24001.3 - Bijlage Raadsvoorstel KTM Randweg A2 Eindhoven (31 oktober 2022)

Voorstel aan de Raad

Vergadering Raadsvergaderdatum

: Gemeenteraad Best : 31-10-2022

Onderwerp KTM Randweg A2 Eindhoven Aanleiding De bereikbaarheid van de Brainportregio staat al lange tijd onder druk. De verkeerscongestie op de A2 Randweg Eindhoven vormt een urgent probleem. Uit de probleemanalyse Randweg A2 (2019) blijkt dat al in 2025, vijf jaar eerder dan de vigerende verkeersmodellen hadden voorzien, de groei van het autoverkeer leidt tot structurele filevorming. Dit zet de bereikbaarheid en de leefbaarheid van de totale Brainportregio onder druk. Rijk en regio onderschrijven het belang van verstedelijking en mobiliteit voor de mainportstatus van de Brainport. Investeringen op korte termijn zijn noodzakelijk om onze regio bereikbaar te houden. Met het kortetermijnmaatregelenpakket Randweg A2 Eindhoven (hierna KTM Randweg A2) zetten we hierin als regio een eerste betekenisvolle stap die beschouwd moet worden als no-regret. Het doel van dit pakket is om het ‘kantelpunt’, het moment waarop structurele filevorming ontstaat, te verschuiven van 2025 richting 20302035. In bijlage (BL22-15448) is een overzicht van het maatregelpakket opgenomen. Met dit voorstel wordt uw raad gevraagd te besluiten over het reserveren van de benodigde financiële middelen voor dit kortetermijnmaatregelenpakket. Om de koppeling met de totale begroting te mogelijk te maken, is dit voorstel beschikbaar gesteld voor de begrotingsbehandeling. Advies 1.

In te stemmen met het Kortetermijnmaatregelenpakket Randweg A2 Eindhoven. 2. In te stemmen met benodigde regionale cofinanciering van 25% aan het Kortetermijnmaatregelpakket Randweg A2 Eindhoven door de 21 gemeenten van de MRE en hiertoe specifiek een gemeentelijke bijdrage te leveren aan: a. de realisatie van mobiliteitshubs ter grootte van € 309.000,-; b. de realisatie van fietsroutes ter grootte van € 4.520.000,- ten behoeve van de realisatie van de volgende fietsroutes: • F2 doorfietsroute Den Bosch – Eindhoven; • F58 doorfietsroute Wilhelminakanaal; • Fietsverbinding Pendelroute. Argumenten

1.1 Bereikbaarheid is al jaren een opgave van regionaal belang. De bereikbaarheid in de Brainportregio staat al lange tijd onder druk. Vanuit verschillende (deel)opgaven is de afgelopen jaren onderzoek gedaan en naar oplossingen gezocht. In het najaar van 2015 is met 141 partners het bidbook “Bereikbaarheid Zuid-Nederland” opgesteld. Hieruit is het huidige programma SmartwayZ.NL ontstaan, waarin acht deelopgaven beschreven staan om de bereikbaarheid van Zuid-

*IN22-02515*

IN22-02515/ Pagina 1 van 9

Nederland op een slimme en robuuste wijze te verbeteren. Een van de deelopgaven betreft het komen tot een gedragen Bereikbaarheidsagenda Zuidoost-Brabant. Op 31 oktober 2016 heeft uw gemeenteraad deze Bereikbaarheidsagenda bekrachtigd en op 8 oktober 2018 heeft uw gemeenteraad het college de opdracht gegeven de samenwerkingsovereenkomst Bereikbaarheidsagenda Zuidoost Brabant 2017-2030 aan te gaan. Een andere deelopgave van SmartwayZ.NL is de Randweg A2, waarvoor allereerst in 2019 een probleemanalyse is uitgevoerd en aansluitend onderzoek is gedaan naar oplossingen voor de periode tot en met 2030. Dit heeft geleid tot de korte termijn aanpak Randweg A2. Aanvullend is in 2020 voor de lange termijn een nader integraal MIRT-onderzoek uitgevoerd naar de Verstedelijking- en Bereikbaarheidsopgave in de Brainport 2040, waarin is gekeken naar robuuste oplossingsrichtingen voor de lange termijn. Het KTM Randweg A2 maakt onderdeel uit van de MIRT onderhandelingen die regio (via het programma SmartwayZ.NL) voert ten aanzien van deze “Verstedelijkingen Bereikbaarheidsopgave Brainportregio 2040”. Het is een pakket van nationaal en regionaal belang.

1.2 Bereikbaarheid is een urgent probleem. De verkeerscongestie op de A2 Randweg Eindhoven vormt een urgent probleem. Uit de probleemanalyse Randweg A2 (2019) blijkt dat al in 2025, vijf jaar eerder dan vigerende verkeersmodellen hadden voorzien, de groei van het autoverkeer leidt tot structurele filevorming. Dit zet de bereikbaarheid en leefbaarheid van de regio onder druk en leidt tot structurele economische verlieskosten (raming NMCA: € 75 miljoen per jaar). Door Covid heeft er een tijdelijke afname van het autoverkeer plaatsgevonden. Sinds het vervallen van het thuiswerkadvies zien we dat de files onverminderd terugkeren. De groei van het autoverkeer in onze regio is structureel. De urgentie van de problematiek wordt o.a. versterkt vanwege het feit dat in de studie van 2019 nog geen rekening is gehouden met de recente woondeal, waarbij is overeengekomen in het Stedelijk Gebied Eindhoven 62.000 woningen te bouwen en waarbij uitgegaan wordt van een groei van de werkgelegenheid tot 72.000 arbeidsplaatsen. Daar komt bij dat het Ministerie in de MIRT-brief van juni 2022 heeft aangekondigd dat de grote infra-projecten in de Brainportregio, waaronder de verbreding van de A58 en A67, verdere vertraging gaan oplopen als gevolg van de stikstofproblematiek (bijlage BL22-14157, par 3.3).

1.3 KTM Randweg A2 Eindhoven is noodzakelijk en no-regret. Om het ‘kantelpunt’, het moment waarop structurele filevorming ontstaat, te verschuiven van 2025 richting 2030-2035 is het noodzakelijk om het KTM Randweg A2 Eindhoven te realiseren. Uitwerking en realisatie van robuuste en structuurversterkende/ -veranderende oplossingen nemen minimaal 10 tot 15 jaar in beslag. Gezien de verwachte congestie in 2025 en de bereikbaarheid en leefbaarheid van de gehele regio te borgen is het KTM Randweg A2 Eindhoven no-regret. Ook het Rijk heeft dit onderschreven.

1.4 Het KTM Randweg A2 Eindhoven voldoet aan de doelstelling om de groei van structurele filevorming te temperen. De korte termijnmaatregelen zijn afzonderlijk en als totaal samenhangend pakket in 2020 en 2021 onderworpen aan onafhankelijke effectprognoses. Deze effectprognoses bevestigen dat het pakket voldoet aan de doelstelling om de groei van structurele filevorming te temperen: tot 2030 blijft de verkeershinder op de A2/A50 Randweg Eindhoven met deze maatregelen op het bestaande niveau.

1.5 De kracht van het korte termijn pakket is gelegen in de samenhang van maatregelen. De kracht van het korte termijn pakket is gelegen in de samenhang van maatregelen die zich richten op de de ‘aanbodzijde’ (het met kleine (weg)inframaatregelen beter benutten van asfalt) en ‘vraagzijde’ (het vermijden van autoverkeer door inzet op fiets, mobiliteitshubs, collectief vervoer en gedragsbeïnvloeding in samenwerking met werkgevers). Zo houden we de mainport Brainport en onze economische toplocaties ook

*IN22-02515*

IN22-02515/ Pagina 2 van 9

in de komende jaren bereikbaar. Daar is de hele regio bij gebaat en dat kenmerkt het belang van de gezamenlijke investering die nodig is om het KTM Randweg A2 Eindhoven te realiseren. De 21 gemeenten van de Metropoolregio Eindhoven, Rijk, Provincie en bedrijfsleven dragen hierin dan ook de gezamenlijke verantwoordelijkheid.

1.6 De oplossing voor de lange termijn is mobiliteitstransitie, het KTM Randweg A2 Eindhoven is daarin de eerste betekenisvolle stap. Het MIRT-onderzoek Verstedelijking en Bereikbaarheid Brainport Eindhoven heeft geleid tot het brede besef dat mobiliteit anders en meer in samenhang met verstedelijking moet worden benaderd. Rijk en regio onderschrijven dat binnenstedelijke verdichting de agglomeratiekracht versterkt. Daarbij hoort een passend, veilig, slim, robuust, duurzaam en toekomstvast mobiliteitssysteem. Er wordt dan ook ingezet op een vergaande mobiliteitstransitie naar meer OV (Eindhoven Internationale Knoop, Brainportlijn en HOV4), fiets, slimme mobiliteit en parkeerbeleid, maar ook toekomstvaste en robuuste oplossingen op het wegennet. Bereikbaarheid en verstedelijking zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden: zonder mobiliteitstransitie legt de groei van het autoverkeer een te grote claim op de ruimte (infrastructuur en parkeren) en op de leefbaarheid van de dorpen en steden (congestie, geluidsoverlast, luchtkwaliteit). Een transitie betekent een fundamentele systeemverandering en daarmee dus een andere manier van denken en doen: niet langer redeneren vanuit weginfrastructuur en knelpunten, maar een volledig nieuwe kijk op het mobiliteitssysteem en hoe we ons verplaatsen, uitgewerkt in nauwe samenhang met de verstedelijkingsopgave.

Zo’n omslag in denken en handelen vergt tijd. De betekenisvolle eerste stap van de beoogde mobiliteitstransitie vormt het KTM A2 Randweg Eindhoven. Deze korte termijnmaatregelen verschuiven daadwerkelijk het ‘kantelpunt’ op de Randweg A2 structureel richting 2030-2035. Daarmee ‘kopen’ we dus tijd. Bovendien hebben de voorgestelde maatregelen een ‘no regret’ karakter: ze passen bij de langere termijnmaatregelen (MIRTonderzoek Verstedelijking en Bereikbaarheid Brainportregio) en dragen bij aan het mogelijk maken van de verdichting in de stad. Deze noodzakelijke korte termijnmaatregelen vormen directe oplossingen, die bijdragen aan het realiseren van meer structurele oplossingen op lange termijn.

1.7 Het KTM Randweg A2 is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Niet deelnemen doet afbreuk aan de regionale samenwerking die nodig is om de majeure mobiliteitsopgave in de mainport Brainport aan te pakken en de mobiliteitstransitie te realiseren. Een goede bereikbaarheid en leefbaarheid houdt niet op bij gemeente- of regionale grenzen. Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid om de Randweg A2 Eindhoven te ontlasten. Om deze reden moet ook elke gemeente van de Brainportregio een financiële bijdrage leveren aan het KTM Randweg A2 Eindhoven. Het KTM Randweg A2 is één van de regionale opgaven. In de komende jaren zullen er meerdere regionale opgaven gezamenlijk opgepakt worden. Niet deelnemen en geen bijdrage leveren aan het KTM Randweg A2 Eindhoven doet afbreuk aan de regionale samenwerking en regionale verantwoordelijkheid die we als Brainportregio hebben. Niet deelnemen kan er ook toe leiden dat rijk en provincie afzien van hun financiële bijdrage.

2.1 Het KTM Randweg A2 Eindhoven kent breed draagvlak en cofinanciering vanuit andere overheden. De totale omvang van het KTM Randweg A2 Eindhoven bedraagt € 185 miljoen en vormt onderdeel van het totaalvoorstel vanuit de Brainportregio richting BO-MIRT. Overheden hebben zich gecommitteerd aan de volgende verdeelsleutel: Rijk 25%, Provincie 25% en Regio 25%. Het Rijk heeft in de MIRT-brief van juni aan de Tweede Kamer laten weten voornemens te zijn een financiële bijdrage te leveren. (bijlage BL22-14157, par 4.4.7). Voor de resterende 25% van de benodigde middelen worden op dit moment de kansen op medefinanciering vanuit de bredere regio (die immers meeprofiteert van de effecten van de maatregelen) en het bedrijfsleven

*IN22-02515*

IN22-02515/ Pagina 3 van 9

onderzocht. Qua uitvoering (in tijd en aanwending middelen) wordt prioriteit gegeven aan de onderdelen die het meest bijdragen aan de beoogde mobiliteitstransitie, namelijk de mobiliteitshubs met bijbehorende (door)fietsroutes en OV-verbindingen en de werkgeversbenadering.

2.2 De wethouders van het MRE-poho mobiliteit hebben in het poho van 17 februari 2022 afgesproken zich hard te maken voor de invulling van de regionale bijdrage. De totale omvang van KTM Randweg A2 bedraagt € 185 miljoen. De kosten worden gelijk verdeeld: rijk 25%, provincie 25% en regio 25%. Afspraken hierover worden op het BO-MIRT in dit najaar concreet gemaakt. Het Portefeuillehoudersoverleg Mobiliteit van de MRE heeft in voorbereiding op het BO-MIRT ingestemd met de regionale cofinanciering van 25% (€ 46,25 miljoen). Daarbij is een verdeling overeengekomen tussen de 21 gemeenten, op basis van de verwachte impact en effect van de maatregelen. De cofinanciering van de regio richt zich daarbij primair op de realisatie van de mobiliteitshubs (naar rato van inwonersaantal over de 21 gemeenten) en regionale fietsroutes (naar rato van kilometer fietsroute en kunstwerken in de negen gemeenten waar de fietsroutes komen te liggen). Voor gemeente Best betekent dit concreet dat ons aandeel in de 25% cofinanciering bestaat uit een bijdrage aan de realisatie van mobiliteitshubs en een bijdrage aan de realisatie van de fietsroutes F2, F58 en fietspad Pendelroute.

2a.1 Regionale mobiliteitshubs vormen een belangrijke bouwsteen in de transitie van ons mobiliteitssysteem en met het KTM A2 Randweg kunnen we starten met de realisatie. In november 2020 heeft het Poho Mobiliteit MRE het Ontwikkelplan Regionaal Mobiliteitshubs vastgesteld. Op dit moment vindt voor zes regionale mobiliteitshubs de planuitwerking plaats, waarbij ook rekening wordt gehouden met de afspraken die met ASML1 zijn gemaakt. In het KTM A2 Randweg is € 50 miljoen begroot om een eerste stap te zetten in de realisatie van regionale mobiliteitshubs, inclusief bijhorende ingrepen zoals ontsluiting met fiets, deelmobiliteit en collectief en openbaar vervoer. Verwachting is dat we met deze investering de eerste drie locaties die het verst gevorderd zijn tot ontwikkeling kunnen brengen (A58 Westfields, A2 Best en A67 De Kempen). De realisatie van alle mobiliteitshubs vergt een langere periode die de tijdscope en financiering van het KTM A2 Randweg pakket overstijgt. De regionale cofinanciering van 25% voor deze eerste stap in de realisatie van de regionale mobiliteitshubs die wordt door 21 gemeenten van de MRE naar rato van inwoneraantal verdeeld.

2a.2 De gemeente Best is direct betrokken bij twee mobiliteitshubs, namelijk de A58 en de A2 noord. De regionale mobiliteitshubs zijn regionale projecten. De gemeente Best is echter direct belanghebbende bij het onderzoek naar de regionale mobiliteitshubs A58 en A2 noord. De mobiliteitshub A58 is op dit moment voorzien op Westfields (gemeente Oirschot). Echter de gemeente Best heeft een direct belang bij de bereikbaarheid van de omgeving aansluiting Best op de A58. Voor de hub A2 noord wordt naar een locatie gezocht nabij de aansluitingen A2 in Best. Beide regionale mobiliteitshubs zijn op dit moment in de onderzoeksfase. Vanwege het regionale belang dient de financiering voor deze onderzoeken uit de regionale bijdrage te komen. De gemeente Best draagt wel bij aan ambtelijke inzet om inpassing in Best of omgeving zo goed mogelijk te laten verlopen.

1

ASML heeft in 2019 met provincie, RWS, gemeenten Eindhoven en Veldhoven afspraken gemaakt over een betere bereikbaarheid, onder de naam Maatregelpakket De Run: meer info te vinden op https://www.smartwayz.nl/nl/actueel/2022/5/tussenstand-uitvoeringmaatregelen-bereikbaarheid-de-run/

*IN22-02515*

IN22-02515/ Pagina 4 van 9

2b.1 Het KTM Randweg A2 Eindhoven past binnen de fietsambitie van de gemeente Best zoals opgenomen in o.a. de vastgestelde Omgevingsvisie. Binnen het KTM Randweg A2 Eindhoven zijn 11 regionale fietsverbindingen opgenomen met een totaal geraamde omvang van € 118 miljoen. Dit zijn fietsroutes die gelegen zijn in de directe nabijheid van de A2/N2 en A50 en daarmee een directe impact hebben op het verminderen van het verkeer op de A2 Randweg. Het KTM Randweg A2 geeft een enorme financiële impuls en zorgt voor aanzienlijk versnelling in de realisatie van deze 11 fietsroutes, waarmee op korte termijn ruim 100 km aan regionale- en (door)fietsroutes gerealiseerd kan gaan worden. Daarmee geven we ook direct uitvoering aan het gemeentelijke beleid. In de in 2017 door de gemeenteraad vastgestelde mobiliteitsaanpak ‘Best Mobiel’ is de ambitie uitgesproken om de bereikbaarheid van economische locaties en (woon)voorzieningen te versterken en tegelijkertijd de bijdrage aan de kwaliteit van de leefomgeving voor nu en in toekomst te vergroten. Daarbij is de hoogste prioriteit gegeven aan de fiets. De F2, F58 en fietsvoorziening Pendelroute zijn specifiek benoemd. In januari 2022 heeft de gemeenteraad de Omgevingsvisie vastgesteld. Het KTM Randweg A2 past binnen de ambitie om in te zetten op multimodale bereikbaarheid als een van de 10 ruimtelijke keuzes die in deze visie zijn onderscheiden.

De doorfietsroutes F2 en F58 zijn nadrukkelijk in de Omgevingsvisie opgenomen. Ook in het recent vastgestelde Beleidsakkoord 2022 – 2026 is er aandacht voor de mobiliteitsontwikkelingen en de mogelijkheden en consequenties van de inzet op doorfietsroutes. Het KTM Randweg A2 Eindhoven past dus binnen de Bestse fietsambitie.

2b.2 Gemeenten dragen alleen bij aan fietsroutes op eigen grondgebied. Bij de uitwerking van het KTM Randweg A2 Eindhoven is nauwkeurig gekeken naar de verdeling van de kosten over de 21 gemeenten. Voor fietsroutes geldt dat betreffende gemeenten uitsluitend bijdragen aan de fietsroutes gelegen op hun grondgebied. Voor de gemeente Best zijn dit de volgende fietsroutes: • F2 doorfietsroute Den Bosch - Eindhoven • F58 doorfietsroute Wilhelminakanaal • Fietsverbinding Pendelroute Voor iedere fietsroute is een initiële raming opgesteld inclusief verdeelsleutel tussen Rijk, Provincie en betrokken gemeenten. De initiële ramingen voor fietsroutes die voor Best van belang zijn vindt u terug in bijlage BL22-15363. De verdere uitwerking vindt plaats in bestuursovereenkomsten die per fietsroute wordt opgesteld en de basis vormen voor uitvoering.

2b.3 Het KTM Randweg A2 resulteert in een gunstige verdeelsleutel voor de financiering van de verschillende fietsroute. Bij de uitwerking van het financieringsvoorstel voor in het pakket opgenomen fietsroutes (zie bijlage BL2215363) is gekeken naar het aantal kilometers per grondgebied, de kunstwerken per grondgebied en de omvang van de gemeente. Hieruit blijkt dat de voorgestelde bijdrage voor gemeenten een gunstige deal vormt om de fietsroutes te realiseren. Met andere woorden: voor een beperkt deel van de totale kosten kan de gemeente de beoogde fietsroutes uitvoeren. De routes F58, F2, F67 en de Kempenroute kunnen ook aanspraak maken op de bestaande bijdrageregeling van de Provincie Noord-Brabant. De fietsroute Pendelroute maakt geen kans op andere financieringsmogelijkheden vanuit de provincie. De voorliggende verdeelsleutel is gunstig, omdat in het voorstel opgenomen bijdrage per gemeente gunstiger of vergelijkbaar met de bijdrage voor de gemeente als de fietsroute zou zijn gefinancierd volgens de oude provinciale subsidieregeling, waarbij de provincie Noord-Brabant voor 50% bijdraagt aan het tracé

*IN22-02515*

IN22-02515/ Pagina 5 van 9

en voor 80% aan de kunstwerken. Let wel, de oude provinciale subsidieregeling geldt niet meer. Daarom is dit voorstel de beste en waarschijnlijk enige mogelijkheid om de komende tijd de financiering voor deze fietsroutes rond te krijgen.

2b.4 De gemeente Best werkt momenteel aan de voorbereiding van de drie fietsroutes en de daarbij behorende bestuursovereenkomsten. Concreet realiseert de gemeente Best eind 2022 het eerste deel van de doorfietsroute F58. Op dit moment wordt er met partners stappen gezet richting een bestuursovereenkomst voor de F2 en F58. De insteek is ook om voor een bestuursovereenkomst te sluiten voor de Pendelroute. In de bestuursovereenkomsten worden afspraken gemaakt over o.a. de uitvoering en realisatie met daarmee samenhangend de planning en financiële middelen. Indien aan de (financiële) kaders voldaan wordt, zijn de bestuursovereenkomsten een collegebevoegdheid. Voor een aantal tracédelen is een bestemmingsplanwijziging c.q. wijziging van het omgevingsplan nodig. Hiervoor is de gemeenteraad aan zet. De gemeente Best start dit jaar met een tracédeel van de F58. Het Dijkpad wordt namelijk verbreed en voorzien van rood asfalt. Door werkzaamheden te combineren en een financiële bijdrage van de provincie vanuit de Bijdrageregeling kan hier vooruitlopend op de te ondertekenen bestuursovereenkomst mee gestart worden. Deze situatie vormt een uitzondering. Risico’s

2.1 25% van het KTM Randweg A2 is nog ongedekt. Op dit moment hebben Rijk, Provincie en Regio een bijdrage toegezegd van 25% aan het KTM Randweg A2. Dat betekent dat dus nog 25% van het pakket niet is gedekt. Voor de resterende 25% van de benodigde middelen worden op dit moment de kansen op medefinanciering vanuit de bredere regio (die immers meeprofiteert van de effecten van de maatregelen) en het bedrijfsleven onderzocht. Ook wordt gekeken naar aanvullende subsidiemogelijkheden op (inter)nationaal niveau. Dit is een forse uitdaging. We beheersen dit risico onder meer door qua uitvoering (in tijd en aanwending middelen) prioriteit te geven aan de onderdelen die het meest bijdragen aan de beoogde mobiliteitstransitie, namelijk de mobiliteitshubs met bijbehorende (snel)fietsroutes en OV-verbindingen en de werkgeversbenadering. Dat zorgt voor extra zekerheid in de realisatie van de opgaves (mobiliteitshubs en fietsroutes) waar de regio en uw raad een bijdrage aan leveren. Mocht het niet haalbaar blijken om deze laatste 25% (volledig) vanuit de bredere regio en het bedrijfsleven gefinancierd te krijgen dan dient geprioriteerd te worden. Een andere, minder waarschijnlijk scenario is dat Rijk, Provincie en/of de regio een groter deel gaan bijdragen.

Dit kan mogelijk worden gecombineerd met nieuwe afspraken tussen partijen over aanvullende maatregelen om de vervolgstap in de mobiliteitstransitie te zetten.

2.2 Over de bijdrage van Rijk en Provincie moeten nog nadere afspraken worden gemaakt Hoewel het Rijk in de MIRT-brief voorjaar 2022 haar bijdrage aan het KTM Randweg A2 heeft toegezegd, moeten er met het Rijk nog nadere afspraken worden gemaakt over de uitgangspunten en voorwaarden van deze bijdrage. Idem geldt voor de Provincie. Gesprekken hierover vinden plaats in de 2e helft van 2022 in voorbereiding op het BO-MIRT. Het voorstel dat hiervoor door SmartwayZ.NL is uitgewerkt voor de financiering van het KTM A2 Randweg Eindhoven dient daarvoor als leidraad (zie bijlage BL22-15448).

*IN22-02515*

IN22-02515/ Pagina 6 van 9

2a.1 Er moeten nog nadere afspraken worden gemaakt tussen regio en SmartwayZ.NL over de organisatie en financiering van de regionale mobiliteitshubs. De organisatie en financiering van mobiliteitshubs is op dit moment nog onderwerp van studie. Deze studie maakt onderdeel uit van het Ontwikkelplan Regionale Mobiliteitshubs (vastgesteld in het Poho Mobiliteit MRE in november 2020) en wordt op dit moment uitgewerkt in opdracht van het projectteam Randweg A2 van SmartwayZ.NL. De bevindingen uit deze studie vormen de basis voor het maken van concrete afspraken tussen regio en SmartwayZ.NL over de organisatie en financiering van de regionale mobiliteitshubs. Verwachting is dat de studie eind 2022 is afgerond en het dus mogelijk is om vanaf 2023 de afspraken concreet te maken. Om het financiële risico voor de gemeente Best te verminderen is de insteek van het college dat de gemeente Best pas de gevraagde financiële bijdrage levert op het moment dat er passende afspraken over de governance gemaakt zijn. Pas als de afspraken concreet en geformaliseerd zijn, zal het door uw raad beschikbaar gestelde krediet overgemaakt worden. In de concept begroting 2023 is de financiële bijdrage in tijd gespreid, conform de nu voorgestelde tranches uit bijlage (BL22-15448).

2b.1 Prijsstijgingen en leveringsproblemen zorgen voor financiële onzekerheid en planningsrisico’s. Inflatie, toenemende grondstofprijzen en personeelstekorten zorgen voor toenemende kosten van infraprojecten en onzekerheid in de planning. De initiële SSK-ramingen (BL22-15363) die zijn opgesteld voor de fietsroutes zijn gebaseerd op prijspeil 2021. Hoewel het aannemelijk is dat de kosten bij verdere detaillering en planuitwerking zullen toenemen, is het op dit moment onmogelijk om impact van prijsfluctuaties en planningsrisico’s exact te duiden. Meer duidelijkheid hierover volgt bij de uitwerking van bestuursovereenkomsten waarin betrokken gemeenten en provincie met elkaar concrete afspraken maken over de uitvoering en realisatie van de fietsroutes. Door in te zetten op het zoveel mogelijk combineren van werkzaamheden en het prioriteren van maatregelen in het KTM A2 Randweg Eindhoven (zie ook risico 2b.2) worden financiële tegenvallers zo veel mogelijk voorkomen. De planningsrisico’s worden ondervangen door aan de bestuursovereenkomst de voorwaarde te verbinden dat er zicht moet zijn op uitvoering.

Hiervoor zijn twee eisen gesteld, namelijk: • dat er (1) binnen twee jaar na ondertekening van de bestuursovereenkomst gestart moet worden met de realisatie van het eerste deel van de fietsroute; • en dat er (2) sprake is van een gedetailleerde en realistische planning waaruit blijkt dat de gehele route binnen een daartoe redelijke termijn (in fases/ tranches) gerealiseerd gaat worden. Gezien de knelpunten en afhankelijkheden waar we in Best mee te maken hebben, wordt het lastig om in een korte periode het totale werk uit te voeren en een gedetailleerd en realistische planning te hanteren. Knelpunten wat de planning betreft zijn voor de F2 ook de kostbare delen, zoals de omgeving Steegsche Velden – Boomgaard, waar een fietsonderdoorgang onder de Ringweg in zit. Maar ook de fietsknoop, die de oversteek F2 over het Wilhelminakanaal faciliteert en de verbinding maakt met de F58 en bestaande Slowlane, vergt meer tijd, waardoor er op korte termijn geen gedetailleerde en realistische planning af te geven is. Voor de F58 zit het knelpunt met name op de Terraweg. Voor het knelpunt dat veroorzaakt wordt door de combinatie het vele vrachtverkeer van en naar A. Jansen bv. en het fietsverkeer is op korte termijn geen oplossing. Deze aandachtspunten staan op gespannen voet met de wens om op korte termijn zoveel mogelijk delen van de snelfietsroutes te realiseren.

In het proces om te komen tot een bestuursovereenkomst moet hierover meer duidelijkheid verkregen worden. De insteek van het college is om dit risico te verminderen door geen bestuursovereenkomsten te tekenen, in geval er geen duidelijkheid is over de financiering van de dure en moeilijke delen van de betreffende fietsroutes. Het krediet dat nu in de begroting gereserveerd wordt, wordt in dat geval niet uitgegeven.

*IN22-02515*

IN22-02515/ Pagina 7 van 9

2b.2 De financiering van een fietsroute komt niet rond als gevolg van het ‘wie eerst komt, eerst maalt’principe. Vanwege het regionale belang is het essentieel dat het KTM A2 Randweg Eindhoven tot uitvoering komt. Hierbij wordt het zogenaamde first-come-first-serve (wie eerst komt, eerst maalt) principe gehanteerd. Het tempo waarmee de fietsprojecten worden voorbereid en tot uitvoer worden gebracht is dus leidend voor het beschikbaar stellen van de financiële middelen van het Rijk en Provincie. Het tekenmoment van de bestuursovereenkomst is hiervoor bepalend. Gezien de financiële onzekerheden en planningsrisico’s (zie risico 2.1 en 2b.1) is het denkbaar dat de beschikbare pot van € 118 miljoen voor de fietsroutes sneller uitgeput raakt dan op basis van de initiële ramingen nu kan worden voorzien. Dat kan er onverhoopt toe leiden dat bepaalde fietsroutes dus niet tot uitvoer kunnen komen binnen dit pakket. De financiële risico’s voor de gemeente zijn overigens beperkt, aangezien het krediet dat uw raad beschikbaar stelt voor de fietsroutes op de gemeentelijke begroting blijft staan. Zonder bestuursovereenkomst wordt het krediet dus ook niet aangewend. Er is op dit punt dus geen financieel risico, maar een realisatierisico. De snelfietsroutes kunnen hierdoor dus niet of later gerealiseerd worden.

2b.3 De knoop F2-F58-Slowlane stijgt boven het lokale uit en vraagt regionale inzet in kwaliteit in financiën. Binnen de gemeentegrenzen van Best ligt een regionale knoop van doorfietsroutes (kruising F2, Slowlane en F58). Deze knoop vraagt een forse investering. De realiteitswaarde van de voorkeursoplossing is afhankelijk van de eisen en randvoorwaarde die RWS als kanaaleigenaar stelt aan de voorliggende oplossing. Op dit moment wordt bekeken of en hoe RWS met gemeenten, provincie het projectteam over de voorkeursoplossing in gesprek wil. Als terugval-optie voor de F2 is het alternatief een fietsverbinding naast de bestaande brug te realiseren. Een kwalitatief goede aanhaking voor de fiets op de Slowlane en F58 is in dat geval lastig te realiseren. Om de financiële inzet vanuit de gemeente ook boven het lokale uitstijgt, is er in de verdeling rekening mee gehouden dat de gemeente Eindhoven bijdraagt aan de knoop F2 – F58 – Slowlane. Kosten en dekking De totale omvang van KTM Randweg A2 bedraagt € 185 miljoen. De kosten worden gelijk verdeeld: rijk 25%, provincie 25%, regio 25% en bijdrage derden 25%. Vanuit de regio moeten 21 gemeenten een bijdrage leveren.

De gevraagde bijdrage aan de gemeente Best is: • Regionale mobiliteitshubs: € 309.000,• Fietsroutes: € 4.520.000,Deze bedragen zijn reeds opgenomen in de Kaderbrief 2023 en in de ter besluitvorming voorliggende Begroting 2023 – 2026. In de Begroting 2023 – 2026 is de gemeentelijke bijdrage opgenomen. Het wordt aangeraden om in de toelichting op te nemen dat deze post op de begroting betrekking heeft op een project van een grotere financiële omvang, waarbij wordt aangegeven hoe het totaal gedekt is bij de verschillende betrokken partijen. Participatie Voor dit voorstel is geen participatie uitgevoerd. Participatie vindt plaats bij de uitwerking van specifieke maatregelen. Communicatie De projectorganisatie van het KTM A2 Randweg Eindhoven (SmartwayZ.NL) zal de coördinatie voeren over de communicatie rondom de besluitvorming en uitvoering. Dit in nauwe afstemming met betrokken gemeenten.

*IN22-02515*

IN22-02515/ Pagina 8 van 9

Procedure en planning De uitvoering van het KTM Randweg A2 Eindhoven vindt plaats in de periode 2023-2026. De exacte planning is nader uit te werken en maatregelafhankelijk. Rijk en regio zullen op het BO-MIRT in november 2022 concrete afspraken maken over de financiering. Ondertussen wordt gestart met de voorbereiding en realisatie van de maatregelen. Er wordt een programmatische en adaptieve aanpak gehanteerd, waarbij in de uitvoering prioriteit wordt gegeven aan de onderdelen die het meest bijdragen aan de beoogde mobiliteitstransitie, namelijk de mobiliteitshubs met bijbehorende (snel)fietsroutes en OV-verbindingen en de werkgeversbenadering. De aansturing vindt plaats vanuit het projectteam KTM A2 Randweg Eindhoven (SmartwayZ.NL). Specifiek voor de fietsroutes geldt de voorwaarde dat realisatie pas kan starten op moment dat er voor de betreffende fietsroute een bestuursovereenkomst is ondertekend tussen de betrokken partijen. Evaluatie Monitoring is een opgave die ligt bij de projectorganisatie KTM Randweg A2. Bijlagen die horen bij dit raadsvoorstel: Nummer BL22-15448

BL22-14157 BL22-15363 IN22-02593

Titel Voorstel financiering Kortetermijnmaatregelen Randweg Eindhoven als eerste stap in mobiliteitstransitie MIRT-brief voorjaar 2022 Initiële kostenraming fietsroutes Raadsbesluit

Openbaar (ja/nee) A2 ja de ja ja ja

Geheim wegens (klik hier voor informatie) --

--

20-09-2022 burgemeester en wethouders van Best,

Hans Ubachs Burgemeester

Jolie Hasselman Secretaris

*IN22-02515*

IN22-02515/ Pagina 9 van 9