22025.1 - Presentatie Omgevingswet 16 mei 2022

Voorbereiding Omgevingswet Thema avond 16 mei 2022

Programma 1. Korte introductie Omgevingswet 2. Uitgangspunten en strategie 3. Welke voorbereidingen zijn gereed? 4. Aanpak 2022 – raadsbesluiten 5. Doorkijk naar 2023 en verder – transformatieperiode

Voorstellen Programmamanagement Omgevingswet: • Annelies Beugelink: focus op raadsbesluiten komend jaar • Erin Tselekis: focus op koppeling met organisatieontwikkeling • Carola Fasol: Ambtelijk opdrachtgever Programmateam: Cornelie van Baar (RO), Jan-Willem van der Mark (Teamleider RO) Marco Appeldoorn (DSO), Ben van der Vleuten (VTH), Ellen Gennissen (VTH), Nanneke van der Heijden (Participatie), Hendrikje Gloudemans (Communicatie), Michiel van Hoof (Leges), Hannie Kramer (Milieu), Maartje van Tienen (Omgevingsvisie)

Waarom de Omgevingswet? Beter inspelen op ruimtelijk-

Geest van de wet:

maatschappelijke opgaven en initiatieven – Sneller, eenvoudiger procedures – Meer samenhang in ruimtelijke regels – Vergroting lokale afwegingsruimte daarom ook extra taken voor gemeenten – 1-overheid / 1 loket gedachte: bij de gemeente

– Sturen op hoofdlijnen (wat) – Meer ruimte voor uitwerking door initiatiefnemer (hoe)

– Met meer ruimte komt ook meer verantwoordelijkheid – Bijv. voor het betrekken van de omgeving en belanghebbenden.

Grote stelselwijziging ruimte Praktische impact Het is een grote verbouwing en de winkel moet ook open blijven!

Cultuur impact (transitie en transformatie) Niet alles staat van het een op het andere moment

Andere Andere • Instrumenten (bijv. omgevingsplan) • Taken en bevoegdheden • Samenwerking ketenpartners en initiatiefnemers • Gemeentelijke werkprocessen en procedures • ICT systemen • Kosten en inkomsten

• Sturingsfilosofie: Kaders op hoofdlijnen, college voert uit, meer aan initiatiefnemer overlaten • Integrale benadering beleid en uitvoering • Betrokkenheid inwoners (participatie) • Houding en gedrag en dienstverlening (vgl Bedoeling)

• Digitaal stelsel (DSO) voor beleid, juridische regels en vergunningen • 1 loket/1 overheid • Toepasbare regels (beslisbomen, op basis van juridische regels)

Anders werken

•Omgevingsvisie en •Programma •Omgevingsplan •Bodemtaken provincie •Milieutaken Rijk (Bruidsschat) •Wkb: Verschuiving vergunningverlening naar handhaving •Grondslag voor leges verandert

Procssen en ict

Instrumenten en taken

Wat is nieuw, meteen door na invoering wet?

• (Regionale) samenwerking ketenpartners oa. ODZOB • Vooroverleg met initiatiefnemer • In sommige gevallen participatie verplicht voor initiatiefnemer • Adviesrecht raad

Uitgangspunten en strategie bij de opgave Piramide van Maslow 4. Anders werken 3. Verbeteren en vernieuwen inhoud 2. Leren werken met nieuwe instrumenten en processen 1. Basis op orde

2023-2029: houding, gedrag, sturingsfilosofie overheidinitiatiefnemer-burger 2023-2026: verbeteren en vernieuwen inhoud & proces 2022-2023: minimale acties VNG: basis op orde, winkel open houden

Ook omdat: • Teveel tegelijk oppakken geeft risico tot overbelasting • En daardoor vastlopen essentiële processen vergunningen Daarom: zo veel mogelijk vertrekken vanuit bestaande situatie qua processen en werkwijzen

Strategie implementatie en transformatie Voorbereiding

Wet

Oefening

Transitieperiode

Going conern

Evaluatie

Transformatie

Projectmatig

Monitoring financiën en werkwijze

Lerende organisatie

2022

2023

2024

tijd 2029

Welke voorbereidingen zijn gereed?  Een Omgevingsvisie  Ict applicaties zijn beschikbaar, moeten nog wel worden ingeladen  Werkprocessen zijn ontworpen  Geoefend met nieuwe Omgevingsplan via CHW pilot (Hoge Akker, Speelheide, Leeuwerik)  Geoefend met omgevingsoverleg via pilots (de Boomgaard, C’park Bata)

Het aftellen is begonnen. Minimaal op orde zijn betekent ook nog werk aan de winkel de komende maanden, waaronder een aantal verplichte raadsbesluiten met een technisch karakter.

Centrale doel voor 2022 Winkel open houden betekent: • Essentiële processen zijn ingericht (ook in het DSO) • Instrumenten staan klaar of zijn voorbereid • In 2023 aan de slag kunnen met vernieuwingsopgave qua beleid en werkwijze

Voorbereidingen 2022 • Verordening uitvoering en handhaving (mei) • Adviesrecht voor de raad (juli) • Delegatiebesluit (juli) • Participatieplicht BOPA (juli) • Nadeelcompensatie (juli) • Commissie ruimtelijke kwaliteit (oktober) • Participatiebeleid (breder dan Omgevingswet) (oktober) • Legesverordening (november) • Nota kostenverhaal (november)

Adviesrecht van de raad (juli) • Geen verklaring van geen bedenkingen, maar: Bindend adviesrecht: - Lijst van activiteiten waarvoor de raad bindend advies wil geven over het afwijken van het Omgevingsplan Uitgangspunt: andere techniek, vergelijkbare praktijk

Delegatiebesluit (juli) • Het delegeren van voorbereidingsbesluiten of vaststellen van (gedeeltes van) het Omgevingsplan Doel: Snellere procedures en beter werkbaar Uitgangspunt: Nodig wanneer er al besluit is genomen of geen keuzemogelijkheid is

Participatieplicht BOPA (juli) • Aantal buitenplanse omgevingsplanactiviteiten waarvoor initiatiefnemers verplicht moet participeren om een vergunning aan te kunnen aanvragen Dit is de juridische basis. Hoe om te gaan met participatie als gemeente of als initiatiefnemer? = Participatiebeleid (oktober) Uitgangspunt: BOPA’s met grote impact op fysieke leefomgeving

Participatie onder de Omgevingswet – Gemeente stelt beleid op hoe zij wil participeren bij het maken van de kerninstrumenten + hoe participatie onder de Omgevingswet in te richten – Initiatiefnemers (gemeente of inwoner) moeten zelf participatie organiseren – Gemeente heeft een motiveringsplicht en informatieplicht

De basis voor dit alles: Gemeentebreed participatiebeleid: oktober 2022

Commissie Ruimtelijke kwaliteit (oktober) • Adviseert over aanvragen van een Omgevingsvergunning met betrekking op of gevolgen voor monumenten(beleid) Nu kennen we: Monumentencommissie (monumenten) en Stadsbouwmeester (welstand) Uitgangspunt: Werkwijze blijft gelijk aan huidige situatie

Nadeelcompensatie (juli) • Voorheen planschade, maar nu breder: Vergoeding voor onevenredige schade als gevolg van rechtmatig optreden overheid

Legesverordening (november) • Nieuwe juridische grondslag voor het heffen van leges Maar ook: - Geen leges voor bouwactiviteiten - Wel leges voor milieubelastende activiteiten Uitgangspunt: • Basis op orde: modelverordening VNG + koppeling actuele leges en tarieven • Door ontwikkelen op basis van ervaring

Kostenverhaal (november) Bijdrage aan de gemeentelijke kosten voor opstellen van plannen, aanleg openbare voorzieningen en inrichten openbare ruimte Uitgangspunt: basis is ontwikkeling stationsgebied

Financiën Omgevingswet • Andere legesopbrengsten • Verschuiving van taken VTH + extra taken (andere lasten) • Ondersteunende software (DSO) • Compensatie Rijk voor invoeringskosten (incidenteel), uitvoeringskosten (structureel) Koppeling P&C cyclus: monitoren en bijstellen

Doorkijk 2023 en verder • Een nieuw Omgevingsplan • Leren en werken met de nieuwe wet – Een-overheidsprincipe, samenwerking ODZOB, waterschap etc – Inwoners en bedrijven ondersteunen bij hun aanvraag – Monitoren van kosten en werkwijzen - raadsbesluiten

• Anders werken onder de Omgevingswet – Participatie door initiatiefnemer – Meer ruimte voor initiatief bij de samenleving

VRAGEN?