CConstaterende datBest
Koppel je AI →
Document · PDF

22046.10 - Bijlage 8.2 - Beoordelingsrapportage externe veiligheid (1)

Raadsvergadering 26 september 2022, gemeente BestBij agendapunt: 22046 - Bestemmingsplan Buitengebied6.196 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Rapport externe veiligheid Beoordeling risicobronnen ten behoeve van bestemmingsplan Buitengebied Best

pagina 1 van 64

Opdrachtgever:

T. Baudoin, Gemeente Best

Rapport opgesteld door:

Th. Hurkens, Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

Kenmerk:

EV-rapport-Buitengebied Best – V1

Datum:

9 oktober 2018

pagina 2 van 64

Inhoud 1

Inleiding ........................................................................................................................................................ 4

2

Externe veiligheid ......................................................................................................................................... 5

3

Risicobronnen Buitengebied Best ................................................................................................................ 6 3.1

LPG tankstation, Oranjestraat 93, Best .............................................................................................. 7

3.2

LPG-tankstation, Nieuwstraat 62a, Best ............................................................................................. 8

3.3

LPG-tankstation, Eindhovenseweg-Zuid 63, Best .............................................................................. 8

3.4

LPG-tankstation, Rijksweg A58, Oirschot .......................................................................................... 9

3.5

Rendac Son B.V., Kanaaldijk 20, Son en Breugel ............................................................................. 10

3.6

ICL, Ekkersrijt 7604, Son en Breugel ............................................................................................... 11

3.7

Rijkswegen A2, A2/A58 en A58: Basisnet Weg ............................................................................... 12

3.7.1

Rijksweg A2 .................................................................................................................................. 12

3.7.2

Rijksweg A50 ................................................................................................................................ 13

3.7.3

Rijksweg A58 ................................................................................................................................ 13

3.8

Spoorlijn Boxtel – Eindhoven............................................................................................................ 14

3.9

DPO-leidingen ................................................................................................................................... 16

3.10

Hogedruk aardgasleidingen ............................................................................................................. 17

4

Beperkingengebied luchthaven Eindhoven Airport ................................................................................... 18

I.

Bijlage 1 Risicoanalyse spoor Aarle ........................................................................................................... 20

II.

Bijlage 2 QRA Hogedruk aardgasleidingen .......................................................................................... 37

pagina 3 van 64

1

Inleiding

Het bestemmingsplan Buitengebied Best wordt geactualiseerd. Het aspect externe veiligheid dient in dit plan te worden meegenomen. Er zijn verschillende risicobronnen aanwezig binnen en buiten het plangebied waar rekening mee moet worden gehouden. De gemeente Best heeft de Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant gevraagd de risicobronnen te inventariseren en te beoordelen. Daar waar nodig dienen kwantitatieve risicoanalyses te worden gemaakt. In dit rapport worden alle relevante risicobronnen benoemd en beoordeeld.

pagina 4 van 64

2

Externe veiligheid

Externe veiligheid gaat over het beperken en beheersen van risico's en effecten van calamiteiten, en over het bevorderen van de veiligheid van personen in de omgeving van activiteiten (bedrijven en transport) met gevaarlijke stoffen. Dat gebeurt door te voorkomen dat te dicht bij gevoelige bestemmingen activiteiten met gevaarlijke stoffen plaatsvinden, door de zelfredzaamheid te bevorderen en door de calamiteitenbestrijding te optimaliseren. In deze paragraaf wordt ingegaan op externe veiligheid in relatie tot verschillende risicovolle bronnen en/of objecten in en nabij het plangebied. Eerst wordt het wettelijk kader op nationaal niveau beschreven, daarna het gemeentelijk beleid en vervolgens overige wet- en regelgeving die voor het plangebied relevant is. Wettelijk kader

Op nationaal niveau zijn verschillende wetten en regels ten aanzien van externe veiligheid. Voor bedrijven geldt het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi; oktober 2004). Voor transport is het Besluit externe veiligheid transportroutes van toepassing (Bevt, april 2015). Voor buisleidingen moet worden getoetst aan het Besluit externe veiligheid buisleidingen (Bevb; januari 2011). Voor de luchthaven Eindhoven Airport geldt het Luchthavenbesluit Eindhoven. Bij externe veiligheid wordt onderscheid gemaakt tussen plaatsgebonden risico en groepsrisico. Plaatsgebonden Risico (PR) Dit is een maat voor de kans dat iemand dodelijk getroffen kan worden door een calamiteit met een gevaarlijke stof. De gestelde norm is een ten minste in acht te nemen grenswaarde (PR 10 -6/jr) die niet mag worden overschreden ten aanzien van 'kwetsbare objecten', alsmede een zoveel mogelijk te bereiken richtwaarde (PR 10-6/jr) ten aanzien van 'beperkt kwetsbare objecten'; Groepsrisico (GR) Dit is een maat voor de kans dat een grotere groep tegelijkertijd dodelijk getroffen kan worden door een calamiteit met gevaarlijke stoffen. Voor het groepsrisico geldt een verantwoordingsplicht. Visie externe veiligheid In 2009 heeft de gemeente Best de beleidsvisie externe veiligheid vastgesteld.

In deze visie is onder meer vastgelegd hoe in de gemeente Best nabij risicobronnen zal worden omgegaan met het veiligstellen van een acceptabel niveau van risico's externe veiligheid en beheersbaarheid.

pagina 5 van 64

3

Risicobronnen Buitengebied Best

12

1

14

2

13

7

5

10

11 3

6

15

17 4 16 9

8

Weegave van de professionele risicokaart De volgende risicobronnen zijn weergegeven op de professionele risicokaart. 1 LPG-tankstation, Oranjestraat 93, Best 2 LPG-tankstation, Nieuwstraat 62a, Best 3 LPG-tankstation, Eindhovenseweg-Zuid 63, Best 4 LPG-tankstation, Rijksweg A58, Oirschot 5 Rendac Son B.V., Kanaaldijk 20, Son en Breugel 6 ICL, Ekkersrijt 7604, Son en Breugel 7 Rijksweg A2 8 Rijksweg A2/A58 9 Rijksweg A58 10 Spoorlijn Boxtel – Eindhoven 11 DPO-leiding 12 DPO-leiding 13 DPO-leiding 14 Gasunie A-525 15 Gasunie Z-510 + A-525 16 Gasunie Z-519 + A-521 17 Gasunie Z519 18 Beperkingengebied luchthaven Eindhoven Airport (niet op risicokaart opgegeven)

pagina 6 van 64

Beoordeling risicobronnen De hierboven genoemde risicobronnen worden vervolgens afzonderlijk behandeld en beoordeeld. Allereerst de risicobronnen van inrichtingen, daarna de Rijkswegen, vervolgens het spoor. De buisleidingen en Airport Eindhoven completeren de beoordeling van de risicobronnen.

3.1

LPG tankstation, Oranjestraat 93, Best

Dit LPG-tankstation heeft een beperkte doorzet (< 500 m3/jr).

Weergave professionele risicokaart (links) en vigerende bestemmingsplan (rechts) Plaatsgebonden risico De PR 10-6-contouren per jaar (zwarte contouren) liggen niet over het plangebied heen. Het plaatsgebonden risico vormt daarmee geen belemmering voor dit bestemmingsplan. Groepsrisico Het invloedsgebied ligt voor een klein deel binnen het plangebied. Dit betreft het deel dat over de Rijksweg A2 is gelegen. In dit gebied worden geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk gemaakt en komen geen (beperkt) kwetsbare objecten. Een verantwoording van het groepsrisico is derhalve niet nodig. Circulaire effectafstanden externe veiligheid LPG-tankstations voor besluiten met gevolgen voor de externe veiligheid De circulaire is niet van toepassing op besluiten die geen of uitsluitend positieve veiligheidsconsequenties hebben in relatie tot bepaalde effecten van ongevalscenario’s. Bij dit bestemmingsplan blijft de veiligheidssituatie gelijk. Daarom hoeft men geen rekening te houden met de genoemde circulaire.

pagina 7 van 64

3.2

LPG-tankstation, Nieuwstraat 62a, Best

Dit LPG-tankstation heeft een beperkte doorzet (< 999 m3/jr).

Weergave professionele risicokaart (links) en vigerende bestemmingsplan (rechts) Zowel de plaatsgebonden risicocontouren als het invloedsgebied zijn buiten het plangebied gelegen. Deze risicobron is derhalve niet relevant.

3.3

LPG-tankstation, Eindhovenseweg-Zuid 63, Best

Dit LPG-tankstation heeft een beperkte doorzet (< 1500 m3/jr).

Weergave professionele risicokaart (links) en vigerende bestemmingsplan (rechts) Plaatsgebonden risico De PR 10-6-contouren per jaar (zwarte contouren) liggen niet over het plangebied heen. Het plaatsgebonden risico vormt daarmee geen belemmering voor dit bestemmingsplan. Groepsrisico Het invloedsgebied ligt voor een klein deel binnen het plangebied. Dit betreft het deel dat over de Rijksweg A2 is gelegen. In dit gebied worden geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk gemaakt en komen er geen (beperkt) kwetsbare objecten. Een verantwoording van het groepsrisico is derhalve niet nodig. Circulaire effectafstanden externe veiligheid LPG-tankstations voor besluiten met gevolgen voor de externe veiligheid De circulaire is niet van toepassing op besluiten die geen of uitsluitend positieve veiligheidsconsequenties hebben in relatie tot bepaalde effecten van ongevalscenario’s. Bij dit bestemmingsplan blijft de veiligheidssituatie gelijk. Daarom hoeft men geen rekening te houden met de genoemde circulaire. pagina 8 van 64

3.4

LPG-tankstation, Rijksweg A58, Oirschot

Weergave professionele risicokaart (links) en vigerende bestemmingsplan (rechts) Plaatsgebonden risico De PR 10-6-contouren per jaar (zwarte contouren) liggen niet over het plangebied heen. Het plaatsgebonden risico vormt daarmee geen belemmering voor dit bestemmingsplan. Groepsrisico Het invloedsgebied ligt voor een klein deel binnen het plangebied. Dit betreft het deel dat over de Rijksweg A2 is gelegen. In dit gebied worden geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk gemaakt. Er zijn geen (beperkt) kwetsbare objecten aanwezig binnen het invloedsgebied, deze zijn ook niet mogelijk in de toekomst. Derhalve is er geen sprake van groepsrisico. Deze risicobron is niet relevant. Het groepsrisico hoeft niet te worden verantwoord. Circulaire effectafstanden externe veiligheid LPG-tankstations voor besluiten met gevolgen voor de externe veiligheid De circulaire is niet van toepassing op besluiten die geen of uitsluitend positieve veiligheidsconsequenties hebben in relatie tot bepaalde effecten van ongevalscenario’s. Bij dit bestemmingsplan blijft de veiligheidssituatie gelijk. Daarom hoeft men geen rekening te houden met de genoemde circulaire.

pagina 9 van 64

3.5

Rendac Son B.V., Kanaaldijk 20, Son en Breugel

In de naastgelegen gemeente Son en Breugel is het BRZO-bedrijf Rendac Son gelegen.

Weergave professionele risicokaart (links) en vigerende bestemmingsplan (rechts)

Detailcontour Rendac Son B.V. (bron: prof. risicokaart) Plaatsgebonden risico De PR 10-6-contour per jaar (zwarte contouren) liggen niet over het plangebied heen. Het plaatsgebonden risico vormt daarmee geen belemmering voor dit bestemmingsplan. Groepsrisico Het invloedsgebied reikt niet tot het plangebied. Derhalve is deze risicobron is niet relevant boor het BP Buitengebied. Het groepsrisico hoeft niet te worden verantwoord.

pagina 10 van 64

3.6

ICL, Ekkersrijt 7604, Son en Breugel

Deze BRZO-inrichting (voormalig v/d Anker) is gelegen in Son en Breugel.

Weergave professionele risicokaart (links),rechts detail van de plaatsgebonden risicocontour. Plaatsgebonden risico De PR 10-6-contour per jaar van ICL ligt niet over het plangebied heen. Het plaatsgebonden risico vormt daarmee geen belemmering voor dit bestemmingsplan. Groepsrisico Het invloedsgebied bedraagt 2720 m. De inrichting is op een afstand gelegen van ca. 1000 meter. Deze afstand is dermate groot, dat bij een eventuele calamiteit bij ICL nagenoeg geen nadelige gevolgen zullen worden waargenomen. De Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) hanteert hiervoor een grens van 750 meter. Dat betekent concreet dat voor deze inrichting het standaard advies kan worden toegepast. Het groepsrisico moet worden verantwoord.

pagina 11 van 64

3.7

Rijkswegen A2, A2/A58 en A58: Basisnet Weg

De werkgroep Basisnet Weg heeft voor zijn risicoberekeningen het hoogste groeiscenario (Global Economy, GE) aangehouden, als worst-case aanname vanuit het perspectief van veiligheid. Hiermee wordt de robuustheid van het beleid vergroot. De toekomstverkenning heeft het jaar 2020 als horizon en biedt een doorkijk naar 2040. Per stofgroep is een toekomstverkenning opgesteld. De resultaten van deze berekeningen worden gebruikt bij de behandeling van de drie relevante Rijkswegen. Rekenresultaten veiligheidszone

Rekenresultaten van het groepsrisico (GE)

Rekenresultaten plasbrandaandachtsgebied (PAG)

3.7.1

Rijksweg A2

Het invloedsgebied van deze weg bedraagt 880 meter. Deze rijksweg doorkruist het plangebied en is derhalve wel relevant voor het aspect externe veiligheid. De Rijksweg A2 heeft geen veiligheidszone. pagina 12 van 64

Er is geen plasbrandaandachtsgebied (PAG) aanwezig. Het plaatsgebonden risico vormt geen belemmering voor het plangebied (PR 10-6 = 0 m). Het groepsrisico < 0,1 x oriëntatiewaarde. Omdat het bestemmingsplan nagenoeg geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk maakt, kan worden aangenomen dat het groepsrisico ten gevolge van nieuwe ontwikkelingen nagenoeg hetzelfde zal blijven. Omdat GR < 01, en de toename niet meer zal bedragen dan 10%, kan worden volstaan met een beperkte verantwoording van het groepsrisico.

3.7.2

Rijksweg A50

Het invloedsgebied van deze weg bedraagt 880 meter. Deze rijksweg doorkruist het plangebied en is derhalve wel relevant voor het aspect externe veiligheid. De Rijksweg A50 heeft geen veiligheidszone. Er is geen plasbrandaandachtsgebied (PAG) aanwezig. Het plaatsgebonden risico vormt geen belemmering voor het plangebied (PR 10-6 = 0 m). Het groepsrisico < 0,1 x oriëntatiewaarde. Omdat het bestemmingsplan nagenoeg geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk maakt, kan worden aangenomen dat het groepsrisico ten gevolge van nieuwe ontwikkelingen nagenoeg hetzelfde zal blijven. Omdat GR < 01, en de toename niet meer zal bedragen dan 10%, kan worden volstaan met een beperkte verantwoording van het groepsrisico.

3.7.3

Rijksweg A58

Het invloedsgebied van deze weg bedraagt 4000 meter. Deze rijksweg is gelegen naast het plangebied. Deze risicobron is relevant voor het aspect externe veiligheid. De Rijksweg A58 heeft een veiligheidszone (PR 10-6-contour): deze bedraagt 18 m. Er is wel een plasbrandaandachtsgebied (PAG) aanwezig, deze bedraagt 30 m. Het plaatsgebonden risico en het PAG vormen geen belemmering voor het plangebied, aangezien er geen ontwikkelingen mogelijk zijn binnen de veiligheidszone en het PAG. Het groepsrisico < 0,1 x oriëntatiewaarde. Omdat het bestemmingsplan nagenoeg geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk maakt, kan worden aangenomen dat het groepsrisico ten gevolge van nieuwe ontwikkelingen nagenoeg hetzelfde zal blijven. Omdat GR < 01, en de toename niet meer zal bedragen dan 10%, kan worden volstaan met een beperkte verantwoording van het groepsrisico.

pagina 13 van 64

3.8

Spoorlijn Boxtel – Eindhoven

In het Basisnet Spoor (Eindrapport) zijn verschillende rekenresultaten weergegeven. Onder andere de hoogte van de groepsrisico’s na inwerking treden van Basisnet Spoor.

Uit het bovenstaande kan worden geconcludeerd dat de hoogte van het groepsrisico ter plaatse van het plangebied kleiner is dan 0,3 x oriëntatiewaarde. In 2015 is een kwantitatieve risicoanalyse analyse (QRA) uitgevoerd van het spoor ten behoeve van het uitbreidingsplan Aarle te Best (RBMII-berekening). Dit uitbreidingsplan grenst aan het plangebied. Uit de resultaten blijkt dat het groepsrisico ten gevolge van uitbreidingsplan Aarle is toegenomen van 0,057 tot 0,125 x oriëntatiewaarde. De hoogste waarde is ter plaatse van de grootste populatie. Daarom kan worden aangenomen dat de hoogte van het groepsrisico in het buitengebied lager zal zijn dan 0,1 x oriëntatiewaarde. Hieronder zijn de twee rekenresultaten in zgn. fN-curves weergegeven.

fN-curves spoor van huidige en toekomstige situatie ten behoeve van uitbreidingsplan Aarle.

pagina 14 van 64

Weergave van het groepsrisico (gele vlek = hoogste groepsrisico). Hierboven is aangegeven waar de hoogste waarde van het groepsrisico is gesitueerd. Naar het noorden (richting buitengebied) neemt het groepsrisico af. Omdat het bestemmingsplan nagenoeg geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk maakt, kan worden aangenomen dat het groepsrisico ten gevolge van nieuwe ontwikkelingen nagenoeg gelijk zal blijven. Omdat GR < 01, en de toename niet meer zal bedragen dan 10%, kan worden volstaan met een beperkte verantwoording van het groepsrisico. De QRA van het spoor nabij Aarle is als bijlage 1 bij dit rapport bijgevoegd.

pagina 15 van 64

3.9

DPO-leidingen

In Nederland is een netwerk van buisleidingen aanwezig voor het transport van K2-brandstoffen voor defensiedoeleinden. Hieronder is het leidingwerk weergegeven.

In Best komen veel DPO-leidingen bij elkaar. DPO-leidingen waren voorheen ook bestemd voor het transport van K1-vloeistoffen. Tegenwoordig worden alleen nog maar K2-vloeistoffen getransporteerd. Dat heeft als gevolg dat het plaatsgebonden risico-contour op de leiding is gelegen. Een belemmeringenstrook van 5 meter is daarmee voldoende om rekening mee te houden.

pagina 16 van 64

3.10 Hogedruk aardgasleidingen Er is een QRA uitgevoerd van alle hogedruk aardgasleidingen. Dit rapport is bijgevoegd als bijlage XX. Plaatsgebonden risico Uit de berekeningen blijkt dat en in het plangebied twee leidingen zijn gelegen die een PR 10-6 contour hebben die buiten de leiding is gelegen. Er zijn enkele (beperkt) kwetsbare objecten gelegen binnen deze PR-contouren (bij leiding A 525-02). Er wordt echter voldaan aan het criterium < 2 kwetsbare objecten/ha. Het consoliderende bestemmingsplan maakt m.b.t. de hogedruk aardgasleidingen geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk binnen het invloedsgebied van de buisleidingen. Het plaatsgebonden risico vormt geen belemmering voor het bestemmingsplan Buitengebied.

De PR 10 -6-contouren van de hogedruk aardgasleidingen binnen het plangebied

Groepsrisico Het groepsrisico van alle doorgerekende leidingen is in het plangebied nergens hoger dan 0,1 x oriëntatiewaarde. De hoogste berekende waarde bedraagt 0,62 x oriëntatiewaarde, maar dit gebied is buiten het plangebied gelegen. In het plangebied is deze waarde aanzienlijk lager. Het groepsrisico is overal in het plangebied erg laag. Het groepsrisico vormt geen belemmering voor het bestemmingsplan Buitengebied. De QRA van de hogedruk aardgasleidingen is als bijlage 2 bij dit rapport gevoegd.

pagina 17 van 64

4

Beperkingengebied luchthaven Eindhoven Airport

Het plangebied ligt op enige afstand (ruim 2 km) van de luchthaven Eindhoven. Dit is een militair vliegveld met medegebruik door de burgerluchtvaart. De luchtvaart wordt beschouwd als een risicovolle activiteit. De voormalige Luchtvaartwet kende nog geen normstelling en beoordelingskader voor externe veiligheid. In de vigerende Wet luchtvaart is het reguleringsregiem uitgebreid met de milieuthema's externe veiligheid en lucht. Het regiem voor externe veiligheid is voor burgerluchthavens direct in werking getreden. Voor een militair vliegveld kan de minister van defensie besluiten dat te doen. De minister kan van die mogelijkheid op een nader te bepalen tijdstip gebruik maken. Regelgeving voor luchthaven Eindhoven Op 29 december 2007 is het Besluit tot aanwijzing van het militaire luchtvaartterrein Eindhoven in werking getreden. In dit besluit wordt tevens de geluidszone vastgelegd. Voorafgaand aan deze procedure is een milieueffectrapportage (m.e.r.) uitgevoerd. In het Milieueffectrapport Militair Luchtvaartterrein Eindhoven (MER) zijn o.a. de gevolgen voor geluid, de luchtkwaliteit en externe veiligheid weergegeven voor de maximaal mogelijke gebruiksruimte van de luchthaven. Het aanwijzingsbesluit komt overeen met planalternatief 2 uit het MER.

Eind 2009 is de Regelgeving voor burgerluchthavens en militaire luchthavens (RBML) in werking getreden. Op basis van deze regelgeving moet een luchthavenbesluit worden opgesteld, waarin een grenswaarde voor externe veiligheid kan worden opgenomen. Het Luchthavenbesluit Eindhoven is op 1 oktober 2014 in werking getreden, zonder dat daarin regels over externe veiligheid zijn opgenomen. Voorafgaand aan deze procedure is een milieueffectrapportage (m.e.r.) uitgevoerd. In het MER zijn o.a. de gevolgen voor geluid, de luchtkwaliteit en externe veiligheid weergegeven voor de maximaal mogelijke gebruiksruimte van de luchthaven.

pagina 18 van 64

Ruimtelijk interimbeleid voor luchthaven Eindhoven In een brief van 28 oktober 2009 van het (voormalig) Ministerie van VROM is het ruimtelijke interimbeleid voor externe veiligheid voor de luchthaven Eindhoven opgenomen. In de bijlage van deze brief staan de voorwaarden opgenomen waaraan een gemeente zich moeten houden binnen de 10-6 en 10-5 plaatsgebonden risicocontouren van luchthaven Eindhoven. Dit beleid betekent dat:  er geen objecten mogen worden geprojecteerd in de 10-5 PR-contour waar mensen verblijven;  voor zogenoemde 'pijplijnplannen' (voor gemeente Best de Ploegenstraat) binnen de 10-6 PRcontour een personendichtheid van 100 personen per hectare (richtwaarde) geldt waarbij de bebouwing zo laag mogelijk wordt gehouden;  functies voor groepen beperkt zelfredzame mensen, grote publiekstrekkers en evenementen worden uitgesloten. De 10-6 plaatsgebonden risicocontour van luchthaven Eindhoven ligt over een deel van het plangebied (Aqua Best). Dit vliegveld heeft een ook beperkingengebied. Het plangebied is deels gelegen in het beperkingengebied. Voor deze gebieden gelden beperkingen met betrekking tot hoogbouw.

Beperkingengebied luchthaven Eindhoven. Het bestemmingsplan maakt hoogbouw niet mogelijk in het buitengebied.

pagina 19 van 64

I.

Bijlage 1 Risicoanalyse spoor Aarle

pagina 20 van 64

pagina 21 van 64

pagina 22 van 64

pagina 23 van 64

pagina 24 van 64

pagina 25 van 64

pagina 26 van 64

pagina 27 van 64

pagina 28 van 64

pagina 29 van 64

pagina 30 van 64

pagina 31 van 64

pagina 32 van 64

pagina 33 van 64

pagina 34 van 64

pagina 35 van 64

pagina 36 van 64

II.

Bijlage 2 QRA Hogedruk aardgasleidingen

pagina 37 van 64

Kwantitatieve Risicoanalyse Hogedruk aardgasleidingen Onderzoek ten behoeve van bestemmingsplan Buitengebied Best

Opdrachtgever

: T. Baudoin, Gemeente Best

Rapport opgesteld door: Th. Hurkens, Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant Kenmerk

: QRA-Carola-BPbuitengebied-Best-v1

Datum

: 8 oktober 2018

pagina 38 van 64

pagina 39 van 64

1

Inleiding

Ten behoeve van de actualisering van het bestemmingsplan Buitengebied Best zijn berekeningen gemaakt van de hogedruk aardgasleidingen, welke zijn gelegen in het plangebied. De berekeningen zijn in twee delen opgesplitst: ‘Buitengebied Best Oost’ en ‘Buitengebied Best West’. In dit rapport zijn deze twee berekeningen incl. interessegebieden, de opgevraagde buisleidinggegevens, de ingevoerde populatie, de rekenresultaten en conclusies samengevoegd. De berekeningen zijn met het voorgeschreven rekenprogramma Carola uitgevoerd. In hoofdstuk 2 zijn de interessegebieden, de buisleidinggegevens, de ligging van de buisleidingen en de ingevoerde populatie weergegeven. Hoofdstuk 3 geeft per leiding de PR 10 -6 -contour, het groepsrisico, de hoogte van de overschrijdingsfactor en de fN-curve weer. De conclusies in hoofdstuk 4 behandeld. Tot slot zijn in hoofdstuk 5 de referenties weergegeven.

pagina 40 van 64

2

Invoergegevens

De risicoberekeningen die in dit rapport zijn beschreven zijn uitgevoerd met CAROLA versie 1.0.0.52. De gehanteerde parameterfile heeft versienummer 1.3. De berekeningen zijn uitgevoerd op 05-102018. De projecten zijn opgeslagen onder de namen O:\2018\Klanten\Best\Projecten\2018 EV\BP buitengebied Best - carola\Carola Buitengebied oost.crp en O:\2018\Klanten\Best\Projecten\2018 EV\BP buitengebied Best - carola\Carola Buitengebied west.crp. De projecten zijn laatstelijk bijgewerkt op 04-10-2018. Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van de meteorologische gegevens van het weerstation Eindhoven. De gebruikte ruwheidslengte is 0,1 meter. In dit hoofdstuk worden de verschillende invoergegevens nader gespecificeerd in de navolgende secties.

2.1

Interessegebied Best Oost

Het interessegebied is weergegeven in figuur 3.1 Figuur 3.1 Interessegebied voor de uitgevoerde risicoberekeningen

pagina 41 van 64

2.2

Relevante leidingen Best Oost

Op basis van het gespecificeerde interessegebied zijn de volgende aardgastransportleidingen meegenomen. Eigenaar

Leidingnaam

Diameter [mm]

Druk [bar]

Datum aanleveren gegevens

N.V.

5441_leiding-

323.80

66.20

28-09-2018

Nederlandse Gasunie

A-521-07deel-1

N.V.

5441_leiding-

323.90

66.20

28-09-2018

Nederlandse Gasunie

A-525-02deel-1_excl 323.90

40.00

28-09-2018

219.10

40.00

28-09-2018

323.90

40.00

28-09-2018

114.30

40.00

28-09-2018

114.30

40.00

28-09-2018

323.90

40.00

28-09-2018

406.40

40.00

28-09-2018

323.90

66.20

28-09-2018

verl N.V. Nederlandse

5441_leidingZ-506-01-

Gasunie

deel-1

N.V. Nederlandse

5441_leidingZ-510-28-

Gasunie

deel-1

N.V. Nederlandse

5441_leidingZ-519-01-

Gasunie

deel-1

N.V. Nederlandse

5441_leidingZ-519-02-

Gasunie

deel-1

N.V. Nederlandse

5441_leidingZ-519-05-

Gasunie

deel-1

N.V. Nederlandse

5441_leidingZ-519-06-

Gasunie

deel-1

N.V. Nederlandse

5441_leidingZ-539-01-

Gasunie

deel-1

N.V. Nederlandse

5466_leidingA-525-02-

Gasunie

deel-1_incl verl

De exploitant specifieke factoren voor casuïstiek (cluster 1b), actief rappel (cluster 1C) en mitigerende maatregelen corrosie staan beschreven in Tabel 11 van Module B van de Handleiding Risicoberekeningen Bevb [1].

pagina 42 van 64

De leidingen zijn gevisualiseerd in figuur 3.2. Figuur 3.2 Buisleidingen aanwezig in de omgeving van het interessegebied

Leidingen meegenomen in de risicoberekeningen Leidingen waarvoor de houdbaarheidsdatum van de gegevens verstreken is

De volgende risicomitigerende maatregelen zijn meegewogen in de risicostudie: Leidingnaam

Mitigerende maatregel

Begin stationing

Eind stationing

5441_leiding-

striktere

4143.940

4908.340

A-525-02deel-1_excl

begeleiding van werkzaamheden 4908.340

4968.880

4968.880

5645.950

5823.130

5935.840

verl 5441_leidingA-525-02-

betonplaat + waarschuwingslint

deel-1_excl verl

striktere begeleiding van werkzaamheden

5441_leidingA-525-02-

striktere begeleiding van

deel-1_excl verl

werkzaamheden

5441_leiding-

striktere

A-525-02deel-1_excl

begeleiding van werkzaamheden

verl

pagina 43 van 64

5441_leiding-

striktere

A-525-02deel-1_excl

begeleiding van werkzaamheden

6034.200

6113.380

6443.020

6638.290

920.400

1126.560

7942.720

8707.120

8707.120

8767.660

8767.660

9444.740

9621.910

9734.620

9832.980

9912.170

10241.800

10437.070

verl 5441_leidingA-525-02-

striktere begeleiding van

deel-1_excl verl

werkzaamheden

5441_leiding-

striktere

Z-519-01deel-1

begeleiding van werkzaamheden

5466_leiding-

striktere

A-525-02deel-1_incl

begeleiding van werkzaamheden

verl 5466_leidingA-525-02-

betonplaat + waarschuwingslint

deel-1_incl verl

striktere begeleiding van werkzaamheden

5466_leidingA-525-02-

striktere begeleiding van

deel-1_incl verl

werkzaamheden

5466_leiding-

striktere

A-525-02deel-1_incl

begeleiding van werkzaamheden

verl 5466_leidingA-525-02-

striktere begeleiding van

deel-1_incl verl

werkzaamheden

5466_leiding-

striktere

A-525-02deel-1_incl

begeleiding van werkzaamheden

verl

pagina 44 van 64

2.3

Interessegebied Best West

Het interessegebied is weergegeven in figuur 3.3 Figuur 3.3 Interessegebied voor de uitgevoerde risicoberekeningen

2.4

Relevante leidingen Best West

Op basis van het gespecificeerde interessegebied zijn de volgende aardgastransportleidingen meegenomen. Eigenaar

Leidingnaam

Diameter [mm]

Druk [bar]

Datum aanleveren gegevens

N.V.

5442_leiding-

Nederlandse

A-521-07-

Gasunie

deel-1

N.V.

5442_leiding-

Nederlandse

A-525-01-

Gasunie

deel-1

N.V.

5442_leiding-

Nederlandse

A-525-02-

Gasunie

deel-1excl

457.20

66.20

28-09-2018

323.90

66.20

28-09-2018

323.90

66.20

28-09-2018

323.90

66.20

28-09-2018

914.00

66.20

28-09-2018

verl N.V.

5442_leiding-

Nederlandse

A-525-05-

Gasunie

deel-1

N.V.

5442_leiding-

Nederlandse

A-525-deel-1

Gasunie

pagina 45 van 64

N.V.

5442_leiding-

Nederlandse

A-526-deel-1

1067.00

66.20

28-09-2018

914.40

66.20

28-09-2018

1067.00

66.20

28-09-2018

323.90

40.00

28-09-2018

219.10

40.00

28-09-2018

323.90

40.00

28-09-2018

114.30

40.00

28-09-2018

114.30

40.00

28-09-2018

406.40

40.00

28-09-2018

323.90

66.20

28-09-2018

Gasunie N.V.

5442_leiding-

Nederlandse

A-527-04-

Gasunie

deel-1

N.V.

5442_leiding-

Nederlandse

A-527-deel-1

Gasunie N.V.

5442_leiding-

Nederlandse

Z-506-01-

Gasunie

deel-1

N.V.

5442_leiding-

Nederlandse

Z-510-28-

Gasunie

deel-1

N.V.

5442_leiding-

Nederlandse

Z-519-01-

Gasunie

deel-1

N.V.

5442_leiding-

Nederlandse

Z-519-02-

Gasunie

deel-1

N.V.

5442_leiding-

Nederlandse

Z-519-05-

Gasunie

deel-1

N.V.

5442_leiding-

Nederlandse

Z-539-01-

Gasunie

deel-1

N.V.

5466_leiding-

Nederlandse

A-525-02-

Gasunie

deel-1_incl verl

De exploitant specifieke factoren voor casuïstiek (cluster 1b), actief rappel (cluster 1C) en mitigerende maatregelen corrosie staan beschreven in Tabel 11 van Module B van de Handleiding Risicoberekeningen Bevb [1].

pagina 46 van 64

De leidingen zijn gevisualiseerd in figuur 3.4. Figuur 3.4 Buisleidingen aanwezig in de omgeving van het interessegebied

Leidingen meegenomen in de risicoberekeningen Leidingen waarvoor de houdbaarheidsdatum van de gegevens verstreken is

De volgende risicomitigerende maatregelen zijn meegewogen in de risicostudie: Leidingnaam

Mitigerende

Begin

Eind stationing

maatregel

stationing

5442_leiding-

striktere

7943.160

8707.560

A-525-02-

begeleiding van

deel-1excl

werkzaamheden 8707.560

8768.100

8768.100

9445.180

9622.350

9735.060

verl 5442_leiding-

betonplaat +

A-525-02-

waarschuwingslint

deel-1excl

striktere

verl

begeleiding van werkzaamheden

5442_leiding-

striktere

A-525-02-

begeleiding van

deel-1excl

werkzaamheden

verl 5442_leiding-

striktere

A-525-02-

begeleiding van

deel-1excl

werkzaamheden

verl pagina 47 van 64

5442_leiding-

striktere

A-525-02-

begeleiding van

deel-1excl

werkzaamheden

9833.420

9912.610

10242.240

10437.510

920.400

1126.560

7942.720

8707.120

8707.120

8767.660

8767.660

9444.740

9621.910

9734.620

9832.980

9912.170

10241.800

10437.070

verl 5442_leiding-

striktere

A-525-02-

begeleiding van

deel-1excl

werkzaamheden

verl 5442_leiding-

striktere

Z-519-01-

begeleiding van

deel-1

werkzaamheden

5466_leiding-

striktere

A-525-02-

begeleiding van

deel-1_incl

werkzaamheden

verl 5466_leiding-

betonplaat +

A-525-02-

waarschuwingslint

deel-1_incl

striktere

verl

begeleiding van werkzaamheden

5466_leiding-

striktere

A-525-02-

begeleiding van

deel-1_incl

werkzaamheden

verl 5466_leiding-

striktere

A-525-02-

begeleiding van

deel-1_incl

werkzaamheden

verl 5466_leiding-

striktere

A-525-02-

begeleiding van

deel-1_incl

werkzaamheden

verl 5466_leiding-

striktere

A-525-02-

begeleiding van

deel-1_incl

werkzaamheden

verl

pagina 48 van 64

2.5

Populatie Best Oost

De ingevoerde populatie is weergegeven in figuur 3.5 Figuur 3.5 Bevolking meegenomen in de risicoberekeningen

Populatietype

Polygoonpunten

Populatiepolygoon

Wonen Werken Evenement

Populatiepolygonen Label

Type

Aantal

evenementen

Evenement

324.0

Dichtheid

aquabest

Vervangmodus

Percentage Personen

Toevoegen

100/ 100/ 7/ 1/ 1/

Nieuwe Populatie

1

Populatiebestanden Pad

Type

Aantal

Percentage Personen

populatie oost 1\bijeen_sport_cel_zkhdag100-nacht80.txt

Wonen

16345

populatie oost 1\hotel-dag0-nacht100.txt

Wonen

543

pagina 49 van 64

populatie oost 1\industrie-dag100-

Wonen

12167

Wonen

32241

Wonen

50201

nacht30.txt populatie oost 1\kantoor_kliniek_onderwijs_winkeldag100-nacht0.txt populatie oost 1\wonend_vakantiehuisdag50-nacht100.txt

2.6

Populatie Best West

De ingevoerde populatie is weergegeven in figuur 3.6 Figuur 3.6 Bevolking meegenomen in de risicoberekeningen

Populatietype

Polygoonpunten

Populatiepolygoon

Wonen Werken Evenement

Populatiepolygonen Label

Type

Aantal

Dichtheid

Vervangmodus

Percentage Personen

Populatiebestanden pagina 50 van 64

Pad

Type

Aantal

populatie west 1\bijeen_sport_cel_zkh-

Wonen

2949

populatie west 1\hotel-dag0-nacht100.txt

Wonen

380

populatie west 1\industrie-dag100-

Wonen

1500

Wonen

4484

Wonen

18594

Percentage Personen

dag100-nacht80.txt

nacht30.txt populatie west 1\kantoor_kliniek_onderwijs_winkel-dag100nacht0.txt populatie west 1\wonend_vakantiehuisdag50-nacht100.txt

pagina 51 van 64

3

Plaatsgebonden risico en Groepsrisico

3.1

PR en GR voor 5441_leiding-A-521-07-deel-1 van N.V. Ned. Gasunie (Best Oost)

Plaatsgebonden risico

 PR 10-6 contouren binnen plangebied Groepsrisico

De maximale overschrijdingsfactor van deze kilometer leiding wordt gevonden bij 99 slachtoffers en een frequentie van 6.34E-008. De maximale overschrijdingsfactor voor dit tracé is gelijk aan 0.062 en correspondeert met die kilometer leiding die gekarakteriseerd wordt door stationing 10890.00 en stationing 11890.00. De betreffende kilometer leiding is hieronder gevisualiseerd. Kilometer leiding behorende bij de maximale overschrijding van de FN-curve voor 5441_leiding-A-521-07-deel-1 van N.V. Nederlandse Gasunie

pagina 52 van 64

3.2

PR en GR voor 5441_leiding-A-525-02-deel-1_excl verl van N.V. Ned. Gasunie (Best Oost)

Plaatsgebonden risico

 PR 10-6 contouren buiten plangebied Groepsrisico

De maximale overschrijdingsfactor van deze kilometer leiding wordt gevonden bij 52 slachtoffers en een frequentie van 3.01E-007. De maximale overschrijdingsfactor voor dit tracé is gelijk aan 0.081 en correspondeert met die kilometer leiding die gekarakteriseerd wordt door stationing 6720.00 en stationing 7720.00. De betreffende kilometer leiding is gevisualiseerd in onderstaande figuur. Deze maximale overschrijding is buiten het plangebied gelegen. Kilometer leiding behorende bij de maximale overschrijding van de FN-curve voor 5441_leiding-A-525-02-deel-1_excl verl van N.V. Nederlandse Gasunie

pagina 53 van 64

3.3

PR en GR voor 5441_leiding-Z-506-01-deel-1 van N.V. Ned. Gasunie (Best Oost)

Plaatsgebonden risico

 geen PR 10-6 contour Groepsrisico

De maximale overschrijdingsfactor van deze kilometer leiding wordt gevonden bij 12 slachtoffers en een frequentie van 8.93E-008. De maximale overschrijdingsfactor voor dit tracé is gelijk aan 1.286E-003 en correspondeert met die kilometer leiding die gekarakteriseerd wordt door stationing 1180.00 en stationing 2180.00. De betreffende kilometer leiding is hieronder gevisualiseerd. Deze maximale overschrijding is buiten het plangebied gelegen. Figuur 4.3 Kilometer leiding behorende bij de maximale overschrijding van de FN-curve voor 5441_leiding-Z-506-01-deel-1 van N.V. Nederlandse Gasunie

pagina 54 van 64

3.4

PR en GR voor 5441_leiding-Z-510-28-deel-1 van N.V. Ned. Gasunie (Best Oost)

Plaatsgebonden risico

 geen PR 10-6 contour Groepsrisico

De maximale overschrijdingsfactor van deze kilometer leiding wordt gevonden bij 12 slachtoffers en een frequentie van 5.42E-008. De maximale overschrijdingsfactor voor dit tracé is gelijk aan 7.811E-004 en correspondeert met die kilometer leiding die gekarakteriseerd wordt door stationing 690.00 en stationing 1690.00. De betreffende kilometer leiding is hieronder gevisualiseerd. Kilometer leiding behorende bij de maximale overschrijding van de FN-curve voor 5441_leiding-Z-510-28-deel-1 van N.V. Nederlandse Gasunie

pagina 55 van 64

3.5

PR en GR voor 5441_leiding-Z-519-01-deel-1 van N.V. Ned. Gasunie (Best Oost)

Plaatsgebonden risico

 geen PR 10-6 contour Groepsrisico

De maximale overschrijdingsfactor van deze kilometer leiding wordt gevonden bij 19 slachtoffers en een frequentie van 2.99E-007. De maximale overschrijdingsfactor voor dit tracé is gelijk aan 0.011 en correspondeert met die kilometer leiding die gekarakteriseerd wordt door stationing 710.00 en stationing 1710.00. De betreffende kilometer leiding is hieronder gevisualiseerd. Deze maximale overschrijding is buiten het plangebied gelegen. Kilometer leiding behorende bij de maximale overschrijding van de FN-curve voor 5441_leiding-Z-519-01-deel-1 van N.V. Nederlandse Gasunie

pagina 56 van 64

3.6

PR en GR voor 5441_leiding-Z-519-02-deel-1 van N.V. Ned. Gasunie (Best Oost)

Plaatsgebonden risico

 geen PR 10-6 contour Groepsrisico

De maximale overschrijdingsfactor van deze kilometer leiding wordt gevonden bij 0 slachtoffers en een frequentie van 0.00E+000. De maximale overschrijdingsfactor voor dit tracé is gelijk aan 0.000E+000 en correspondeert met die kilometer leiding die gekarakteriseerd wordt door stationing 0.00 en stationing 1000.00. De betreffende kilometer leiding is hieronder gevisualiseerd. Kilometer leiding behorende bij de maximale overschrijding van de FN-curve voor 5441_leiding-Z-519-02-deel-1 van N.V. Nederlandse Gasunie

pagina 57 van 64

3.7

PR en GR voor 5441_leiding-Z-519-05-deel-1 van N.V. Ned. Gasunie (Best Oost)

Plaatsgebonden risico

 geen PR 10-6 contour Groepsrisico

De maximale overschrijdingsfactor van deze kilometer leiding wordt gevonden bij 0 slachtoffers en een frequentie van 0.00E+000. De maximale overschrijdingsfactor voor dit tracé is gelijk aan 0.000E+000 en correspondeert met die kilometer leiding die gekarakteriseerd wordt door stationing 0.00 en stationing 680.00. De betreffende kilometer leiding is hieronder gevisualiseerd in figuur 4.7. Deze maximale overschrijding is buiten het plangebied gelegen. Kilometer leiding behorende bij de maximale overschrijding van de FN-curve voor 5441_leiding-Z-519-05-deel-1 van N.V. Nederlandse Gasunie

pagina 58 van 64

3.8

PR en GR voor 5441_leiding-Z-519-06-deel-1 van N.V. Ned. Gasunie (Best Oost)

Plaatsgebonden risico

 geen PR 10-6 contour Groepsrisico

De maximale overschrijdingsfactor van deze kilometer leiding wordt gevonden bij 0 slachtoffers en een frequentie van 0.00E+000. De maximale overschrijdingsfactor voor dit tracé is gelijk aan 0.000E+000 en correspondeert met die kilometer leiding die gekarakteriseerd wordt door stationing 0.00 en stationing 750.00. De betreffende kilometer leiding is hieronder gevisualiseerd. Deze maximale overschrijding is buiten het plangebied gelegen. Kilometer leiding behorende bij de maximale overschrijding van de FN-curve voor 5441_leiding-Z-519-06-deel-1 van N.V. Nederlandse Gasunie

pagina 59 van 64

3.9

PR en GR voor 5441_leiding-Z-539-01-deel-1 van N.V. Ned. Gasunie (Best Oost)

Plaatsgebonden risico

 geen PR 10-6 contour Groepsrisico

De maximale overschrijdingsfactor van deze kilometer leiding wordt gevonden bij 0 slachtoffers en een frequentie van 0.00E+000. De maximale overschrijdingsfactor voor dit tracé is gelijk aan 0.000E+000 en correspondeert met die kilometer leiding die gekarakteriseerd wordt door stationing 0.00 en stationing 320.00. De betreffende kilometer leiding is hieronder gevisualiseerd. Deze maximale overschrijding is buiten het plangebied gelegen. Kilometer leiding behorende bij de maximale overschrijding van de FN-curve voor 5441_leiding-Z-539-01-deel-1 van N.V. Nederlandse Gasunie

pagina 60 van 64

3.10 PR en GR voor 5442_leiding-A-525-02-deel-1excl verl van N.V. Ned. Gasunie (Best West) Plaatsgebonden risico

 wel PR 10-6 contouren Groepsrisico

De maximale overschrijdingsfactor van deze kilometer leiding wordt gevonden bij 13 slachtoffers en een frequentie van 5.99E-007. De maximale overschrijdingsfactor voor dit tracé is gelijk aan 0.010 en correspondeert met die kilometer leiding die gekarakteriseerd wordt door stationing 9180.00 en stationing 10180.00. De betreffende kilometer leiding is hieronder gevisualiseerd. Kilometer leiding behorende bij de maximale overschrijding van de FN-curve voor 5466_leiding-A-525-02-deel-1_incl verl van N.V. Nederlandse Gasunie

pagina 61 van 64

3.11 PR en GR voor 5442_leiding-Z-510-28-deel-1 van N.V. Ned. Gasunie (Best West) Plaatsgebonden risico

 geen PR 10-6 contour Groepsrisico

De maximale overschrijdingsfactor van deze kilometer leiding wordt gevonden bij 23 slachtoffers en een frequentie van 1.21E-008. De maximale overschrijdingsfactor voor dit tracé is gelijk aan 6.399E-004 en correspondeert met die kilometer leiding die gekarakteriseerd wordt door stationing 5860.00 en stationing 6860.00. De betreffende kilometer leiding is hieronder gevisualiseerd. Kilometer leiding behorende bij de maximale overschrijding van de FN-curve voor 5466_leiding-A-525-02-deel-1_incl verl van N.V. Nederlandse Gasunie

pagina 62 van 64

4

Conclusies rapport Best Oost

Plaatsgebonden risico Uit de berekeningen blijkt dat en in het plangebied twee leidingen zijn gelegen die een PR 10-6 contour hebben die buiten de leiding is gelegen. Er zijn enkele (beperkt) kwetsbare objecten gelegen binnen deze PR-contouren (bij leiding A 525-02). Er wordt echter voldaan aan het criterium < 2 kwetsbare objecten/ha. Het consoliderende bestemmingsplan maakt m.b.t. de hogedruk aardgasleidingen geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk binnen het invloedsgebied van de buisleidingen. Het plaatsgebonden risico vormt geen belemmering voor het bestemmingsplan Buitengebied.

Groepsrisico Het groepsrisico van alle doorgerekende leidingen is in het plangebied nergens hoger dan 0,1 x oriëntatiewaarde. De hoogste berekende waarde bedraagt 0,62 x oriëntatiewaarde, maar dit gebied is buiten het plangebied gelegen. In het plangebied is deze waarde aanzienlijk lager. Het groepsrisico is overal in het plangebied erg laag. Het groepsrisico vormt geen belemmering voor het bestemmingsplan Buitengebied.

pagina 63 van 64

5

Referenties

[1]

Handleiding Risicoberekeningen Bevb. Versie 1.0. 20 december 2010.

[2]

Risicomethodiek aardgastransportleidingen. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Brief 390/06 CEV Lah/pbz-1191. 6 november 2006.

[3]

Risicomethodiek aardgastransportleidingen. Ministerie van VROM. Brief 2006.334302. 7 december 2006.

[4]

Laheij GMH, Vliet AAC van, Kooi ES. Achtergronden bij de vervanging van zoneringafstanden hogedruk aardgastransportleidingen van de N.V. Nederlandse Gasunie. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. RIVM-rapport 620121001/2008. 2008.

[5]

M. Gielisse, M.T. Dröge, G.R. Kuik. Risicoanalyse aardgastransportleidingen. N.V. Nederlandse Gasunie. DEI 2008.R.0939. 2008.

pagina 64 van 64

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11755760/1