23025.1 - Raadsvoorstel Programma kostenverhaal en financiële bijdragen

Voorstel aan de Raad

Vergadering Raadsvergaderdatum

: Gemeenteraad Best : 08-05-2023

Onderwerp Programma kostenverhaal en financiële bijdragen Aanleiding Gemeenten zijn wettelijk verplicht om het verhaal van de gemeentelijke kosten te verzekeren, als zij bouwplannen mogelijk maken. Het gaat om kosten voor de ambtelijke inzet en daarnaast de gebiedseigen en de gebiedsoverstijgende (gemeentebrede) kosten voor de openbare ruimte. Het Programma kostenverhaal en financiële bijdragen geeft het kader voor het kostenverhaal. Zo is het voor initiatiefnemers van een bouwplan helder welke kosten de gemeente aan hen kan gaan doorrekenen en hoe zij de hoogte van de bijdrage bepaalt. Het Programma kostenverhaal en financiële bijdragen is een uitwerking van de passages over kostenverhaal in de Nota Grondbeleid 2015. Het programma is een instrument onder de Omgevingswet en dit programma is als zodanig één van de uitwerkingskaders van de Omgevingsvisie. Alhoewel alle beleid over kostenverhaal (dus ook over het verhalen van gebiedseigen kosten) in het Programma kostenverhaal is vervat, wijzigt het beleid over het verhalen van gebiedseigen kosten en kosten aan bovenwijkse voorzieningen niet inhoudelijk van hoe we nu deze kosten verhalen. Met betrekking tot het verhalen van gemeentebrede kosten wijzigt het beleid wel. Advies 1. Het Programma kostenverhaal en financiële bijdragen vast te stellen. 2.

De reserve Financiële bijdrage in te stellen bij vaststelling van het Programma kostenverhaal en financiële bijdragen. Argumenten

1.1 Het Programma Kostenverhaal en financiële bijdragen is een programma onder de Omgevingsvisie Gelijktijdig (separaat raadsvoorstel) ligt aan u voor het raadsvoorstel Vaststellen wijziging Omgevingsvisie. Aan de omgevingsvisie is de paragraaf Betaalbaar houden van onze ambities toegevoegd. Met deze wijziging wordt het onderwerp kostenverhaal en financiële bijdragen benoemd in de Omgevingsvisie. Met een programma is het mogelijk om deze onderwerpen uit de Omgevingsvisie verder uit te werken. Een omgevingsprogramma is wettelijk verplicht als de gemeente gebruik maakt van de bevoegdheid om financiële bijdragen aan initiatiefnemers te vragen. Nu de Omgevingsvisie op dit punt is aangepast en wordt vastgesteld, kan dit Programma kostenverhaal en financiële bijdragen onder de Omgevingsvisie Best: dorp van formaat worden vastgesteld. Zie het Raadsvoorstel Vaststellen wijziging Omgevingsvisie.

*IN23-00187*

IN23-00187/ Pagina 1 van 4

1.2 Het programma vormt het beleidskader voor het in rekening brengen van financiële bijdragen Het programma vormt het gemeentelijk beleid. Het programma schetst de investeringsopgave, nodig voor de groeiopgave van Best en voor het behoud van een kwalitatief hoogwaardige leefomgeving, zowel kwalitatief (welke investeringen?) als kwantitatief (wat kost het?). Vervolgens wordt in het programma aangegeven: wie draagt bij en hoe hoog is de bijdrage? Het programma geeft een eenvoudig en transparant kader om de bijdrage voor een initiatiefnemer te bepalen. Het programma schrijft een uniforme werkwijze, een uniforme systematiek voor, die geldt voor ieder nieuw aangewezen bouwplan binnen de gemeente.

1.3 Met het Programma Kostenverhaal en financiële bijdragen wordt van de wettelijke mogelijkheid gebruik gemaakt om een financiële bijdrage te vragen. Tot nu toe worden alleen de kosten verhaald die direct toerekenbaar zijn aan de gebiedsontwikkeling, maar wordt geen gebruik gemaakt van de wettelijke mogelijkheid om een bijdrage aan ruimtelijke ontwikkelingen of een financiële bijdrage te vragen. In het Programma kostenverhaal en financiële bijdragen is dit wel vastgelegd. We vragen een bijdrage van € 4,30 per m2 bruto vloeroppervlak (b.v.o.) voor woningen en € 1,70 per m2 b.v.o. voor niet-woningen. Deze bijdrage wordt gestort in de in te stellen reserve Financiële bijdragen. Uit de stortingen kunnen gemeentebrede investeringen in de openbare ruimte deels worden bekostigd.

1.4 Met het vaststellen van het Programma kostenverhaal en financiële bijdragen dragen initiatiefnemers naar evenredigheid bij aan gemeentebrede investeringen in de openbare ruimte. Het Programma kostenverhaal en financiële bijdragen ziet zoals gezegd toe op het verhalen van: • Gebiedseigen kosten; • Gemeentebrede investeringen. Dit argument gaat over de gemeentebrede investeringen die in de afgelopen vijf jaar zijn gerealiseerd, of in de komende tien jaar worden gerealiseerd. De gemeente Best heeft de ambitie om de komende 10 jaar te groeien met 3.400 woningen. De groeiopgave legt een druk op de bestaande voorzieningen. Daarnaast zet Best in op verbeterde mobiliteit, klimaatadaptatie en natuurontwikkeling. Daarom zijn investeringen in de openbare ruimte essentieel om een prettig leefklimaat te behouden. Alle partijen, die profijt hebben van deze investeringen dragen bij aan de financiering van deze investeringen. Het grootste deel van de investeringen is toe te rekenen aan de huidige inwoners en gebruikers en dit aandeel is voor rekening van de gemeente. Het deel, dat kan worden toegerekend aan de toekomstige inwoners en gebruikers, 'betaalt' de grondeigenaar (de grondexploitant/ de initiatiefnemer), die de woningen en gebouwen realiseert. Kortom, het is redelijk dat ook nieuwbouwplannen bijdragen aan deze investeringen.

Met het vaststellen van het Programma kostenverhaal en financiële bijdragen brengen we een bijdrage in rekening die initiatiefnemers betalen aan de gemeente. Zodat de bijdrage de ambities van Best voor de komende 10 jaar ondersteunt, en initiatiefnemers daarmee naar evenredigheid bijdragen.

1.5 Voor sociale huurwoningen gebouwd door toegelaten instellingen en niet-commerciële, maatschappelijke functies hoeft geen financiële bijdrage te worden betaald. De betaalbaarheid van het realiseren van sociale huurwoningen door toegelaten instellingen (woningcorporaties) en maatschappelijk vastgoed komt in het geding als een financiële bijdrage wordt gevraagd. Om die reden willen we deze functies vrijstellen van de verplichte bijdrage.

*IN23-00187*

IN23-00187/ Pagina 2 van 4

1.6 Met het vaststellen van het Programma kostenverhaal en financiële bijdragen is het kostenverhaal ook toepasbaar onder de Omgevingswet. Het programma Kostenverhaal en financiële bijdragen is geschreven op basis van de Omgevingswet (Ow). Deze wettelijke grondslag vervangt na inwerkingtreding de Wet ruimtelijke ordening (Wro). We sorteren in dit programma hierop voor. Dit programma met de daarin opgenomen bijdragen kan tot de invoering van de Ow als nota kostenverhaal worden aangemerkt en past de gemeente dan als zodanig toe. Bij inwerkingtreding van de Omgevingswet hoeft het Programma kostenverhaal en financiële bijdragen naar verwachting dan ook niet te worden aangepast. De inwerkingtreding van de Ow staat gepland op 1 januari 2024.

2.1 Met het instellen van een reserve kan verantwoording worden afgelegd over de bestedingen. Door het instellen van een bestemmingsreserve wordt een doel aan de ontvangen stortingen gegeven. Tevens kunnen de stortingen welke worden gedaan door initiatiefnemers en de bijdrage vanuit de grondexploitaties beter worden gemonitord. Investeringen in de verbetering van de fysieke leefomgeving worden deels ten laste gebracht van de bestemmingsreserve. Dit kan enkel worden gedaan als hier een raadsbesluit aan ten grondslag ligt. De verantwoording hierover vindt jaarlijks plaats bij de jaarrekening. Bij de periodieke actualisatie van de nota reserves en voorzieningen zal deze reserve Financiële bijdragen daaraan worden toegevoegd. De bestemmingsreserve financiële bijdragen heeft de volgende kenmerken: Doel: Dekken van investeringen voor de verbetering van de fysieke leefomgeving; Saldo per 1-1-2023: nihil; Maximale hoogte: Geen; Stortingen: De financiële bijdragen van initiatiefnemers en van de positieve gemeentelijke grondexploitaties worden gestort in de bestemmingsreserve financiële bijdragen.

De bijdrage van de gemeentelijke grondexploitaties verloopt via de risicoreserve grondexploitaties; Onttrekkingen: De bestemmingsreserve financiële bijdragen kan enkel ingezet worden voor investeringen voor de verbetering van de fysieke leefomgeving van de gemeente Best, zoals omschreven in dit omgevingsprogramma kostenverhaal en financiële bijdragen; Risico’s

1.1 Door de verplichte financiële bijdrage is een plan mogelijk financieel niet uitvoerbaar. Initiatiefnemers kunnen claimen dat de financiële haalbaarheid van hun plan hiermee onder druk komt te staan. Daarentegen is de bijdrage slechts een fractie van de totale ontwikkelkosten voor een initiatiefnemer. Ook kunnen we aangeven dat de bijdrage in lijn is met de ambities voor wat betreft ontwikkel- en investeringsopgave van Best de komende 10 jaar. De bijdrage ziet dus op een evenredige bijdrage en is daarmee goed te verantwoorden en verdedigbaar. Het college kan in uitzonderlijke situaties afwijken. Dit kan als een gebiedsontwikkeling voor de gemeente een maatschappelijke meerwaarde heeft én er is aangetoond dat een gebiedsontwikkeling financieel niet haalbaar is als het kostenverhaal en de financiële bijdragen betaald dienen te worden. Deze afwijking houdt in dat het college in uitzonderlijke situaties beperkt of geen kosten verhaalt en een lagere of geen financiële bijdragen kan vragen. Dit vormt een uitzondering en verlangt een gemotiveerd collegebesluit.

1.2 Bij lopende onderhandelingen kunnen we niet altijd een financiële bijdrage vragen. Het kan zijn dat onderhandelingen lopen over kostenverhaal, maar de overeenkomst niet vóór vaststelling van het Programma kostenverhaal en financiële bijdragen wordt ondertekend. Na vaststelling van het Programma geldt het nieuwe beleid, en dus wordt de financiële bijdrage in rekening gebracht. Daarbij gaan we echter, naar redelijkheid en billijkheid, prudent om (privaatrechtelijke aspecten en algemene beginselen van behoorlijk bestuur) met hoever de onderhandelingen gevorderd zijn en waarbij het vertrouwen rechtvaardig is gewekt dat de gemeente geen financiële bijdrage rekent.

*IN23-00187*

IN23-00187/ Pagina 3 van 4

Kosten en dekking De onderhavige besluitvorming heeft geen nadelige gevolgen voor de financiële positie van de gemeente. Het verplicht de gemeente niet tot (nieuwe) investeringen. Met het vaststellen van dit Programma kostenverhaal en financiële bijdragen kunnen we een financiële bijdrage vragen voor gemeentebrede investeringen in de openbare ruimte. Dat heeft een positief effect op de financiële positie van de gemeente. De financiële bijdrage zorgt voor (gedeeltelijke) dekking van gemeentelijke investeringen in de openbare ruimte. Participatie Het vaststellen van het Programma kostenverhaal en financiële bijdragen is niet onderhevig aan participatie. Communicatie Het Programma kostenverhaal en financiële bijdragen wordt (digitaal) gepubliceerd in het Gemeenteblad van Best. Procedure en planning Daags na vaststelling door uw raad treedt dit Programma kostenverhaal en financiële bijdragen in werking. Evaluatie Periodiek actualiseert het college de financiële bijdrage, zodat per 1 januari van het jaar de bijdrage bekend is. Vanwege het dynamische karakter is een periodieke actualisatie, indicatief iedere twee jaar, van de investerings- en ontwikkelopgave het uitgangspunt. Als er grote wijzigingen zijn of ambities worden bijgesteld, dan is er aanleiding om eerder te actualiseren.

Bijlagen die horen bij dit raadsvoorstel: Benoem hier alle documenten die de raad moet behandelen of kennis van moet nemen Nummer BL23-04639

Titel Programma Kostenverhaal en Financiële bijdragen

Openbaar (ja/nee) Ja

Geheim wegens (klik hier voor informatie)

07-03-2023 burgemeester en wethouders van Best,

Hans Ubachs Burgemeester

Jolie Hasselman Secretaris

*IN23-00187*

IN23-00187/ Pagina 4 van 4