21092.7 - Inspraakreacties inzageprocedure Transitievisie Warmte

1

2

1. Best Duurzaam werkgroep Techniek Overleg Inspraakreactie. Voornamelijk op de Technische Analyse Er wordt soms gesproken over de “20% besparing.” Is dit bepaald door het Rijk, of door ons afgesproken? Dit komt verder niet volledig naar voren. De termen buurten en wijken worden soms bijna door elkaar gebruikt. Kan dit goed uitgelegd worden? En in het voorwoord goed toegepast worden.

3

Koppelkansen worden hoog aangeschreven. We zijn benieuwd waarom, is dat wel terecht? (Hier staat ook een spelfout, bespaart moet met een t)

4

In hoofdstuk 1 wordt de onderverdeling van buurten genoemd. De vierde optie, de buurten waar we nog even moeten wachten is niet helemaal helder. Het onderwerp gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed is waardevol. Dat de gemeente zelf aan de slag gaat en het goede voorbeeld is essentieel om ook inwoners mee te krijgen. Het punt staat alleen nog erg vrijblijvend in uitwerking. Als de gemeente echt haar verantwoordelijkheid wil nemen, moet dit explicieter uitgesproken worden. De medewerkers van duurzaamheid zijn inmiddels met de bedrijventerreinen in gesprek: Dit mag ook zo benoemd worden in onze optiek. De beredenering waarom en welke gegevensbron gebruikt wordt voor het aangeven van verbruik en eenheden op pagina 6 is niet per se nodig hier. Als de gemeente die zo wil houden, zal hij op zijn minst aangepast kunnen worden De eenheden voor energie worden veel door elkaar gebruikt. Hou het bij één; wij zouden zeggen, hou het bij kuub gas, wat voor mensen te relateren is

5

6

7

8

9

In de afweging tussen collectief en individueel bezit duurzaam gas

Reactie gemeente op de reacties. De 20% is inderdaad de invulling van de opdracht zoals die door het Rijk en de VNG samen voor Nederland afgesproken is. Het is inderdaad verhelderend om dit in de visie zo neer te zetten. De termen borden beide meerdere malen gebruikt. Het moet inderdaad duidelijk zijn waarom we het over wijken hebben en waarom we het over buurten hebben. Deze algemene uitleg hebben we nu wel in de visie staan, maar niet in de analyse. Ook daar zal het toevoegen van deze uitleg de twee termen verhelderen. De uitleg wordt daarom nu ook in de analyse toegepast. Koppelkansen hebben in onze ogen een erg belangrijke waarde, ook omdat we er veel in wegen. Een koppelkans is bijvoorbeeld de geplande werkzaamheden van woningcorporaties. Door op een opportuun moment met hen samen te werken kunnen we echt goede stappen zetten en inwoners veel besparen. Het gaat hier inderdaad om buurten waar we nog niet direct een wijk- of buurtaanpak kunnen realiseren omdat dit technisch en/of sociaal nog lastig te organiseren is. Momenteel worden er al stappen gezet om dit voor het gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed op te pakken. Ver Verder is het aan de gemeenteraad om actie van de gemeente is aan de gemeenteraad. Ook de gemeenteraad zal dit een prioriteit moeten maken.

Hier zijn we het mee eens. Dit overleg was op het moment van schrijven inderdaad nog niet gaande, maar intussen wel. Hier wordt een aanpassing gedaan.

Een goed argument om éénheden niet door elkaar te gebruiken. Waar mogelijk zullen we omrekenen in kuub gas. Als dit niet kan, vermelden we het in ton CO2, omdat de besparing van CO2 uitstoot het hoofddoel is. We hebben hier gekozen om gas als collectief aan te stippen, omdat er in een wijk collectief besloten moet

Pagina 1 van 7

Archiefexemplaar van BL21-24470

- Inzageprocedure Transitievisie Warmte - Alle opmerkingen en commentaar

momenteel een lastige positie: gaat het om een individuele of collectieve oplossing/toepassing. In de ogen van Best Duurzaam is het toch eerder een individuele oplossing. 10

11

12

13

14

15

16

17

Op pagina 6, aan het einde van alinea 1, mag explicieter aangegeven worden dat JUIST kleinschalige projecten beter werken dan de grootschalige. Wat momenteel gemist wordt, is een algemene opmerking dat er goed gekeken wordt naar andere projecten, naar de regio, naar lopende proeftuinen. We krijgen de indruk dat hier heus wel naar gekeken wordt, en er leerprocessen en informatiedeling plaatsvindt, maar dit staat niet expliciet benoemd. We raden aan dit wel mee te nemen. Er wordt gesproken over collectief en kleinschalig collectief. Waar ligt de grens tussen deze twee? Dit is verduidelijkend om weer te geven. Er wordt nu kort omschreven waarom specifiek Batadorp wel/niet collectief kan. De uitleg is nu niet verhelderend. Kies ervoor deze of volledig te maken, en ook andere buurten/wijken te benoemen, of om deze uitleg in zijn geheel weg te laten. Het kader op pagina 7 spreekt over een Lage, hoge en midden temperatuur. De eerste zin hierin is onduidend. Hoe hoger de energie, hoe meer energie het kost? Dit kan beter uitgelegd worden. Eenzelfde iets geldt voor de eerste zin van de tweede alinea: Hier staat nu “werken met een lage temperatuur”: is dit niet duidelijker te omschrijven als “hebben een lage temperatuur”? Best Duurzaam werkt graag mee aan een duidelijke boodschap over Hoge, Lage en Midden Temperatuur. Hiervoor leveren ze een alinea aan.

Deze kan gebruikt worden of deels verwerkt worden in de huidige tekst. Boven de kaart op p.7 Mag binnen de haakjes aangegeven dat het hier dus ook om lage temperatuur bronnen gaat. In de kaart van LMHT staat nu met paars de “wisselende energie” aangegeven: dit gaat om een diverse energievraag. Het

worden hier een gasnetwerk aan te houden of toe te passen. Dit is een keuze die iemand niet individueel kan maken. Het is wel een individuele toepassing in de zin dat een individu zelf verantwoordelijk is voor de inkoop, contratering, onderhoud van zijn eigen verbruik, kosten en materieel. Dat is inderdaad de strekking van de zin en het stukje, waarbij het belangrijk is dat die boodschap goed overgebracht wordt. Er wordt inderdaad met de regio en nationaal gekeken naar de verschillende projecten in de warmtetransitie. Als het past voegen we dit toe in de visie of bijlage. We vermelden het in ieder geval bij de informerende sessie.

Grens tussen grootschalig en kleinschalig collectief is enigszins ambigu. Een duidelijke lijn in hoe we hier als gemeente mee omgaan is inderdaad wel waardevol, dus passen we toe. Het kan inderdaad afleiden van het hoofdpunt. De tekst moet iets duidelijk maken, en niet minder helder.

Het is hier een lastige afweging: willen we het technisch correct omschrijven, of willen we het zo neerzetten dat mensen het makkelijk begrijpen? We hebben nu een keuze gemaakt om het zo begrijpelijk mogelijk neer te zetten. Zoals eerder overlegd, en in het punt hieronder aan de orde komt: we staan open voor een nieuwe alinea vanuit Best Duurzaam.

We zijn benieuwd wat hier uitkomt en zullen het verwerken in de tekst.

Dat kan inderdaad verhelderend werken, dit wordt toegevoegd Wisselende staat inderdaad voor de diverse energieprofielen in de wijk, en is er uiteindelijk een beter woord voor

Pagina 2 van 7

18

19

20

21

22

lijkt ons verstandig dit ook zo te benoemen, omdat het dan duidelijker is. (p.8) Isoleren heeft een hoge prioriteit. Naast de genoemde redenen willen we vragen ook expliciet toe te voegen dat het waardevol is omdat het een goedkope/kosteneffectieve oplossing is. Twee tekstuele aanpassingen: - P.9 Alinea 1, laatste zin: kosten zijn lager of het is goedkoper - Benoem naast CO2 uitstoot ook besparing aardgas Tabel 2: Deze is voor het ongeoefende oog lastig te duiden. Leg deze goed uit of vorm hem om, is ons advies. Ook hierbij geldt: een eenduidige aanpak met kuub gas/ton CO2 besparing werkt het beste. Gebruik daarbij ook een eenduidige omrekenfactor, 9,831 wordt door Best Duurzaam veelvuldig gebruikt (checken of dit inderdaad zo is, is dat niet zwaartekracht?) p.9 Bij het stuk over duurzame bronnen in Best, zou het kunnen dat er ten onrechte wordt geconstateerd dat energie in gemeentegrenzen opgewekt moet worden? Het gaat met de regio toch echt om een regionale strategie. Bij energie zouden we graag ook restwarmte en de mogelijkheden van biomassa weten. Ook als dit niet gebruikt gaat worden mag dit expliciet aangegeven worden. Daarbij is voor de energie-mogelijkheden waar “tot 2030 niet mogelijk” niet expliciet aangegeven wat dit nou betekent. Kan de gemeente dit verder verduidelijken?

23

We willen u vragen goed te kijken naar of wateropslag inderdaad relatief goedkoop is. Dit kan misleidend zijn.

24

Bij de conclusies aan het eind wordt weer gesproken over wijken. Wees hier consistent in: gebruik de term overal hetzelfde. Leg uit wanneer er echt over een wijk in plaats van een buurt gesproken wordt. Benoem in bovenstaande ook elke buurt consistent of niet. Laat de wijken/buurten waar specifiek op in gegaan wordt weg, of ga op elke wijk an sich in.

25

Akkoord: Dit is inderdaad een factor die we meenemen.

Correct, een scherpe opmerking.

De bijlage is iets technischer dan de rest van het document, maar het moet wel uitleesbaar blijven. Dit blijkt hier niet zo te zijn, dus zullen we aanpassen en verhelderen. Hierbij gebruiken we een eenduidige factor, waarbij we nog beslissen of het ton CO2 of kuub aardgas is.

Gemeentegrenzen is inderdaad niet van toepassing. Het blijft wel belangrijk om aan te duiden dat we hier wel probleemeigenaar zijn en blijven: regionale opwek is met de RES nog wel een opgave.

Restwarmte is inderdaad nog niet toegevoegd, dat zal nog gebeuren. Biomassa is een lastiger onderwerp. Veel biomassatoepassingen zijn niet zo duurzaam als ze eerder leken. We willen dit daarom niet aanwakkeren. Mogelijk dat het later wel een goede niche kan zijn in het buitengebied.

Relatief goedkoop is inderdaad wat kort door de bocht, het gaat om het weinig gebruik maken van schaarse materialen en hoogtechnische middelen. We zullen het op deze manier neerzetten. We willen inderdaad zo veel mogelijk buurten benoemen. Dat hier wijken staat, is daarom onverstandig, en zal worden aangepast.

Zie bovenstaande uitleg

Pagina 3 van 7

26

27

28

29

30

31

Bij de 2e alinea van de conclusies wordt gesproken over het voordeel van meervoudig ruimtegebruik van o.a. geothermie. Hoewel dit gedeeltelijk klopt, is een minstens net zo belangrijke reden om deze te noemen het verminderd elektriciteitsverbruik. Benoem dit daarom ook als (hoofd)reden. a) Sterke sociale en zwakke sociale structuren zijn termen die niet lekker over kunnen komen bij inwoners. We adviseren om dit anders te benoemen. b) Daarnaast willen we als Best Duurzaam graag meekijken, en zouden we als criterium toe kunnen voegen hoe veel van onze leden/aanwezigen op activiteiten en acties uit elke buurt komen. Hoewel de dubbele betekenis van “energie” mooi is, adviseren we voor de duidelijkheid om toch bij Heivelden “enthousiasme” te gebruiken als het gaat om de menselijke energie We adviseren om te spreken over buurten/wijken met individuele of collectieve oplossingen in plaats van individuele en collectieve buurten/wijken Bij de conclusie wordt gesproken over de individuele wijken; hierin mag direct benoemd worden dat dit om warmtepompen gaat. In het algemeen mag meer benoemd worden wat de rol van de gemeente wordt. Wat gaat deze allemaal doen? Dit blijft nu enigszins vrijblijvend. Daarnaast mag ook de rol van de woningcorporaties expliciet benoemd worden.

We zorgen dat dit zo expliciet mogelijk benoemd is. Goed punt.

a) Een andere verwoording is inderdaad wenselijk. b) Wat betreft de activiteit van Best Duurzaam, lijkt ons dit waardevolle informatie over de activiteiten in Best. Wellicht dat dit voor de Transitievisie Warmte niet de beste plek is, maar in zijn algemeen kunnen we natuurlijk goed samen afstemmen waar we elkaars activiteiten kunnen.

We zullen inderdaad dubbelzinnigheid gaan voorkomen en hier gewoon enthousiasme neerzetten.

We willen vooral het ‘karakter’ van de buurt benoemen, “oplossingen” kan definitief

Voor de duidelijkheid naar inwoners zullen we inderdaad benoemen dat dit een mogelijkheid is. We houden wel open dat er later meer opties bij kunnen komen. Wat betreft de rol van de gemeente, hier kunnen we helaas niet concreter in worden voor nu. Woningcorporaties nemen we mee, goed punt.

Naar aanleiding van deze opmerkingen zijn de Transitievisie Warmte en de Analyse aanpgeast.

Pagina 4 van 7

2. Focusgroep sessie terugkoppeling concept Transitievisie Warmte 1.

2.

3.

4.

5.

6.

De wijk/buurt Speelheide behoeft enige aandacht. Hier zit geconcentreerde bouw en dunbebouwde gebieden gedeeltelijk naast elkaar, gedeeltelijk door elkaar heen. Het is dus te verwachten dat delen van deze wijk niet collectief verwarmd zullen of kunnen worden. Een grens is lastig te trekken, maar gebieden selecteren kan al helpen. Naastenbest staat nu aangewezen als zoekbuurt en heeft een collectief profiel. Het lijkt hierdoor wel een beetje alsof de gemeente al de keuze voor een warmtenet hier gemaakt heeft. Salderes en Hoge akker hebben op de kaart eenzelfde temperatuurprofiel, beiden Midden Temperatuur, of een gemiddelde warmtevraag. Deze buurten lijken helemaal niet zo op elkaar, en er zit een behoorlijk verschil in de temperatuur.

In eerdere sessies is ook de mogelijkheid van een pvt-systeem op all-electric. Feitelijk een hybride vorm van een warmtepomp en een (kleinschalig) warmtenet. Dit staat nu mogelijk wel officieel benoemd maar niet expliciet opgeschreven als optie in de tabellen (pagina 14). De vraag is of dit daar toegevoegd kan worden. Bij de sociale analyse en de bijgaande kaart is de analyse niet heel concreet op bijvoorbeeld financiële en leeftijdsgebonden criteria. Er wordt in de visie niet ingegaan op specifieke groepen mensen, zoals ouderen, die aangeven “dat het hun tijd wel zal duren”. Ook op dingen als scheef wonen, en andere zaken die wel effect hebben op de uitvoering, wordt weinig gesproken. De rol van de gemeente mag sterker neergezet worden. Mooie woorden, maar de dagen blijven wat uit. Ook wat de daden worden blijft nog even uit. We willen de gemeente vragen zich uit te spreken over wat er komt: renteloze leningen, gemeentelijke subsidie, wat wordt het? Ook de concretisering in het eigen vastgoed mag sterker naar voren komen.

Speelheide is inderdaad lastig om op één manier te definiëren. Tegelijk geldt dit tot op zekere hoogte voor alle wijken en buurten in Best, waar uitzonderingen op een algemene regel zijn. Bij Speelheide hebben we nu een grove lijn getrokken. Daarbij is ook die lijn nog niet een volledige weergave van de werkelijkheid, maar is het wel meer in lijn met die werkelijkheid. Goed dat u dit aangeeft. Er is nog geen enkele keuze gemaakt, en die zal voorlopig ook niet gemaakt worden. We gaan de optie wel onderzoeken. De buurten lijken inderdaad minder op elkaar dan op de eerste blik lijkt, als we naar de kaart kijken Middentemperatuur is een vrij brede groep: een label c en e, waar het in de praktijk om gaat, is veel verschil inderdaad. We hebben het nu toch samengepakt, omdat de meeste warmteoplossingen en technieken ook deze termen gebruiken. Bovendien verschilt de aanpak voor de twee wijken natuurlijk wel: Met Hoge Akker willen we actief aan de slag om te besparen. Dus het verschil wordt wel gemerkt. Correct. Dit is natuurlijk al impliciet weergegeven met de zonne-energie en de grondwarmte die al benoemd zijn. Tegelijk kunnen we dit inderdaad proberen nog concreter neer te zetten.

Dit klopt. De visie is daarin op sommige vlakken wat “hoog over”. Deze zaken zullen tijdens een plan met een buurt meer aan de orde komen. Dan kijken we ook specifiek naar de uitvoering in die wijken. Zo hebben we voor de visie niet kunnen kijken naar iedereens leeftijd en financiën. We hebben vooral gekeken naar sociale strengths in de buurten. Als we op buurtniveau bezig gaan, kijken we hier natuurlijk wel naar! Wat betreft opmerkingen over de kosten: de gemeenteraad heeft gezegd dat we vasthouden aan haalbaar en betaalbaar. Wat dat betekent is nog niet gespecificeerd. Verder is de strekking van de visie ook nog niet om zo concreet invulling te geven aan de opgave. Dat komt terug in een uitvoeringsprogramma. Daar zal de gemeenteraad zich over uit moeten spreken in sessies die we heir aan zullen besteden.

Pagina 5 van 7

7.

8.

9.

10.

11.

12.

Vergeten jullie niet bij de buren en anderen te kijken? Wijk ’t Ven (vooroorlogse wijk, met zo’n 2000 woningen, waar de kosten zo’n 87 miljoen euro lijken te gaan worden. Kijk er goed naar.

Opmerkingen voornamelijk over hoofdstuk “en nu aan de slag” Er staat weinig concreets in, zoals eerder al gezegd. Het zou top zijn als hier meer concreets instaat. Daarnaast loop je nu het risico dat iedereen op mekaar gaat wachten, nu er “wat zou kunnen komen”. Probeer ook dat te vermijden! Ten slotte, als er over “collectieve mogelijkheden” gesproken wordt, is het evident dat de gemeente een van de beste uitgangspunten heeft om die collectieven bij elkaar te brengen: ze hebben de partners en de mogelijkheden. We verwachten dus ook een rol van de gemeente en verwachten dit terug in de visie. Oog houden voor collectieve kansen, als een actieve speler. Er is natuurlijk altijd enige overlap met de RES. Is het nodig te benoemen dat de RES gaat over het al dan niet genoeg hebben aan/van elektriciteit, en dit vraagstuk weg te houden van de TVW?

Vragen over het analysedocument/algemene vragen In de afwegingen van de infrastructuren: breek niet je gasnetten af als je niet weet wat er in de toekomst gebeurt. Daarnaast zijn er nog veel opgaven in het kader van de ruimtelijke ordening waar rekening mee gehouden moet worden. Dit mag best meegenomen worden.

In het verleden hebben we een systeem van PVT met een bodemsysteem (warmtepomp, WKO of buffer) en all-electric naast elkaar gezet. Juist de combinatie van de technieken maakt de som der delen sterker. Net zoals in het hoofddocument mag dat hier meer aandacht krijgen. Bij veel bestaande collectieve systemen blijft de prijs stijgen met de momenteel behoorlijk stijgende gasprijs. Dit zou niet bevorderlijk zijn

We hebben vaker contact met andere gemeenten. Daarnaast worden er in de regio en op congressen absoluut lessen van andere projecten meegegeven. Deze ervaringen worden daarmee net zo goed meegenomen. En we zullen als gemeente kritisch mee blijven kijken naar de mogelijkheden.

Valide punten, zoals eerder aangegeven kunnen we enkele zaken concreter neerzetten, maar zal het vooral aan de raad zijn om zich hierover uit te spreken in aparte sessies. Wat betreft de rol van de gemeente; dat de gemeente een actieve rol moet hebben bij de totstandkoming van collectieve mogelijkheden en het onderzoeken ervan is eerder ook al door de raad uitgesproken. Om dit extra te verduidelijken voegen we het ook toe bij het puntje over de zoekbuurten..

Het is goed om die twee inderdaad gescheiden te houden. Om dit duidelijk te maken, zullen we dit thema ook aanstippen tijdens de bespreking met de gemeenteraad. Daarnaast kunnen we dit ook kort benoemen tijdens het uitgangspunt “we gebruiken geen elektriciteit als primaire bron, als dat niet nodig is”.

De gasnetten zullen voorlopig niet afgebroken worden. Dit zal alleen gebeuren als dit nodig is, en zeker is dat het niet meer gebruikt zal worden. Tegelijk is voorlopig niet de verwachting dat we deze later nog zullen gebruiken. Er zijn inderdaad nog veel opgaven aan ruimtelijke ordening waar we rekening mee moeten houden, zeker als gemeente. Die nemen we bij plannen en opgaven natuurlijk mee. In de wetenschap dat dit een uitdaging is. Deze is al heel kort benoemd. Zeker de PVTmogelijkheid. De combinatie met bodemwarmte is inderdaad onderbelicht en zullen we nog concreet benoemen.

Hier is de gemeente het mee eens. De gemeenteraad heeft zich eerder al uitgesproken tegen het koppelen van systemen aan de gasprijs.

Pagina 6 van 7

voor de acceptatie van zulke mogelijkheden in Best. 13.

Is er bij de beoordeling van warmtenetten gekeken naar de stookwaarde van bewoners?

14.

Marktpartijen zijn momenteel terughoudend met all-electric oplossingen aanraden. Hoe gaan we met die mensen in gesprek? Kan de gemeente hier een rol in spelen?

We zijn het hier dus helemaal mee eens. We zullen dit ook duidelijk over blijven brengen als we hierover weer in gesprek gaan. We hebben nog niet op dit specifieke niveau gekeken. Wel naar de gemiddelde verbruikswaarde in een wijk. Als we richting uitvoering gaan is dit wel een factor waar we rekening mee moeten houden. We hebben er al eerder over nagedacht en we zullen er tegen die tijd ook voor zorgen dat dit eerlijk meegenomen wordt. Dit is inderdaad een belangrijke factor. In de gesprekken die we na de vaststelling gaan hebben, willen we ook gesprekken aangaan met de markt, om samen verder duurzame modellen aan te kunnen bieden en hier duidelijk over te zijn naar de inwoners.

15. Naar aanleiding van de bovenstaande opmerkingen zijn de visie en de analyse op enkele punten aangepast.

Pagina 7 van 7