24013.1 - Raadsvoorstel Soorten Management Plan (SMP)

Voorstel aan de Raad

Vergadering Raadsvergaderdatum

: Gemeenteraad Best : 18-03-2024

Onderwerp Soorten managementplan (SMP) Aanleiding Als gemeente hebben we een taak in de bescherming van natuur om ons heen. Dit vloeit voort uit de Wet Natuurbescherming waarin onder andere de bescherming van plant- en diersoorten in Nederland is geregeld. Deze wet verbiedt - kortgezegd - ondermeer het verstoren, het vernietigen, doden of verwonden van beschermde dieren- en plantensoorten alsook het wegnemen van hun verblijfplaatsen. Daarnaast heeft de gemeente Best een hoge duurzaamheidsambitie en willen we als eerste regio energieneutraal zijn. In de Regionale Energie Strategie staat daarom besparen op de eerste plaats. Tevens wordt vanuit het Rijk wordt sterk gestuurd op het isoleren van panden. Dit isoleren heeft echter tot gevolg dat veel geschikte locaties van beschermde soorten in spouwmuren (vleermuizen) of daken (huismus en (gier)zwaluw) verdwijnen, danwel dat deze diersoorten op enige manier worden verstoord. Het is dan ook verplicht voorafgaand aan het isoleren van een woning te onderzoeken in hoeverre beschermde diersoorten verstoord worden. Indien dit per individueel geval gebeurt, is dit kostbaar en tijdrovend. Vandaar dat in het raadsvoorstel wordt geopteerd een Soorten Management Plan op te stellen.

Een gebiedsgericht Soorten Management Plan (SMP) gaat ons helpen om gerichte maatregelen te treffen om de biodiversiteit te beschermen en te versterken en tevens de duurzaamheidsambitie niet uit het oog te verliezen. Met een SMP wordt voorkomen dat per individuele isolatiecasus onderzoek moet worden uitgevoerd of de habitat van een beschermde diersoort wordt verstoord. Graag willen we als gemeente snel aan de gang met de opzet en uitvoering van het SMP. We stellen u voor om samen met een aantal gemeenten uit de regio een aanbestedingstraject te doorlopen. Opgemerkt moet worden dat het hele gebiedsgerichte SMP nog een onbekend terrein is: er moeten nog zaken uitgezocht worden en keuzes gemaakt worden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de afkadering van het onderzoeksgebied. Er zijn hierin nog verschillende keuzes te maken. Om de nodige snelheid te maken en voortvarend verder te kunnen met de invulling van onze duurzaamheidsambities vragen we vooruitlopend op verdere (detail) invulling we nu al budget aan. Advies 1. In te stemmen met het opstellen van een Soorten Management Plan (SMP) 2. Hiervoor eenmalig budget beschikbaar te stellen van € 213.000 ten laste van het begrotingssaldo 3. Vaststellen van de 9e begrotingswijziging 2024. 4.

Na verlening van de ontheffing jaarlijks een budget van € 15.000 beschikbaar te stellen voor periodieke evaluatie van het Soortenmanagementplan ten laste van het begrotingssaldo.

*IN24-00073*

IN24-00073/ Pagina 1 van 4

Argumenten

1.1. De gemeente speelt een belangrijke rol bij het beschermen van de beschermde diersoorten lopende de versnelling van het isoleren van panden. De gemeente heeft de taak om gemeente breed inzetten op de weerbaarheid van de biodiversiteit wat ten goede komt aan de soorten. Met een SMP is er ruimte voor ruimtelijke ingrepen voor nu en in de toekomst. Het is van groot belang dat inwoners de Wet natuurbescherming niet als een grote drempel beleven bij het isoleren van hun woning. Daardoor zou de energiebesparingtraject -denk onder andere aan De Groene Zone Isoleren- in de knel komen. Daarnaast hebben compenserende maatregelen op gebiedsniveau grote meerwaarde ten opzichte van compensatie op individueel niveau.

1.2. Het ontwikkelen van een SMP draagt bij aan het realiseren van onze duurzaamheidsambities (o.a. Groene zone Isoleren 2.0) Het is verplicht voorafgaand aan het isoleren van een woning te onderzoeken in hoeverre beschermde diersoorten verstoord worden. Indien dit per individueel geval gebeurt, is dit kostbaar en tijdrovend. Een SMP voorkomt dit. Daarnaast is het starten SMP ook een randvoorwaarde om de Groene Zone Isoleren 2.0 efficiënt te kunnen uitvoeren.

1.3. Vooruitlopend op het SMP willen we gebruikmaken van het principe van het pre-SMP De provincie Noord-Brabant is voornemens een pre-SMP werkwijze in navolging van provincie Utrecht vast te stellen. Op basis van dat een pre-SMP kunnen woningen – onder voorwaarden- wel worden geïsoleerd. Een pre-SMP geldt voor maar maximaal 2 jaar en kan alleen worden verkregen als het ecologisch onderzoek voor een SMP is gestart. Naar verwachting neemt Gedeputeerde Staten van de provincie hier dit voorjaar een besluit over. Nadat een SMP is opgesteld kan de gemeente een gebiedsbrede ontheffing aanvragen op de Wet Natuurbescherming voor de huismus, (gier)zwaluw en vleermuizen.

1.4. Meedoen met gezamenlijke aanbesteding heeft veel voordelen BIZOB gaat een aanbestedingstraject opzetten met een aantal gemeenten uit de regio. De startbijeenkomst hiervoor is eind vorig jaar geweest. Met een beperkt aantal gemeenten willen we samen met BIZOB de aanbesteding voor een ecologisch onderzoek uitzetten. Samenwerking verlaagt de werkdruk. Gelet op de krapte onder de ecologen willen we vrij vooraan in de rij staan. 1.5. Uw raad wil zo spoedig mogelijk een raadsvoorstel over het SMP ontvangen Op 11 december 2023 heeft uw raad ‘Samen keuzes maken om financieel gezond te blijven’ besproken. Hierbij is besloten dat er een aantal plannen, die incidentele lasten tot gevolg hebben, inclusief een begrotingswijziging ongeacht het jaarrekeningresultaat 2023, zo spoedig mogelijk ter besluitvorming aan de raad moeten worden voorgelegd. Het Soortenmanagementplan was er één van. Het belang van het SMP is hiermee ook bij u bekend.

1.6. Exacte vorm van het onderzoek wordt komende tijd bepaald Voorafgaande aan de opdrachtverstrekking moeten nog een aantal zaken gedetailleerd worden respectievelijk verder worden onderzocht. We moeten bijvoorbeeld nog het onderzoeksgebied bepalen. Gaan we de hele bebouwde kom inventariseren of starten we met een aantal wijken en doen we het andere deel van de bebouwde kom in 2e instantie?

1. 2.1. Er is een eenmalig budget benodigd van € 213.000 voor het uitvoeren van het ecologische onderzoek

We hebben een inschatting gemaakt van de te maken kosten voor een ecologisch onderzoek. Een ecologisch onderzoek duurt één tot twee jaar, omdat er zeker één jaarcyclus per diersoort moet worden geïnventariseerd. Het is daarmee erg arbeidsintensief. Enkele grotere gemeenten zijn al wat verder in het proces. Als referentie hebben we de gemeente Helmond gebruikt. Zij heeft een ecologisch onderzoek laten uitvoeren voor enkele wijken in de gemeente. Gemeente Helmond heeft een eigen ecoloog die hierop ingezet kon worden en externe

*IN24-00073*

IN24-00073/ Pagina 2 van 4

vrijwilligers die in de uitvoering konden ondersteunen. In de gemeente Best kunnen we maar minimaal gebruik maken van de inzet van vrijwilligers alhoewel we dit wel met IVN/Best Duurzaam zullen bespreken. Ook heeft onze gemeente geen eigen ecoloog in dienst. Gelet op de schaarste van ecologen is de verwachting niet dat de kosten zullen dalen. Derhalve willen wij eveneens uitgaan van kosten voor het ecologisch onderzoek in Best van € 350.000. In de Staatscourant van 12-12-2023 heeft het rijk een subsidie voor SMP aangekondigd die de provincie aan de gemeenten gaat verstrekken. Voor de gemeente Best is dat een bedrag van € 137.000. Risico’s

1.7. De gemeente krijgt een extra taak Als gemeente zijn we ontheffinghouder en kunnen we inwoners, ondernemers en woningcorporaties gebruik laten maken van de ontheffing. Dat gebeurt via een meldingssysteem. Het is aan ons als gemeente om te bepalen wie wij gebruik willen laten maken van de ontheffing en voor welke ruimtelijke ingrepen. In verband met de voortgang van de woningbouw en verduurzaming willen we de ontheffing voor alle initiatiefnemers openstellen, voor zo veel mogelijk ruimtelijke ingrepen. Het is nu nog niet duidelijk hoeveel tijd hiermee gemoeid is.

1.8. Er onvoldoende capaciteit is om het SMP uit te voeren Juist door onze krachten te bundelen hopen we dit risico deels te mitigeren

1.9. Vertraging bij het verduurzamen (isoleren) van de woningen in Best doordat het proces van SMP onderzoek en ontheffing lang duurt Dit wordt gemitigeerd door het te nemen besluit van Provinciale Staten om gemeenten die met het opstellen van een SMP is gestart een Pre-SMP toe te kennen waardoor toch onder voorwaarden woningen geïsoleerd kunnen worden. Kosten en dekking De kosten voor het SMP schatten we op € 350.000. Na aftrek van de in de Staatscourant aangegeven subsidie van € 137.000 is het gevraagde budget € 213.000, te dekken middels het begrotingssaldo. Daarnaast is jaarlijkse evaluatie verplicht. Vanaf 2026 zal een budget van € 15.000 beschikbaar worden gesteld uit het begrotingssaldo.

Participatie Het IVN betrekken we bij dit traject. Hier zit veel lokale kennis die we kunnen gebruiken. Helaas hebben ze op dit moment geen mensen en of capaciteit om bij de inventarisatie in het dorp werkzaamheden uit te voeren. Communicatie Omdat biodiversiteit van ons allemaal is, zullen we de inwoners van Best te zijner tijd meenemen in het principe van het SMP Procedure en planning Na vaststelling door de raad gaan we aan de slag met een plan van aanpak en de aanbesteding. Halverwege dit jaar kan er dan gestart worden met de quickscan en het ecologisch onderzoek. Op dat moment kan de gemeente een pre-SMP aanvragen bij de provincie. Na afronding van het ecologisch onderzoek, wat naar verwachting eerste helft van 2026 zal zijn, vraagt de gemeente een ontheffing SMP.

*IN24-00073*

IN24-00073/ Pagina 3 van 4

Evaluatie Jaarlijks zal een monitoring moeten worden uitgevoerd van de desbetreffende populaties binnen het SMPplangebied. Bekeken wordt of de uitgevoerde maatregelen effectief zijn en of er moet worden bijgesteld. Bijlagen die horen bij dit raadsvoorstel: Benoem hier alle documenten die de raad moet behandelen of kennis van moet nemen Openbaar Geheim wegens (ja/nee) Nummer Titel (klik hier voor informatie) IN24-00131 Raadsbesluit Soorten managementplan ja (SMP) BL24-00808 Begrotingswijziging W09/24 SMP

ja

<…>

30-01-2024 burgemeester en wethouders van Best,

Hans Ubachs Burgemeester

Jeanne Segers Loco – secretaris

*IN24-00073*

IN24-00073/ Pagina 4 van 4