21054.1 Raadsvoorstel Maatregelen geluid- en luchtkwaliteit Salderes-Ringweg en consequenties

Voorstel aan de Raad

Vergadering Raadsvergaderdatum

: Gemeenteraad Best : 27-09-2021

Onderwerp Maatregelen Ringweg die geluid en fijnstof reduceren ter hoogte van Salderes & Informatie over voorstel ambitieniveau voor diverse thema’s benoemd in de Omgevingsvisie Aanleiding In de discussiesessie (oordeelsvorming) d.d. 12 oktober 2020 behandelde de gemeenteraad het vraagstuk over het verplaatsen van de komgrens op de Ringweg in oostelijke richting. Dit houdt een verlaging van de snelheid in van 80 km/u naar 50 km/u. Inwoners van Salderes hadden hierom gevraagd vanwege (toekomstige) ontwikkelingen in de bebouwing waardoor er extra verkeer op de Ringweg komt met extra geluid en luchtverontreiniging tot gevolg. De gemeenteraad concludeerde dat snelheidsverlaging niet volstaat om het geluid van de Ringweg op de woningen in Salderes te verminderen tot een waarneembaar effect (zoals vermeld bij risico 1.3 in het raadsvoorstel IN20-01158). De fracties vroegen het college “om in beeld te brengen wat er nodig is om het doel, reduceren van geluidsoverlast en fijnstof, te bereiken. Welke aanvullende maatregelen zijn nodig, ook vanuit het oogpunt van verkeersveiligheid. Het is beter om goed uit te zoeken wat nodig is dan nu een snel besluit te nemen; alleen het verplaatsen van een bord is onvoldoende.” Dit lieten we onderzoeken door Arcadis Nederland B.V. Het geluidrapport geeft inzicht in de mogelijke geluidreductie door maatregelen aan- of langs de Ringweg.

Ook het effect van die maatregelen op het totale cumulatieve geluidniveau op de woningen vanwege verkeer op de Ringweg, de A2 en de lokale wegen in het noordelijk deel van Salderes is onderzocht. Dit Raadsvoorstel geeft, naast de mogelijke maatregelen, ook kort informatie over de huidige regels en een doorkijk naar de toekomstige geluidregelgeving en de relatie met de nog vast te stellen Omgevingsvisie. Advies 1. De huidige lucht- en geluidkwaliteit in Salderes te accepteren. 2. Pas maatregelen te nemen op- of langs de Ringweg als dat nodig blijkt op basis van landelijke normen in de Omgevingswet of lokale beleidsambities. Argumenten

1.1 Het geluidrapport laat de mogelijke maatregelen zien en de effecten daarvan. In het geluidsrapport van Arcadis Nederland B.V. staan afbeeldingen die de geluidbelasting in Noord Salderes weergeven op basis van de prognose verkeersbeeld 2030

Huidige geluidbelasting op 1,5 m hoogte (alle wegen) gecumuleerd (zie geluidrapport voor de contour op andere hoogten)

*IN21-01064*

IN21-01064/ Pagina 1 van 6

En u leest in het rapport de uitwerking van het antwoord op uw vraag welke maatregelen overlast kunnen reduceren, namelijk: • Hoeveel decibel een stiller wegdek op- of een afscherming van 1,5 meter langs de Ringweg het geluidniveau van verkeer op de Ringweg reduceert • Het effect van deze maatregelen op het totale cumulatieve geluidniveau, ter illustratie: Geluid Ringweg met scherm langs de Ringweg

•

Geluid alle wegen met scherm langs de Ringweg

Het aantal woningen waarop de geluidreducerende maatregelen effect hebben, op de figuren ziet u welke woningen dat zijn en op welke hoogte en hoeveel geluidreductie Afname in dB bij scherm, geluidbelasting alleen de Ringweg

•

Afname in dB bij scherm, geluidbelasting gecumuleerd

Een korte beschouwing over het effect van de maatregelen op de luchtkwaliteit

Uit het onderzoek blijkt dat gezondheidswinst is te behalen voor een aantal woningen in Salderes waarvoor de geluidbelasting als minder goed is gekwalificeerd. Echter de bijbehorende financiële consequenties, de mogelijke precedentwerking, de huidige wetgeving en de veranderingen in Omgevingswet leiden tot ons advies en de onderstaande argumenten om nu geen maatregelen te treffen.

1.2 De kosten voor geluidreducerende maatregelen vinden we hoog ten opzichte van het aantal woningen waarvoor de maatregelen effect hebben. Een afscherming heeft meer effect dan een stiller wegdek. De geschatte kosten voor deze opties bedragen € 330.000,- á € 380.000,- en staan in de rubriek kosten en dekking. Hierbij past de vraag hoeveel woningen in Salderes baat hebben bij geluidreducerende voorzieningen.

*IN21-01064*

IN21-01064/ Pagina 2 van 6

In het bovengenoemd rapport (onder argument 1.1) leest u dat de cumulatieve geluidbelasting, van wegverkeer op de omliggende wegen, voor het merendeel van de woningen in Salderes lager is dan 50 decibel. Al deze woningen krijgen de beoordeling ‘goed’ volgens de milieukwaliteitsmaat*. Voor 124 woningen in het noordelijk deel van deze woonwijk is de geluidbelasting hoger en ligt tussen 50 en 60 dB. Deze geluidbelasting komt overeen met de boordeling ‘redelijk tot matig’. Een scherm langs de Ringweg levert een relevante geluidreductie op voor 26 woningen. Bij toepassing van een stiller wegdektype op de Ringweg zijn dat ca. 20 woningen. Deze maatregelen zorgen er dus voor dat meer woningen de kwalificatie goed krijgen. De resterende woningen die de kwalificatie redelijk tot matig behouden, ondervinden het meeste geluid van wegverkeer op de A2 en de wegen in de wijk, zoals de Wilg, Moseik en Salderes. Een stiller wegdek op de Ringweg of een afscherming langs de Ringweg hebben voor die woningen geen effect. Bekeken vanuit het perspectief dat er geen verplichting is maatregelen te treffen (zie argument 2.1), vinden we de kosten hoog. *de berekende gecumuleerde geluidsbelasting kan men uitdrukken in de milieukwaliteitsmaat (MKM). De milieukwaliteitsmaat geeft een kwaliteitsoordeel van de woonomgeving.

1.3 Geluidsreductie voor deze locatie zorgt voor precedentwerking. Inwoners van o.a. Batadorp, bewoners aan de Willem de Zwijgerweg ter hoogte van het Heerbeeckcollege en inwoners aan de Raadhuisstraat vroegen afgelopen jaren ook om geluidreducerende maatregelen. Wij hebben hun verzoek niet ingewilligd. Nu maatregelen treffen voor Salderes zou impliciet ook betekenen dat we opnieuw moeten kijken wat we voor andere locaties kunnen doen, ondanks dat dat geen verplichting of een urgente beleidskeuze is.

2.1 Doel van het aanvullingsspoor geluid onder de Omgevingswet is het voorkomen van de onbeheerste groei van geluidbelasting op geluidgevoelige gebouwen. Aspecten die nu nog in de Wet geluidhinder zijn geregeld (railverkeer-, wegverkeerslawaai en geluid van gezoneerde industrieterreinen) worden straks onder de Omgevingswet en het aanvullingsspoor geluid op een nieuwe manier gereguleerd. Onder de huidige wetgeving is het aspect geluid van wegverkeer goed geregeld voor nieuwe situaties. Bij een hoge(re) geluidbelasting worden dan namelijk steeds maatregelen aan de bron (snelheid, wegdek), in de overdracht (schermen) of ter plekke van de woning bekeken met het doel een goede leefkwaliteit te bereiken. Echter het geluid van wegverkeer op gemeentelijke wegen op bestaande woningen mag, onder de huidige wetgeving, toenemen zonder restricties. Dit is waar de woningen in Salderes en andere wijken in Best (net zoals in de rest van Nederland) nu de gevolgen van dragen. De nieuwe wet heeft als doel om onbeheerste groei van geluid te voorkomen. Een instrument daarvoor zijn de zogenaamde geluidproductieplafonds (GPP). Dit bestaat reeds bij voor spoor- en rijkswegen en komt er nu ook voor provinciale wegen. Voor gemeentelijke wegen wordt onder de nieuwe wet een nieuw instrument ingesteld, namelijk de basisgeluidemissie (BGE).

Beide begrippen GPP en BGE geven de situatie weer van het heersende geluidniveau. Hierbij hoort een nalevingsplicht. Als uit de monitoring van de GPP’s en de BGE’s blijkt dat het geluid is toegenomen met anderhalve decibel (komt overeen met 40% verkeerstoename), dan heeft het bevoegd gezag de plicht om geluidbeperkende of geluidwerende maatregelen te overwegen. Het daadwerkelijk treffen van bron-, of

*IN21-01064*

IN21-01064/ Pagina 3 van 6

overdrachtsmaatregelen blijft ook onder de Omgevingswet een keuze na motivering en afweging, maar is in ieder geval dan voor alle situaties beter geborgd dan nu. Het peiljaar waarmee de toekomstige geluidbelasting wordt vergeleken bij gemeentelijke wegen is 2022 (zoals het er nu naar uitziet), het jaar van inwerkingtreding van de Omgevingswet en het aanvullingsspoor geluid. Vanaf dan neemt men voor de monitoring wegen in ogenschouw van > 4500 motorvoertuigen per etmaal, vanaf 2026 ook de wegen met > 1000 motorvoertuigen per etmaal. De wetswijziging is een van de redenen waarom we voorstellen nu geen geluid- of lucht maatregelen te treffen op- of langs de Ringweg, specifiek ter hoogte van Salderes, maar om hierin het tempo te volgen van de Omgevingswet en de ambitieniveaus in de Omgevingsvisie.

2.2 De casus Ringweg/Salderes illustreert de te maken keuzes in ambitieniveaus met bijbehorende consequenties. Vooruitlopend op het vaststellen van de Omgevingsvisie, informeren we u over de thema’s waarvoor u als raad een ambitieniveau vastlegt via de Omgevingsvisie. Eind dit jaar leggen we u de Omgevingsvisie voor Best voor. De omgevingsvisie is de overkoepelende visie op de gewenste ontwikkeling van de fysieke leefomgeving, is integraal van opzet en verbindt de verschillende beleidsdomeinen (ruimte, economie en sociaal). De keuzes die gemaakt worden in de gewenste kwaliteit (het ambitieniveau) van de fysieke leefomgeving zijn randvoorwaarden bij maatschappelijke opgaven zoals woningbouw, bedrijvigheid en mobiliteit. Welk ambitieniveau de gemeenteraad kiest voor de thema’s lucht en geluid voor de gemeente Best hangt samen met o.a. dit vraagstuk Salderes. In bijlage IN21-01707 leest u hierover meer.

2.3 Verbetering van luchtkwaliteit bereiken we op een andere wijze dan door wegdekaanpassing of scherm Het onderzoek van Arcadis Nederland B.V. heeft betrekking op het aspect geluid. En het geeft ook kort antwoord op de vraag of de beschreven geluidmaatregelen mogelijk invloed hebben op de luchtkwaliteit in Salderes. Hieruit blijkt dat een snelheidsverlaging leidt tot een beperkte afname van de luchtemissies van het verkeer. Omdat Salderes ook nabij de A2 is gelegen, zal dit per saldo waarschijnlijk echter weinig uitmaken. Bovendien is snelheidsverlaging vanuit verkeerskundig oogpunt geen gewenste maatregel. Voor een scherm met een hoogte van 1 à 2 meter verwacht Arcadis weinig effect op de luchtkwaliteit. Het effect van een scherm op de luchtkwaliteit is in hoofdzaak de optelsom van twee tegengestelde effecten, namelijk de afremming van het windveld hetgeen concentratie verhogend werkt en extra turbulenties achter het scherm hetgeen concentratie verlagend werkt. Bijlage IN21-01711 geeft informatie over de luchtkwaliteit bij de Ringweg en de A2 nabij Salderes. Het laat de concentratie zien van NO2, en (zeer) fijn stof ten opzichte van de wettelijke normen en ten opzichte van de adviesnormen van de WHO voor de jaren 2015, 2020 en 2030. Uit deze cijfers blijkt dat de genoemde verontreinigingen ver onder de wettelijke grenswaarden liggen.

De concentratie (zeer) fijn stof bevindt zich momenteel boven de WHO-advieswaarde en neemt de komende jaren naar verwachting verder af tot onder de WHO-advieswaarde bij het inzetten van maatregelen zoals schoner vervoer. Best heeft als deelnemer aan het Schone Lucht Akkoord de intentie uitgesproken om de komende jaren actief bij te dragen aan het verbeteren van de luchtkwaliteit met als doel om landelijk in 2030 gemiddeld minimaal 50% gezondheidswinst ten opzichte van 2016 te behalen voor de negatieve gezondheidseffecten afkomstig van binnenlandse bronnen. De aanpak voor het bereiken van deze doelstellingen werken we uit in het nog vast te stellen nieuwe ‘Decentraal programma lucht’. Het is belangrijk om nog meer in te zetten op bewustwording en gedragsverandering als het gaat om keuze in type mobiliteit om effect te bereiken op de luchtkwaliteit in Best en omstreken.

*IN21-01064*

IN21-01064/ Pagina 4 van 6

Risico’s n.v.t. Kosten en dekking Geluidafscherming/vervanging wegdek Ringweg

Alle genoemde prijzen zijn excl. Btw. Deel 1 is ten westen van het viaduct Hokkelstraat en deel 2 ten oosten ervan. ** Bevat de Aannemerskosten (uitvoeringskosten, Algemene kosten, Winst en risico) en eenmalige kosten bestaande uit: VAT kosten, extern inhuur en diverse civieltechnische onderzoeken

Vervanging Populieren: Afhankelijk van of 1, 2 of 3 rijen populieren vervangen moeten worden bij een wal + scherm, variëren de kosten tussen € 25.000,- en € 77.000,- bovenop de hierboven genoemde kosten van geluidafscherming (wal + schanskorf). Voor bovengenoemde kosten is geen dekking in de begroting. Het is niet aangemerkt als ‘onontkoombaar’ of ‘prioriteit’.

Het wegdek en de populieren zijn nu nog in goede staat. Indien het wegdek wordt aangepast op het moment dat noodzakelijk onderhoud plaatsvindt en zodra de populieren aan vervanging toe zijn, zijn de kosten wel gedekt in de begroting. Populieren gaan ca. 30 jaar mee. Deze populieren zijn in 2001 aangeplant. Dus vervanging is dan rond 2031 in te plannen, over 10 jaar dus. Ook het wegdek gaat wellicht nog 10 jaar mee. Participatie Vooraf aan de raadsessies, gaven Edith van Beek van de vakgroep Omgevingskwaliteit en Luc Cartigny, geluidsspecialist van Arcadis Nederland B.V. een toelichting aan de afgevaardigden van de inwoners van Salderes op de inhoud van het geluidrapport. Dit vond plaats op 30 augustus 2021. Hiermee kregen de inwoners inzicht in de mogelijke geluidreductie door maatregelen aan- of langs de Ringweg. Ook lieten ze het effect zien van die maatregelen op het totale cumulatieve geluidniveau vanwege verkeer op de Ringweg, de A2 en de lokale wegen in het noordelijk deel van Salderes. En ze gaven aan hen informatie over de huidige regels en gaven een doorkijk naar de toekomstige geluidregelgeving. Met deze toelichting werden geen verwachtingen geschept of maatregelen worden getroffen. Het was vooral een goede gelegenheid voor de inwoners om technische vragen te stellen over de inhoud van het rapport.

Vragen over bijvoorbeeld hoe gerekend wordt aan geluid zijn daarmee vooraf aan de raadsessies helder voor de inwoners.

*IN21-01064*

IN21-01064/ Pagina 5 van 6

Communicatie We informeren de initiatiefnemers en de buurtvereniging van Salderes en het GOEB schriftelijk over uw besluit. Procedure en planning n.v.t. Evaluatie n.v.t. Bijlagen

1

Nummer BL21-14667

2 3 5

IN21-01711 IN21-01707 IN21-02450

Titel Geluidrapport d.d. 16 juli 2021 van Arcadis Nederland B.V. ‘geluidbelasting Salderes, geluidreducerende opties Ringweg’ Luchtkwaliteit t.o.v. wettelijke- en WHO-normen Ambitieniveau diverse thema’s in Omgevingsvisie Concept raadsbesluit

Openbaar (ja/nee) ja

Indien niet openbaar, wegens (klik hier voor informatie) <…>

ja ja ja

3 augustus 2021 Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Best [ Ondertekening.Ondertekening2] Hans Ubachs Burgemeester

[ Ondertekening.Ondertekening1] Nicole van Hooy Secretaris

*IN21-01064*

IN21-01064/ Pagina 6 van 6