22046.10 - Bijlage 8.3 - Plan Mer Deel A Hoofdrapport
Tekst van het document
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021 Deel A - hoofdrapport
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021 Deel A - hoofdrapport
Rapportnummer:
P186126.006
Naam opdrachtgever:
Gemeente Best de heer T. Baudoin
Adres opdrachtgever:
Postbus 50 5680 AB BEST
Opstellers:
Evelyne Coopmann – van Overbeek Koen Albers Henk Ullenbroeck
Status:
definitief t.b.v. ontwerp
Datum:
13 april 2021
Vestigingen te Nijmegen, Vught, Baexem en Voerendaal St. Stevenskerkhof 2 6511 VZ Nijmegen T (024) 322 45 79 info@pouderoyentonnaer.nl pouderoyentonnaer.nl
Op onze dienstverlening zijn de DNR 2011 van toepassing die u vindt op pouderoyentonnaer.nl
Inhoud Samenvatting ............................................................................................................ 4 1
Inleiding ............................................................................................................ 17 1.1 Herziening van het bestemmingsplan buitengebied ............................................................ 17 1.2 Milieueffectrapport met focus op milieugevolgen veehouderij .......................................... 17 1.3 Begrenzing plangebied ......................................................................................................... 18 1.4 Leeswijzer ............................................................................................................................. 19
2
Beleidskaders ruimtelijke ordening en beleidskeuzen bestemmingsplan ............ 20 2.1 Provinciale beleidskaders ..................................................................................................... 20 2.2 Structuurvisie buitengebied ................................................................................................. 23 2.3 Beleidskeuzen voor het Bestemmingsplan Buitengebied Best ............................................ 25
3
2.3.1
Nota van uitgangspunten ................................................................................................................ 25
2.3.2
Gebiedsbestemmingen .................................................................................................................... 28
2.3.3
Bestemmingswijze bestaande veehouderijen ................................................................................. 29
2.3.4
Bestemmingswijze voor (vrijkomende) agrarische bedrijven .......................................................... 31
2.3.5
Bestemmingswijze overige agrarische bedrijven - boomteelt ......................................................... 32
2.3.6
Bestemmingswijze niet-agrarische bedrijven en recreatie .............................................................. 33
Ontwikkeling veehouderij ................................................................................. 34 3.1 Omvang en spreiding veehouderij nu en ontwikkeling in het verleden............................... 34 3.2 Waarmee worden effecten vergeleken? .............................................................................. 36 3.3 Onderzochte scenario’s ........................................................................................................ 37
4
Ontwikkeling overige bedrijven ......................................................................... 41 4.1 Niet-agrarische bedrijven en recreatie ................................................................................. 41 4.2 Overige agrarische bedrijven (niet-veehouderijbedrijven) .................................................. 41
5
Milieueffecten ammoniak, geur en fijn stof ....................................................... 44 5.1 Inleiding ................................................................................................................................ 44 5.2 Stikstof en Natura2000 gebieden ......................................................................................... 44 5.2.1
Kaders stikstof en Natura2000 ........................................................................................................ 44
5.2.2
Natura 2000 gebieden ..................................................................................................................... 45
5.2.3
Milieugebruiksruimte stikstof (ammoniak) ..................................................................................... 46
5.2.4
Milieugebruiksruimte stikstof (stikstofoxiden) ................................................................................ 49
5.2.5
Effecten scenario’s........................................................................................................................... 50
5.2.6
Aanvullende analyse per veehouderijbedrijf ................................................................................... 53
5.2.7
Betekenis voor het bestemmingsplan ............................................................................................. 54
5.3 Geur ...................................................................................................................................... 55 5.3.1
Kaders geur ...................................................................................................................................... 55
5.3.2
Milieugebruiksruimte geur .............................................................................................................. 56
5.3.3
Effecten scenario’s........................................................................................................................... 57
5.3.4
Betekenis voor het bestemmingsplan ............................................................................................. 61
5.4 Fijn stof en endotoxinen ....................................................................................................... 62
6
5.4.1
Kaders fijn stof en endotoxinen ...................................................................................................... 62
5.4.2
Milieugebruiksruimte fijn stof en endotoxinen ............................................................................... 65
5.4.3
Effecten scenario’s........................................................................................................................... 68
5.4.4
Betekenis voor het bestemmingsplan ............................................................................................. 71
Overige milieueffecten ..................................................................................... 72 6.1 Overige effecten ontwikkelingen veehouderijen ................................................................. 72 6.1.1
Landschap, cultuurhistorie en archeologie ...................................................................................... 72
6.1.2
Geluid .............................................................................................................................................. 73
6.1.3
Verkeer ............................................................................................................................................ 74
6.1.4
Bodem en water .............................................................................................................................. 74
6.1.5
Gezondheid...................................................................................................................................... 74
6.1.6
Klimaatadaptatie en duurzame energie .......................................................................................... 78
6.2 Effecten ontwikkelingen boomteelt ..................................................................................... 80 6.2.1
Mogelijke milieueffecten ................................................................................................................. 80
6.2.2
Natte natuurparels en attentiegebieden NNB ................................................................................. 80
6.2.3
Mogelijkheden om negatieve effecten uit te sluiten ....................................................................... 82
6.3 Effecten overige ontwikkelingen .......................................................................................... 82 6.3.1
Teeltondersteunende voorzieningen .............................................................................................. 83
6.3.2
Mestbewerking ................................................................................................................................ 84
6.3.3
Huisvesting arbeidsmigranten ......................................................................................................... 84
6.3.4
Minicampings .................................................................................................................................. 85
Vestigingen te Nijmegen, Vught, Baexem en Voerendaal St. Stevenskerkhof 2 6511 VZ Nijmegen T (024) 322 45 79 info@pouderoyentonnaer.nl pouderoyentonnaer.nl
Op onze dienstverlening zijn de DNR 2011 van toepassing die u vindt op pouderoyentonnaer.nl
P186126.006
Samenvatting Herziening van het bestemmingsplan buitengebied De gemeente Best werkt aan een integrale herziening van het bestemmingsplan voor het buitengebied. De gemeente moet elke tien jaar het bestemmingsplan actualiseren en het geldende bestemmingsplan voor het buitengebied is onherroepelijk geworden in 2010. Het geldende bestemmingsplan sluit ook niet meer aan op de bestuurlijke ambities van de gemeente en door de herziening van het bestemmingsplan kunnen provinciale beleidsregels uit de Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant worden opgenomen in het bestemmingsplan. Er is geen doelstelling om een volledig nieuwe koers te bepalen voor het buitengebied van Best. Vanuit de Nota van uitgangspunten (2017) omtrent de actualisatie van het bestemmingsplan en vanuit de impact op het milieu zijn de volgende ontwikkelingsmogelijkheden het meest relevant voor het milieueffectrapport (MER): Gebiedsbestemmingen: een regeling voor agrarische gebieden in relatie tot mogelijke aantasting van natuur-, landschaps- en cultuurhistorische waarden in het buitengebied. Bestemmingswijze agrarische bedrijven en niet-agrarische bedrijven in relatie tot mogelijke effecten van ontwikkelingen van agrarische en niet-agrarische bedrijven in het buitengebied voor omwonenden, andere functies en de waarden in het buitengebied.
Milieueffectrapport met focus op mogelijke milieugevolgen veehouderij Het voorgenomen planologisch beleid voor de veehouderij kan worden aangemerkt als een kader voor latere m.e.r.-(beoordelings)plichtige besluiten, te weten besluiten over de omgevingsvergunning van veehouderijen met een omvang boven de drempelwaarde. Om die reden dient voor het bestemmingsplan de m.e.r.-procedure te worden doorlopen en is een milieueffectrapport (MER) opgesteld, met de focus op de mogelijke milieugevolgen van de ontwikkeling van veehouderijen in relatie tot de planologische ruimte die is opgenomen in het bestemmingsplan buitengebied. Begin 2019 is een Notitie reikwijdte en detailniveau (NRD) opgesteld. Deze notitie beschrijft de opzet en inhoud van het op te stellen MER. Iedereen kon een zienswijze geven op de inhoud van de NRD en aangeven wat in het milieueffectrapport moet worden onderzocht. Op basis van de NRD en ingediende zienswijzen is vervolgens het MER opgesteld en zijn de milieueffecten van het bestemmingsplan inzichtelijk gemaakt. Het ontwerp bestemmingsplan en het MER worden ter inzage gelegd met de mogelijkheid tot het inbrengen van zienswijzen. Vervolgens worden de milieugevolgen van de alternatieven, de ingebrachte zienswijzen en adviezen meegewogen bij de vaststelling van het bestemmingsplan door de gemeenteraad.
4
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021– Deel A
P186126.006
Onderzochte scenario’s In het MER worden de mogelijke milieueffecten ten gevolge van het nieuwe bestemmingsplan in beeld gebracht. Omdat niet bekend is hoe de ontwikkeling er exact uit gaat zien (welke bedrijven gaan stoppen, welke bedrijven gaan groeien) is er gewerkt met ontwikkelscenario’s. Er zijn voor de veehouderij twee scenario’s onderzocht: een trendmatig scenario en een worstcase scenario. Uit een trendanalyse blijkt dat komende 10 jaar de trend naar minder, maar grotere veebedrijven zal doorzetten. Bij deze ontwikkeling nemen groeiende veehouderijen grond, productierechten, ammoniakrechten en (in geval van hokdieren) stalderingsmeters over van de stoppende bedrijven. Gezien de beperkte hoeveelheid veehouderijen in Best, het aanzienlijke deel dat als blijver en groeier aangemerkt wordt en het feit dat er enkele grote ondernemers zijn met meerdere iv-locaties in eigendom, is het waarschijnlijk dat groeiers deze ook van stoppers buiten de gemeente Best zullen overnemen. Trendmatig scenario Uit BVB-gegevens volgt een afname van de vergunde omvang van de veestapel in Best. Binnen de gemeente Best geven de CBS-cijfers (landbouwtellingen) afwijkende cijfers, waardoor deze niet betrouwbaar genoeg zijn om te gebruiken voor de correctie van de veestapel. De afwijking tussen vergunde dieraantallen en werkelijke dieraantallen is gebaseerd op provinciale CBS-cijfers (2019).
Dit geeft een realistisch beeld van de trendmatige ontwikkeling. Bij het gebruiken van de provinciale CBS-cijfers zijn de diercategorieën die niet in de gemeente Best aanwezig zijn buiten beschouwing gelaten. De trend binnen de provincie Noord-Brabant is dat bij een gelijkblijvende of groeiende veestapel het aantal bedrijven gestaag afneemt (schaalvergroting). Worstcase scenario Het worstcase scenario gaat uit van maximale benutting van de planologische mogelijkheden die het nieuwe bestemmingsplan biedt. Met toepassing van het worstcase scenario wordt invulling gegeven aan de verplichting om de maximale mogelijkheden van het bestemmingsplan in beeld te brengen. Spreiding en ontwikkeling agrarische bedrijven in Best.
Waarmee zijn de milieueffecten vergeleken? Voor het MER is het van belang om te bepalen wat de huidige situatie is en welke ontwikkelingen voorzien zijn. De huidige situatie is gebaseerd op vergunningen en meldingen van veehouderijbedrijven in combinatie met de planologisch legale situatie. De vergunde dieraantallen kunnen afwijken van de werkelijk gehouden dieraantallen. Voor de voortoets Wet natuurbescherming moet uitgegaan worden van de feitelijke, planologisch legale situatie. Hiervoor is de vergunde situatie gecorrigeerd voor veebezetting op basis van een gemiddeld bezettingspercentage van 80% (afgeleid van CBS-gegevens). Over de autonome ontwikkelingen in de referentiesituatie moet al besluitvorming hebben plaatsgevonden. De belangrijkste hiervan zijn het landelijke Besluit emissiearme huisvesting en de provinciale Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant (IOV). Hierin staan wettelijke eisen opgenomen voor de maximale emissies van ammoniak en fijnstof die veehouderijbedrijven mogen uitstoten.
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021 – Deel A
5
P186126.006
De volgende drie referentiesituaties zijn in het MER in beeld gebracht: 1) Huidige vergunde situatie; 2) Huidige vergunde situatie met CBS-correctie voor veebezetting. Dit is de referentie voor de Voortoets in het kader van de Wet Natuurbescherming. 3) Huidige vergunde situatie met CBS-correctie voor veebezetting en alle bedrijven voldoen aan het Besluit emissiearme huisvesting (Beh) én Interim Omgevingsverordening NoordBrabant (IOV). Dit is de referentie voor het MER. In juni 2020 waren er binnen de gemeente Best 58 locaties met een vergunning of melding voor het houden van vee en hiervan zijn 41 locaties (71%) aan te merken als een volwaardig agrarisch bedrijf (conform het geldende bestemmingsplan een bedrijf >35 Nge, ofwel vanaf 0,5 fte). Dit zijn vooral gespecialiseerde varkens-, melkrundvee- en pluimveebedrijven en enkele gemengde bedrijven. Bijna 30% van de in 2019 vergunde veehouderijbedrijven had een omvang van minder dan 0,5 fte (volwaardige arbeidskrachten). Dit zijn gemengde bedrijven, paardenhouderijen en schapenhouderijen. Een groot deel is was in 2019 al gestopt met de veehouderijactiviteiten of was aan het afbouwen, maar beschikte nog wel over een vergunning. Of de vergunning stond nog geregistreerd in WEB BVB, terwijl planologisch geen sprake meer is van een veehouderij.
Binnen het plangebied zijn in het eerste kwartaal van 2021 alle vergunde en tevens planologisch legale veehouderijen aan te merken als volwaardig. Eén veehouderij uitgezonderd, maar deze locatie heeft een gunstige ligging en geschikt voor ontwikkeling tot een volwaardige veehouderij. De veehouderijen bevinden zich voornamelijk in het westelijke deel van het plangebied rondom buurtschappen Aarle en Driehoek (overwegend melkvee en pluimvee) en in het noorden en noordoosten van het plangebied rondom buurtschap De Vleut (overwegend varkens en vleeskalveren). Er is geen sprake van een sterke concentratie van meerdere veehouderijen op één plek. De nertsenhouderij ligt ten zuidwesten van Best, op relatief korte afstand van de bebouwde kom. De voormalige veehouderijbedrijven liggen vooral in de bebouwingslinten van de buurtschappen. Veel van deze locaties zijn nu woonboerderijen. In 2019 waren in Best de volgende overige agrarische bedrijven aanwezig (bron: CBS 2020): 26 akkerbouwbedrijven 16 tuinbouwbedrijven, open grond: o 9 boomkwekerijen (incl. vaste planten) o 7 tuinbouwbedrijven (groenten) 3 glastuinbouwbedrijven (boomkwekerij en/of vaste planten onder glas), waarvan 1 glastuinbouwbedrijf binnen het plangebied. De ontwikkeling van de akkerbouw is samengegaan met schaalvergroting. Het aantal tuinbouwbedrijven, met name boomkwekerijen (incl.
vaste planten), is stabiel gebleven in de periode 2010-2019. Alle groententeelt bedrijven zijn beëindigd en de tuinbouw op open grond betreft alleen nog boomteelt. De algehele trendmatige ontwikkeling laat zien dat ook bij de overige agrarische bedrijven sprake is van schaalvergroting en dat het teeltoppervlak per bedrijf toe neemt. De boomteelt op open grond vormt hierop een uitzondering, aangezien in de gemeente Best zowel het aantal bedrijven als het teeltoppervlak de laatste jaren licht is afgenomen. Het gemiddeld oppervlak per bedrijf ligt in Best in 2019 iets onder het landelijk gemiddelde.
6
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021– Deel A
P186126.006
Beoordeling effecten onderzochte scenario’s In het MER (deel B) zijn de effecten van de onderzochte scenario’s op verschillende aspecten in beeld gebracht en vergeleken met de referentiesituatie. Per aspect worden één of meer criteria gebruikt voor de effectbeoordeling. De effecten worden kwalitatief beoordeeld met de zevenpuntsbeoordelingsschaal zoals weergegeven in navolgende tabel. Tabel effectscores
Score ++ + 0/+ 0 0/--
Omschrijving Zeer positief ten opzichte van de referentiesituatie Positief ten opzichte van de referentiesituatie Licht positief ten opzichte van de referentiesituatie Neutraal Licht negatief ten opzichte van de referentiesituatie Negatief ten opzichte van de referentiesituatie Zeer negatief ten opzichte van de referentiesituatie
Relevante milieuaspecten De ontwikkeling van de veehouderij kenmerkt zich door een aantal prominente gevolgen voor de leefomgeving en het milieu, die in het MER aan de orde komen. Het betreft, min of meer in afnemende volgorde van impact: Natuur Geur Fijn stof Landschap, cultuurhistorie en archeologie Geluid Verkeer Water en bodem Gezondheid Bij de ontwikkeling van boomteelt ziet het afwegingskader toe op het voorkomen van aantasting van landschappelijk waardevolle openheid en/of negatieve gevolgen voor de waterhuishouding (verdrogende effecten). Effectscores Natuur Criterium Stikstofdepositie op beschermingsgebieden Wet natuurbescherming (Natura2000) * Stikstofdepositie op Wav-gebieden en overige natuur Verdroging in beschermingsgebieden Wet natuurbescherming en NNB / Natte natuurparels Soortenbescherming Wet natuurbescherming
Trendmatig scenario +
Worstcase scenario --
+ 0
-0
-
--
Score:++ = zeer positief; + = positief; 0/+ = licht positief; 0 = neutraal; 0/- = licht negatief; -= negatief; - - = zeer negatief * geen rekening houdend met de stikstof(plafond)regeling in het bestemmingsplan
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021 – Deel A
7
P186126.006
Voor een toetsing aan de randvoorwaarden van de Wet natuurbescherming is de vergelijking met de waarden voor Huidige Situatie – CBS correctie het belangrijkste, als een zo goed mogelijke benadering van de huidige feitelijke, legale situatie (de vergelijkingsbasis voor de Wet Natuurbescherming). Het trendmatig scenario resulteert in een afname van de ammoniakemissie en stikstofdepositie. Deze afname is het gevolg van de IOV-eisen. Het worstcase scenario gaat ten opzichte van de huidige situatie + CBS correctie gepaard met een toename van de stikstofdepositie op de Natura 2000-gebieden (ook op overige natuurgebieden die niet beschermd worden door de Wet natuurbescherming). Een toename kan vanwege de gevoeligheid van de beschermde gebieden en de bestaande overbelaste situatie leiden tot een aantasting van de natuurlijke kenmerken van die gebieden. Het is niet uit te sluiten dat een toename van de stikstofdepositie niet kan leiden tot een aantasting van de natuurlijke kenmerken van die gebieden. Een maximale benutting van de geboden planologische mogelijkheden kan dus in theorie leiden tot een sterke toename van de emissie en depositie van stikstof (vooral in de vorm van ammoniak) op de beschermde Natura2000-gebieden. Het bestemmingsplan past zonder een aanvullende regeling niet binnen de kaders van de Wet Natuurbescherming.
Bij het opnemen van een stikstofregeling kunnen negatieve effecten op stikstofgevoelige natuurgebieden worden voorkomen. In het bestemmingsplan is daarom een stikstofemissieplafond opgenomen. Om te voorkomen dat de huidige hydrologische situatie van hydrologisch kwetsbare natuurgebieden (voorheen natte natuurparels genoemd) verder verslechtert wordt er een beschermingsbeleid gevoerd. Er is een hydrologisch standstill van toepassing in deze gebieden en in de beschermingszone er omheen. Conform de Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant is in het bestemmingsplan Buitengebied Best 2021 voor betreffende gronden de aanduiding ‘Overige zone – attentiegebied natuur netwerk brabant’ opgenomen en voorzien van een omgevingsvergunningplicht. Enkele bestaande boomteeltbedrijven liggen binnen de attentiezone waterhuishouding rondom De Mortelen/Velderbosch en De Scheeken. Nieuwe of grootschalige onttrekkingen (vanaf 10 m3/uur) in de beschermingszones zijn uitgesloten. Binnen ‘Attentiegebied natuur netwerk brabant’ / attentiezone waterhuishouding krijgen bestaande boomteeltpercelen de aanduiding ‘boomteelt’ en zonder deze aanduiding is (nieuwe) boomteelt alleen toegestaan via een omgevingsvergunning. De mogelijkheden voor nieuwe boomteeltpercelen zullen hierdoor niet leiden tot verdrogingseffecten in hydrologisch kwetsbare natuurgebieden binnen de NNB en Natura2000.
In het kader van de Wet natuurbescherming zijn voor de soortenbescherming vooral de kap van bomen, de aanpassing van bestaande bebouwing en de realisatie van nieuwe bebouwing zaken die mogelijk leiden tot effecten. Hoe groter de aanpassing, hoe groter de kans dat beschermde soorten hier hinder van ondervinden. Bij het worstcase scenario kan het grootste effect ontstaan door uitbreidingen binnen bestaand bouwblokken en uitbreidingen van bouwblokken.
8
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021– Deel A
P186126.006
Effectscores Geur Het trendmatig scenario (niet rekening houdend met voorgrondnormen uit de gemeentelijke geurverordening) zorgt ten opzichte van de referentiesituatie voor een lichte toename van de geuremissie en geurbelasting buiten de bebouwde kom. Deze toename wordt veroorzaakt door het opvullen van de latente ruimte in de vergunningen en ontwikkelingsmogelijkheden van intensieve veehouderijen binnen het bouwblok. Het worstcase scenario (wel en niet rekening houdend met voorgrondnormen uit de gemeentelijke geurverordening) zorgt ten opzichte van de referentiesituatie voor een forse toename van de geuremissie en geurbelasting binnen en buiten de bebouwde kom. Hierbij wordt latente ruimte maximaal opgevuld en in overbelaste situaties gebruik gemaakt van de zogenaamde 50%-regel in de Wet geurhinder en veehouderij (helft van de geurwinst mag gebruikt worden voor uitbreiding). Totale effectscores geur
Criterium
Leefklimaat binnen de bebouwde kom Leefklimaat buiten de bebouwde kom
Trendmatig scenario
Worstcase scenario
Met toepassing geurnormen geurverordening 0 0/-
Met toepassing geurnormen geurverordening -
Worstcase scenario
---
Score:++ = zeer positief; + = positief; 0/+ = licht positief; 0 = neutraal; 0/- = licht negatief; -= negatief; - - = zeer negatief
De extra geurhinder t.o.v. de referentiesituatie wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door de veronderstelde opvulling van de latente ruimte in de vergunningen. Het actief intrekken van niet‐ benutte ruimte (vergunning en planologisch) kan het risico op ongewenste opvulling van vergunningen beperken. Voor een deel wordt hier momenteel in voorzien door de provinciale beleidsregels voor intern en extern salderen (Regeling natuurbescherming Noord-Brabant) op basis waarvan latente ruimte niet ingezet mag worden voor saldering. De cumulatieve geurnormen die op basis van de IOV in het bestemmingsplan Buitengebied Best 2021 worden opgenomen voor ruimtelijke ontwikkelingen, zorgen voor een bescherming tegen een toename van de achtergrondbelasting van geur, die wel mogelijk zou zijn als er alleen een toetsing plaatsvindt op basis van de gemeentelijke geurnormen voor de voorgrondbelasting. Er is onzekerheid over de relatie tussen de berekende geurbelasting en de kans op hinder. Deze onzekerheid heeft niet van direct invloed op de effectvergelijking van de scenario’s maar is wel van belang om de effecten van een hoge geurbelasting voor omwonenden te kunnen duiden.
Bureau Gezondheid, Milieu & Veiligheid van de GGD Brabant/Zeeland (Bureau GMV) en het Institute for Risk Assessment Sciences (IRAS) van Universiteit Utrecht onderzochten in 2014 de relatie tussen geurbelasting afkomstig van veehouderijen en de ervaren geurhinder in Noord-Brabant en NoordLimburg. De resultaten bevestigen volgens de GGD signalen dat er bij gegeven geurbelasting aanzienlijk meer geurhinder voorkomt dan op basis van de Handreiking Wgv (Wet geurhinder veehouderij) te verwachten zou zijn.
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021 – Deel A
9
P186126.006
GGD-Nederland heeft in het kader van het uitgevoerd onderzoek uit 2014 (GGD en IRAS) en de landelijke evaluatie van de geurregelgeving een advies gegeven m.b.t. de maximale hoogte t.a.v. de achtergrondbelasting. Zij gaan daarbij uit van een maximale achtergrondbelasting van circa 5 Ou voor objecten binnen de bebouwde kom en 10 Ou voor objecten buiten de bebouwde kom. In Best zijn er in de bebouwde kom en het buitengebied in totaal 193 verblijfsobjecten zijn (ca. 1,5% van alle verblijfsobjecten) waar de berekende cumulatieve geurbelasting uit stallen (vergunde geuremissie) hoger is dan de gezondheidskundige advieswaarden van GGD GHOR Nederland, maar waarvan de cumulatieve geurbelasting lager is dan de normen zoals deze zijn opgenomen in de Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant. Effectscores Fijn stof Totale effectscores fijn stof –endotoxinen
Criterium
Bedrijfsvoering – fijn stof en endotoxinen Verkeer – fijn stof Fijn stof en gezondheid
Trendmatig scenario
Worstcase scenario
0/0/-
--
Trendmatig Worstcase scenario scenario met toepassing endotoxine toetsingskader 0/0/0/0 -
Score:++ = zeer positief; + = positief; 0/+ = licht positief; 0 = neutraal; 0/- = licht negatief; -= negatief; - - = zeer negatief
De gemeente stuurt op het voorkomen en beperken van een te hoge blootstelling aan fijn stof door in het bestemmingsplan het type veehouderij vast te leggen (diersoorten) en omschakelingen naar diersoorten waarbij mogelijk sprake is van risico’s niet toe te staan. Het bestemmingsplan bevat geen mogelijkheden voor omschakeling naar pluimvee, geiten of nertsen. Omschakelen naar varkens en uitbreiding van dierenverblijven kan alleen onder de voorwaarden dat sprake is van een goed woon- en leefklimaat en een goede leefkwaliteit en daarbij dient aangetoond te worden dat voldaan wordt aan de relevante wet- en regelgeving en gemeentelijk beleid op gebied van gezondheid en fijn stof. Dit geeft de gemeente ook de mogelijkheid om nieuwe inzichten t.a.v. volksgezondheid en omwonenden te betrekken bij een nieuwe afweging. In het worstcase scenario ontstaat door de toename van de fijn stof concentratie met name een verslechtering van het woon- en leefklimaat in het westen van het plangebied rondom en ten zuiden van Aarle. In dit deel van het plangebied zitten enkele pluimveehouderijen in elkaars nabijheid en zijn op relatief korte afstand meerdere woningen aanwezig.
Als hier het voorlopig toetsingskader voor endotoxinen wordt toegepast zal de worstcase ontwikkeling van de fijn stof concentratie in het worstcase scenario een stuk minder negatief zijn, aangezien in bestaande situaties waar woningen binnen de endotoxinen-risicocontour liggen de fijn stof emissie niet mag toenemen. Het bestemmingsplan kan leiden tot een toename van verkeersbewegingen in het buitengebied. Een toename aan verkeersbewegingen veroorzaakt ook een toename aan fijn stof emissies. De toename van fijn stof emissies is bij het worstcase alternatief groter dan bij het trendmatig groeialternatief.
10
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021– Deel A
P186126.006
De jaargemiddelde achtergrondconcentratie van fijn stof (PM10) in het buitengebied van Best ligt ruim onder de EU-norm (maximum jaargemiddelde) van 40 μg/m3. Het gezondheidsadvies van de WHO voor fijn stof (PM10) bestaat uit een maximum jaargemiddelde concentratie van 20 μg/m3. De jaargemiddelde concentratie fijnstof resulteert rondom de bestaande pluimveehouderijen in het trendmatig scenario en het worstcase scenario ter plaatse van omliggende woningen in een overschrijding van de gezondheidskundige advieswaarde. De gemeente Best past het voorlopig toetsingskader endotoxinen toe, echter dit is geen wet- en regelgeving. Zonder toepassing van het voorlopig toetsingskader endotoxinen zijn de effecten voor endotoxinen gelijk aan de effecten voor de fijn stof emissies. Indien de gemeente Best toepassing geeft aan het voorlopig toetsingskader endotoxinen zal een toename in fijn stof emissie bij de pluimveehouderijen in het westelijk deel van het plangebied niet toegestaan zijn en de effecten in beide scenario’s minder negatief zijn. Er bevinden in de gemeente Best 47 verblijfsobjecten binnen een individuele en/of cumulatieve risicocontour, die die op basis van het voorlopige toetsingskader worden blootgesteld aan situaties boven de gezondheidskundige advieswaarde m.b.t. endotoxinen van 30 EU/m3. Deze bevinden zich allemaal in het buitengebied.
Als de bedrijfswoningen behorende bij een varkens- of pluimveehouderij buiten beschouwing worden gelaten is dit slechts 4% van de verblijfsobjecten in het buitengebied.
Effectscores bodem en water Totale effectscores bodem en water
Criterium
Invloed op bodemstructuur en geomorfologische waarden Effect op het grond- en oppervlaktewatersysteem Effect op bodemkwaliteit en grond- en oppervlaktewaterkwaliteit
Trendmatig scenario
Worstcase scenario
0/-
-
0
0
0/-
-
Score:++ = zeer positief; + = positief; 0/+ = licht positief; 0 = neutraal; 0/- = licht negatief; -= negatief; - - = zeer negatief
Binnen het plangebied ligt geen grondwaterbeschermingsgebied, maar wel het waterwingebied ‘Son’ met daaromheen een boringsvrije zone. Uitgangspunt is dat veehouderijen door maatregelen geen emissies naar het grond- en oppervlaktewater veroorzaken. Door de attentiezones waterhuishouding vast te leggen in het bestemmingsplan met de aanduiding ‘overige zone – attentiegebied natuur netwerk brabant’ en in deze zones via gebruiksregels extra/grotere grondwateronttrekkingen niet toe te staan, worden significant negatieve effecten door verdroging uitgesloten. Daarbij krijgen bestaande boomteelt percelen de aanduiding ‘boomteelt’. Op percelen zonder deze aanduiding wordt nieuwe boomteelt niet toegestaan zonder omgevingsvergunning. De gemeente kan via een ontheffing van de gebruiksregels toestemming geven, indien er door de initiatiefnemer wordt onderbouwd dat er geen effecten zullen optreden.
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021 – Deel A
11
P186126.006
Effectscores landschap, cultuurhistorie en archeologie Totale effectscores landschap
Criterium
Trendmatig scenario
Beïnvloeding van specifieke landschappelijke patronen/objecten en elementen.
Worstcase scenario
-
--
Score:++ = zeer positief; + = positief; 0/+ = licht positief; 0 = neutraal; 0/- = licht negatief; -= negatief; - - = zeer negatief
Totale effectscores cultuurhistorie en archeologie
Criterium
Trendmatig scenario
Beïnvloeding cultuurhistorische waarden Beïnvloeding van archeologische waarden
Worstcase scenario
0/0
0
Score:++ = zeer positief; + = positief; 0/+ = licht positief; 0 = neutraal; 0/- = licht negatief; -= negatief; - - = zeer negatief
Best maakt onderdeel uit van gebiedspaspoort Meierij, dat wordt gekenmerkt als ‘kleinschalig mozaïek aan de benedenloop van beken, rijk aan populieren’. De provincie wil het karakter van de Meierij als groen hart van Brabant versterken. Onder meer door mogelijkheden te bieden voor menging van functies in het buitengebied en verbreding van de landbouw, het versterken en verbinden van Het Groene Woud met andere natuurgebieden, in te zetten op een duurzame waterhuishouding en het versterken van de recreatieve structuur. In het noorden van het plangebied ligt Nationaal landschap Het Groene Woud. De afwisseling tussen waardevol natuur- en cultuurlandschap met hoge cultuurhistorische waarden is groot op kleine schaal. De verwevenheid tussen ecologische en landbouwbelangen is vanwege deze afwisseling aanzienlijk. Op basis van overeenkomsten in abiotische kenmerken, ontstaansgeschiedenis, karakteristiek en grondgebruik kan het buitengebied van Best worden onderverdeeld in grofweg drie landschappelijke eenheden:
12
Broekontginningslandschap in het noorden: Hier ligt het cultuurhistorisch landschap Groene Woud en liggen de Natte Natuurparels (onderdeel NNB) De Mortelen/Velderbosch en De Scheeken. Een kenmerkend cultuurhistorisch aspect is de zeer kleinschalige afwisseling van (broek)bosjes, houtsingels, bomenrijen (vooral populieren) en kleine graslandjes. Een aantal van de landschapselementen heeft historische waarde. Binnen De Mortelen en De Scheeken is een aantal historisch geografische lijnen aanwezig en er is sprake van een aantal historische groenstructuren. De indicatieve archeologische waarde is laag binnen nagenoeg het hele deelgebied.
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021– Deel A
P186126.006
Kampenlandschap in het midden: Dit landschapstype bestaat uit kleinschalige akkerlanden, omgeven door houtsingels en houtwallen. De buurtschappen De Vleut en Aarle zijn specifieke landschappelijke eenheden. De indicatieve archeologische waarde is middelhoog tot hoog in een groot deel van dit gebied.
Heidelandschap in het zuiden: Dit landschap is een heideontginnings- en heidebebossingslandschap. De Nieuwe Heide in het zuidoosten van de gemeente Best is van oorsprong een relatief hooggelegen heideterrein op stuifzandruggen. Het landschap is besloten van karakter door de aanwezige naaldhoutbossen. In de bosgebieden ligt een aantal nieuwe open heideterreinen met vennen. Geheel in het westen van de Nieuwe Heide ligt het Langven. De Aarlesche Heide wordt gekenmerkt door landduinen en is (half) open van karakter.
Ruimtelijke ontwikkelingen kunnen vanwege bouwmassa van invloed zijn op het landschap. Het effect op archeologische waarden is beperkt, omdat gebieden met archeologische verwachtingswaarden zijn voorzien van een dubbelbestemming (Waarde – Archeologie), die het verrichten van onderzoek naar archeologische waarden verplicht stelt. De invloed van de ontwikkelingsruimte voor met name agrarische bedrijven op landschap, cultuurhistorie en archeologie is zeer beperkt, omdat ruimtelijke ontwikkelingen alleen mogelijk zijn wanneer voldaan wordt aan een breed scala aan landschappelijke en ruimtelijke kwaliteitseisen. In beide scenario’s is de invloed van de ontwikkelingsruimte voor met name agrarische bedrijven op landschap, cultuurhistorie en archeologie zeer beperkt ten opzichte van de referentiesituatie, omdat ruimtelijke ontwikkelingen, met name wijzigingen van veehouderijbedrijven, alleen mogelijk zijn wanneer voldaan wordt aan een breed scala aan landschappelijke en ruimtelijke kwaliteitseisen.
Effectscores verkeer Totale effectscores verkeer
Criterium
Gevolgen voor de verkeersafwikkeling Gevolgen voor de verkeersveiligheid
Trendmatig scenario
Worstcase scenario
0/0/-
-
Omdat de verkeersafwikkeling momenteel geen probleem is in het buitengebied, is de verwachting dat de wegenstructuur voldoende capaciteit heeft om een mogelijke toename van (vracht)verkeer veroorzaakt door de mogelijkheid van de uitbreiding van veehouderijen in het trendmatig scenario en worstcase scenario te verwerken.
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021 – Deel A
13
P186126.006
Effectscores geluid Totale effectscores geluid
Criterium
Invloed op geluidhinder
Trendmatig scenario
Worstcase scenario
0/-
-
Score:++ = zeer positief; + = positief; 0/+ = licht positief; 0 = neutraal; 0/- = licht negatief; -= negatief; - - = zeer negatief
Het plangebied grenst aan de woonkern Best. Binnen het plangebied liggen de buurtschappen Aarle en De Vleut. In de buurtschappen is sprake van gemengde activiteiten; een combinatie van wonen, agrarische bedrijven en lichte bedrijfsactiviteiten. Er zijn binnen het plangebied geen geluidgevoelige gebouwen en terreinen gelegen zoals scholen en zorginstellingen. Binnen het plangebied of in de omgeving van het plangebied zijn geen stiltegebieden aangewezen. Een groot deel van het plangebied bestaat uit natuur of is aangewezen als Zone Beperkingen veehouderij. Ook rondom de woonkern Best ligt de zone Beperkingen veehouderij. Hier heeft de intensieve veehouderij geen ontwikkelingsmogelijkheden. In de omgeving van de buurtschappen Aarle en De Vleut kan uitbreiding van intensieve veehouderij wel plaatsvinden en kan daarmee zorgen voor een toename van de geluidsbelasting.
Effectscores klimaatadaptatie en duurzame energie Totale effectscores klimaatadaptatie en duurzame energie
Criterium
Effecten klimaatsverandering Effecten door ontwikkelingen duurzame energie
Trendmatig scenario
Worstcase scenario
0 0
0 0
Score:++ = zeer positief; + = positief; 0/+ = licht positief; 0 = neutraal; 0/- = licht negatief; -= negatief; - - = zeer negatief
Klimaatverandering kan ook in het buitengebied van Best gevolgen hebben. De gevolgen van wateroverlast, hitte en droogte hebben verschillende effecten op de beheertypen en natuursoorten, maar ook op type ondergrond, gebruik, en biotische en abiotische factoren zoals waterkwaliteit. De transitieopgave van de landbouw en het vergroten van de biodiversiteit zijn verbonden met klimaatverandering. De gemeente Best heeft duurzaamheid en duurzame ontwikkeling hoog in het vaandel. De gemeenteraad zet bij de invulling van dit thema met name in op het bereiken van een energieneutrale en afvalloze samenleving in 2030. Het buitengebied heeft specifieke kenmerken die kansen bieden om invulling te geven aan deze doelstellingen. Aanvullend op de Structuurvisie Buitengebied is door de gemeente Best een ruimtelijk beleidskader opgesteld voor de mogelijkheden om installaties en/of bouwwerken ten behoeve voor opwekking van duurzame energie in het buitengebied te realiseren. Dit beleidskader is echter nog niet vastgesteld en daarom niet opgenomen in het bestemmingsplan. Het bestemmingsplan bevat daardoor ook geen ontwikkelingsmogelijkheden voor duurzame energie zoals zonnepanelenvelden en windmolens. Hiervoor moet een buitenplanse procedure doorlopen worden.
14
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021– Deel A
P186126.006
Effectscores gezondheid Totale effectscores gezondheid
Criterium
Veehouderij en gezondheid - geur en gezondheid 1 - fijn stof en gezondheid - endotoxinen en gezondheid Boomteelt op gezondheid Externe veiligheid
Trendmatig scenario
Worstcase scenario
0/0/0/0 0
-0
Trendmatig Worstcase scenario scenario met toepassing endotoxine toetsingskader en handreiking veehouderij en gezondheid 0 0/nvt nvt 0/0 0 nvt nvt nvt nvt
Score:++ = zeer positief; + = positief; 0/+ = licht positief; 0 = neutraal; 0/- = licht negatief; -= negatief; - - = zeer negatief 1 Uitgaande van gemeentelijke geurnormen in de geurverordening
De gemeente stuurt door per locatie het type veehouderij (diersoort) vast te leggen en omschakelingen naar diersoorten waar er mogelijk sprake is van risico’s alleen buitenplans toe te staan. Dit geeft de gemeente meer mogelijkheden om nieuwe inzichten t.a.v. volksgezondheid en omwonenden te betrekken bij een nieuwe afweging. De gemeente Best hanteert ook het voorlopig endotoxine toetsingskader bij vergunningenprocedures en ruimtelijke procedures voor veehouderijen en voor nieuwe kwetsbare functies in de omgeving van veehouderijen. Met toepassing van dit toetsingskader kan een toename van het blootstellingsrisico voorkomen worden, maar andersom ook worden voorkomen dat bij functiewijzigingen op VAB-locaties woningen of andere gevoelige functies binnen endotoxine risico-contouren worden toegevoegd. De GGD adviseert over gebieden met 15 of meer veehouderijen in een straal van 1 kilometer van een burgerwoning om een halt toe te roepen aan de toename van het aantal bedrijven en oplossingen te zoeken voor het terugdringen van de emissies fijnstof, endotoxinen en ammoniak. De gemeente kan in gebieden met veel overlast en een sterke concentratie van veehouderijen, per locatie het aantal dieren begrenzen en via het ruimtelijk instrumentarium sturen op beperking van emissies.
Binnen het plangebied is echter geen sprake van een dergelijke concentratie van veehouderijen met veel overlast, waardoor hiervoor in de gemeente Best geen noodzaak is. In verband met de mogelijkheden die het bestemmingsplan biedt voor boomteelt en vaste planten teelt op open grond moeten gezondheidseffecten ten gevolge van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen beoordeeld worden. Dit in verband met de risico’s voor de volksgezondheid vanwege eventuele blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen via drift. Met de term drift wordt de hoeveelheid gewasbeschermingsmiddel bedoeld, dat bij het spuiten buiten het agrarisch perceel op de grond terecht kan komen en/of op hoogte door de lucht passeert.
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021 – Deel A
15
P186126.006
Buiten de Attentiezone waterhuishouding is nieuwe boomteelt toegestaan. Op basis van jurisprudentie wordt een spuitzone voor bebouwing aangehouden van 50 meter, gemeten vanaf de bestemmingsgrens. Deze 50 meter is in diverse uitspraken van de Raad van State (bijvoorbeeld de uitspraak van 23 september 2009 in zaak nr. 200900570/1/R2) als “in het algemeen niet onredelijk” bevonden en geldt als een vaste richtafstand waar gemotiveerd van kan worden afgeweken. De externe veiligheidsrisico’s zullen niet veranderen ten gevolge van het nieuwe bestemmingsplan, omdat alleen de bestaande situaties worden vastgelegd en geen ontwikkelingsmogelijkheden worden geboden voor activiteiten met externe veiligheidsrisico’s. Aangezien geen sprake is van mogelijke significante milieueffecten ten aanzien van externe veiligheid is er geen noodzaak om dit thema nader te onderzoeken in dit MER. Wel is de veiligheidsregio in het kader van het nieuwe bestemmingsplan om advies gevraagd. Hieruit volgt dat bij nieuwe ontwikkelingen de beleidsregels ‘Bereikbaarheid en bluswatervoorziening’ worden toegepast. Vervolg van de procedure Het ontwerp van het bestemmingsplan en het planMER worden ter inzage gelegd met de mogelijkheid tot inbrengen van zienswijzen. De ingebrachte zienswijzen en adviezen (waaronder advies van de Commissie voor de m.e.r.) worden meegewogen bij de vaststelling van het bestemmingsplan.
16
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021– Deel A
P186126.006
1 Inleiding 1.1
Herziening van het bestemmingsplan buitengebied
De gemeente Best werkt aan een integrale herziening van het bestemmingsplan voor het buitengebied. De juridisch-planologische regeling voor het buitengebied zoals opgenomen in het geldende bestemmingsplan Buitengebied Best 2006 (vastgesteld 21 januari 2008 en in 2010 onherroepelijk geworden) sluit niet meer aan op de bestuurlijke ambities zoals vastgelegd in de Structuurvisie buitengebied (gemeente Best; 2016) en de beleidsregels in de Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant (provincie Noord-Brabant, 2019 - 2020) die in het bestemmingsplan moeten worden opgenomen, onder andere met betrekking tot de uitbreidingsmogelijkheden voor de veehouderij. Daarnaast vragen maatschappelijke ontwikkelingen om actualisering, onder andere de problematiek van toenemende vrijkomende agrarische bebouwing (VAB), de toegenomen aandacht voor gezondheidseffecten van veehouderijen en opwekking van duurzame energie in het buitengebied. Vanuit de richtinggevende uitspraken in de Nota van uitgangspunten (gemeenteraad Best; 2 oktober 2017) omtrent de actualisatie van het bestemmingsplan en vanuit de impact op het milieu zijn de volgende ontwikkelingsmogelijkheden het meest relevant voor in het milieueffectrapport (MER): Gebiedsbestemmingen: een regeling voor agrarische gebieden in relatie tot mogelijke aantasting van natuur-, landschaps- en cultuurhistorische waarden in het buitengebied.
Bestemmingswijze agrarische bedrijven en niet-agrarische bedrijven in relatie tot mogelijke effecten van ontwikkelingen van agrarische en niet-agrarische bedrijven in het buitengebied voor omwonenden, andere functies en de waarden in het buitengebied. Bij de voorbereiding van het bestemmingsplan buitengebied is al aandacht gegeven aan de milieuaspecten die samenhangen met de actualisatie van het bestemmingsplan buitengebied. Zo is in de Nota van uitgangspunten (2017) en het voorontwerp bestemmingsplan buitengebied (2019) al uitgebreid ingegaan op de ontwikkelingsmogelijkheden van veehouderijen in relatie tot emissies en immissies van ammoniak, geur en fijn stof. Daarnaast is er een Notitie reikwijdte en detailniveau (NRD) opgesteld, als eerste stap in de m.e.r.-procedure.
1.2
Milieueffectrapport met focus op milieugevolgen veehouderij
Het voorgenomen planologisch beleid voor de veehouderij kan worden aangemerkt als een kader voor latere m.e.r.-(beoordelings)plichtige besluiten, te weten besluiten over de omgevingsvergunning van veehouderijen met een omvang boven de drempelwaarde. Om die reden dient voor het bestemmingsplan de m.e.r.-procedure te worden doorlopen en is een milieueffectrapport (MER) opgesteld, met de focus op de mogelijke milieugevolgen van de ontwikkeling van veehouderijen in relatie tot de planologische ruimte die is opgenomen in het bestemmingsplan buitengebied. Daarnaast worden ook de milieugevolgen van de ontwikkeling van overige agrarische bedrijven (waaronder boomteelt) en niet-agrarische bedrijven in het buitengebied beoordeeld.
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021 – Deel A
17
P186126.006
1.3
Begrenzing plangebied
Het plangebied is gelijk aan de gemeentegrens van Best. De volgende gebieden vallen buiten het plangebied: De kern/bebouwde kom Best; Aquabest; Woningsbouwproject Aarle; Woningbouwproject Steegsche Velden; (Particuliere) projecten die in procedure zijn. Daarnaast maken enkele specifieke locaties geen onderdeel meer uit van het plangebied. Dit zijn locaties waar na vaststelling van het bestemmingsplan ‘Buitengebied Best 2006’ in een afzonderlijk (postzegel)bestemmingsplan een specifieke regeling is opgenomen. De gemeente wenst voor deze locaties de specifieke, veelal gedetailleerde bestemmingsplanregeling in stand te houden. Deze locaties zijn daarom buiten het plangebied gehouden. Het gaat om de volgende plannen: Bestemmingsplan Van der Valk hotel Best; Uitbreiding BestZoo, De Vleut; Rotonde en parkeerweide Het Groene Woud; Oude Baan 36 (omschakeling naar een agrarisch loonbedrijf); Weginfrastructuur omgeving Eindhoven Noordwest, Oirschot en Best. Een aantal overige (particuliere), meer algemene planherzieningen waarvoor een onherroepelijke vaststellingsprocedure is doorlopen, zijn wel zoveel mogelijk opgenomen in het plangebied. Dit betreft onder meer het museumpark, landgoed Kleinbroek, enkele Ruimte voor Ruimte ontwikkelingen en enkele wijzigingsplannen. Dat geldt ook voor het gebied ten zuiden van bedrijventerrein Breeven en Rijksweg A58.
Het plangebied van de Structuurvisie Groene Mantel met rode knopen maakt gedeeltelijk onderdeel uit van het nieuwe bestemmingsplan Buitengebied Best 2021.
Studiegebied De effecten van de m.e.r.-(beoordelings)plichtige activiteiten kunnen verder reiken dan het plangebied. Bij de beschrijving van de mogelijke effecten zal voor een aantal milieuthema’s sprake zijn van een groter beïnvloedingsgebied dan het plangebied, omdat sprake kan zijn van mogelijke effecten buiten het plangebied. Bijvoorbeeld de stikstofbelasting op natuurgebieden in de wijde omgeving van het plangebied ten gevolge van ammoniakemissies uit stallen van veehouderijen. De omvang van studiegebied verschilt daarom per milieuthema en is gelijk aan of ruimer dan het plangebied.
18
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021– Deel A
P186126.006
Figuur 1: Plangebied (paars omlijnd) Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021
1.4
Leeswijzer
Het MER is opgebouwd uit Deel A, Deel B en Deel C. Deel A is het hoofdrapport en Deel B bevat de onderbouwing daarvan. Deel C zijn de bijlagen, waaronder kaartmateriaal, een overzicht van wet- en regelgeving en een verklarende woordenlijst. Voorliggende rapportage betreft Deel A: het hoofdrapport.
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021 – Deel A
19
P186126.006
2 Beleidskaders ruimtelijke ordening en beleidskeuzen bestemmingsplan 2.1
Provinciale beleidskaders
Van Reconstructieplan naar Verordening ruimte en Interim Omgevingsverordening In april 2005 hebben Provinciale Staten zeven reconstructieplannen vastgesteld, waaronder het gebied De Meijerij waartoe de gemeente Best behoort. Het buitengebied is in het Reconstructieplan verdeeld in extensiveringsgebieden, verwevingsgebieden en landbouwontwikkelingsgebieden. Het beleid voor de intensieve veehouderij zoals dat in de reconstructieplannen is vastgesteld is deels overgenomen in de provinciale Verordening Ruimte en op een aantal onderdelen aangescherpt, mede naar aanleiding van de behandeling van het Burgerinitiatief over de negatieve gevolgen en schaalvergroting in de intensieve veehouderij. De Verordening ruimte is voor het eerst in april 2010 vastgesteld. Sinds 2010 zijn er verordeningen vastgesteld in 2011, 2012 en 2014. De in maart 2014 vastgestelde verordening verschilde wezenlijk van de voorgaande versies, waarbij de naam wijzigde naar Verordening ruimte 2014. In juli 2015 is de Verordening ruimte 2014 geheel opnieuw vastgesteld in een geconsolideerde versie. Bij de laatste wijziging van de regels in juli 2017 is de naam gewijzigd in Verordening ruimte Noord-Brabant.
In de provinciale Structuurvisie ruimtelijke ordening staat welke ruimtelijke doelen de provincie wil bereiken en heeft de provincie ruimtelijke keuzes gemaakt. De provincie onderscheidt vier ruimtelijke structuren: de groenblauwe structuur, het landelijk gebied, de stedelijke structuur en de infrastructuur. Met de herziening van de Structuurvisie Ruimtelijke Ordening en de Verordening Ruimte, is het onderscheid tussen verwevingsgebieden en landbouwontwikkelingsgebieden komen te vervallen. Landbouwontwikkelingsgebieden hebben vanuit de provinciale optiek geen functie meer. De functie van extensiveringsgebied is wel behouden. Daarvoor is een aparte aanduiding opgenomen: “Beperkingen veehouderij”. Daarnaast is het provinciale beleid in de Verordening Ruimte gebaseerd op het uitgangspunt dat ontwikkelruimte verdiend moet worden met stappen in verduurzaming. Dit uitgangspunt geldt voor alle veehouderijen, dus niet alleen op de intensieve veehouderijen. Om de gewenste transitie naar een zorgvuldige veehouderij te ondersteunen, worden voorwaarden gesteld aan ontwikkelingen van veehouderijen. De criteria voor de stappen in verduurzaming zijn ingevuld met een maatlat, de Brabantse Zorgvuldigheidscore Veehouderij (BZV).
De basis voor die systematiek wordt gelegd door de huidige omvang van alle veehouderijen vast te leggen, zowel qua omvang van het bouwperceel als omvang van de oppervlakte van gebouwen. Voor veehouderijen is in de verordening het volgende systeem uitgewerkt: Hoofdregel: de bebouwing wordt op de muur begrensd, er wordt geen uitbreiding toegelaten van bestaande bouwblokken en er is geen omschakeling of VAB-vestiging van veehouderijen mogelijk. Dit betekent dat iedere ontwikkeling van veehouderijen - ook binnen toegekende bouwblokken wordt stil gelegd.
20
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021– Deel A
P186126.006
Uitzondering: aan alle veehouderijen buiten het gebied Beperking veehouderij kan ontwikkelingsruimte geboden worden (uitbreiding bebouwing binnen het vigerende bouwblok, uitbreiding bouwblokken tot maximaal 1,5 hectare en omschakeling naar een veehouderij tot ten hoogste 1,5 hectare), mits dit bijdraagt aan de ontwikkeling van een zorgvuldige veehouderij. Hieraan zijn diverse voorwaarden verbonden, zoals een zorgvuldige dialoog en normen voor geur en fijn stof op gebiedsniveau. Grondgebonden veehouderijen die gelegen zijn in de zone “Beperkingen veehouderij” (= de voormalige extensiveringsgebieden) kunnen uitbreiden tot een bouwblok van maximaal 1,5 hectare. De provincie Noord-Brabant wil een betere spreiding van de veestapel en tegelijkertijd leegstand van stallen voorkomen. Om dit te realiseren is in de gewijzigde Verordening ruimte van 2017 de zogenaamde ‘staldering’ in het leven geroepen. De stalderingsregels werken rechtstreeks door in gemeentelijke bestemmingsplannen. Door deelname aan de stalderingsregeling kunnen stallen ten behoeve van de hokdierhouderij worden uitgebreid. Aan de andere kant ontvangen stoppende hokdierhouderijen een vergoeding voor het slopen van (oude) stallen. Staldering betekent concreet dat er voor elke nieuwe m2 stal elders in de deelregio 1,1 m2 stal moet worden afgebroken of gebruikt voor een andere bestemming.
Dit geldt voor al het vee dat in gebouwen wordt gehouden, met uitzondering van de melkveehouderij. Er zijn zes deelregio’s in Midden en Oost-Brabant benoemd. De gemeente Best is in een regio ingedeeld samen met de gemeenten Son en Breugel, Nuenen, Gerwen en Nederwetten, Eindhoven, Geldrop-Mierlo, Veldhoven, Waalre, Heeze-Leende, Valkenswaard en Cranendonck.
Figuur 2 De zes deelregio’s waar staldering van toepassing is (Bron: provincie Noord-Brabant, 2017)
Op 25 oktober 2019 hebben Provinciale Staten de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant (hierna: IOV) vastgesteld. De IOV betreft een samenvoeging van verschillende regelingen op provinciaal niveau met betrekking tot de fysieke leefomgeving, waaronder de Verordening ruimte. De IOV is een eerste stap op weg naar een definitieve omgevingsverordening. De definitieve omgevingsverordening wordt naar verwachting in 2021 vastgesteld en gaat vervolgens tegelijk met de Omgevingswet van kracht. Volgens de huidige planning treedt de Omgevingswet op 1 januari 2022 in werking. In de definitieve omgevingsverordening worden, in tegenstelling tot de IOV, ook beleidswijzigingen verwerkt.
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021 – Deel A
21
P186126.006
De Interim omgevingsverordening Noord-Brabant (hierna: IOV) heeft een beleidsneutraal karakter, vervangt zes provinciale verordeningen en heeft de status van: Milieuverordening Verordening natuurbescherming Verordening ruimte Verordening water Verordening wegen Verordening Ontgronden Op 14 februari 2020 hebben Provinciale Staten een eerste regelwijziging van de IOV vastgesteld. Deze wijziging ging om wijziging van de datum waarop specifieke veehouderijen verouderde stalsystemen moeten aanpassen aan Brabantse emissie-eisen, in het kader van de (voormalige) Verordening natuurbescherming Noord-Brabant. Op 7 juli 2020 is een tweede regelwijziging in ontwerp vastgesteld. Deze wijziging verschuift onder andere de datum, waarop veehouderijen (die in juli 2017 voldeden aan het Beh) hun verouderde stalsystemen aangepast moeten hebben, van 1 januari 2022 naar 1 januari 2024. Veehouders krijgen hierbij de keuze om op bedrijfsniveau aan de emissiereductie-eisen te voldoen of op stalniveau. De IOV is bepalend voor de regeling en wijze van bestemmen van agrarische bedrijven. Hierin staan regels waarmee een gemeente rekening moet houden bij het ontwikkelen van bestemmingsplannen. De verordening bevat instructieregels aan gemeenten welke moeten worden toegepast bij een nieuw bestemmingsplan, waaronder de basisprincipes voor een evenwichtige toedeling van functies.
Basisprincipes voor een evenwichtige toedeling van functies en bevordering ruimtelijke kwaliteit • Zorgplicht voor een goede omgevingskwaliteit: door een evenwichtige toedeling van functies zorgen voor een goede omgevingskwaliteit en een veilige, gezonde leefomgeving. • Zorgvuldig ruimtegebruik: de toedeling van functies moet in beginsel plaatsvinden binnen bestaand stedelijk gebied of bestaande bouwpercelen, behalve als er feitelijk of vanuit kwalitatieve overwegingen onvoldoende ruimte is en de uitbreiding op basis van de overige instructieregels aan gemeenten is toegestaan. • Toepassing van de lagenbenadering: dit omvat de effecten op: - de ondergrond, zoals de bodem, het grondwater en archeologische waarden; - de netwerklaag, zoals infrastructuur, natuurnetwerk, energienetwerk, waterwegen. - de bovenste laag zoals cultuurhistorische en landschappelijke waarden, de omvang van de functie en de bebouwing, de effecten op bestaande en toekomstige functies, de effecten op volksgezondheid, veiligheid en milieu.
• Meerwaarde creatie: een evenwichtige benadering van de economische, ecologische en sociale aspecten die in een gebied en bij een ontwikkeling zijn betrokken, waaronder: - de mogelijkheid om opgaven en ontwikkelingen te combineren waardoor er meerwaarde ontstaat; - de bijdrage van een ontwikkeling aan andere opgaven en belangen dan die rechtstreeks met de ontwikkeling gemoeid zijn.
22
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021– Deel A
P186126.006
Kwaliteitsverbetering van het landschap Elke ontwikkeling buiten bestaand stedelijk gebied moet bijdragen aan de zorg voor behoud en bevordering van de ruimtelijke kwaliteit. Dit betekent dat ruimtelijke ontwikkelingen in landelijk gebied gepaard moeten gaan met een fysieke verbetering van de landschappelijke kwaliteit. Dit moet financieel, juridisch en feitelijke geborgd worden in het plan. De verbetering omvat o.a. een verplichte landschappelijke inpassing, wegnemen van verharding en sloop van bebouwing.
Figuur 3 Ligging vergunde veehouderijen (WEB BVB maart 2020) binnen specifieke gebieden aangewezen in de Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant
2.2
Structuurvisie buitengebied
Het gemeentelijk ruimtelijke beleid voor het buitengebied van Best is vastgelegd in de Structuurvisie buitengebied. Vitaal vooruitzicht. Samen doen! , vastgesteld op 4 april 2016. De Structuurvisie geeft richting aan de door het gemeentebestuur gewenste ontwikkelingen in het buitengebied en bevat beleidskeuzes op basis van actuele ontwikkelingen in het landelijke gebied (zoals wonen en werken, veehouderij, milieu) en gaat specifiek in op onderwerpen als landschap, landbouw en recreatie. Hiervoor is in 2015 een uitgebreid participatietraject doorlopen. De Structuurvisie is een beleidskader, maar legt de planologische mogelijkheden niet juridisch vast. Dat gebeurt via aparte plannen, bijvoorbeeld een postzegelbestemmingsplan of omgevingsvergunning in afwijking van het bestemmingsplan. Maar deels ook in het bestemmingsplan Buitengebied.
Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Best 2021 – Deel A
23
P186126.006
Een bestemmingsplan kan ontwikkelingen die nog onbekend of onvoldoende uitgewerkt zijn niet juridisch vastleggen. Daarom is het bestemmingsplan Buitengebied in hoofdzaak conserverend van karakter: de bestaande functies en waarden zijn vastgelegd en binnen een bepaalde bandbreedte zijn er mogelijkheden voor veranderingen of uitbreidingen, alleen voor zover die passen binnen het beleid uit de Structuurvisie voor het buitengebied en de provinciale kaders en waarvoor geen aanvullend onderzoek nodig is.