Document · PDF

22049.1 - Bijlage concept RVP Oost-Brabant

Raadsavond 19 september 2022, gemeente BestBij agendapunt: 22049 - Periodieke sessie Samenleving26.773 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

8 alinea's met “politiek”: 129 133 174 236 257 258 359 735

Concept versie 27 Juni 2022

Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant Samen bouwen aan een veilig Oost-Brabant!

2023 - 2026

Concept versie 27 Juni 2022

Voorwoord

Samen bouwen aan een veilig Oost-Brabant!

Colofon Uitgave Regionaal Bureau Integrale Veiligheid Oost-Brabant In opdracht van: Regionaal Overleg Veiligheid Oost-Brabant Opstellers: Frank Hustin – Regionaal Beleidsadviseur Ronny van Gerven – Regionaal Beleidsadviseur Jordy de Schepper – Regionaal Programmaleider Actiecentrum Ger Scheffer – Adviseur Regioburgemeester Erik de Ruiter – Coördinerend Gemeentesecretaris Johan Postma – Coördinerend Gemeentesecretaris

Datum 22 juni 2022 Bronnen Voor deze rapportage is gebruik gemaakt van gegevens en informatie aangeleverd door de gemeenten uit Oost-Brabant, de politie, het Openbaar Ministerie, de TF-RIEC en de beide Zorg- en Veiligheidshuizen.

Voor u ligt het Regionaal Veiligheidsplan voor de periode 2023 – 2026. Dit veiligheidsplan is de uitwerking van een traject dat de 32 gemeenten in Oost-Brabant samen met politie, OM, en in samenwerking met netwerkpartners uit de regio, zoals de Taskforce-RIEC en de Zorg- en Veiligheidshuizen, hebben doorlopen om te komen tot de gezamenlijke doelstellingen en prioriteiten voor de komende 4 jaar. In dit Regionaal Veiligheidsplan zijn onze gezamenlijke prioriteiten benoemd: veiligheidsvraagstukken die regionaal spelen en waarop een gezamenlijke integrale aanpak nodig is. Het Regionaal Veiligheidsplan is dan ook nadrukkelijk bedoeld als versterking van, en aanvulling op, het lokaal veiligheidsbeleid. Om vooruit te kunnen kijken is ook teruggekeken. Geconcludeerd kan worden dat veel doelstellingen uit het vorige Regionaal Veiligheidsplan en de Regionale Ontwikkelagenda zijn behaald en dat de afgelopen jaren goede resultaten zijn geboekt op de gezamenlijk afgesproken prioritaire thema’s. Tevens moeten we concluderen dat de beleidsperiode 2019-2022 anders is verlopen dan verwacht. Niemand had verwacht dat ons land (en de rest van de wereld) zou worden overvallen door een pandemie die grote impact zou hebben op ons leven. Ook had (en heeft) deze pandemie invloed op de veiligheid en de criminaliteitscijfers.

De meesten van ons hadden ook niet verwacht dat Europa vanaf februari 2022 geconfronteerd zou worden met een oorlog waarvan ten tijde van het opstellen van dit Regionaal Veiligheidsplan nog niet bekend is hoe die zich verder ontwikkelt en welke impact die nog gaat hebben op ons leven. Kortom: meer dan ooit worden we geconfronteerd met een onvoorspelbare en onzekere toekomst.

Die onzekerheid over onze toekomst speelt ook een rol bij de planvorming rondom veiligheid. Flexibiliteit is meer dan ooit noodzakelijk; ook gelet op het tekort aan capaciteit bij alle partners. Het is goed, en noodzakelijk, om gezamenlijk prioriteiten vast te stellen. Maar het is ook nodig om daarbij realistisch te zijn en onze ambities aan te passen aan die (soms grillige) realiteit. Meer dan ooit is samenwerking tussen de partners (gemeenten, politie en OM) noodzakelijk en meer dan ooit is het ook nodig om coalities te sluiten met privaat-publieke organisaties. De komende jaren zal, naar verwachting, een verdere stijging laten zien van de digitale criminaliteit. De partners zullen daar op voor bereid moeten zijn. Onze burgers rekenen op ons! Daarom is de titel van ons nieuwe Regionaal Veiligheidsplan: Samen bouwen aan een veilig Oost-Brabant! De burgemeesters: P.J.M.G. Blanksma-van den Heuvel, D. Blok, A.J.W. Boelhouwer, R.P.G. Bosma, G.T. Buter, W.J.L. Buijs-Glaudemans, A. Callewaert-de Groot, M.J.A. Delhez, A.B.A.M. Ederveen, C.J.M. van den Elsen, J.F.M. Gaillard, W. van Hees, W.A.G. Hillenaar, M.J. Houben, J.A. Jorritsma, J.C.R. Keijzers-Verschelling, H.J. Looijen, F.L.J. van der Meijden, R.S. van Meygaarden, J.M.L.N. Mikkers, M.A.H. Moorman, J.C.J. van Bree, A.H.C.M. van Extelvan Katwijk, F.A.P. van Kessel, R.J. van de Mortel, C.H.C. van Rooij, P. Rüpp, J.G.M.T.

Ubachs, M.S. van Veen, A.J.M.H. van de Ven, P.J.J. Verhoeven en W.A.C.M. Wouters

De Hoofdofficier van Justitie: H.G.M. Rutgers De Politiechef: W.J.A. Paulissen

Samen bouwen aan een veilig Oost-Brabant

Concept versie 27 Juni 2022

Inhoudsopgave

Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026

Leeswijzer

Inleiding

Uitgangspunten regionale samenwerking

Factsheets

Factsheet Trends en ontwikkelingen

Factsheet Zorg en Veiligheid (prioriteit 1)

Factsheet Digitale Veiligheid (prioriteit 2)

Factsheet Maatschappelijke onrust (prioriteit 3)

Factsheet Ondermijning (prioriteit 4)

Factsheet Mensenhandel (prioriteit 5)

Inhoudelijke hoofdstukken

Trends en ontwikkelingen

Zorg en Veiligheid (prioriteit 1)

Digitale Veiligheid (prioriteit 2)

Maatschappelijke onrust (prioriteit 3)

Ondermijning (prioriteit 4)

Mensenhandel (prioriteit 5)

Bijlagen

Bijlage 1 Sterkteverdeling Politie-eenheid Oost-Brabant

Bijlage 2 Governance

Bijlage 3 Terugblik op het Regionaal Veiligheidsplan 2019 – 2022

Bijlage 4 Lijst met afkortingen

Samen bouwen aan een veilig Oost-Brabant

Concept versie 27 Juni 2022

Leeswijzer

Voor u ligt het Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026. Dit Regionaal Veiligheidsplan (RVP) is opgesteld door het Regiobureau Integrale Veiligheid Oost-Brabant. Een schrijfclub, bestaande uit IV’ers uit elk basisteam en afgevaardigden van OM, politie en Regiobureau IV, heeft zich, onder voorzitterschap van de coördinerende gemeentesecretarissen, gebogen over de verschillende hoofdstukken. Verder is actief input geleverd door de leden van de Programmaraad Zorg & Veiligheid, Programmaraad Cyber, Programmaraad Radicalisering, het Actieberaad en de Regionale Tafel Mensenhandel (en de daarbij horende ambtelijke voorbereidingsoverleggen). Het huidige RVP begint met een inleiding waarin wordt uitgelegd wat het RVP is en wat de komende jaren de regionale prioriteiten zullen zijn. Daarna is een hoofdstuk gewijd aan de regionale uitgangspunten: wat vinden we in Oost-Brabant belangrijk en hoe werken we samen? Deze uitgangspunten zijn de basis voor hoe we met elkaar werken en we moeten elkander daar op kunnen aanspreken.

We beginnen bij de factsheets (en ook bij de hoofdstukken) met het beschrijven van de trends en ontwikkelingen: wat speelt er in Oost-Brabant, Nederland en de wereld en in hoeverre deze ontwikkelingen invloed hebben op veiligheid en leefbaarheid in onze regio. Vervolgens zijn de factsheets (en de hoofdstukken) opgenomen die corresponderen met de door onze regio geprioriteerde thema’s, te weten: Digitale veiligheid, Maatschappelijke onrust, Ondermijning, Mensenhandel en Zorg en veiligheid. Ten slotte volgen nog 4 bijlagen: een wettelijk verplichte bijlage over de politiecapaciteit, een bijlage over de governance ten aanzien van veiligheid in Oost-Brabant (welke veiligheidsoverleggen zijn er in de regio en hoe die zich verhouden tot elkaar), een bijlage waarin we op beschrijvende wijze terugkijken op het Regionaal Veiligheidsplan 2019-2022 en een bijlage met veel gebruikte afkortingen (hoewel die ook vaak in de tekst worden verklaard).

In dit plan is er voor gekozen om met beknopte fac sheets te werken, deze vindt u in Deel I van dit plan. Deze factsheets geven beknopte informatie voor de “snelle” lezer. De lezer die wat meer achtergrond informatie of duiding wil, kan ofwel verder bladeren naar de inhoudelijke hoofdstukken in Deel II of door klikken in de digitale versie.

Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026

Samen bouwen aan een veilig Oost-Brabant

Concept versie 27 Juni 2022

Inleiding

Waarom een Regionaal Veiligheidsplan?

Het Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant is het gezamenlijke plan van 32 gemeenten, het Openbaar Ministerie en de politie voor de aanpak van (boven) lokale problemen. Veel veiligheidsproblemen zijn alleen effectief te bestrijden door intensieve regionale samenwerking tussen de voornoemde partners. Het voor liggende Regionaal Veiligheidsplan ziet op de periode 2023 - 2026 en is tot stand gekomen op basis van input vanuit de 32 gemeenten, politie, OM en de verschillende Programmaraden c.q. bestuurlijke werkgroepen. Daarbij is onder andere gebruik gemaakt van informatie zoals (criminaliteits)cijfers van politie en OM, de landelijke Veiligheidsmonitor, gegevens van het Actiecentrum Ondermijning en de Tasforce-RIEC. Tevens hebben in aanloop naar het opstellen van dit Regionaal Veiligheidsplan per district bijeenkomsten plaatsgevonden met de burgemeesters van de Oost-Brabantse gemeenten. De hoofdlijnen van het Regionaal Veiligheidsplan worden voor een deel bepaald door artikel 39 lid 1 van de Politiewet 2012.

Dit artikel schrijft voor dat de burgemeesters van de gemeenten binnen een politie-eenheid gezamenlijk met de Hoofdofficier van Justitie ten minste eenmaal in de vier jaar een beleidsplan voor de regio vaststellen.1 Het plan omvat (in ieder geval): » De bijdrage van de politie-eenheid aan de landelijke doelstellingen zoals door de minister vastgesteld (artikel 20 lid 1 Politiewet). » De verdeling van de beschikbare politiesterkte over de onderdelen van de regionale eenheid. Hierbij wordt rekening gehouden met het belang van een goede vervulling van de politietaak in alle betrokken gemeenten en de doelen, die de gemeenteraden op het gebied van veiligheid hebben vastgesteld (artikel 38b lid 1 Politiewet). 1

Overeenkomstig artikel 11 van de Politiewet staat de politie indien zij in een gemeente optreedt ter handhaving van de openbare orde en ter uitvoering van de hulpverleningstaak onder gezag van de burgemeester. Indien de politie optreedt ter strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde dan wel taken verricht ten dienste van justitie, staat zij, tenzij in enige wet anders is bepaald, onder gezag van de officier van justitie (artikel 12 Politiewet).

In dit plan staan dan ook de algemene strategische doelen die de gemeenten, Openbaar Ministerie (OM), politie en andere partners in deze periode op het gebied van veiligheid nastreven en de prioriteiten die daarbij worden gesteld. Hierbij is rekenschap gegeven aan de landelijke prioriteiten. Het plan vormt samen met de Integrale Veiligheidsplannen van de gemeenten binnen een basisteam,2 het kader voor de veiligheidsaanpak, voor de komende vier jaar. De inhoudelijke invulling van de prioriteiten wordt nader uitgewerkt in concrete en compacte uitvoeringsplannen door de Programma raden of bestuurlijke werkgroepen. Bij de uitvoering van dit beleidskader worden nadrukkelijk burgers, ondernemers, organisaties, instellingen en andere (keten) partners betrokken. De uitvoering zal uiteraard ook gemonitord worden. Het Regionaal Veiligheidsplan heeft een looptijd van vier jaar. Veiligheidsproblematiek is echter niet altijd voorspelbaar. Er kunnen zich uitdagingen voordoen, die nu niet voorzien zijn en niet zijn vastgelegd in dit meerjarenbeleidskader, maar die wel zo urgent zijn dat ze direct moeten worden aangepakt. De wereldwijde coronapandemie en de oorlog in Oekraïne hebben ons hard en duidelijk laten zien hoe onvoorspelbaar de toekomst is. Dat betekent dat een Regionaal Veiligheidsplan “niet in beton moet zijn gegoten”, maar dat flexibiliteit in het plan gewaarborgd moet zijn.

Indien het plan moet worden aangepast of bijgesteld zullen hierover in de Bestuurlijke Regiegroep en de driehoeks overleggen tussen de burgemeesters, de officieren van justitie en de teamchefs van de politie separate afspraken worden gemaakt.

Zoals reeds eerder opgemerkt is er vanuit alle partijen input geleverd voor dit Regionaal Veiligheidsplan. Het Regionaal Veiligheidsplan is daarmee van ons allen! Juist door het gezamenlijk en integraal optrekken van gemeenten, OM, politie en andere partners kan effectief en doortastend worden gebouwd aan de veiligheid in Oost-Brabant. De aanpak van de coronapandemie heeft aangetoond dat veel maatschappelijke problemen effectiever (en mogelijk ook efficiënter) kunnen worden aangepakt door intensief samenwerken.

Prioriteiten:

Naar aanleiding van de opgehaalde informatie uit de verschillende basisteams zijn de volgende thema’s geprioriteerd voor de komende RVP-periode: 1. Zorg en Veiligheid (waarin ook opgenomen: huiselijk geweld en kindermishandeling, personen met onbegrepen gedrag en jeugd). 2. Digitale veiligheid (voorheen: cybercrime en cybersecurity); 3. Maatschappelijke onrust (inclusief polarisatie en radicalisering); 4. Ondermijnende criminaliteit; 5. Mensenhandel; De volgorde van deze onderwerpen is willekeurig gekozen; de onderwerpen zijn in beginsel even belangrijk. Een onderwerp is regionaal geprioriteerd als er ook regionaal activiteiten moeten worden uitgevoerd. Onderwerpen waar regionaal geen actie op hoeft te worden gezet, kunnen lokaal nog wel geprioriteerd worden (voorbeeld: woninginbraken).Op het moment van schrijven is de landelijke veiligheidsagenda nog niet gereed. De prioriteiten in deze landelijke agenda sluiten naar verwachting aan bij de prioriteiten in dit Regionaal Veiligheidsplan.

Reikwijdte:

Het veiligheidsterrein kent een sociaal en een fysiek deel. Het sociale deel betreft de veiligheid rond sociale (intermenselijke) relaties en activiteiten (zoals jeugdoverlast, radicalisering, zorg en veiligheid of ondermijnende criminaliteit). Fysieke veiligheid betreft de zorg voor bijvoorbeeld verkeersveiligheid, brandveiligheid en externe veiligheid. Het Regionaal Veiligheidsplan heeft met name betrekking op de sociale veiligheid. Voor de onderwerpen rond de fysieke veiligheid wordt verwezen naar het specifiek voor deze gebieden ontwikkeld beleid en de daarvoor verantwoordelijke organisaties. Het huidige RVP moet een werkdocument zijn dat voor de hele regio Oost-Brabant de leidraad is voor wat betreft de regionale veiligheidsprioriteiten. Politie, Openbaar Ministerie en gemeenten werken nauw samen om de in het RVP genoemde doelen en prioriteiten te realiseren. Ook verschillende andere partners als de Belastingdienst, de TF-RIEC (Taskforce Brabant- Zeeland-Regionaal Informatie en Expertise Centrum), de Veiligheidsregio’s en de Zorg- en Veiligheidshuizen spelen een cruciale rol. Om zicht te houden op de activiteiten in de regio zullen door de Programmaraden of bestuurlijke werkgroepen (twee)jaarlijks opgestelde activiteitenplanen worden aangeboden aan, en gemonitord door, de Bestuurlijke Regiegroep.

Deze activiteitenplannen vervangen daarmee de Regionale Ontwikkelagenda zoals die tijdens de afgelopen RVP-periode werd opgesteld. Met concrete activiteitenplannen kan sneller ingespeeld worden op de actualiteit qua onderwerpen en capaciteit.

Sommige gemeenten maken een eigen Veiligheidsplan, maar het kan ook zijn dat gemeenten er voor kiezen om samen met de gemeenten uit hun basisteam een Veiligheidsplan op te stellen.

Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026

Samen bouwen aan een veilig Oost-Brabant

Concept versie 27 Juni 2022

Uitgangspunten regionale samenwerking

In dit hoofdstuk zijn de uitgangspunten voor regionale samenwerking opgenomen. Deze uitgangspunten maken duidelijk vanuit welk kader we samenwerken en wat dit van de samenwerkende partijen vraagt. 1. We doen het voor en met de burger: Alles wat we doen, doen we voor de burger en onze samenleving. Naast politie, gemeenten en OM hebben onze bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties ook een eigen verantwoordelijkheid in het veiliger maken van hun dorp of buurt. Daarbij moeten ze kunnen rekenen op een krachtige en betrouwbare overheid die daar waar nodig de regie pakt, ondersteunt waar gewenst, duidelijk communiceert en zich aan afspraken houdt. 2. We werken zoveel als mogelijk integraal en opgavegericht: Door het gezamenlijk en integraal optrekken van gemeenten, OM, politie en andere partners kunnen overlast en criminaliteit in onze regio het meest effectief en doortastend worden aangepakt. Hierbij is het belangrijk dat zowel interne (zoals bijvoorbeeld Zorg- en Veiligheidshuizen of gemeentelijke afdelingen zorg, wonen en onderwijs) als externe partners (zoals bijvoorbeeld GGZ-instellingen of het Cyberweerbaarheidscentrum Brainport) worden betrokken. Door een goed samenspel binnen de gehele veiligheidsketen wordt ingezet daar waar het meeste effect bereikt kan worden.

Dit vraagt om duidelijkheid over de veiligheidsopgave en heldere afspraken en communicatie over verwachtingen en (on) mogelijkheden van de samenwerkende partners, zeker wanneer deze opgave het veiligheidsdomein overstijgt. Daar waar monodisciplinair optreden toch noodzakelijk is, moet daarover ook duidelijk worden gecommuniceerd naar de partners. Door een goede samenwerking kunnen beperkte capaciteit en middelen van alle betrokken partners zo slim en efficiënt mogelijk worden ingezet. Ook de burger mag verwachten dat de overheid eenduidig en herkenbaar optreedt. De essentie van opgavegericht werken is dat de veiligheidsopgave centraal wordt gesteld om dwars door de grenzen van organisaties heen tot passende oplossingen

te komen. Het vertrekpunt daarbij is de (gerechtvaardigde) vraag (van de samenleving): ‘wat is hier aan de hand?’. Vervolgens wordt de gezamenlijke opgave in beeld gebracht. Elke organisatie heeft vanzelfsprekend ook eigenstandige taken die uitgevoerd moeten worden. Voor integraal werken is het daarom van belang dat de basis op orde is binnen elke organisatie (politie, OM en gemeenten). Pas als die basis op orde is, kan er constructief integraal worden (samen)gewerkt. 3. We werken slimmer samen: In 32 gemeenten worden vaak dezelfde taken uitgevoerd. Net zoals ook in 9 basisteams vaak dezelfde acties worden uitgezet. Werkdruk en capaciteitsproblemen zijn serieuze problemen die de inzet en slagkracht ondermijnen. Niet elke IV’er hoeft alles te weten over de verschillende vormen van radicalisering, zoals niet iedere wijkagent een cyberexpert hoeft te zijn. Door regionaal de krachten te bundelen kunnen we de slagkracht en expertise in de regio vergroten. Voorbeelden zijn het Expertteam Radicalisering en het Expertteam Digitale Veiligheid (in oprichting). Het Regiobureau biedt hierbij een ondersteunende rol. Ook het verminderen c.q. samenvoegen van overleggen kan helpen bij het slimmer samenwerken. 4.

We zetten capaciteit in daar waar nodig: Gelet op krappe capaciteit bij de partners is het goed om te kijken wat waar nodig is: denk vanuit de opdracht (het veilig en leefbaar maken en houden van Oost-Brabant). Dat kan betekenen dat er op sommige locaties en bij specifieke gebeurtenissen (tijdelijk) wat meer inzet noodzakelijk is. Daarvoor is een open gesprek belangrijk in de Driehoeken Basisteams en de Bestuurlijke Regiegroep.

Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026

5. We houden ons aan afspraken: Op basis van het RVP worden er in de regio afspraken gemaakt over wat we met elkaar willen bereiken en wat dit vraagt van alle partijen. Daar waar regionale afspraken worden gemaakt, wordt ook verwacht dat de samenwerkende partijen zich hieraan houden, ongeacht ieders autonome status. Alleen dan kunnen we samen werken aan een veilig en leefbaar Oost-Brabant. 6. We monitoren én we zijn flexibel: De in het RVP en in de plannen van de Programma raden c.q. bestuurlijke werkgroepen opgenomen acties worden gemonitord en voorgelegd aan de Bestuurlijke Regiegroep. Daar wordt gekeken of bijstelling of aanpassing van de prioriteiten of ambities nodig is. Het is zaak om acties en ambities niet “in beton te gieten” en snel te kunnen reageren op gewijzigde externe (maatschappelijke) omstandigheden (zoals vluchtelingstromen ten gevolge van geopolitieke conflicten of klimaatverandering etc.). Daarnaast is het van belang dat ook rekening wordt gehouden met organisatorische ontwikkelingen en toekomstige wet en regelgeving die van invloed kunnen zijn op taken en verantwoordelijkheden van politie, gemeenten en Openbaar Ministerie (zoals wijziging van budgetten). Als er nieuwe afspraken moeten worden gemaakt, komt dit terug in de Bestuurlijke Regiegroep (en de basisteamdriehoeken).

al op verschillende terreinen samengewerkt met kennisinstellingen en het bedrijfsleven om de veiligheid en de veiligheidsbeleving in de publieke ruimte te vergroten, maar dit kan meer en beter. 8. We zetten domein overstijgende stappen: Dat zorg en veiligheid moeten samenwerken om resultaten te bereiken is voor een ieder duidelijk. Ook duidelijk is dat dit niet altijd eenvoudig is. Een veilige en leefbare samenleving moet echter een verantwoordelijkheid zijn van alle domeinen: veiligheid, zorg, jeugd, onderwijs en welzijn. De hele keten is verantwoordelijk voor de aanpak van bijvoorbeeld jeugdproblematiek, personen met verward gedrag, maatschappelijke onrust of overlastsituaties. Niet alle veiligheidsproblemen zijn uitsluitend in het veiligheidsdomein op te lossen. Een goede en stevige samenwerking tussen de verschillende domeinen is daarom absoluut noodzakelijk. De hele keten moet worden ingezet en is verantwoordelijk voor het welslagen. Deze samenwerking, over domeingrenzen heen, komt niet vanzelf tot stand. Veiligheid is slechts één perspectief; vaak zijn meerdere perspectieven van belang. Vanuit het veiligheidsdomein bestaat de bereidheid om de stap te zetten. Gepleit wordt nadrukkelijk voor bespreking van dit uitgangspunt in de verschillende colleges van burgemeester en wethouders.

7. We maken meer gebruik van innovaties en nieuwe technologieën: Nieuwe technologieën kunnen de partners ondersteunen. In onze regio is een van de meest prominente en innovatieve hightech centra van Europa gevestigd. Hier wordt slim ingespeeld op een wereld die snel verandert. Ook bij het bestrijden van criminaliteit, bij vraagstukken op het vlak van openbare orde en bij het terugdringen van gevaarlijke situaties speelt technologie een steeds grotere rol. Er wordt op dit moment

Samen bouwen aan een veilig Oost-Brabant

Concept versie 27 Juni 2022

Factsheets  Factsheet Trends en ontwikkelingen  Factsheet Zorg en Veiligheid (prioriteit 1)  Factsheet Digitale Veiligheid (prioriteit 2) “ Factsheet Maatschappelijke onrust (prioriteit 3)  Factsheet Ondermijning (prioriteit 4)  Factsheet Mensenhandel (prioriteit 5)

Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026

Samen bouwen aan een veilig Oost-Brabant

Concept versie 27 Juni 2022

Factsheet Trends en ontwikkelingen 

Inleiding:

ontwikkelingen beschreven die nu en in de komende jaren een rol zullen spelen in onze samenleving. Gebeurtenissen elders in de wereld kunnen direct tot reacties leiden in onze Oost-Brabantse dorpen of steden.

Trends en ontwikkelingen: 1. De wereld na de coronapandemie: Mogelijke scenario’s I. Terug naar normaal (corona is verdwenen); II. Corona wordt endemisch (corona wordt beschouwd als een “griep+” met enkele golven); III. Corona is in Nederland onder controle, maar in sommige andere landen niet (hetgeen af en toe nog voor problemen kan zorgen); IV. Corona blijft een reëel gevaar en vraagt een continue strijd (met af en toe ook weer noodzakelijke maatregelen); V. Het coronavirus blijft een groot gevaar (o.a. door nieuwe varianten) en een wereldwijd probleem.

2. Maatschappelijke ontwikkelingen:

3. Kansen en bedreigingen rondom digitalisering:

4. Verharding onder mijnende criminaliteit:

5. Daling traditionele criminaliteit:

6. Maatschappelijke en sociale onrust bedreigen de samenleving:

» Vergrijzing van de samenleving; » Arbeidsmigranten zullen naar Brabant blijven komen; » Aandacht nodig voor positie jongeren; » Er wordt kritischer naar privacy en de overheid gekeken; » Krapte in de capaciteit bij de politie; » Krappe arbeidsmarkt heeft gevolgen voor alle partners; » Politieke en bestuurlijke aandacht voor maatschappelijke thema’s die de komende jaren prominent op de agenda zullen staan: de sociaaleconomische situatie, klimaattransitie, internationale veiligheid, inclusiviteit en diversiteit.

» Traditionele vormen van criminaliteit raken steeds meer verweven met digitale criminaliteit; » Door de mondiale spanningen en doordat het een lucratief verdienmodel is neemt het aantal hacks toe; » De komende jaren zullen we steeds vaker worden geconfronteerd met nieuwe vormen van gedigitaliseerde crimi naliteit en cybercrime die thans nog niet bekend zijn; » Digitalisering biedt ook kansen (zeker in een tijd van personeelstekort in vele sectoren): inzet van digitale middelen kan ondersteunend werken.

» Onze regio is aantrekkelijk voor (internationale) bendes die zich bezighouden met ondermijnende criminaliteit; » De handel in drugs is zeer lucratief en het gebruik van drugs is in bepaalde milieus (en op veel evenementen) nog steeds breed geaccepteerd; » Opvallend is de flexibilisering in de ondermijning: daar waar geld te verdienen is, stappen criminelen in. Het zijn ook geen vaste organisaties meer, maar vooral gelegenheids coalities met extensieve financiële middelen.

» Sommige vormen van “traditionele” criminaliteit (zoals woninginbraken) zijn de afgelopen jaren (fors) gedaald; » De daling van de traditionele (aangifte)criminaliteit lijkt gepaard te gaan met de stijging van cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit; » Naast de enorme stijging van cybercrime en gedigitaliseerde crimi naliteit is vermoedelijk ook sprake van “dark numbers” bij ondermijnende criminaliteit, mensenhandel of huiselijk geweld (“crime change”).

» De tegenstellingen tussen verschillende bevolkingsgroepen verdiepen zich. Dit bedreigt de sociale stabiliteit (en veiligheid) in ons land. » Gebeurtenissen elders in de wereld kunnen leiden tot onrust in ons land en gevolgen hebben voor de manier waarop we met elkaar samenleven. Risico bestaat op afname van vertrouwen in instanties of overheid en op langere termijn tot disfunctioneren van het politieke en maatschappelijke systeem; » Maatschappelijke onrust is mede door corona meer aan de oppervlakte gekomen. Complottheorieën wakkeren dit verder aan en kunnen verregaand ontwrichtend zijn. De NCTV noemt deze nieuwe vorm van radicalisering: anti-overheidsradicalisering.

Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026

7. Toename van incidenten met kwetsbare- en/of personen met onbegrepen gedrag: » De afgelopen jaren werden er steeds meer (veiligheids)incidenten geregistreerd met betrokkenheid van kwetsbare personen of personen met onbegrepen gedrag. De toename wordt in de praktijk ook ervaren door politie en de hulpverleningsinstanties. De belasting op de reeds schaarse politiecapaciteit is enorm; » Onze samenleving wordt voor sommigen steeds ingewikkelder (digitali sering) en niet iedereen kan meekomen.

Samen bouwen aan een veilig Oost-Brabant

8. Positie jongeren staat onder druk:

» Tijdens de coronapandemie bleek hoe kwetsbaar de positie van sommige jongeren is. » Jongeren brengen veel tijd door op social media en zijn daardoor vaak slachtoffer van gedigitaliseerde criminaliteit (en ook vaak dader). » Er is sprake van een toename van de criminaliteit bij jongeren en een normalisering van wapengebruik. » Drugsgebruik onder jongeren (en de normalisering daarvan) is een voort durende bron van bezorgdheid. Sommige jongeren zijn extra kwetsbaar door huiselijk geweld, schulden of andere problemen achter de voordeur. Deze jongeren krijgen doorgaans een lager schooladvies, er is meer schooluitval en zijn vatbaarder voor bijvoorbeeld psychische problemen, criminaliteit, mensenhandel of radicalisering.

Concept versie 27 Juni 2022

Factsheet Zorg en Veiligheid  (prioriteit 1) Inleiding

We leven in een complexe samenleving waarin niet iedereen op elk moment van zijn of haar leven mee kan komen. Dit kent verschillende achtergronden. Een brede benadering van de problematiek op het snijvlak van zorg en veiligheid, met een goed evenwicht tussen preventie en repressie en tussen

zorg en straf, doet recht aan de situatie van het individu, zijn of haar omgeving en de belangen van onze samenleving. Het veiligheidsdomein heeft het zorg- en sociaal domein nodig en vice versa. Een goede verbinding tussen deze domeinen is noodzakelijk en kan beiden ten goede komen.

Waarom is een integrale aanpak van zorg en veiligheid ook in de komende jaren van belang? » De problematiek bevindt zich op het snijvlak van zorg en veiligheid. De domeinen hebben elkaar nodig om de problematiek het hoofd te kunnen bieden. » We zien nog altijd een stijgende trend van het aantal personen met onbegrepen gedrag. » Huiselijk geweld en kindermishandeling is de meest voorkomende vorm van geweld in onze samenleving. » Soms is het – door incidenten of signalen uit het werkveld – noodzakelijk om op andere onderwerpen op het snijvlak van zorg en veiligheid knelpunten te agenderen, aanjagen of adresseren.

Ambitie voor 2023-2026: » Investeren in een nog sterkere verbinding tussen de domeinen zorg en veiligheid om een integrale aanpak te realiseren, zowel binnen de gemeentelijke organisaties als tussen de partners zoals bijvoorbeeld de politie, OM, GGZ instellingen, verslavingszorg, Zorg- en Veiligheidshuizen, GGD, Veilig Thuis. Zowel op ambtelijk/beleidsmatig niveau als op bestuurlijk niveau. » De PRZV ondersteunt bij knelpunten op het snijvlak van zorg en veiligheid conform de “3 A’s”; Afstemmen, Agenderen, Aanjagen. Naast knelpunten op het brede terrein van zorg en veiligheid ligt de focus van de PRZV de komende jaren op enerzijds personen met onbegrepen (en overlastgevend) gedrag (en een hoog veiligheidsrisico) en anderzijds huiselijk geweld en kindermishandeling. » Laat het thema “jeugd” standaard als specifieke doelgroep terugkomen in de verschillende veiligheidsdossiers. » Doorlopend moet bezien worden of er onderwerpen in overleggremia gebundeld kunnen worden. Als partners moeten we ervoor waken dat voor elk onderwerp dat valt onder het thema “zorg en veiligheid” een separate governance wordt opgetuigd.

Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026

Wat gaan we de komende jaren doen? Speerpunten voor de komende jaren (naast het doorlopend Afstemmen, Agenderen, Aanjagen van knelpunten op het snijvlak van zorg en veiligheid) zijn: » De aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling verdient extra aandacht, focus en inzet van alle partijen, primair vanuit het veiligheidsdomein in nauwe relatie met het zorgdomein. » Bij de aanpak van personen met onbegrepen gedrag wordt de focus de komende jaren gelegd op het aanjagen dat er passende woonruimte voor deze doelgroep komt én richten we ons op het voorkomen van overlast en criminaliteit. Vanuit vroegsignalering interveniëren en eventueel door tijdelijk rust te creëren door middel van time-out voorzieningen, kan er voor gezorgd worden dat de personen met onbegrepen gedrag niet escaleren tot hoog- veiligheidsricio’s, of erger nog; tot impactvolle incidenten voor het individu en de samenleving. » Verder gaat de regio Oost-Brabant door met uitvoering van de Ketenveldnorm Levensloopfunctie en Beveiligde bedden. Doel is betere ondersteuning en zorg voor mensen met (potentieel) gevaarlijk gedrag als gevolg van een psychische stoornis en/of een verstandelijke beperking, zonder strafrechtelijke titel. » Een weerbare jeugd is van groot belang voor een veilige toekomst.

Bij het oppakken van vraagstukken op het snijvlak van zorg en veiligheid zal daarom standaard de vraag moeten worden gesteld of een specifieke jeugdaanpak noodzakelijk is. » De Zorg- en Veiligheidshuizen zijn de expertisecentra voor verschillende onderwerpen betreffende zorg en veiligheid. Daar vinden casusoverleggen plaats voor complexe casuïstiek en worden aanpakken opgezet voor specifieke groepen. Tevens spelen de Zorg- en Veiligheidshuizen een belangrijke rol bij de aanpak van radicalisering (weegtafel) en de ketenveldnorm. Daarmee zijn ze de knooppunten voor gecoördineerde acties van de zorg- en veiligheidspartners waar de kennis aanwezig is over de verschillende onderwerpen

Ambtelijk en bestuurlijk platform: » Programmaraad Zorg & Veiligheid » Agendaoverleg Zorg & Veiligheid » Netwerkoverleg Zorg & Veiligheid

Samen bouwen aan een veilig Oost-Brabant

Concept versie 27 Juni 2022

Factsheet Digitale Veiligheid  (prioriteit 2) Inleiding:

Onze samenleving is in toenemende mate afhankelijk van informatietechnologie (IT). Nieuwe technologie leidt tot nieuwe waardevolle toepassingen, maar het faciliteert en genereert ook nieuwe kwetsbaarheden en dreigingen. De

snel stijgende trend maakt vele slachtoffers en zorgt voor ontwrichting van de maatschappij. We pakken Digitale Veiligheid als onderwerp daarom in de volle breedte aan; we richten ons op cybercrime én gedigitaliseerde criminaliteit.

Waarom is dit onderwerp ook in de komende jaren van belang? » De media staan bol van misdrijven met een digitaal aspect. We zien hierbij een verschuiving van traditionele criminaliteit naar digitale criminaliteit. » Deze digitalisering van de criminaliteit zal alleen maar verder toenemen. Onze manier van het tegengaan van deze digi talisering van de criminaliteit blijft echter achter. » Het Dreigingsbeeld statelijke actoren beschrijft dat Cybercrime ook om andere motieven dan geldelijk gewin wordt gepleegd. Het is ook ontwrichtend voor de maatschappij. » De verwachting is dat we deels digitaal blijven werken in de toekomst. Het zal nog enige tijd kosten om de informatie beveiliging verder in te regelen waardoor de kwetsbaarheden blijven bestaan » We zien dat openbare ordeverstoringen steeds meer online worden aangejaagd ook in Oost-Brabant. Er zijn nog onvoldoende handvatten om hier tegen op te treden. » Daders van cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit zijn moeilijk op te sporen en te vervolgen. Alhoewel hier wel slagen in gemaakt worden door politie en OM is het voorkomen van slachtoffers en het verstoren van processen vele malen effectiever. Mocht er zich toch een incident voordoen dat is het van belang dat de Cybergevolgbestrijding ook op orde is. » Breed inzetten op Cyberweerbaarheid is dus een belangrijk speerpunt voor de komende jaren.

De noodzaak om hier op te investeren én een inhaalslag te maken is erg groot.

Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026

Ambitie voor 2023-2026: » We streven naar een weerbare samenleving met minder slachtoffers doordat er minder geslaagde pogingen van cyberaanvallen en gedigitaliseerde criminaliteit zijn. Dit doen we door te investeren in cyberweerbaarheid en informatieveiligheid. » We zorgen er voor dat de organisaties (politie, OM en gemeenten) een stap verder komen in de interne transitie als het gaat om de verschuiving van criminaliteit van het fysieke naar het digitale domein. Het Regionaal Expertteam Digitale Veiligheid kan hierbij adviseren. » Wanneer er zich een Cyberaanval voordoet dan zorgen we voor schadebeperking doordat de Cybergevolgbestrijding bij organisaties beter op orde is en er op cyberincidenten geoefend wordt.

Wat gaan we de komende jaren doen?

» Politie en OM gaan onverminderd door met opsporing en vervolging en werken hierin bovenregionaal en internationaal samen. De digitalisering biedt ook kansen voor politie en OM als het gaat om opsporing, maar ook als het gaat om slimme inzet van schaarse capaciteit. » De verschuiving van criminaliteit van het fysieke naar het digitale domein vraagt om een transitie binnen organisaties met nieuwe en andere werkzaamheden, andere competenties, andere samenwerkingsverbanden en ander beleid. » Opsporen en vervolgen zijn moeilijk. Daarom is het raadzaam om - naast verstoren - in te zetten op het voorkomen van slachtoffers. Digitale weerbaarheid kent twee facetten: – enerzijds moeten we blijven bevorderen dat het “eigen huis op orde” is als het gaat om de informatiebeveiliging. – anderzijds moeten we werken aan het bewust maken en het bieden van een handelingsperspectief aan burgers, bedrijven en overheden. De focus ligt hierbij op de kwetsbare groepen zoals jeugd, het Midden- en Kleinbedrijf, ouderen, laaggeletterden en “digibeten”, maar ook ‘de burger’ in algemene zin zal weerbaar moeten zijn en blijven. » Het is van belang om te investeren in cybergevolgbestrijding. Organisaties dienen voorbereid te zijn op de gevolgen van een Cyberincident. » Online aangejaagde ordeverstoringen komen steeds meer voor.

Reeds ontwikkelde bevoegdheden en interventies worden ontsloten voor onze partners. » Politie, OM en andere informatiebronnen kunnen voor actuele informatiebeelden zorgen die gemeenten kunnen helpen in de preventie strategieën.

Ambtelijke en bestuurlijke platform: » Programmaraad Digitale veiligheid » Regionaal Expertteam Digitale veiligheid

Samen bouwen aan een veilig Oost-Brabant

Concept versie 27 Juni 2022

Factsheet Maatschappelijke onrust “ (prioriteit 3) Inleiding

Polarisatie, extremisme en radicalisering ondermijnen en ontwrichten onze samenleving en leiden tot een afname van vertrouwen in instanties (zowel in de overheid als in het

maatschappelijk middenveld) en op termijn zelfs tot het disfunctioneren van het politieke en maatschappelijke systeem. Dit is een bedreiging voor een vrije democratische samenleving.

Waarom is dit onderwerp ook in de komende jaren van belang? » Het dreigingsniveau in ons land staat (begin 2022) op Dreigingsniveau 3: een terroristische aanslag in Nederland is voorstelbaar. De jihadistische dreiging tegen Nederland blijft onveranderd in stand en ook een terroristische aanslag uit rechts-extremistische hoek is voorstelbaar. » Door grote processen als globalisering, individualisering en informatisering is de Nederlandse samenleving veranderd. » Corona heeft een katalyserende werking op al sluimerend maatschappelijk ongenoegen gehad. In 2020 heeft de NCTV een nieuwe vorm van radicalisering toegevoegd: anti-overheidsradicalisering. » Complottheorieën wakkeren het maatschappelijk ongenoegen verder aan en kunnen verregaand ontwrichtend zijn. » In het maatschappelijk debat is er vaak aandacht voor uitgesproken opvattingen, terwijl het grootste deel van de mensen ergens in het midden zit. De kans is groot dat polarisatie eerder zal toenemen dan afnemen. » Ook internationale ontwikkelingen en conflicten hebben direct invloed op de situatie in de 32 gemeenten van onze regio. » De komende jaren zal Nederland geconfronteerd worden met het vrijkomen van (ex-)gedetineerden die eerder zijn veroordeeld voor extremistische of terroristische strafbare feiten. Ook kan het zijn dat er uitreizigers en/of hun minderjarige kinderen uit oorlogsgebied terugkomen naar Nederland.

Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026

Ambitie voor 2023-2026: » Ondersteunen van sociale cohesie in onze wijken en dorpen door een nauwe samenwerking (ambtelijk en bestuurlijk) van de kolom veiligheid en het sociaal domein; » Aanjagen van en investeren in (de verdere opbouw en verankering van) stevige lokale netwerken die, indien nodig, de weg naar de regio weten te vinden en bijdragen aan het voorkomen van maatschappelijke onrust, polari satie, extremisme en radicalisering; » Investeren in kennis en awareness; » Zerotolerance voor geweld tegen ambtsdragers, hulpverleners, journalisten en anderen die bedreigd worden in de uitoefening van hun functie.

Wat gaan we de komende jaren doen? » We stimuleren dat elke gemeente in Oost-Brabant in 2024 over een Aandachtsfunctionaris beschikt. De aandacht voor polarisatie, extremisme en radicalisering mag niet verslappen. » Politie, OM en gemeenten (inclusief de lokale netwerkpartners) hebben ook aandacht voor radicalisering online. » Optimaliseren van de informatiedeling tussen de organisaties, met name die uit het zorgdomein. » Polarisatie is een thema voor ons allen: de gemeente heeft de regierol in de lokale aanpak. » Gemeenten zetten sterk in op netwerken, zoals Bondgenoten of Focusgroepen, om lokale verbindingen te onderhouden en te borgen. Doorgaan met het trainen van medewerkers gemeenten, politie, OM, welzijnsorganisaties, maatschappelijk werkers, Reclassering, Jeugdzorg, buurt- en wijkwerkers, wijk-GGD’ers, GGZ en anderen om tijdig radicalisering te herkennen en te voorkomen. » Jongeren zijn extra kwetsbaar voor complottheorieën, extremisme en radicalisering. Scholen, jongerenwerk, ouders, sportverenigingen, bedrijfsleven en de cultuursector worden gestimuleerd om enerzijds de kansenongelijkheid te verminderen en uitsluiting tegen te gaan en anderzijds moeten extremisme en radicalisering hard de kop worden ingedrukt. » Naast de PGA-aanpak (individuele casuïstiek) in de Zorg- en Veiligheidshuizen moet er ook aandacht komen voor fenomeenaanpak en voor georganiseerde verbanden.

» De overheid trekt 1 duidelijke lijn met betrekking tot hetgeen geaccepteerd en hetgeen niet-geaccepteerd gedrag is en legt vaker uit waarom bepaalde beslissingen worden genomen. » Geweld tegen bestuurders, handhavers, politieagenten, balie medewerkers, brandweerlieden, ambulancemedewerkers of GGD- medewerkers is ontoelaatbaar. Het project Veilige Publieke Taak moet derhalve (regionaal en daar waar nodig lokaal) weer geactiveerd worden.

Ambtelijk en bestuurlijk platform: » Programmaraad Maatschappelijke Onrust » Expertteam Maatschappelijke Onrust

Samen bouwen aan een veilig Oost-Brabant

Concept versie 27 Juni 2022

Factsheet Ondermijning  (prioriteit 4) Inleiding

Ook in Oost-Brabant speelt er veel onder en boven de oppervlakte op lokaal en regionaal niveau. Er zijn nog voldoende kansen om de aanpak te intensiveren, verbindingen te leggen en de actiegerichtheid en

maatschappelijk impact te vergroten. Uitgangspunt is de Brabantse norm voor bestuurlijke weerbaarheid. De aanpak is gericht op impactrijke acties en een weerbare overheid en maatschappij.

Ondermijning als hoofdthema

Waarom is dit onderwerp ook in de komende jaren van belang? Zichtbaar het verschil maken houdt enerzijds in een korte (lokale) zichtbare klap maken en anderzijds een aanpak die een langere adem vergt maar wel structureler het criminele verdienmodel verstoort. Lokale en regionale partners en gremia hebben elkaar daarbij nodig: de inhoud staat voorop, de institutionele actoren en gremia staan met elkaar in verbinding en ondersteunen elkaar. Volledige integraliteit van de aanpak heeft zeker voordelen, maar mag geen doel op zich zijn. Of er nu mono, multi of integraal wordt samengewerkt: voorop staat het realiseren van impact. Commitment is hierbij essentieel. Wat is nodig om een vuist te maken tegen georganiseerde criminaliteit en ondermijning? » verbinding tussen gemeenten, basisteams, regio’s en (private) partners en daarbij samen optrekken; » een samenhangende aanpak van preventie, weerbaarheid en verstoring. Uitgangspunt: voorkomen, oprollen en afpakken! » bevoegdheden, kennis, kunde, intelligence en interventies in onderlinge afstemming inzetten; » De Brabantse weerbaarheidsnorm: overal in de regio moeten de dijken even hoog zijn; » Zoek verbinding met Zorg- en Veiligheidshuizen en het Sociaal Domein. Focus voor de komende periode op het aanpakken van ondermijning binnen de vijf thema’s: 1. Cocaïne; 2. Synthetische drugs; 3. Hennep; 4. Witwassen; 5.

Mensenhandel (zie prioriteit 5). Daardoor: » wordt (boven)regionaal meer scherpte aangebracht in de gezamenlijke opgave; » is het mogelijk om lokaal/regionaal te bepalen welke vitale schakels binnen de criminele industrie het meest kansrijk zijn om succesvol aan te pakken (onder andere door de ‘crimescript-methodiek’).

Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026

Ambitie voor 2023-2026: In de periode 2023 - 2026 wordt de ingezette lijn voortgezet en verder uitgebouwd. We hebben hierbij de volgende ambities: » Het vergroten van de actiegerichtheid; » Interventies zijn zichtbaar en hebben impact; » Focus binnen prioriteiten en inzet op lokaal en regionaal niveau, zonder daarbij flexi biliteit te verliezen; » Structuur volgt inhoud; » Efficiënte en effectieve inzet vindt plaats op repressie (georganiseerde criminaliteit) én op preventie (ondermijning, i.c.m. aanpak wijken, jeugd en zorg); » De samenwerking uitbouwen met de Koninklijke Marechaussee, Douane en Zorg- en Veiligheidshuizen; » Versterken van de informatiepositie; » Blijvend inzetten op bestuurlijke en maatschappelijke weerbaarheid en het vergroten van bestuurlijk afpakken; » We leggen een stevig fundament voor een weerbare overheid door ons te conformeren aan de Brabantse Norm Weerbare Overheid.

Wat gaan we de komende jaren doen? » De aanpak van ondermijning in Oost-Brabant bestaat uit concrete en impactrijke interventies door actie op lokaal, bovenlokaal en regionaal niveau. De TF-RIEC ondersteunt en faciliteert de impactrijke actiegerichtheid van de weerbare partners. » We optimaliseren de bestaande governance structuren continu. De Basisteamdriehoek-plus blijft hierbinnen leidend in het keuzeproces. » Wederkerigheid: lokale en regionale partners helpen elkaars doelstellingen te bereiken en prioriteren samen daar waar nodig. Samen maken we het verschil! » We versterken ons gezamenlijk fundament voor een weerbare overheid door ons te confor meren aan de Brabantse Norm Weerbare Overheid.

Samen bouwen aan een veilig Oost-Brabant

Ambtelijk en bestuurlijk platform: » Actieberaad » Actietafel

Concept versie 27 Juni 2022

Factsheet Mensenhandel  (prioriteit 5) Inleiding

Mensenhandel is een bijzondere vorm van ondermijnende criminaliteit, omdat bij mensenhandel altijd sprake is van direct slachtofferschap. Dit onderwerp is tevens geprioriteerd in de Nationale Veiligheidsagenda.

Waarom is dit onderwerp ook de komende jaren van belang? » Mensenhandel vormt een grove inbreuk op de menselijke waardigheid en de lichamelijke en geestelijke integriteit van slachtoffers; » Op lokaal en regionaal niveau ontbreekt voldoende zicht op aard en omvang mensenhandel in het algemeen en in het bijzonder op de vormen criminele uitbuiting en arbeidsuitbuiting; » Slachtoffers blijven nog (te) vaak onder de radar; » De jonge leeftijden van daders en slachtoffers van seksuele en criminele uitbuiting zijn erg zorgwekkend; » Daders en slachtoffers verplaatsen zich door de regio en door het land heen; » Onvoldoende (bruikbare) signalen mensenhandel bereiken de overheid.

Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026

Vooruitblik / ambitie: Concreet wil de Regionale Tafel Mensenhandel zich de komende jaren richten op de volgende punten: » Het voorkomen van jonge slachtoffers (vooral bij seksuele- en criminele uitbuiting) door te realiseren dat instanties zoals scholen, jeugdwerkers, hulpverlening de instrumenten hebben voor juiste voorlichting onder jongeren over weerbaarheid en risico’s inzake criminele aspecten; » Het zicht vergroten op arbeidsuitbuiting middels de pilot die eind 2020 is gestart; » Meer aandacht voor burgers in een kwetsbare positie; » Het ondersteunen van ketenpartners in het verhogen van awareness en herkennen van signalen door o.a. de ontwikkeling van een regionale, duurzame (e-)training; » Het Basisniveau Bestuurlijke Aanpak Mensenhandel doorontwikkelen; » Het versterken van de integrale aanpak mensen handel waarbij ook wordt gekeken met welke andere Programmaraden samengewerkt kan worden; » Het verder versterken en borgen van de verbinding tussen partners met betrekking tot het herkennen en delen van (en acteren op) signalen.

Wat gaan we de komende jaren doen? » Overgaan tot actie! Niet meer stukken en notities produceren, maar overgaan tot actie. Dit geldt voor alle probleemgebieden. Daarvoor is bestuurlijke betrokkenheid, verantwoordelijkheid en eigenaarschap van belang. » Het zicht op (zeer) jonge daders en slachtoffers ontbreekt. De pilot Sentinel is uitermate geschikt om het gewenste inzicht te krijgen. Idealiter gaat de pilot, die nu binnen Oost-Brabant loopt, landelijk draaien. Mensenhandel moet zichtbaar gemaakt worden. » Voorkomen waterbedeffect door verbinding lokaal en regionaal, maar zeker ook nationaal tot stand te brengen. » Regionale Tafel Mensenhandel is “probleem- eigenaar” maar heeft alle partners binnen onze regio nodig voor de uitvoering. Daarvoor zijn integrale samenwerking (ook tussen de verschillende domeinen) en het zorgen voor een stevige basis ook hier van essentieel belang. » Mensenhandel zal vaker onderwerp van gesprek moeten zijn in de verschillende Driehoeken en de Bestuurlijke Regiegroep. De Regionale Tafel Mensenhandel zal dit agenderen (bijvoorbeeld middels een nieuwsbrief met actualiteiten). » Mensenhandel is (al lang) niet meer een groot stedelijk probleem en komt overal voor. Het is daarom cruciaal dat alle partners mensenhandel kunnen en willen signaleren en daar de juiste instrumenten voor hebben. Trainingen zijn daarbij essentieel.

Ambtelijk en bestuurlijk platform: » Regionale Tafel Mensenhandel » Expertgroep Mensenhandel

Samen bouwen aan een veilig Oost-Brabant

Concept versie 27 Juni 2022

Inhoudelijke hoofdstukken  Trends en ontwikkelingen  Zorg en Veiligheid (prioriteit 1)  Digitale Veiligheid (prioriteit 2) “ Maatschappelijke onrust (prioriteit 3)  Ondermijning (prioriteit 4)  Mensenhandel (prioriteit 5)

Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026

Samen bouwen aan een veilig Oost-Brabant

Concept versie 27 Juni 2022

Trends en ontwikkelingen 

Inleiding:

De overheid ziet zich op het brede terrein van veiligheid gesteld voor veel en steeds complexer wordende maatschappelijke opgaven. In dit hoofdstuk worden, zonder volledig te kunnen zijn, enkele trends en ontwikkelingen beschreven die nu en in de komende jaren een rol zullen spelen in onze samenleving. Internationale ontwikkelingen hebben steeds meer invloed op het leven in ons land. Gebeurtenissen elders in de wereld kunnen direct tot reacties leiden in onze Oost-Brabantse dorpen of steden. Al eerder is geconstateerd dat criminaliteit (maar ook maatschappelijke onrust) niet gebonden is aan lands-, provincie- of gemeentegrenzen. Het bestuur, Openbaar Ministerie en Politie moeten daarom steeds meer (zowel mono- als multidisciplinair) handelen vanuit het besef dat er in toenemende mate sprake is van onderlinge afhankelijkheid, waarbij de partners niet los van elkaar kunnen opereren (waarbij elke partner zijn eigen bevoegdheden heeft).

Trends en ontwikkelingen:

Welke trends en ontwikkelingen beschrijven we in dit hoofdstuk? 1. De wereld na de coronapandemie; 2. Maatschappelijke ontwikkelingen; 3. Ontwikkelingen rondom digitalisering (bedreigingen én kansen); 4. Verharding ondermijnende criminaliteit; 5. Daling traditionele criminaliteit; 6. Maatschappelijke en sociale onrust bedreigen de samenleving; 7. Toename van incidenten met kwetsbare personen en/of personen met onbegrepen gedrag.

De afgelopen 2 jaar stond ons leven in het teken van corona. Een wereldwijde pandemie waarvan sommigen dachten dat die zich niet meer voor zou doen. Ten tijde van het schrijven van dit RVP is niet duidelijk hoe lang we nog te maken hebben met deze pandemie en de gevolgen hiervan. Corona heeft gevolgen gehad voor bijna alle aspecten van ons leven en dus ook op de veiligheidscijfers: zo zijn er minder inbraken gepleegd. Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit waren al in opmars voor corona, maar de stijging van deze delicten heeft door de coronapandemie nog een extra “boost” gekregen. Voorzichtigheid is echter geboden bij een te makkelijke interpretatie van deze cijfers en ontwikkelingen. Het is thans niet duidelijk of de stijging of daling van delictsoorten blijvend is of een eenmalig gevolg van de pandemie. Daarnaast is Rusland in februari 2022 Oekraïne binnengevallen. Deze oorlog zal naar verwachting langere tijd duren en heeft onder andere geleid tot de grootste vluchtelingenstroom in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog. Ten tijde van het opstellen van deze versie van het RVP valt nog niet te zeggen wat de verdere consequenties zullen zijn voor ons land (en onze regio) op het vlak van economie, vluchtelingenstromen en (digitale) veiligheid.

Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026

1. De wereld na de coronapandemie: Zoals vaker in dit document zal worden opgemerkt: de toekomst is onzeker en we weten niet hoe de situatie rondom corona zich verder ontwikkelt. Er zijn in principe 5 scenario’s voor wat betref corona: 1. Terug naar normaal (corona is verdwenen); 2. Corona wordt endemisch (corona wordt beschouwd als een “griep+” met enkele golven); 3. Corona is in Nederland onder controle, maar in sommige andere landen niet (hetgeen af en toe nog voor problemen kan zorgen); 4. Corona blijft een reëel gevaar en vraagt een continue strijd (met af en toe ook weer noodzakelijke maat regelen); 5. Het coronavirus blijft een groot gevaar (o.a. door nieuwe varianten) en een wereldwijd probleem.

2. Maatschappelijke ontwikkelingen: Verschillende maatschappelijke, sociale en demo grafische ontwikkelingen hebben direct invloed op ons leven. Zo zet de vergrijzing in ons land verder door. De grijze druk is de verhouding tussen het aantal personen van 65 jaar of ouder en het aantal personen van 20 tot 65 jaar. In 2000 bedroeg de grijze druk 21,9 en in 2020 bedroeg die reeds 33,1 en in 2021 steeg die door naar 33,7. Dit heeft gevolgen voor veel aspecten van de samenleving. Ouderen zijn bijvoorbeeld kwetsbaarder als het gaat om sommige vormen van criminaliteit. De bevolkingssamenstelling heeft ook gevolgen voor de arbeidsmarkt: het is voor veel werkgevers lastig om vacatures in te vullen en verwacht wordt dat de komende jaren meer arbeidsmigranten naar Brabant zullen komen. In onze provincie werken naar schatting meer dan 100.000 arbeidsmigranten die een enorme bijdrage leveren aan de Brabantse economie, maar zij zijn vaak ook kwetsbaar als het gaat om misstanden en uitbuiting (mensenhandel). Daarnaast gaat de huisvesting van arbeidsmigranten soms gepaard met overlast en criminaliteit. De huidige arbeidsmarkt heeft ook gevolgen voor de inzet van de verschillende partners. Het vinden van geschikt personeel is niet eenvoudig. De vraag is groot en het aanbod is relatief klein. Bij de politie is sprake van meer uitstroom dan instroom door het relatief oude personeelsbestand.

Dit leidt tot krapte in de capaciteit. In het verdere proces van opsporing en vervolging zien we dat o.a. het tekort aan rechters de strafrechtketen voor grote uitdagingen stelt. De opgave blijft om voor slachtoffers en verdachten een rechtvaardig straf proces efficiënt en effectief te kunnen uitvoeren.3 Sinds de introductie van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) in mei 2018 wordt er kritischer naar privacy gekeken. Dat maakt een effectieve aanpak van fraude en criminaliteit niet eenvoudiger. Tevens wordt er door de toeslagenaffaire 3

Ook binnen andere organisaties is er sprake van beperkte capaciteit wat zijn doorwerking heeft in het veiligheidsveld. Zo zijn er bijvoorbeeld wachtlijsten binnen de GGZ en de Jeugdzorg.

Samen bouwen aan een veilig Oost-Brabant

Concept versie 27 Juni 2022

kritisch (en vaak zelfs wantrouwend) naar de overheid gekeken. Tegelijkertijd zien we dat door corona de overheid meer in het privédomein is gekomen met dringende adviezen over aantal bezoekers per dag per huishouden en de verplichting om 1,5 meter afstand te bewaren in verschillende situaties. Daar waar de één een QR-code ziet als een veilige manier om de samenleving van het slot te krijgen, zal een ander dat zien als een inbreuk op zijn of haar privacy. Deze discussies zijn zeker ook relevant voor het veiligheidsdomein. Naast corona zijn er meer maatschappelijke thema’s die de komende jaren prominent op de politieke en bestuurlijke agenda zullen staan: de sociaaleconomische situatie, klimaattransitie, internationale veiligheid, inclusiviteit en diversiteit. Ook deze thema’s hebben directe invloed op wonen, werken en (samen)leven in Oost-Brabant en daarmee ook op onze organisaties en hun werkzaamheden.4 Organisaties zullen vaker worden aangesproken op deze onderwerpen en ter verantwoording worden geroepen hetgeen ook weer kan leiden tot polarisatie en verdeeldheid in de samenleving.

Zie ook het rapport “Politie voor Iedereen” uit mei 2021.

3. Kansen en bedreigingen rondom digitalisering: Onze samenleving is de afgelopen jaren steeds verder gedigitaliseerd. De coronacrisis heeft deze digitalisering nog een extra impuls gegeven: thuiswerken, digitaal vergaderen, webwinkels en corona-apps. Mensen zijn praktisch non-stop digitaal actief en een groot deel van het leven van sommige jongeren speelt zich voornamelijk digitaal af. Digitalisering biedt kansen (ook op het terrein van veiligheid zoals bijvoorbeeld in de opsporing en aanpak van criminele feiten), maar brengt ook (nieuwe) risico’s met zich mee. Traditionele vormen van criminaliteit raken steeds meer verweven met digitale criminaliteit. Ook een deel van de ondermijnende criminaliteit vindt digitaal plaats zoals de handel in wapens of drugs op het darkweb of bitcoins als crimineel betaalmiddel. De NCTV waarschuwt in haar Cybersecuritybeeld5 van juni 2021 dat cyberaanvallen het zenuwstelsel van de maatschappij aantasten. Door de mondiale spanningen (zoals de oorlog in Oekraïne en sancties tegen Rusland) en doordat het een lucratief verdienmodel is neemt het aantal hacks toe; vermoed wordt dat veel hacks (op bedrijven, overheids- of kennisinstellingen) worden aangestuurd vanuit landen als Rusland of China (al of niet met medeweten van de autoriteiten6).

Opsporing en vervolging worden bemoeilijkt doordat veel cybercriminelen hun feiten plegen vanuit het buitenland. Grensoverschrijdende samenwerking in opsporing en preventie is daarom noodzaak.

Het Cybersecuritybeeld Nederland (CSBN) wordt jaarlijks opgesteld door de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) in samenwerking met het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) 6 Of in ieder geval zonder dat de autoriteiten er in die landen tegen optreden zolang geen doelen in eigen land worden aangevallen. 5

Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026

Concept versie 27 Juni 2022

De komende jaren zullen we steeds vaker worden geconfronteerd met nieuwe vormen van gedigitaliseerde criminaliteit en cybercrime die thans nog niet bekend zijn. Vrijwel elke vorm van criminaliteit heeft tegenwoordig wel een digitale variant. Gelet op de complexiteit rondom opsporing en vervolging is het belangrijk dat de kans om slachtoffer te worden wordt geminimaliseerd. Daarbij heeft elke actor in de samenleving zijn eigen verantwoordelijkheid: de burger, profit en non-profit instellingen én de overheid. Cybercrime of gedigitaliseerde criminaliteit is financieel zeer lucratief en criminelen hoeven zelf niet digitaal vaardig te zijn om zich hiermee bezig te houden (“cybercrime as a service7”). Overigens leidt digitalisering zeker niet alleen tot dreigingen, maar biedt het ook kansen (zeker in een tijd van personeelstekort in vele sectoren). In het veiligheidsdomein kan de inzet van digitale middelen ondersteunend werken: van de inzet van sensoren voor veiligheid en leefbaarheid tot de mogelijkheden op het terrein van datatechnologie. Sommige van deze nieuwe technieken (van kunstmatige intelligentie tot quantum computing8) kunnen ons juist ook helpen om criminaliteit te bestrijden.

Overigens moet de overheid rekening houden met het feit dat dus niet iedereen even digitaal vaardig is en dat sommige burgers nieuwe technologieën zoals bijvoorbeeld 5G wantrouwen, hetgeen uiteindelijk weer kan leiden tot extremisme of radicalisering. Naast het feit dat dus niet alle inwoners van ons land even digitaal vaardig zijn, zal de overheid ook moeten investeren in de digitale competenties van haar medewerkers.

Via het darkweb kunnen “digibeten” cybercrime bestellen bij meer cybervaardige criminelen. 8 Met een kwantumcomputer kunnen gigantische hoeveelheden data worden geanalyseerd waaruit dan weer patronen kunnen worden gedestilleerd. Dit kan nieuwe wetenschappelijke inzichten opleveren die leiden tot enorme revolutie voor de wetenschap. 7

4. Verharding ondermijnende criminaliteit: Ondermijnende criminaliteit is en blijft een groot probleem in ons land en zeker in onze (strategisch gelegen) regio Oost-Brabant. Zo is het aantal door de politie aangetroffen productielocaties van synthetische drugs 5 jaar op een rij gestegen.9 De (criminele) infrastructuur, de strategische ligging, de ervaring met de productie van synthetische drugs, de relatief lage pakkans en het (onjuiste) beeld dat er in ons land licht gestraft wordt zijn redenen dat internationale bendes Nederland (en ook onze regio) hebben uitgekozen als uitvalsbasis. Kortom: de ondermijnende en ontwrichtende effecten van de georganiseerde criminaliteit zijn moeilijk te overschatten en helaas is de verwachting dat dit niet zal afnemen. Zo is de handel van drugs zeer lucratief en is het gebruik van drugs in bepaalde milieus (en op veel evenementen) nog steeds breed geaccepteerd. Een bijkomend probleem vormt het frequente gebruik van excessief geweld dat gepaard gaat met de georganiseerde criminaliteit. Opvallend is de flexibilisering in de ondermijning: daar waar geld te verdienen is, stappen criminelen in. Criminelen maken gebruik van kwetsbare personen (zoals bij mensenhandel), locaties, branches en bedrijfsvormen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11809178/1