23043.1 - Raadsvoorstel Meerjarenprognose grondexploitaties 2023

Voorstel aan de raad

Vergadering Datum

: Gemeenteraad Best : 10-07-2023

Onderwerp Meerjarenprognose grondexploitaties 2023 Aanleiding In de Nota grondbeleid 2015 is opgenomen dat het college jaarlijks de Meerjarenprognose grondexploitaties (MPG) aan de raad aanbiedt. In de Financiële verordening 2022 is deze verplichting nader gespecificeerd. De MPG is geen wettelijk verplicht document in de bestuurlijke planning- en control cyclus (zoals de begroting en de jaarrekening). Echter, vanwege het (financiële) belang van de grondexploitaties én de relatie met de begroting en de jaarrekening, heeft de raad de MPG toch in deze cyclus opgenomen. Advies 1. De Meerjarenprognose grondexploitaties 2023 en daarmee de geactualiseerde grondexploitaties per 1-12023 vast te stellen. - De geactualiseerde raming van kosten en opbrengsten van de grondexploitaties in de begroting 2023 bij te stellen door begrotingswijziging W07/2023 vast te stellen. - De geactualiseerde raming van kosten en opbrengsten van de grondexploitaties op te nemen in de ontwerpbegroting 2024-2027.

Argumenten

1.1. De MPG geeft overzicht en inzicht in de gemeentelijke grondexploitaties en faciliteert daarmee de kaderstellende en controlerende rol van de raad. Om zijn kaderstellende en controlerende taak te kunnen uitvoeren, moet de raad op de juiste momenten kunnen beschikken over informatie ten aanzien van de ontwikkelingen in de gemeentelijke grondexploitaties. Met de MPG geven wij op portefeuilleniveau (bundeling van projecten) inzicht in de ontwikkelingen in de gemeentelijke grondexploitaties. De informatie in de MPG 2023 is gebaseerd op de geactualiseerde grondexploitaties per 1-1-2023. In de MPG 2023 wordt zowel teruggekeken (realisatie 2022) als vooruitgekeken (geactualiseerde prognoses voor 2023 en volgende jaren).

1.2 Door vaststelling van de MPG 2023 worden ook de geactualiseerde grondexploitaties per 1-1-2023 vastgesteld. In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is opgenomen dat de grondexploitaties minimaal één keer per jaar worden geactualiseerd. Het betreft een integrale actualisering van programma, planning, parameters, kosten, opbrengsten, resultaat en risico’s. In de MPG worden de geactualiseerde grondexploitaties op portefeuilleniveau toegelicht. Volgens de bepalingen in de Nota grondbeleid 2015 stelt de raad door vaststelling van de MPG ook de geactualiseerde grondexploitaties vast.

*IN23-01074*

IN23-01074/ Pagina 1 van 4

De actualisering van de grondexploitaties per 1-1-2023 geeft op hoofdlijnen het volgende beeld:

Projecten in de gemeentelijke grondexploitatie-portefeuille.  Ten opzichte van de MPG 2022 zijn er geen grondexploitatieprojecten geopend of afgesloten; dit betekent dat 6 projecten kwalificeren als ‘bouwgrond in exploitatie’ (BIE).  In de vergadering van 12 december 2022 heeft de raad een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld voor de planontwikkeling van locatie Spoorweglaan-Ringweg-Vogelkers. Met dit besluit kwalificeert dit project als ‘bouwgrond in voorbereiding’.

Het programma in de gemeentelijke grondexploitatie-portefeuille bestaat voornamelijk uit woningbouw en is onveranderd ten opzichte van MPG 2022. Het programma in de grondexploitaties bestaat grotendeels uit woningen. In 2022 zijn gronden uitgegeven voor de realisatie van 160 grondgebonden woningen. In de resterende looptijd van de grondexploitaties worden nog gronden uitgegeven voor 902 woningen.

Het door de gemeente geïnvesteerde vermogen in grondexploitaties (boekwaarde) daalt. Het door de gemeente geïnvesteerde vermogen in de grondexploitatie-portefeuille bedraagt per 1-1-2023 € 45,1 mln. In 2022 is de boekwaarde van de portefeuille afgenomen met € 5,7 mln. Dit betekent dat in 2022 per saldo meer opbrengsten dan kosten zijn gerealiseerd. De geactualiseerde prognose laat voor de komende jaren een verdere daling van de boekwaarde zien. De mutaties in de boekwaarde zijn verwerkt in de jaarrekening 2022.

Nog te realiseren kosten en opbrengsten in de grondexploitatie-portefeuille. Om de investeringen in de grondexploitatie-portefeuille (deels) terug te verdienen moeten per 1-1-2023 nog € 61,0 mln. kosten en € 72,0 mln. opbrengsten worden gerealiseerd. De mutaties in de geactualiseerde prognoses van de kosten en opbrengsten worden verwerkt in de begroting 2023 en de ontwerpbegroting 2024-2027.

Het geprognosticeerde financiële resultaat van de grondexploitatie-portefeuille is nadelig en is verslechterd ten opzichte van MPG 2022. Het geprognosticeerde nadelige financiële resultaat op de gemeentelijke grondexploitaties bedraagt € 29,8 mln. (NCW per 1-1-2023). Dit is € 7,1 mln. nadeliger dan de prognose van het resultaat in de MPG 2022. In de samenvatting van de MPG 2023 wordt in de visualisatie een toelichting gegeven op de resultaten per grondexploitatie. Voor het geprognosticeerde nadelige resultaat is conform het BBV een voorziening getroffen. De mutatie in de voorziening is verwerkt in de jaarrekening 2022.

De inschatting van de risico’s in de grondexploitatie-portefeuille stijgt licht.

De benodigde weerstandscapaciteit is een optelsom van alle risico’s in de grondexploitaties. De benodigde weerstandscapaciteit fluctueert op basis van de geactualiseerde inschatting van de risico’s in de grondexploitaties. Op basis van de geactualiseerde grondexploitaties per 1-1-2023 schatten wij de risico’s in op een bedrag van € 12.279.000. In de MPG 2022 werden de risico’s ingeschat op € 11.808.000. De verhoging van het risicobedrag met € 471.000 is grotendeels het gevolg van hogere risico-inschattingen in project Steegsche Velden Noord.

Ontwikkeling van de Risicoreserve grondexploitaties De Risicoreserve grondexploitatie fungeert als weerstandscapaciteit voor de grondexploitaties. De stand van deze reserve bedraagt per 1-1-2022 € 11.808.000. Vanwege een mutatie in de voorzieningen wordt in 2022 een bedrag van € 6.677.000 onttrokken. Om deze reserve op het gewenste niveau van € 12.279.000 te brengen, vindt er een aanvulling plaats vanuit vrije algemene reserve van € 7.148.000. Deze aanvulling is verwerkt in de jaarrekening 2022.

*IN23-01074*

IN23-01074/ Pagina 2 van 4

1.3. De financiële consequenties van de geactualiseerde grondexploitaties per 1-1-2023 worden verwerkt in de jaarrekening 2022, de begroting 2023 en de ontwerpbegroting 2024-2027. De actualisering van de grondexploitaties per 1-1-2023 heeft (financiële) consequenties. Deze worden verwerkt in onderstaande financiële documenten.

Jaarrekening 2022 (terugkijken) De geactualiseerde grondexploitaties per 1-1-2023 zijn de basis voor de waardering van de grondexploitaties in de jaarrekening 2022. De geactualiseerde boekwaarden worden op de balans verantwoord en op basis van de geactualiseerde prognoses wordt beoordeeld of in de jaarrekening 2022 voorzieningen voor verliesgevende grondexploitaties moeten worden getroffen of bijgesteld. Ook wordt via de jaarrekening 2022 de risicoreserve grondexploitaties (weerstandsvermogen) op het benodigde niveau bijgesteld.

Begroting 2023 en ontwerpbegroting 2024-2027 (vooruitkijken) De geactualiseerde grondexploitaties per 1-1-2023 geven een meerjarig inzicht in de nog te realiseren kosten en opbrengsten. Deze prognoses worden gebruikt om de lopende begroting 2023 bij te stellen (via vaststelling van begrotingswijziging W07/2023). De informatie wordt ook gebruikt om de ontwerpbegroting 2024-2027 op te stellen. Door vaststelling van deze documenten stelt de raad de benodigde budgetten beschikbaar voor de uitvoering van de grondexploitatie-projecten. Risico’s

Actualisering van de inschatting van de risico’s in de grondexploitaties leidt tot een (lichte) verhoging van de risicoreserve grondexploitaties. Risico’s zijn inherent aan grondexploitaties. Deze zijn het gevolg van langdurige looptijden van plannen en planvorming, inschatting van parameters, conjunctuur, marktwerking, betrokkenheid van marktpartijen, maar ook veranderend overheidsbeleid.

In het kader van de actualisering van de grondexploitaties per 1-1-2023 is ook de inschatting van de risico’s geactualiseerd. In onderdeel 1.2 van dit raadsvoorstel is al aangegeven dat het risicoprofiel van de grondexploitaties licht is verhoogd. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar hoofdstuk 8 van de MPG 2023. Kosten en dekking De geactualiseerde boekwaarden, geraamde kosten, geraamde opbrengsten, geprognosticeerde resultaten en risico’s van de grondexploitaties per 1-1-2023 worden verwerkt in de jaarrekening 2022, de begroting 2023 en in de ontwerpbegroting 2024-2027. Met het vaststellen van deze documenten stelt de raad de benodigde budgetten beschikbaar voor de uitvoering van de gemeentelijke grondexploitatie-projecten. De gewijzigde budgetten in de begroting leiden tot een mutatie in de boekwaarde op de balans en hebben geen gevolgen voor het begrotingssaldo 2023 en volgende jaren. Participatie Niet van toepassing. Communicatie De MPG 2023 wordt via de reguliere gemeentelijke communicatiekanalen gecommuniceerd. Procedure en planning In de Nota grondbeleid 2015 is vastgelegd dat de MPG jaarlijks gelijktijdig met de begroting aan de raad ter vaststelling wordt aangeboden. In afwijking hiervan hebben wij er enkele jaren geleden voor gekozen om de MPG gelijktijdig met de jaarrekening aan de raad aan te bieden. Met dit vervroegde tijdstip van de MPG

*IN23-01074*

IN23-01074/ Pagina 3 van 4

komen 2 belangrijke functies van dit document beter tot uitdrukking: onderbouwing van de waardering van de grondexploitaties in de jaarrekening (terugkijken en controleren) én informatieverstrekking ten behoeve van het opstellen van de begroting en meerjarenraming (vooruitkijken en kaders stellen). Met de raadsinformatiebrief van 10-11-2020 (PU20-05348) en bijbehorende bijlage (BL20-11568) is deze werkwijze geformaliseerd. Evaluatie Evaluatie van de uitvoering van de gemeentelijke grondexploitaties vindt plaats via de reguliere planning- en control cyclus. Bijlagen die horen bij dit raadsvoorstel: Benoem hier alle documenten die de raad moet behandelen of kennis van moet nemen Nummer BL23-08253 IN23-01075 BL23-08146

Titel Meerjarenprognose grondexploitaties 2023 Ontwerp-raadsbesluit tot vaststelling Meerjarenprognose grondexploitaties 2023 Ontwerp-begrotingswijziging W07/2023

van

Openbaar (ja/nee) Ja de Ja Ja

Geheim wegens (klik hier voor informatie)

<…>

16-05-2023 burgemeester en wethouders van Best,

Hans Ubachs Burgemeester

Jolie Hasselman Secretaris

*IN23-01074*

IN23-01074/ Pagina 4 van 4