21032.4 - Samenvatting masterclass democratische verbetering - 18 januari 2021

Samenvatting Masterclass democratie verbetering Datum: 18 januari 2021 Aanwezig: Werkgroep bestuurlijke vernieuwing, Marius Ekamp, Nicole van Hooy, griffie Onder leiding van: Marije v.d. Berg – democratie in uitvoering Onderdeel 1: Democratische bril

Vraag: Is het hier in Best een beetje democratisch? Gegeven antwoorden: Ja Alle middelen die we hebben, worden ingezet om inwoners te betrekken bij beleid en beheer. Er zijn voldoende mogelijkheden voor inwoners om mee te doen. Het gaat best democratisch

Het is democratisch, alle middelen zijn er wel. Gemeenteraadsverkiezingen zijn in de kern democratisch.

Raad heeft gezamenlijk beleidsakkoord in 2018 gemaakt, voorgelegd aan inwoners en instellingen om daarop te reageren. Wel weinig reactie gehad. Het systeem is democratisch, heel veel inwoners geloven in representatieve democratie. Zeker in Best dicht bij de mensen: betrokkenheid is groot, zoals burgertop over de toekomst van Best. Transparant en inclusief. Ook burgerpanels (4x per jaar): levert zo’n 600 reacties. Kunnen zo direct invloed uitoefenen. Als volksvertegenwoordiger praat je vaak met inwoners, nu wel last van Corona

Gedeeltelijk / nee Kan intensiever en meer. (vraag daarbij is dan hoe?) Het gebeurt nog niet: inwoners weten de weg niet te vinden. Gemiddeld 0,01% inwoners gebruikt het. Zijn steeds dezelfde mensen. Wens is ook de andere inwoners te bereiken. Raad wil dat er meer inwoners naar de raad toe komen. Niet zo tevreden over, men luistert wel naar de raadsuitzendingen, is dat de meetlat?! Wens is meer momenten, meer zeggenschap, meer meedoen. Mist betrokkenheid inwoners na verkiezingen, kan beter. Zitten inwoners wel op meer betrokkenheid te wachten? Lastig te bepalen waarom ze niet komen. Het gaat niet om meepraten, maar inwoners die hun zin willen krijgen. Meer in balans brengen van verwachtingen en resultaat. Als raad zijn we onzichtbaar. Op facebook en twitter zijn we niet zo actief.

Twee manieren om naar democratische processen te kijken: 1. Eigen zichtbaarheid en activiteiten gemeenteraad 2. Samenspel gemeente en gemeenschap In deze masterclass staat centraal hoe je als raad sturend en controlerend wordt op de processen om op een democratische manier tot besluit en uitvoering te komen. Hoe stel je als raad de diagnose? Wat wil je zien gebeuren (doelstellingen en kaders) en waar let je op? De participatieparagraaf / communicatieparagraaf is in het raadsvoorstel vaak vaag. Dan blijf je ook in algemeenheden praten. Doel van vanavond is om daar preciezer in te worden: op welke elementen willen we gaan letten en op sturen?

1

Middel: Democratische bril

Criteria 1. Inclusief en divers genoeg?

2. Transparant genoeg? 3. Deliberatie op orde? 4. Vorm passend op vaardigheid? 5. Efficiënt (voor burgers en raadsleden?) 6. Zeggenschap: bewoners in positie?

Toelichting Zijn (al) onze inwoners in staat om mee te doen? Ter info: podcast ‘De usual suspects voor de allerlaatste keer’ https://democratieinuitvoering.buzzsprout.com/163092/10193815-de-usual-suspects-voor-de-allerlaatste-keer Weten onze inwoners op welke momenten ze mee kunnen doen en bij wie ze moeten zijn? Worden alle argumenten eerlijk gewogen? Hoe wordt het gesprek gevoerd? Past het bij de inwoners die je wilt betrekken? Vraagt het zo weinig mogelijk? Hoeveel invloed en op welke momenten?

De vraag die je jezelf kunt stellen: Is het gegeven de context en situatie een democratische verbetering of verslechtering? De zes genoemde criteria zouden tussenkopjes kunnen zijn van de participatie- / communicatieparagraaf. De raad kan aan de voorkant bij grote dossiers aangeven waar hij de nadruk in een bepaald dossier op wil leggen. Betekent dat je als raad goed moet kijken naar de doelen die je wilt bereiken aan de hand van de democratische bril. Het advies is om daar als raad preciezer in te worden. Zo kun je beter sturen aan de voorkant en naderhand ook beter controleren als raad. Er zijn een aantal vormen besproken aan de hand van de democratische bril. Bijvoorbeeld: Het burgerpanel: - Inclusief en divers (is te achterhalen via deelnemerslijst) - Transparant (als alle inwoners zich in hebben kunnen schrijven) - Deliberatie (zolang de vragen neutraal zijn) - Efficiënt (inwoners kunnen het thuis invullen, maximaal 4x per jaar, gemeente snel resultaat zichtbaar) - Zeggenschap (navragen wat het opgehaalde heeft opgeleverd en waar het verwerkt is) Verschil representatief en divers Een groot aantal deelnemers wil nog niet altijd zeggen dat alle groepen vertegenwoordigd zijn en alle argumenten boven tafel zijn gekomen.

Soms kan het beter werken om juist een paar personen uit ‘ondervertegenwoordigde doelgroepen’ in een dossier uitgebreider te spreken, zodat alle standpunten bekend zijn. De vorm is van belang Een passende vorm is van belang, zodat deelnemers bijvoorbeeld niet geïntimideerd zijn door de setting. Want: als je altijd een jaren 80-feestje organiseert, dan krijg je steeds dezelfde mensen die van jaren 80 muziek houden. https://participatiewijzer.prodemos.nl/ geeft een overzicht van allerlei vormen.

2

Onderdeel 2: Afwegingscriteria Redenen om steviger in te zetten op participatie:

+ Keuzes die grote impact hebben Gevoeligheid onderwerp Kort in de afronding: snel resultaat kunnen zien in de participatie Zichtbaar in Best (bijvoorbeeld stationsgebied) Overlast gevend Mogelijkheid om te beïnvloeden Wijkgebonden (Gebiedsvisie Wilhelminadorp) Complex krachtenveld Besluit / acties lange doorwerking

Weinig impact Geen tijd, geld of energie in willen steken Er is geen bestuurlijke ruimte Geen ruimte om iets met inbreng te doen Belang van de regio groot, gemeente weinig invloed Schijnvraagstelling en open deuren Overige wijken als het een bepaalde wijk aangaat

Onderdeel 3: Ringen van invloed Manier om belanghebbenden in een bepaald dossier in beeld te krijgen en te ordenen op mate van invloed. Als raad kun je ook opdracht geven aan de organisatie om dit in beeld te brengen. Dan kun je er eventueel voorwaarden aan stellen: Wat vinden we belangrijk en waar willen we op letten? Maar ook: wat heeft de organisatie nodig als we dit willen?

Vertegenwoordigen een georganiseerd belang

Iemand die de stekker uit het project kan trekken, bv.; raad, college, wethouder, initiatiefnemer, rechter

Ambtenaren, ingehuurde kennis, bedrijven betrokken bij de uitvoering etc.

Inwoners die niet georganiseerd zijn

Meer informatie over de Ringen van invloed? https://www.communicatierijk.nl/vakkennis/factor-c/ringenvan-invloed. Meer weten over de democratische bril, ingebed in een iets breder verhaal over de rol van de raad bij participatie én politieke prioriteiten stellen? Ga dan naar de leeromgeving voor raadsleden: https://leerplatformraadsleden.nl/E-Learning/Burger--en-Overheidsparticipatie/story_html5.html.

3