23049.7 - Rapportage onderzoek inwoners Best inzake commissie ruimtelijke kwaliteit
Tekst van het document
Peiling – Ruimtelijke Kwaliteit Rapport – Burgerpanel Best
Maart 2023
www.ioresearch.nl
COLOFON Uitgave I&O Research Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam 020 308 48 00 www.ioresearch.nl Rapportnummer 2023/concept Datum Maart 2023 Opdrachtgever Gemeente Best Auteurs Milan Driessen Rosan Nijkamp
2
Introductie Aanleiding De gemeente Best wil onderzoeken wat inwoners belangrijk vinden aan de uitstraling van gebouwen in Best en hoe de gemeente daar mee om moet gaan. Nu is het nog zo dat de gemeente toezicht houdt op hoe gebouwen en bouwwerken eruit zien en in hoeverre het past bij de uitstraling van de straat en de buurt. Bij de uitwerking van een bouwplan toetst de gemeente op het uiterlijk. Wat is de uitstraling van het gebouw en past het bij de omgeving. Dat noemen we de beeldkwaliteit van het gebouw. Over deze beeldkwaliteit gaat dit onderzoek. Straks kan het zijn dat de gemeente niet meer toetst op beeldkwaliteit. Daarmee geeft de gemeente bouwers en verbouwers de vrijheid om zelf te bepalen hoe bijvoorbeeld de gevel eruit ziet en met welke materialen en kleuren ze werken. Dit jaar maakt de gemeente een keuze hierover. Daarbij stelt de gemeente de mening van haar inwoners op prijs en wil graag weten wat inwoners vinden van de beeldkwaliteit van de gebouwen in Best en hoe belangrijk zij het vinden dat de gemeente blijft toetsen. Methode Voor het onderzoek is het Inwonerspanel Best geraadpleegd. Het panel bestaat uit 1.388 panelleden. Dit zijn inwoners van de gemeente Best die zich hebben aangemeld voor deelname aan online onderzoeken van de gemeente. De panelleden zijn via e-mail uitgenodigd om deel te nemen aan dit onderzoek. Er is één herinneringsmail gestuurd.
De vragenlijst kon worden ingevuld van 15 t/m 27 februari 2023. Analyse Op de data is een weging toegepast naar leeftijd en geslacht. Dit betekent dat de verhoudingen naar leeftijd en geslacht zijn teruggebracht naar de werkelijke verhoudingen in de bevolking van Best. Groepen die ondervertegenwoordigd zijn, krijgen een groter gewicht, terwijl oververtegenwoordigde groepen een kleiner gewicht krijgen. Op deze manier zijn de resultaten representatief voor de gehele gemeente Best, wat betreft deze achtergrondkenmerken. Indien de percentages niet optellen tot 100 procent, is dit het gevolg van afrondingsverschillen.
Respons Voor dit onderzoek zijn alle 1.388 panelleden uitgenodigd. 740 leden hebben de vragenlijst ingevuld, dit is een respons van 53 procent. Dit is een goede respons om betrouwbare uitspraken te kunnen doen. In de rapportage worden in de blauwgroene kaders eventuele (significante) verschillen beschreven op basis van leeftijd en wijk. In onderstaande tabel staat de ongewogen respons uitgesplitst naar leeftijd en wijk. Tabel 1 – Ongewogen respons naar leeftijd
Tabel 2 – Ongewogen respons naar wijk
Leeftijd
Aantal
%
Wijk
18 t/m 34 jaar
31
4
35 t/m 49 jaar
119
16
50 t/m 64 jaar
300
41
65 jaar en ouder
290
39
Totaal
740
100
Aantal
%
Batadorp
15
2
Bedrijventerrein Breeven
2
0
Bedrijventerrein 't Zand
2
0
Buitengebied
36
5
Centrum
42
6
De Leeuwerik
40
5
Dijkstraten
17
2
Heivelden
85
11
Heuveleind
100
14
Hoge Akker
39
5
Kantonnier
34
5
Naastenbest
95
13
Salderes
110
15
Speelheide
53
7
Steegsche Velden
10
1
Villawijk
9
1
Wilhelminadorp
51
7
Total
740
100
3
Achtergrond kenmerken respondent •
•
Ten eerste is gevraagd naar de huidige woonsituatie en eventuele (ver)bouwplannen van de inwoners. Driekwart van de deelnemers woont in een woonwijk zoals Salderes, Wilhelminadorp en Hoge Akker. Daarnaast geeft tien procent van de deelnemers aan in het centrum van Best te wonen. Acht procent van de deelnemers woont in een nieuwbouwwijk in Best zoals Dijkstraten, Aarlesche Erven en Steegsche Velden. Twee procent van de deelnemers woont in Batadorp (een beschermd dorpsgezicht) en vijf procent van de deelnemers woont in het buitengebied van Best. Geen van de deelnemers heeft aangegeven op een bedrijventerrein te wonen. Zes procent van de inwoners heeft op dit moment (uitgebreide) bouwplannen of verbouwplannen aan de buitenkant van hun huis. Daarnaast is drie procent van de inwoners momenteel bezig met het zelf ontwikkelen van een (eigen) woning. Een grote meerderheid van de inwoners heeft op dit moment geen van deze verbouwplannen (91%).
Figuur 1 – Waar woont u? Basis: allen, n = 740 2%
5% 0%
10%
8%
Het centrum Een woonwijk Een nieuwbouwwijk Batadorp Het buitengebied Op een bedrijventerrein 75%
Figuur 2 – Welke uitspraak past het beste bij uw huidige situatie? Basis: allen, n = 740 3%
6%
Ik ontwikkel op dit moment zelf een (eigen) woning
Ik heb (uitgebreide) bouwplannen of verbouwplannen aan de buitenkant van mijn huis Ik heb op dit moment geen van bovenstaande (ver)bouwplannen 91%
4
Belang van beeldkwaliteit (1) •
•
De volgende vragen die zijn gesteld aan de inwoners gingen over de beeldkwaliteit van bouwwerken in Best. Met deze beeldkwaliteit wordt bedoeld hoe gebouwen en bouwwerken eruit zien en hun uitstraling in de directe omgeving. Hierbij kan gedacht worden aan de vormgeving van daken, de plaatsing van deuren en ramen in een pand, het materiaalgebruik (baksteen, hout of kunststof) en hoe de gebouwen in de straat en omgeving passen. Aan de inwoners is gevraagd een rapportcijfer te geven aan de beeldkwaliteit van Best in het algemeen en de beeldkwaliteit van hun eigen woonbuurt. Een 1 stond hierbij voor erg slecht en een 10 voor erg goed. De eigen woonbuurt wordt met een 7,3 door de inwoners hoger beoordeeld dan de algemene beeldkwaliteit van Best, die met een 6,7 wordt beoordeeld.
Figuur 3 – Wat vindt u van de beeldkwaliteit van Best en uw eigen woonbuurt? Basis: allen, n = 740 Eigen woonbuurt
7,3
Best
6,7
0% 1
2
20% 3
40% 4
5
60% 6
7
80% 8
100% 9
10
Inwoners die hun eigenbuurt het hoogste rapportcijfer geven, zijn inwoners van Heivelden (7,8), het Dijkstraten (7,9) en Steegsche Velden (8,3). Zij geven hun woonbuurt een significant hoger cijfer dan inwoners van Hoge Akker (6,2) en Kantonnier (6,7).
5
Belang van beeldkwaliteit (2) •
•
•
Circa negen op de tien inwoners (87%) vinden een mooi straatbeeld (heel) belangrijk. Zeven procent van de inwoners vindt dit zelfs essentieel. Ook de historische waarde van een bouwwerk wordt gezien als belangrijk door de inwoners van Best. Zeven van de tien inwoners vindt dit (heel) belangrijk en negen procent vindt dit essentieel. Als minder belangrijk wordt de vrijheid van bouwen voor inwoners gezien. Ruim een derde van de inwoners (36%) vindt dit niet zo belangrijk of zelfs helemaal niet belangrijk. Ook de vrijheid van bouwen voor een ontwikkelaar of aannemer vinden de inwoners van Best over het algemeen niet belangrijk. Bijna de helft van de inwoners geeft hierbij aan dit niet zo belangrijk te vinden (47%) en zeventien procent van de inwoners zegt dit helemaal niet belangrijk te vinden. Ook vinden bijna alle inwoners het (heel) belangrijk of zelfs essentieel dat een gebouw past bij het karakter en de uitstraling van de omgeving en dat een gebouw op zichzelf een mooie uitstraling heeft.
Jongere inwoners vinden een mooi straatbeeld en de historische waarde minder vaak belangrijk. 16 procent van de jongeren (18 t/m 34 jaar) vindt een mooi straatbeeld niet belangrijk. Ook vindt 39 procent van de jongeren de historische waarde van een bouwwerk niet belangrijk. Beide percentages liggen significant hoger dan bij inwoners van 35 jaar en ouder. Inwoners die wel eens te maken hebben gehad met de welstandstoets, vinden de vrijheid van bouwen voor inwoners belangrijker dan inwoners die nog nooit een welstandstoets hebben laten uitvoeren.
Figuur 4 – Kunt u aangeven in hoeverre u onderstaande punten belangrijk vindt? Basis: allen, n = 740 Een mooi straatbeeld 7% 42% De historische waarde van een bouwwerk
9%
De vrijheid van bouwen voor een inwoner 3%
36%
15%
25%
0% Heel belangrijk
Belangrijk
6%
35%
17%
42%
De vrijheid van bouwen voor een 2% 7% ontwikkelaar/aannemer
Essentieel
45%
3% 3%
33%
47%
20%
40%
Niet zo belangrijk
2%
3%
17%
60%
80%
Helemaal niet belangrijk
100% Weet ik niet
Figuur 5 – Hoe belangrijk vindt u het dat .. Basis: allen, n = 740 ..een gebouw past bij het karakter en de uitstraling van de omgeving ..een gebouw op zichzelf een mooie uitstraling heeft
18%
9%
0%
41%
36%
20%
6% 1%
34%
48%
40%
60%
Essentieel
Heel belangrijk
Belangrijk
Niet zo belangrijk
Helemaal niet belangrijk
Weet ik niet
7%
80%
100%
6
Toetsing van beeldkwaliteit (1) •
•
•
•
Negen van de tien inwoners (89%) vinden het (heel) belangrijk of zelsf essentieel dat de gemeente bouwplannen in Best toetst op beeldkwaliteit. Acht procent van de inwoners geeft aan het niet zo belangrijk te vinden.
Op de vraag hoe er in de gemeente Best getoetst zou moeten worden, vinden circa twee op de vijf inwoners dat de welstandstoets zich moet richt op de hoofdlijnen – dus alleen op wat echt belangrijk is in de omgeving. Daarnaast vinden één op de vijf inwoners van de welstandstoets zich alleen moet richten op het tegenhouden van bouwwerken die erg bedenkelijk zijn in de straat. Ook geeft één op de vijf inwoners aan dat de welstandstoets zich vooral moet richten op consistentie en kwaliteitskenmerken van nieuwe bouwwerken.
72 procent van de inwoners die vaker dan één keer een welstandtoets hebben laten uitvoeren, vinden het belangrijk of essentieel dat de gemeente bouwplannen toetst op beeldkwaliteit. Dit is significant lager dan de inwoners die maximaal één keer een welstandtoets hebben laten uitvoeren (89%) of hier nog nooit meer te maken hebben gehad (92%).
Van de inwoners die op dit moment (uitgebreide) bouw- of verbouwplannen hebben aan de buitenkant van hun huis, vinden het vaker helemaal niet belangrijk dat de gemeente toetst op beeldkwaliteit dan inwoners die geen verbouwplannen hebben (5% tegen 1%).
Figuur 6 – Hoe belangrijk vindt u het dat de gemeente bouwplannen in Best toetst op beeldkwaliteit? Basis: allen, n = 740 Totaal
16%
0%
Essentieel
10%
34%
20%
Heel belangrijk
30%
Belangrijk
39%
40%
50%
60%
Niet zo belangrijk
8%
70%
80%
90%
Helemaal niet belangrijk
100%
Weet ik niet
Figuur 7 – Wat vindt u? Hoe zou er in Best getoetst moeten worden? Of is dat volgens u helemaal niet nodig? De welstandtoets moet zich.. Basis: allen, n = 740 ..richten op hoofdlijnen (datgene wat echt belangrijk is in de omgeving)
43%
..alleen richten op het tegenhouden van bouwwerken die wel heel bedenkelijk zijn in het straat
21%
..richten op consistentie en kwaliteitskenmerken van nieuwe bouwwerken
19%
..uitgebreid en gedetailleerd richten op de consistentie en kwaliteitskenmerken
9%
De welstandstoets vind ik niet nodig in Best
3%
Weet ik niet
4%
0%
7 20%
40%
60%
Toetsing van beeldkwaliteit (2) •
Aan inwoners is gevraagd wat zij ervan vinden dat een aantal zaken in de gemeente Best meestal worden toegestaan. De ruime meerderheid van de inwoners vindt dit goed of zelfs heel erg goed. Bij alle uitgevraagde thema’s vindt minimaal driekwart van de inwoners het goed dat deze zaken meestal worden toegestaan.
•
Voornamelijk bij het aanleggen van zonnepanelen en warmtepompen vinden de inwoners het goed dat dit meestal wordt toegestaan (87%). Ook bij het maken van een erfscheiding zijn inwoners het hier vaak mee eens (85%).
Figuur 11 – Wat vindt u ervan dat de volgende zaken in de gemeente Best meestal worden toegestaan? Basis: allen, n = 740 Zonnepanelen en warmtepompen aanleggen
87%
8%
Erfafscheidingen maken (bijv. een schutting)
85%
9%
Tuinhuisjes bouwen in de eigen tuin
81%
13%
Verbouwingen aan de achterzijde van een woning
79%
13%
Aanbrengen van dakkapellen
79%
16%
Gevelaanpassingen en uitstekende delen om het pand te verduurzamen
76%
0% (heel erg) goed
17%
90 procent van jongeren (18 t/m 34 jaar) vinden dit (heel erg) goed
10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
Niet zo goed, maar ook niet slecht
(heel erg) slecht
weet ik niet 8
Toetsing van beeldkwaliteit (3) •
•
Twee op de vijf inwoners vinden het extra belangrijk dat er wordt getoetst op de beeldkwaliteit in het centrum van Best. Daarnaast vinden circa een op de vijf inwoners dat het ook extra belangrijk is in woonwijken, te ontwikkelen wijken en in Batadorp. De helft van de inwoners geeft aan dat het overal even belangrijk is om op de beeldkwaliteit te toetsen.
54 procent van de jongeren (18 t/m 34 jaar) vinden het extra belangrijk dat er wordt getoetst in het centrum, dit tegenover 40 procent van het gemeentelijk gemiddelde. 20 procent van inwoners van 35 t/m 64 jaar vinden het belangrijk dat er in het buitengebied wordt getoetst, dit tegenover 16 procent van het gemeentelijk gemiddelde.
Bijna driekwart van de inwoners geeft daarnaast aan dat het minder belangrijk is om te toetsen op beeldkwaliteit op een bedrijventerrein. Ook vindt een derde van de inwoners het minder belangrijk dat er wordt getoetst in het buitengebied.
Figuur 12 – Waar vindt u het extra belangrijk om te toetsen? Basis: allen, n = 740
Figuur 13 – In welke gebieden is het minder belangrijk om te toetsen? Basis: allen, n = 740
In het centrum
40%
In woonwijken
22%
In (verder) te ontwikkelen wijken
21%
In Batadorp
In het centrum In woonwijken
Het is overal even belangrijk om te toetsen
52%
34%
Op een bedrijventerrein
73%
Weet ik niet
2%
0%
4%
In het buitengebied
1%
Weet ik niet
14%
In Batadorp
16%
Op een bedrijventerrein
17%
In (verder) te ontwikkelen wijken
23%
In het buitengebied
2%
20%
40%
60%
11%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
9 70%
80%
Ervaring met welstandstoets (1) •
Tweedere van de inwoners was voor dit onderzoek ook al bekend met de welstandstoets. Zij wisten al min of meer wat de welstandstoets inhield. Circa een op de vijf inwoners had wel eens van de welstandstoets gehoord, maar wist niet precies wat het was.
•
Van de inwoners die wel een welstandstoets hebben laten uitvoeren, was dit in ruim de helft van de gevallen (57%) vanwege een verbouwing van een bestaand gebouw. Bij een derde van de gevallen was dit vanwege de bouw van nieuwbouw.
•
Een meerderheid van de inwoners (68%) heeft nog nooit een welstandstoets moeten laten uitvoeren. Een kwart van de inwoners heeft wel minimaal één keer een welstandstoets in de gemeente Best laten uitvoeren.
•
Bij anders wordt nog genoemd dat ging om een aanbouw van een garage/carport, een overkapping, een erfafscheiding en het plaatsten van zonnepanelen.
Figuur 14 – Was u al bekend met de welstandstoets voor gebouwen? Basis: allen, n = 740 15%
Figuur 15 – Heeft u voor (ver)bouwplannen in de gemeente Best wel eens een welstandstoets moeten laten uitvoeren? Basis: allen, n = 740 6%
Ja en ik wist al min of meer wat het was
20%
67%
13%
Ja, meerdere keren
1%
Vanwege verbouwing van een bestaand gebouw
Ja, één keer
Wel van gehoord, maar weet niet wat het is
18%
6%
Figuur 16 – Waarvoor moest de welstandstoets worden uitgevoerd? Basis: inwoners die wel eens een welstandstoets hebben laten uitvoeren, n = 234
Nee, nooit
Nee, niet van gehoord
Vanwege de bouw van nieuwbouw 30%
57%
Anders
Weet ik niet 68%
Vooral inwoners van 50 jaar en ouder hebben ervaring met de welstandstoets
Weet ik niet (meer) 17 procent van de inwoners van het buitengebied heeft meerdere keren een welstandstoets laten uitvoeren
10
Ervaring met welstandstoets (2) Figuur 17 – Wat is uw ervaring met de welstandstoets in de gemeente Best? In hoeverre was u tevreden met … Basis: inwoners die wel eens een welstandstoets hebben laten uitvoeren, n = 234
•
•
•
Van de inwoners die een welstandstoets hebben laten uitvoeren, zijn circa twee op de vijf inwoners (zeer) tevreden met zowel de mate waarin de welstandstoets geleid heeft tot een beter en mooier bouwwerk, het gemak van de procedure en de doorlooptijd van de welstandstoets. Daarentegen is een op de vijf inwoners (zeer) ontevreden over de mate waarin de welstandtoets heeft bijgedragen aan een beter en mooier bouwwerk. Ook is een derde van de inwoners (zeer) ontevreden of het gemak van de procedure en een kwart van de inwoners is (zeer) ontevreden over de doorlooptijd.
Wanneer inwoners de kwaliteit (mooi straatbeeld) afzetten tegen de vrijheid die zij gekregen hebben om te bouwen, ervaren twee op de vijf inwoners de welstandstoets als streng of zeer streng. Daarnaast vindt 37 procent van de inwoners de toets niet zo streng en negen procent zelfs helemaal niet streng.
Inwoners die meerdere keren een welstandstoets hebben laten uitvoeren, zijn vaker (zeer) ontevreden over de mate waarin de welstandstoets heeft geleid tot een beter en mooier bouwwerk (34% tegenover 17%). Ook zijn deze inwoners vaker ontevreden over het gemak van de procedure (46% tegenover 25%) en de doorlooptijd van de welstandstoets (38% tegenover 20%). Daarnaast beschouwt deze groep de toets vaker als (zeer) streng.
De mate waarin de welstandstoets geleid heeft tot een beter en mooier bouwwerk
37%
Het gemak van de procedure
38%
23%
30%
10%
De doorlooptijd van de welstandstoets
38%
24%
24%
14%
0% (zeer) tevreden
31%
20%
Niet tevreden, niet ontevreden
40%
21%
60%
(zeer) ontevreden
11%
80%
100%
Weet ik niet (meer)
Figuur 18 – Als u de kwaliteit (mooi straatbeeld) afzet tegen de vrijheid die u gekregen heeft om te bouwen. Hoe vindt u dat gemeente Best toetst? Basis: inwoners die wel eens een welstandstoets hebben laten uitvoeren, n = 234
10%
0%
30%
20% Zeer streng
37%
40% Streng
Niet zo streng
60%
9%
80%
Helemaal niet streng
13%
100% Weet ik niet 11
Peiling – Ruimtelijke Kwaliteit
I&O Research Enschede
I&O Research Amsterdam
Zuiderval 70
Piet Heinkade 55
Postbus 563
1019 GM Amsterdam
7500 AN Enschede
T (020) 308 48 00
T (053) 200 52 00
E info@ioresearch.nl
E info@ioresearch.nl KvK-nummer 08198802