplaatsen worden verhuurd door woningstichting ‘Thuis, zij zijn eigenaar van de grond. Op deze locatie zijn wel veel woonwagens in eigendom van bewoners. In totaal heeft ‘Thuis 4 huurwoonwagens welke op deze locatie worden verhuurd. In totaal zijn er elf kindplaatsen, waarvan vier bewoond en zeven onbewoond. De zeven onbewoonde kindplaatsen worden niet bewoond vanwege uiteenlopende redenen. Dit heeft er meestal mee te maken dat de kindplaatsen gereserveerd zijn voor de kinderen van de hoofdhuurder. Deze vakken staan soms een aantal jaren leeg totdat ze achttien jaar zijn en zelfstandig op de kindplaats kunnen gaan wonen. In een aantal gevallen heeft het ook te maken met de ligging van de kindplaats (niet goed toegankelijk) of is de kindplaats in ruimtelijke zin te klein om een woonwagen te plaatsen. Deze kindplaatsen hebben geen eigen voorzieningen en zijn daardoor direct verbonden met het zogeheten hoofdvak.

Concreet betekent dit dat er op de kindplaatsen geen sanitaire unit aanwezig is (ook wel berging of stal genoemd), voor gebruik van onder andere douche, toilet en wasmachine moeten bewoners van kindplaatsen gebruik maken van voorzieningen op het hoofdvak, deze worden dus gedeeld. Kindplaatsen mogen alleen bewoond worden door kinderen van bewoners van het hoofdvak. Vogelkers De locatie gelegen aan de Vogelkers is op dit moment in ontwikkeling. De oude situatie is opgeheven en er wordt nieuwbouw gerealiseerd. Oud bewoners die terugkeren op de locatie verblijven op dit moment in zogeheten wisselwoningen van ‘Thuis. De nieuwe locatie zal in totaal tien standplaatsen betreffen, zowel de standplaatsen als de wagens/chalets zijn van woningstichting ‘Thuis en worden verhuurd zodra de nieuwbouw wordt opgeleverd. ‘Thuis is actief in gesprek met de nieuwe bewoners. Op dit moment zijn er nog twee standplaatsen beschikbaar. Op de vogelkers zijn de huurprijzen marktconform.

Pagina 5 van 11

4. Resultaten woonbehoefte onderzoek 4.1 Actuele behoefte De actuele behoefte bestaat uit behoefte bij personen vanaf achttien jaar. De vertaling van de respondenten naar behoefte aan standplaatsen, levert het volgende beeld op: Uit het woonbehoefteonderzoek blijkt dat de actuele behoefte aan standplaatsen in totaal neerkomt op dertien plaatsen. Hierin hebben negen respondenten aangegeven een standplaats op de Terraweg te wensen, drie respondenten wensen een plek op de Vogelkers en een respondent heeft geen voorkeur.

Verdieping op de actuele vraag op de Terraweg Als dieper wordt ingegaan op de negen respondenten die aangeven op de Terraweg een standplaats te wensen, blijkt het volgende: zes van deze respondenten zijn huidige bewoners van de Terraweg die momenteel inwonen bij andere familieleden en graag op zichzelf willen wonen. De overige drie respondenten zijn spijtoptanten die momenteel in een reguliere woning verblijven en graag terug naar de Terraweg verhuizen.

Pagina 6 van 11

Verdieping op de actuele vraag op de Vogelkers Als dieper wordt ingegaan op de drie respondenten die aangeven een standplaats op de Vogelkers te wensen, blijkt het volgende: twee respondenten zijn spijtoptanten die momenteel in een reguliere woning verblijven en graag naar de Vogelkers zouden verhuizen. De overige respondent woont momenteel op de Terraweg bij familie in en zou graag naar de Vogelkers verhuizen.

Verdieping op actuele vraag van overige respondent zonder voorkeur De overige respondenten zonder voorkeur bestaan uit een koppel dat momenteel in een reguliere woning bij een ouder inwonen. Zij zouden graag in een woonwagen wonen en hebben geen voorkeur voor de Terraweg of Vogelkers. 4.2 Toekomstige behoefte Afhankelijk van de exacte invulling van bewoners Vogelkers (nog niet alle standplaatsen zijn toegewezen) én de hoeveelheid terugkerende spijtoptanten, kunnen deze aantallen wijzigen. Ook is nog niet duidelijk of alle kinderen daadwerkelijk aanspraak willen gaan maken op een standplaats. Dit is een voorlopige voorspelling. Indien kinderen nu nog inwonend zijn maar binnen een X periode achttien jaar worden, kunnen we er vanuit gaan dat vanaf deze leeftijdsgrens een behoefte ontstaat. Over het algemeen schrijft men kinderen in op de wachtlijst zodra ze achttien worden.   

In de periode van heden-2024 worden twee kinderen 18+ In de periode van 2025-2030 worden negen kinderen 18+ In de periode van 2031-2036 worden zeven kinderen 18+

Pagina 7 van 11

4.3 Algemene uitkomsten Van alle bewoners op de Terraweg heeft 80% meegewerkt, de overige 20% wenste niet mee te werken aan het onderzoek en heeft dit actief gecommuniceerd óf is niet komen opdagen tijdens gemaakte afspraak voor een gesprek. In totaal hebben elf spijtoptanten zich gemeld en meegewerkt aan het onderzoek. Deze spijtoptanten zijn inwoners die nu in een burgerwoning wonen maar graag zouden terugkeren naar een woonwagenlocatie. Deze spijtoptanten wonen in zes burgerwoningen binnen Best, een spijtoptant woont in Eindhoven maar is directe familie van de andere spijtoptanten. Naast de cijfermatige uitkomsten, hebben bewoners in de gevoerde gesprekken de volgende zaken aangestipt.     

  

In twee van de zeventien gevallen staat de persoon al op een kindplaats maar heeft specifiek de behoefte uitgesproken aan een eigen/volwaardige standplaats. In twee van de zeventien gevallen staat de persoon al op een kindplaats maar heeft specifiek de behoefte uitgesproken aan een eigen/volwaardige standplaats. Van alle bewoners op de Terraweg heeft 80% meegewerkt, de overige 20% wenste niet mee te werken aan het onderzoek en heeft dit actief gecommuniceerd óf is niet komen opdagen tijdens gemaakte afspraak voor een gesprek. Bewoners waren over het algemeen heel enthousiast om mee te werken, vooral jongeren wilden graag hun stem laten horen. Er is vaak gezegd dat men blij was dat er eindelijk naar hen werd geluisterd. Een groot aantal respondenten geeft aan dat zij er best voor openstaan om in een andere woonvorm te willen wonen dan een woonwagen (bijv. een chalet met steenstrips), als dit maar op de woonwagenlocatie is. De nabijheid van familie is iets waar veel belang aan wordt gehecht, evenals saamhorigheid op een locatie. Dit wordt vaak als belangrijker bestempeld dan het daadwerkelijk wonen in een wagen. In voorkomende gevallen is er bij persoonlijke vragen doorverwezen naar Bestwijzer, klantmanagers SOZA, WMO of Vergunningen. Bewoners reageerden hier positief op. Wat opvalt is dat veel respondenten de jongeren een eerlijke kans willen geven.

Er wordt vaak benoemd dat zij als starters nu niet de mogelijkheid krijgen om op een eigen plekje hun eigen leven te gaan hebben (en ook een gezin te stichten etc.). Terwijl ze dit wel graag zouden willen. Er is in veel gevallen geen specifieke behoefte voor huur of koop, vaak staat men open voor meerdere opties. Het gaat dan meer om het feit dat men een eerlijke kans wil krijgen op de woningmarkt. Vooral voor jongeren (zonder startkapitaal) is het aanschaffen van een wagen die overal aan voldoet, een prijzige opgave. Dan is huren een mooie tussenoplossing.

De volgende signalen kwamen vaak aan bod  Onkruidbestrijding is niet aan de maat, veel onkruid op openbare weg en in de speeltuintjes  Speeltuintjes worden slecht onderhouden (toestellen, tegels, hekwerken, etc)  Putten/kolken worden niet of te weinig gereinigd/gecontroleerd  Groen onderhoud is niet aan de maat (geldt vooral voor directe omgeving rondom de Terraweg, op Terraweg zelf is geen/amper gemeentelijk groen)  Voor afval geeft men wisselende reacties. In een aantal gevallen geeft men aan dat dit prima gebeurt en zijn er geen klachten, in andere gevallen komt ter sprake dat bakken niet geleegd worden of dat er op wisselende dagen opgehaald wordt terwijl anders is gecommuniceerd.  De post wordt niet goed bezorgd. Een deel van de bewoners denkt dat de postbodes de juiste nummers niet goed weten te vinden omdat niet elke woonwagen duidelijk een huisnummer heeft, ook loopt de telling van huisnummers niet op dezelfde wijze als in een wijk waar burgerwoningen staan. Verder wordt de post vaak verkeerd bezorgd of afgegeven aan een buurman-vrouw die vervolgens de post niet direct doorsluist naar de juiste ontvanger. Bewoners zijn daarover gefrustreerd omdat dit soms gaat om bijv. betalingstermijnen of gesprekken voor een uitkering waar veel van af hangt.  Men is bezorgd over de brandveiligheid omdat woonwagens op een aantal plekken erg dicht op elkaar staan. Pagina 8 van 11



Wat in elk gesprek naar voren kwam is dat men graag gezien wil worden als volwaardig lid van de Bestse maatschappij. Mensen voelen zich veroordeeld vanwege hun afkomst en merken dat er veel vooroordelen zijn, ook binnen de gemeentelijke organisatie. Er is vaak het beeld van criminaliteit en agressie, terwijl het grootste deel van de bewoners zich daar van distantieert in de gesprekken. Men wil gewoon behandeld worden zoals iedere andere inwoner van Best.

Een deel van bovenstaande bevindingen is al tijdens het onderzoek gecommuniceerd en inmiddels opgepakt door de verantwoordelijke afdelingen binnen de gemeente Best. De uiteindelijke coördinatie en borging hiervan zal landen in een integrale aanpak woonwagenzaken binnen de gemeentelijke organisatie.

Pagina 9 van 11

5. Vervolg Tijdens het woonbehoefte onderzoek is regelmatig interne afstemming geweest over verschillende onderwerpen ten opzichte van het vervolg. Het advies is om als vervolg op dit woonbehoefte onderzoek in elk geval de volgende acties te ondernemen:  

     

Zowel het college van B&W als de gemeenteraad, woonwagenbewoners en de interne gemeentelijke organisatie wordt op de hoogte gebracht van de onderzoeksresultaten De resultaten van het rapport worden per brief gecommuniceerd met alle bewoners én toekomstig bewoners van Terraweg en Vogelkers. Dit geldt ook voor de spijtoptanten die hebben meegewerkt aan het onderzoek Mogelijkheden onderzoeken om aan de behoefte te voldoen Onderzoek doen naar planologische/ruimtelijke mogelijkheden Onderzoek doen naar financiële haalbaarheid In gesprek gaan met partners zoals woningstichting ‘Thuis en de Provincie Oplossingen vertalen in beleid Verbeteren van een integrale aanpak woonwagenzaken in projectvorm (tijdelijk) om vervolgens borging in de organisatie te bewerkstelligen .

Verder wordt aanbevolen een gemeentelijke woonvisie op te stellen waarin een duidelijke plek is voor woonwagenbewoners. Niet alleen het aantal standplaatsen is dan van belang, maar ook de woonvorm en cultuur. Verder is het aan te raden om aanvullend op de woonvisie, ook de thema’s fysieke omgeving, zorg en welzijn, arbeid en participatie, onderwijs en veiligheid aan de orde te laten komen. Dit kan landen in een integrale aanpak woonwagenzaken waar al deze onderwerpen samen komen.

Pagina 10 van 11

Pagina 11 van 11