23067.1 - Raadsvoorstel Regionale Detailhandelsvisie Stedelijk Gebied Eindhoven

Voorstel aan de Raad

Vergadering Raadsvergaderdatum

: Gemeenteraad Best : 30-10-2023

Onderwerp Regionale detailhandelsvisie Stedelijk Gebied Eindhoven Aanleiding Sinds de vorige regionale detailhandelsvisie uit 2015 is veel veranderd in de detailhandelssector. Verschillende branches in de detailhandel hebben het al jaren moeilijk als gevolg van meer online bestedingen, de nasleep van corona en stijgende kostenposten (energie, personeel, grondstoffen). Toch is er zeker in het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE) sprake van veel positieve dynamiek in de vorm van innovatie en vernieuwing. Denk aan supermarkten die uitbreiden en moderniseren in buurt-, wijk en dorpscentra, de uitbreiding van Meubelboulevard Ekkersrijt als één van de grootste en beste woonboulevards van Nederland en de transitie die de binnensteden van Eindhoven en Helmond doormaken van pure koopsteden naar aantrekkelijke verblijfsgebieden. In het kader van deze ontwikkelingen was een grondige actualisatie van het regionale detailhandelsvisie noodzakelijk. Dit was in 2015 verankerd in twee documenten. Namelijk “Detailhandelsvisie Stedelijk Gebied Eindhoven (BRO 2015) en “Voorstel Regionale uitvoeringsagenda detailhandel” (BRO 2015). In 2015 lag het accent op het kwantitatief sturen op winkelruimte binnen de bestaande structuur, ligt de opgave voor de komende jaren meer op het realiseren van een kwaliteitssprong.

Verschillende transities in economie, demografie, digitalisering en duurzaamheid in combinatie met de forse verstedelijking en toename van aantal inwoners betekent meer druk op de fysieke ruimte. Dit vraagt soms om andere, nieuwe, meer progressieve keuzes. Keuzes die anticiperen op de toekomst. Advies De gemeenteraad besluit de regionale detailhandelsvisie Stedelijk Gebied Eindhoven vast te stellen. Argumenten

1.1 Tijd voor een actualisatie De regionale detailhandelsvisie is verouderd en moet geactualiseerd worden. De aanleiding van de visie is anno 2023 niet langer te veel leegstand en krimp. De aanleiding is een bovengemiddelde woningopgave met forse bevolkingsgroei. Het SGE is in transitie en dit betekent ook iets voor de detailhandelsstructuur en behoefte. De nieuwe visie is progressief en biedt op onderdelen meer (lokale) beleidsruimte om de behoefte op een kwalitatieve verantwoorde manier in te vullen. Deze keer ligt de focus minder op de kwantitatieve grootschalige uitbreiding van winkelgebieden en periferie locaties. De vraagstukken liggen nu op het vlak van herpositionering van centrumgebieden, het compacter maken en kwalitatief versterken van centrumgebieden en het terugdringen van leegstand en overtollig aanbod. Daarnaast is het druk in het stedelijk gebied door de woningbouwopgave. De focus van deze regionale visie richt zich op de volgende aspecten.  Duidelijkheid over afstemming van ontwikkelingen met bovenlokale impact;

*IN23-01968*

IN23-01968/ Pagina 1 van 4

 Duiding van trends en ontwikkelingen die handvatten bieden/richting geven om lokale keuzes te maken;  Duidelijke beleidsmatige uitgangspunten over wat we wel en niet toestaan;  De inzet van de Regionale Adviescommissie Detailhandel (RACD) voor nieuwe ontwikkelingen en initiatieven.

1.2 Regionaal beleid is nodig, maar met lokale beleidsruimte Marktpartijen en consumenten houden zich niet strikt aan gemeentelijke of regionale begrenzing, maar kijken veel verder. Bovendien hebben grootschalige detailhandelsontwikkelingen een regionaal effect. Dit maakt het noodzakelijk dat gemeenten het detailhandelsbeleid gezamenlijk opstellen. Het regionaal detailhandelsbeleid is richting gevend voor het lokaal detailhandelsbeleid. Dit regionaal detailhandelsbeleid vormt het overkoepelend kader voor detailhandelsontwikkelingen in de regio. De detailhandelsvisie schetst de wensen en ambities van de negen gemeenten met 2030 als toekomst perspectief. Gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de uitvoering en doorvertaling van deze visie in lokaal beleid. Aangezien deze visie vooral gericht is op de regionale hoofdstructuur, zal in lokaal beleid de verdieping worden gemaakt om de aansluiting te maken met de lokale omstandigheden. Met andere woorden biedt de regionale detailhandelsvisie ruimte voor een lokale invulling.

1.3 Kiezen voor complementaire centra In het Stedelijk Gebied Eindhoven kiezen we voor een regionale hiërarchische detailhandelsstructuur. Dit betekent dat elk centrum een eigen profiel en verzorgingsgebied kent. Dit zorgt voor een goede consumentenverzorging, veel keuzemogelijkheden en een optimale complementariteit. In essentie is de hoofdstructuur vergelijkbaar met de hoofdstructuur in de visie van 2015. Voor recreatief winkelen staat de binnenstad van Eindhoven bovenaan de regionale hiërarchie, gevolgd door het centrum van Helmond. Deze centra hebben een breed en compleet aanbod met een profiel gericht op het dagje uit, gezellig winkelen, ontmoeten en verblijven. Voor doelgericht winkelen staat Meubelboulevard Ekkersrijt bovenaan de regionale hiërarchie. Het profiel “in/om het huis” blijft gehandhaafd. Om de regionale behoefte te kunnen faciliteren ligt er een opgave om Ekkersrijt zowel in kwalitatieve als kwantitatieve zin te versterken. Voor de boodschappen blijven lokale buurt- en winkelcentra belangrijke aankoopplaatsen. De dorpscentra vervullen echter ook steeds meer een boodschappenfunctie. Daarmee ligt de opgave voor de dorpscentra vooral in het blijven aantrekken van lokale inwoners door het aanbod in kwalitatieve zin goed af te stemmen op de lokale behoefte.

1.4 De visies van de MRE en het SGE bijten elkaar niet De detailhandelsvisie van 2015 hebben we opgesteld met de 21 gemeenten van de Metropoolregio Eindhoven. Daarbij hebben we voor de 9 gemeenten in het Stedelijk Gebied Eindhoven een nadere beleidsverdieping gemaakt. Het detailhandelsbeleid van 2015 wordt voortgezet, zoals het blijven inzetten op vitale centra, concentratie van winkels in centra en het streven naar een complementaire regionale hiërarchie tussen centrumgebieden. De Regionale Detailhandels Commissie wordt eveneens voortgezet voor de toetsing van bovenlokale detailhandelsinitiatieven. De nieuwe regionale detailhandelsvisie van het SGE is ten opzichte van de versie van 2015 aanvullend en brengt daarmee nuances aan en zorgt voor concretisering op sommige specifieke thema’s. Zo wordt de rol van de RACD uitgebreid om gemeenten te ondersteunen bij de uitvoering van de nieuwe regionale detailhandelsvisie.

1.5 Beleidskeuzes en afspraken

*IN23-01968*

IN23-01968/ Pagina 2 van 4

 Het beleid betreft afhaalpunten wordt gecontinueerd. Er is nieuw beleid ontwikkeld voor de bezorgeconomie. Dit is met name sinds 2020 een duidelijk geïntensiveerde trend waar de oude regionale detailhandelsvisie van 2015 nog niet in voorzag.  We zetten in op concentratie van supermarkten in centra ten gunste van combinatiebezoeken en vitaliteit. In de nieuwe detailhandelsvisie wordt naast de trend van schaalvergroting aandacht besteedt aan de trend van schaalverkleining.  De regionale detailhandelsvisie van 2015 legt de focus op bestaande winkelgebieden en concentraties. In de nieuwe regionale detailhandelsvisie wordt niet uitgesloten dat er voor dagelijkse voorzieningen op termijn nieuwe concentraties nodig zijn om te kunnen voorzien in de forse bevolkingsgroei of dat bestaande concentraties getransformeerd moeten worden.  Meubelboulevard Ekkersrijt is en blijft het concentratiegebied voor detailhandel in volumineuze artikelen binnen het thema “in/om het huis”, met in de nieuwe visie om de concentratie verder te laten meegroeien met het draagvlak en de kwalitatieve behoefte. De ruimte voor perifere concentraties blijft bestaan. In de nieuwe regionale detailhandelsvisie zijn enkele nieuwe beleidsmatige concentratie gebieden opgenomen zoals de NCB-weg in Best.

 We zetten nadrukkelijk niet in op verdere brancheverbreding op de perifere concentraties, ten gunste van de complementariteit met de reguliere centra. Dit is continuering van bestaand beleid. In de nieuwe regionale detailhandelsvisie zijn grootschalige winkels in de branches “bruin- en witgoed”, “dierenbenodigdheden en -voeders” en “rijwielen” aangemerkt als branches waar maatwerk voor geleverd kan worden.  Uitgangspunt voor alle perifere concentraties is dat op termijn de branchering wordt teruggebracht naar detailhandel in volumineuze artikelen. Voor de gemeente Best hebben we daarbij nadrukkelijk verzekerd dat de bestaande gebruikers en bestaande rechten worden gerespecteerd.  De drempelwaarden voor regionale afstemming van detailhandelsinitiatieven blijven gehandhaafd. Aanvullend is in de nieuwe regionale detailhandelsvisie de eis opgenomen dat bij substantiële sanering van detailhandel regionale afstemming wenselijk is.  De rol van de RACD wordt voortgezet. De rol van het RACD wordt uitgebreid om een proactieve rol te kunnen nemen als het gaat om de uitvoering van de regionale detailhandelsvisie.  In de nieuwe regionale detailhandelsvisie zijn concrete en ambitieuze uitvoeringsacties geformuleerd. De belangrijkste ambitie is om harde plancapaciteit buiten centra te gaan saneren.

De regionale detailhandelsvisie laat de uitvoering echter over aan de individuele deelnemende gemeenten. Om tot een zorgvuldig plan van aanpak te komen, zal hiervoor een regionale aanpak moeten worden vastgesteld.

1.6 Uitwerking in de lokale detailhandelsvisie De regionale detailhandelsvisie biedt kaders op grond van de regionale doelstellingen. Bij de vertaling naar de lokale detailhandelsvisie kan rekening worden gehouden met de lokale omstandigheden en de lokale behoefte. De lokale detailhandelsvisie wordt momenteel uitgewerkt waarbij belanghebbende partijen worden betrokken om detailhandelsvisie te laten aansluiten bij de ontwikkelingen die de winkelgebieden in Best hebben doorgemaakt. Het voorzieningen niveau in Best is bovengemiddeld. We hebben te maken met minder dan gemiddelde leegstand en de mix van het aanbod van Best heeft een regionale aantrekkingskracht. Het doel is om het sterke winkelgebied in Best te behouden en de winkelgebieden meer met elkaar in verbinding te brengen.

*IN23-01968*

IN23-01968/ Pagina 3 van 4

Risico’s De ambitie om bestaande plancapaciteit te saneren betreft onder meer de locatie van de Decathlon in Best. Ofschoon we de bestaande rechten hebben weten te verzekeren blijft het zaak om bij de regionale aanpak bij het saneren van bestaande plancapaciteit de positie van bestaande gebruikers in Best te borgen. Voor de ontwikkeling van een supermarkt bij de nieuwe woningbouw locatie in Best bestaat in de nieuwe regionale detailhandelsvisie ruimte. Die ruimte bestaat op grond van de dan ontstane lokale behoefte voor supermarkt voorzieningen. Deze ontwikkeling moet tijdig worden voorgelegd aan de RACD ter advisering. Kosten en dekking Dit voorstel heeft geen financiële gevolgen Participatie Bij de totstandkoming van de regionale detailhandelsvisie heeft een marktconsultatie plaatsgevonden in het kader van het onderzoek van bureau BRO. Communicatie De communicatie over de regionale detailhandelsvisie is verzorgd door het Stedelijk Gebied Eindhoven. In het kader van de informatievoorziening van de gemeenteraden is een regionale bijeenkomst georganiseerd op 31 mei dit jaar. Procedure en planning De regionale detailhandelsvisie is vastgesteld in het portefeuillehouders overleg economie SGE van 1 juni 2023 om voor te leggen aan de Provincie. Tijdens de Omgevingsdag op 14 juli is de regionale detailhandelsvisie aan de Provincie Noord Brabant voorgelegd.

De Provincie heeft ingestemd waarna de afspraak is gemaakt dat de negen deelnemende gemeenten in het Stedelijk Gebied Eindhoven de regionale detailhandelsvisie in oktober dit jaar aan de eigen gemeenteraden voorleggen ter vaststelling. De lokale detailhandelsvisie wordt begin 2024 verwacht. Evaluatie Niet van toepassing Bijlagen die horen bij dit raadsvoorstel: Benoem hier alle documenten die de raad moet behandelen of kennis van moet nemen Nummer BL23-12480 BL23-12479 IN23-02219

Titel Bijlage 1. Regionale detailhandelsvisie SGE Bijlage 2. Relatie SGE en MRE 20230522 Raadsbesluit regionale detailhandelsvisie SGE

Openbaar (ja/nee) Ja Ja Ja

Geheim wegens (klik hier voor informatie) <…>

12 september 2023

Hans Ubachs voorzitter

Jeanne Segers Loco - secretaris

*IN23-01968*

IN23-01968/ Pagina 4 van 4