23074.1 - Raadsvoorstel Samen keuzes maken om financieel gezond te blijven

Voorstel aan de Raad

Vergadering Raadsvergaderdatum

: Gemeenteraad Best : 11-12-2023

Onderwerp Samen keuzes maken om financieel gezond te blijven Aanleiding Op 6 november stond de begroting 2024 en de meerjarenraming 2025-2027 op de raadsagenda ter besluitvorming. Een opvallend beeld is dat de begroting in de jaren 2026-2027 in de rode cijfers komt. Dit wordt met name veroorzaakt door stijgende kosten, maar ook doordat we minder geld vanuit het gemeentefonds ontvangen. De gelden voor het gemeentefonds zorgen voor ca 55% voor onze inkomsten en hebben daarom een grote impact. De gemeente heeft grote plannen en ambities kosten geld. Veel van de ambities zijn nog niet in de begroting voor de korte en lange termijn opgenomen, omdat ze nog verder uitgewerkt moeten worden en/of omdat er nog een beslissing over moet worden genomen. Keuzes maken is noodzakelijk om ook op de lange(re) termijn financieel gezond te blijven. In algemene zin kun je twee uitersten hanteren op financieel gebied. Ten eerste, alles financieel op slot zetten en maximaal “sparen” voor de ravijnjaren 2026 en 2027 en verder. Ten tweede, alle financiële ruimte benutten en hopen dat er in de ravijnjaren een riante verhoging komt van het gemeentefonds. Het college heeft gekozen voor een middenweg in haar advies en heeft verschillende stappen doorlopen om een advies te formuleren over de te maken keuzes.

Het college heeft aandacht besteed aan enerzijds het bereiken van de doelstellingen en de meerwaarde voor Best en anderzijds een aantal uitgangspunten op financieel vlak. Het is van belang om een aantal uitgangspunten te benoemen: 1. We maken onderscheid in incidentele en structurele dekking. 2. Incidenteel richt zich met name op de jaren 2024 en 2025. 3. Er dient financiële ruimte te blijven voor de besluiten van de raad in de jaren 2024 en 2025. 4. We behouden de weerstandsratio van 2,0. 5. Structureel richt zich op de jaren 2026 e.v. 6. De VAR dient in 2024 en 2025 te stijgen t.o.v. de vermelde stand van 19,11 mln. 7. Aangevraagde subsidies zijn nog niet financieel verwerkt in het ‘financieel overzicht prioriteringskader’ (bijv dumava) Bij het opstellen van het advies heeft het college gebruik gemaakt van de prognose begrotingsoverschot 2023 en de concept lijst overhevelingen. Advies 1. Prioriteit te geven aan de ambtelijke voorbereiding van de volgende plannen: woningbouwversnelling, implementatie omgevingswet, duurzaamheid en verduurzaming eigen gemeentelijk vastgoed waaronder sportcomplexen.

*IN23-02678*

IN23-02678/ Pagina 1 van 5

2.

3.

4.

5. 6.

Niet te tornen aan de voorbereiding van onderstaande plannen die al eerder door uw raad zijn goedgekeurd: o Maatregelenpakket KT Randweg A2 – regionale mobiliteit hubs o Uitvoering van de nota integraal sociaal domein o Participatieproces en gebiedsvisie Wilhelminadorp/Kantonnier o Regeling verduurzaming maatschappelijk vastgoed voor derden o Verhoging veiligheid bedrijventerreinen en uitvoeren bedrijventerreinenvisie o Renovatie school Bricks Onderstaande plannen, die incidentele lasten tot gevolg hebben, verder ambtelijk voor te bereiden en hierin de volgende prioritering aan te brengen: 1) Bijdrage mobiliteit Brainport 2) Joe Mann theater 3) Dakrenovatie en isolatie Heerbeeck college 4) Soortenmanagementplan 5) Bijdrage renovatie binnenzwembad ZIB Best 6) Extra kunstgrasveld Wilhelminaboys Onderstaande plannen, die structurele lasten tot gevolg hebben, verder ambtelijk voor te bereiden in volgorde van planning: 1) MFA Bricks 2) Gymzaal Dijkstraten/Aarlesche Erven 3) Vernieuwing Beatrixbrug 4) Ontwikkeling stationsomgeving Westkant De OZB belasting van 2025 tot en met 2027 jaarlijks met 4% extra te verhogen bovenop de al eerder vastgestelde verhoging van 4% in 2026-2029 en exclusief de gewogen prijs en loonindex indexering.

Geen geld en ambtelijke capaciteit vrij te maken voor het verhogen en verlengen van het bestaande geluidsscherm rondom de gewenste padelbanen bij een tennisvereniging.

Argumenten

1.1 De uitvoering hiervan is wettelijk verplicht of de gemaakte afspraken zijn onomkeerbaar In hogere wet- en regelgeving staat opgenomen dat bepaalde gelden aan een bepaald doel besteed moeten worden. Of in het geval van de woningbouwversnelling en verduurzaming gemeentelijk vastgoed staan bindende afspraken in respectievelijk het Stedelijk Akkoord SGE, de woondeal Zuidoost Brabant 2023 en de RES 1.0.

1.2 De uitvoering hiervan draagt bij aan het realiseren van grote maatschappelijke opgaven Er is een groot tekort aan (geschikte) woningen in Nederland en speciaal in de regio Zuidoost-Brabant. Hier staan we namelijk voor een schaalsprong. Dit blijkt uit de woondeal Zuidoost Brabant 2023. Daarnaast heeft onze gemeente, maar ook de maatschappij als geheel, een taak om de doelen zoals verwoord in de klimaatwet en het klimaatakkoord te bereiken. Tot slot lopen inwoners en bedrijven met de huidige wetgeving in het fysieke domein tegen regels aan die ingewikkeld zijn, onvoldoende rekening houden met de kenmerken van een gebied of zelfs strijdig zijn met elkaar. De omgevingswet geeft gemeenten veel ruimte om lokale afwegingen te maken. Daardoor kunnen gemeenten meer maatwerk leveren en de kwaliteit van de leefomgeving verbeteren. Hier profiteren inwoners en de bedrijven van.

1.3 De kosten hiervan zijn al verwerkt in de overhevelingen of begroting 2024 e.v. In eerdere besluitvorming zijn al gelden vrijgemaakt om deze plannen te verwezenlijken. Dit zie je terug in de begroting 2024.

2.1 We komen eerder gemaakte beloften na We willen een betrouwbare gemeente zijn, dit staat ook in het raadsbreed beleidsakkoord 2022-2026. Terugkomen op eerder gemaakte afspraken is niet het uitgangspunt maar een uitzondering. Er moeten dan

*IN23-02678*

IN23-02678/ Pagina 2 van 5

zwaarwegende redenen zijn om af te wijken waarna een nieuwe belangenweging gemaakt wordt. Zolang alternatieven bestaan wordt daar eerst naar gekeken.

2.2 De kosten hiervan zijn al verwerkt in de begroting 2024 e.v. In eerdere besluitvorming zijn, met uitzondering voor het benodigd extra bedrag van € 100.000 voor de verhoging veiligheid bedrijventerreinen en/of de uitvoering bedrijventerreinenvisie, al gelden vrijgemaakt om deze plannen te verwezenlijken. Dit is verwerkt in de begroting 2024.

3.1 Deze plannen hebben een hoge bestuurlijke prioriteit Ze hebben een groot effect op de samenleving, hebben grote(re) gevolgen als ze niet doorgaan of zijn niet of moeilijk af of uit te stellen.

3.2 Deze prioritering is het resultaat van een zorgvuldige belangenafweging Hierbij zijn de effecten op de samenleving, bestuurlijke overwegingen en ambtelijke adviezen betrokken.

3.3 Deze plannen hebben door hun incidentele karakter geen negatieve impact op een structureel sluitende begroting Doordat de kosten maar eenmalig optreden mogen deze uit het begrotingssaldo of de vrije algemene reserve onttrokken worden. Er zijn namelijk regels voor het opstellen van financiële rapporten van gemeenten, waaronder voor de begroting, meerjarenraming, het jaarverslag en de jaarrekening. Deze financiële regels staan in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

4.1 Deze plannen hebben een hoge bestuurlijke prioriteit Ze hebben een groot effect op de samenleving, hebben grote(re) gevolgen als ze niet doorgaan of zijn niet of moeilijk af of uit te stellen. Het betreft omvangrijke plannen die al op de agenda staan. Deze worden te zijner tijd mee genomen in de reguliere planning en control cyclus.

4.2 Er is gerangschikt op tijdshorizon Plannen die naar verwachting eerder in uitvoering komen staan bovenaan, terwijl plannen die later worden gerealiseerd onderaan staan.

5.1 Hiermee verkleinen we het begrotingstekort Op dit moment hebben wij geen meerjarig sluitende begroting. De jaren 2026 en 2027 staan nu geraamd met een negatief resultaat. Als we de bestaande ambities willen blijven bekostigen zullen de inkomsten moeten meebewegen. Er is hierbij gekozen voor een geleidelijke, maar tijdelijke, extra OZB stijging vanaf 2025. De gemiddelde lastendruk per gezin in Best (met een eigen woning) gaat door dit voorstel jaarlijks met ca. €12,- omhoog (gerekend met gemiddelde woningwaarde; €350.000). Dit blijkt uit berekeningen van de afdeling Advies & Financiën.

6.1 De maatschappelijke impact weegt niet op tegen de te maken kosten. Padelbanen veroorzaken een hoge geluidsproductie voor omwonenden. De geschetste locatie, midden in een woonwijk, is niet geschikt voor de aanleg van padelbanen zonder een bijbehorend geluidsscherm. De kosten die het verhogen en verlengen van het bestaande geluidsscherm met zich meebrengen (inschatting minimaal €300.000) zijn dermate hoog dat de aanleg van de padelbanen op deze locatie onwenselijk is. De inwoners van Best hebben al op een andere locatie toegang tot padelbanen. Ook tennisverenigingen zonder padelbanen behouden in de toekomst hun bestaansrecht. Risico’s

2.1 In de kaderbrief 2025 e.v. zijn waarschijnlijk ook keuzes in bestaande ambities nodig

*IN23-02678*

IN23-02678/ Pagina 3 van 5

Wij hebben geen meerjarig sluitende begroting. Er is nu een negatief resultaat begroot in de jaren 2026 en 2027. Naast de inkomstenkant (ozb) moet er ook gekeken worden naar de uitgaven. Het is dan ook waarschijnlijk dat er op een later moment een heroverweging plaatsvindt op de bestaande ambities.

3.1/4.1 Bij elk nieuw beleid, wat niet uit het begrotingssaldo kan komen, daalt de VAR Normaal gesproken wordt nieuw beleid zoveel mogelijk uit het begrotingssaldo gehaald. Dit kan niet als het begrotingssaldo negatief is. Dit betekent dat nieuwe plannen alleen kunnen worden bekostigd door de VAR aan te spreken. Mocht deze situatie zich voordoen dan tast dit het uitgangspunt om de VAR op niveau te houden aan.

4.2 We maken nu geen keuzes in de lange termijn ambities Het is op dit moment niet duidelijk wat de kosten van deze plannen zullen zijn. Daarnaast is onze financiële positie op de lange termijn onzeker (ravijnjaar 2026 e.v.). Daarom is ervoor gekozen om al deze plannen ambtelijk verder voor te bereiden.

4.3 We weten nu nog niet hoe we de plannen met structurele lasten straks gaan betalen Het kost jaarlijks, dus structureel, extra geld om de genoemde ambities onder beslispunt 4 te realiseren. Deze extra uitgaven komen boven op de al bestaande structurele lasten. De extra structurele lasten die volgen uit de plannen zorgen dus voor een nog groter exploitatietekort vanaf 2026. Dit wordt niet opgevangen (wel verkleind) door de voorgestelde OZB verhoging. Kosten en dekking Aan dit voorstel zijn geen kosten verbonden aangezien dit een voorstel is op het te doorlopen proces. Participatie Om tot dit voorstel te komen zijn verschillende stappen doorlopen en hebben verschillende gremia hierin hun rol gepakt. De betrokken ambtenaren hebben de plannen inhoudelijk toegelicht (via een prioriteringskader) zodat het college op basis van deze informatie tot een prioritering kon komen. Daarnaast is de agendastelling afgestemd met het presidium, is er een technische toelichting op het prioriteringskader gegeven in de auditcommissie en hebben maatschappelijke organisaties/inwoners/ondernemers de mogelijkheid om op de daarvoor bepaalde momenten in de BOB cyclus in te spreken. Communicatie N.v.t. Procedure en planning Uw raad zal op een later moment besluiten nemen over de voorstellen die ambtelijk worden voorbereid, incl. de financiële vertaling daarvan.

Dit kan via de reguliere planning & control cyclus lopen, bijvoorbeeld in de kaderbrief 2025, of via aparte raadsvoorstellen. Evaluatie Niet van toepassing. Bijlagen die horen bij dit raadsvoorstel: Benoem hier alle documenten die de raad moet behandelen of kennis van moet nemen Nummer IN23-02683 BL23-16841 IN23-02653

Titel Raadsbesluit Financieel overzicht prioriteringskader Toelichting per onderwerp

Openbaar (ja/nee) Ja Ja Ja

Indien niet openbaar, wegens (klik hier voor informatie)

*IN23-02678*

IN23-02678/ Pagina 4 van 5

07-11-2023 burgemeester en wethouders van Best,

Hans Ubachs Burgemeester

Jeanne Segers Loco - secretaris

*IN23-02678*

IN23-02678/ Pagina 5 van 5