22014.1 - Raadsvoorstel Financiering bedrijfsvoering in relatie tot de ontwikkeling van de rente

Voorstel aan de Raad

Vergadering Raadsvergaderdatum

: Gemeenteraad Best : 07-03-2022

Onderwerp Financiering bedrijfsvoering in relatie tot de ontwikkeling van de rente. Aanleiding Tweemaal per jaar wordt ambtelijk een liquiditeitsprognose opgesteld en aan het college aangeboden. Deze prognose wordt gemaakt met een doorkijk van 4 jaren. Uit deze rapportages blijkt of sprake is van een liquiditeitsoverschot of tekort. Jarenlang is er geen aanleiding geweest om externe financiering aan te trekken. Echter vanaf 2020 zijn er kortlopende leningen aangetrokken om de bedrijfsvoering uit te kunnen voeren. Hierover bent u via de planning & controlcyclus geïnformeerd. Ook is in de auditcommissie is in de afgelopen raadstermijn toegelicht hoe dit proces ambtelijk tot stand komt en wie welke bevoegdheid heeft. Het college is bevoegd tot het aantrekken van geldleningen en de treasurer voert dit beleid vervolgens namens het college uit. De auditcommissie heeft in haar rol geen taak tot het controleren van de uitvoering van deze taak. Op 7 februari 2022 is een themasessie voor de gemeenteraad gehouden waarin een beschouwing is gegeven over de ambities van onze gemeente in relatie tot de lasten en financiering van de ambities. Om deze ambities op middellange termijn te kunnen betalen is externe financiering nodig. Doorgaans wordt een lening afgesloten welke gekoppeld is aan het tijdstip waarop de financiering daadwerkelijk nodig is.

Via dit voorstel wordt geanticipeerd op de toekomstige financieringsbehoefte in relatie met de verwachte stijgende lange termijnrente. Door de stijgende rente ontstaat namelijk een financieringsrisico. De rente is in de eerste periode van 2022 al sterk opgelopen. De sterk aantrekkende economie en de actuele inflatieverwachtingen, zorgen ervoor dat deskundigen gedurende een langere periode rentestijgingen verwachten. Als de rente door blijft stijgen en vervolgens op hogere niveaus blijft, heeft dit gevolgen voor de betaalbaarheid van onze lange termijn bedrijfsvoering. In het uiterste geval kan het zelfs zijn dat nieuw beleid onbetaalbaar wordt. Het lijkt nog niet te laat om financieringsrisico’s nu af te dekken. De rente is nu nog, in vergelijking met historische renteniveaus, relatief laag. In het kader van risicomanagement, doen wij een voorstel om toekomstige renterisico’s te beperken.

*IN22-00618*

IN22-00618/ Pagina 1 van 5

Advies 1. te besluiten tot het aantrekken van leningen per 8 maart 2022 ter hoogte van € 20.000.000, met een maximale rente van 1,5% (€ 300.000 per jaar), via het vaststellen van de 7e begrotingswijziging 2022. Argumenten

1.1 Er is onvoldoende geld op lange termijn beschikbaar voor het betalen van ambities/investeringen. Op 7 februari 2022 heeft een themasessie Financiën plaatsgevonden. De ambities en de daar aan gekoppelde investeringen zijn in deze sessie gepresenteerd. Voor de middellange termijn is een grove inschatting gemaakt voor nieuwe ambities/investeringen waaruit een omvang van € 48 miljoen blijkt. Om deze ambities/investeringen en de huidige bedrijfsvoering (bestaand beleid) te kunnen (blijven) realiseren, is externe financiering noodzakelijk.

1.2 Bij een oplopende rente komt de betaalbaarheid van het gemeentelijk beleid in het geding. Stel: voor de bedrijfsvoering op de langere termijn is € 20.000.000 nodig, dit is ook het uitgangspunt van dit raadsvoorstel. Als we nú financieren ontstaat bij een renteafspraak van 1% per jaar een structurele last van € 200.000 in de exploitatie. Echter, de rente vertoont een stijgende trend. Bij een stijging naar 2% krijgen we jaarlijks € 400.000 lasten erbij in onze exploitatie, bij een stijging naar 5% zelfs € 1.000.000. 1.3 Financieringsrisico’s kunnen worden beperkt door nú afspraken te maken We gaan bij het aantrekken van leningen voor de bedrijfsvoering uit van totaalfinanciering. Dit betekent dat er een prognose gemaakt wordt van alle inkomsten en uitgaven die we verwachten. Indien er een tekort blijkt, sluiten we hiervoor externe geldleningen af. Ingeschat wordt dat we voor de ambities op korte en middellange termijn minimaal € 20.000.000 aan geldleningen nodig hebben. Door het nu maken van afspraken over de leningen, dekken we exploitatierisico’s vanwege toekomstige rentestijgingen af.

1.4 Met het aantrekken van een financiering worden financiële verplichtingen aangegaan. Verplichtingen die structureel boven € 50.000 uitgaan moeten op grond van de Financiële verordening 2022 via een begrotingswijziging worden vastgesteld door de gemeenteraad. Het college heeft op grond van de Financiële verordening 2022 mandaat om tot € 50.000 financiële verplichtingen aan te gaan zonder tussenkomst van de gemeenteraad. Dit voorstel gaat uit van een hogere jaarlijkse financiële verplichting, waardoor een begrotingswijziging noodzakelijk is. Voorgesteld wordt daarom om de 7e begrotingswijziging 2022, BL22-03183 vast te stellen.

1.5 De rente is historisch gezien erg laag, en vertoont een naar verwachting een structureel stijgende trend. Ter onderbouwing van de constatering dat de lange rente historisch laag is (de horizontale rode lijn in de grafiek), is hieronder is een grafiek weergegeven met daarin de werkelijke ontwikkeling van de lange rente (10-jaars Nederlandse staat) over de periode 1960 t/m februari 2022. De werkelijke ontwikkeling is uitgebreid met een visie op de renteontwikkeling vanaf februari 2022 tot en met 2030. De visie is weergegeven met de schuine rode lijn vanaf 2022 en is gebaseerd op de actuele verwachtingen van deskundigen.

*IN22-00618*

IN22-00618/ Pagina 2 van 5

Als we nu € 20.000.000 financieren, tegen een actuele rente van ongeveer 1% levert dit een last van op van € 200.000 per jaar. Gemiddeld was de rente in de achterliggende 50 jaar 5,25%. Hadden we een financiering moeten aantrekken tegen deze rente, betekent dit een jaarlast van € 1.050.000. Combineren we het historisch perspectief met de breed gedragen visie over het stijgen van de rente, de wens om de lasten voor onze bedrijfsvoering zo laag mogelijk te houden en de wens om bij het aantrekken van financieringen risicomijdend te opereren, dan vinden wij het verstandig om nu financieringsafspraken te maken. Risico’s

1.1. Er is een risico dat de rente zich in plaats van naar boven onverwacht naar beneden ontwikkelt in de komende jaren. Dit voorstel wordt gedaan in het kader van risicobeheersing. Natuurlijk is er een kans dat de rente zich, anders dan wij nu voorzien, gaat dalen. In het slechtst denkbare scenario daalt de rente naar 0%. In dat geval betalen we rente (jaarlijks maximaal € 300.000) die achteraf niet verschuldigd zou zijn. Met dit voorstel volgen wij echter de consensus in de markt. Bovendien, het alternatief, nu geen financiering aantrekken maar later, levert grotere risico’s op voor de jaarlijkse lasten die we voor onze lange termijn bedrijfsvoering gaan betalen.

1.2. De doorlooptijd kan leiden tot onuitvoerbaarheid van het besluit. De rentestijging kan zich onverwacht snel voortzetten. Dit kan leiden tot een besluit wat niet wenselijk is. Om deze reden is er een begrenzing in de rentelasten aangebracht. De verplichting die wordt aangegaan is maximaal € 300.000 per jaar.

*IN22-00618*

IN22-00618/ Pagina 3 van 5

1.3. Tot en met het afsluiten van de leningen op 8 maart 2022 is er een renterisico Kort samengevat kan de rente na afsluiten van de leningen op de middellange en lange termijn: - stijgen: in dit geval ontstaan jaarlijks voordelen voor de exploitatie ter hoogte van de actuele marktrente /- de contractrente x € 20 miljoen. Er is financieringszekerheid voor € 20.000.000. Bij dit scenario is het risico op lastenstijging gedurende de looptijd is afgedekt. - gelijk blijven: Er is financieringszekerheid voor € 20.000.000. Bij dit scenario is het risico op lastenstijging gedurende de looptijd afgedekt. - dalen: Ook dan is er financieringszekerheid. Maar er ontstaan dan nadelen jaarlijks voor de exploitatie ter hoogte van de actuele marktrente -/- de contractrente. Op basis van historische statistieken wordt een rentedaling tot onder 0 voor langlopende geldleningen uitgesloten. Daarmee is het maximale risico wat we lopen begrensd bij een financiering van € 20.000.000 tot € 200.000 per jaar. Kosten en dekking Bij dit voorstel treft u de 7e begrotingswijziging 2022 aan. Via deze wijziging wordt een budget vrijgemaakt voor de lasten van de geldleningen. Op basis van de kaders en het bijbehorende budget worden vervolgens de afspraken met de geldverstrekker gemaakt. Via de 1e financiële rapportage 2022 stellen we de toegekende budgetten bij op basis van de afgesloten leningsovereenkomst.

In de kaderbrief 2023 wordt rekening gehouden met deze lasten. Bij de themasessie is aangegeven dat sprake is van een verwacht structureel saldo van € 500.000. Hierbij is rekening gehouden met een jaarlijkse externe financieringslast van € 100.000. Op basis van de huidige marktrente loopt dit op tot € 200.000. In dit voorstel is rekening gehouden met een maximale financieringslast van € 300.000 per jaar. Het aantrekken van de leningen heeft invloed op onze financiële positie. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing worden kengetallen over de financiële positie van onze gemeente gepresenteerd. Het aantrekken van de leningen heeft gevolgen voor de solvabiteit, de exploitatieruimte en de schuldquotes. Verwacht wordt echter dat Best ook na het aantrekken van de leningen op deze onderdelen een A kwalificatie blijft houden. Dit is de meest gunstige categorie waaraan de financiële positie van decentrale overheden gekoppeld wordt. Participatie nvt Communicatie nvt Procedure en planning Op de dag volgend op de besluitvorming (8 maart 2022) wordt direct uitvoering gegeven aan dit raadsbesluit. Dat betekent concreet dat er afspraken met betrekking tot de geldleningen worden gemaakt met de externe financier. U wordt over deze afspraken geïnformeerd via de 1e financiële rapportage 2022.

En via de financieringsparagraaf bij de 2e financiële rapportage 2022 informeren wij u over de ontwikkelingen met betrekking tot financiering. Evaluatie n.v.t.

*IN22-00618*

IN22-00618/ Pagina 4 van 5

Bijlagen IN22-00621 Raadsbesluit Financiering toekomstige ambities in relatie tot de ontwikkeling van de rente; BL22-03183 Begrotingswijziging W07-2022 afdekken financieringsbehoefte > 1 jaar, leningen € 20.000.000.

22-02-2022 burgemeester en wethouders van Best,

Hans Ubachs Burgemeester

Nicole van Hooy Secretaris

*IN22-00618*

IN22-00618/ Pagina 5 van 5