21030.3 - Bijlage Inhoudelijke toelichting beeldende kunstuitingen productieve natuur

Inhoudelijke toelichting beeldende kunstuitingen productieve natuur

Opsteldatum Registratienr. Afdeling Vakgroep Auteur Aan

: : : : : :

04-05-2021 IN21-01428/ Afdeling Regie en Ontwikkeling Sociaal Yvonne Ensink Gemeenteraad Best

Er is in dit project gekozen om een onderscheid te maken in een eerste en een tweede fase. In de eerste fase zijn noodzakelijke/ onontkomelijke activiteiten opgenomen die gedekt zijn door subsidies vanuit Brainport Development en Kunstloc. In de tweede fase zijn de activiteiten omschreven die wenselijk zijn en van toegevoegde waarde aan de doelen van het project. We vragen alleen middelen aan de gemeenteraad voor de uitvoering van de tweede fase. Onderstaand een inhoudelijke toelichting op de 3 kunstprojecten. Fase 1: In fase 1 worden de onderstaande 3 kunstuitingen toegelicht. 1) Creëren verblijfsplek op het stationsplein

Kunstenaar: Juul Rameau (Studio Juul Rameau o.a. bekend van Kunstwerk voor rotonde ter ere van 75 jaar bevrijding Son en Breugel, Kunstobject ter ere van de opening van de Brainport Industries Campus (BIC) die het gedachtengoed van de BIC vertaald) Locatie kunstuiting: Stationsplein. Omschrijving: Het doel van deze uiting is om door middel van een kunstinstallaties/landart een omgeving te creëren Waarin de kijker in het moment op het moment bewust connectie maakt met de productieve natuur. Visueel maken wat dat eigenlijk is, die productieve natuur. Het thema productieve natuur zijn diverse onderwerpen te onderscheiden; o.a. boomkweek, voedselbossen, gezondheid en geluksgevoel en de productie van duurzame energie. De onderwerken visualiseren is de uitdaging. Kunnen we boomkweek visualiseren door (populieren) bomen gedwongen on een bepaalde vorm te laten groeien? Kunnen we door middel van goed grafisch vormgegeven objecten laten zien wat mensen nu zo uit de natuur kunnen eten? Maken we een paviljoen van materialen uit de natuur (populierenhout) waar mensen tot rust en ontspanning komen. Maken we een kinetisch kunstwerk, waarmee we met een teller tonen dat als het waait dit energie genereerd...... De kunstuiting bestaat uit: - een zichtlijn van populierenprofiel (10 stuks) - pad, metalen plaat direct op het maaiveld.

*IN21-01428*

IN21-01428/ Pagina 1 van 5

2) Boompijl

Kunstenaar: Tijs Rooijakkers (o.a. bekend van zijn werk Niet Vechten maar Hechten bij de Zuiderwaterlinie. In 2017 won Tijs de Eindhoven Cultuurprijs met het sociale kunstproject project Woensel Supertoll!) Locatie kunstuiting: bosje afslag Best langs de A2. Omschrijving: Boompijl omvat onder andere een reeks vliegende bomen, interventies aan de voet van schuine bomen en workshops op scholen. Mensen zullen als ze een boom zien niet snel denken aan beweging, maar aan stilstand. Met het project willen ze laten zien dat de natuur altijd in beweging is. Met boom prikkelen ze de fantasie, brengen ze de populier tot leven en tonen ze de cyclus van de productieve natuur: planten, groeien, oogsten, stekken en weer zaaien. Rooijakkers en Van Gaal willen populierenhout letterlijk op een innovatieve manier toepassen en onderzoeken. Het is een belangrijke stap in het oeuvre van Rooijakkers en Van Gaal waarin sculpturale kwaliteit, participatie en ambacht een grote rol spelen. Het project speelt in op de actuele discussie over verhouding van de mens met de natuur en het duo kan via het project haar ideeën verdiepen. Rooijakkers en Van Gaal zullen voor het project bovendien nieuwe samenwerkingsverbanden aangaan met deskundigen en ambachtslui.

Het plan Boompijl van Rooijakkers en Van Gaal voor de gemeente Best bestaat uit verschillende (participatieve) kunstwerken en een publieksprogramma die als één werk in elkaar haken. De publieksactiviteiten worden gefinancierd vanuit het cultuureducatiebudget de onderdelen worden als zodanig hieronder uitgesplitst:

Kunstwerken

*IN21-01428*

IN21-01428/ Pagina 2 van 5

A. 2D bomen Aan weerszijden van de A2 worden vier pijlen in de vorm van bomen geplaatst in de boomgroepen die het kenmerkende coulisselandschap rondom Best vormen. Het gaat om tweedimensionale silhouetten van zo’n vijfentwintig meter lang (zo hoog als volgroeide populieren) uit thermisch gemodificeerde populieren planken die aan staalkabels tussen de bomen hangen. Ze zijn bedoeld voor het passerende motorverkeer dat de pijlen zal zien verschijnen en verdwijnen. Het ophangen van der werken heeft hier ook een functie en verwijst naar houtbewerking. Door het in de bomen te hangen veroudert het materiaal op een natuurlijke wijze. Na een jaar of drie als het hout is uitgewerkt en een eigen patina heeft, kan als een exclusief materiaal worden hergebruikt in de binnenruimte, bijvoorbeeld in publieke gebouwen als scholen. De duur van deze ingreep is beperkt, maar krijgt later een vervolg. B. 3D boom Rooijakkers zal één vijfentwintig meter lange boom driedimensionaal uitwerken. Deze boom wordt geplaatst in een bos bij de afslag Best-West aan de A2 waar reizigers die naar Best afslaan, vertragen en in een bocht om het bosje heen rijden en de pijl vanuit verschillende hoeken zien. Omdat een massief driedimensionaal werk een te zware belasting zou vormen voor de bestaande bomen is hier een innovatieve toepassing van het materiaal nodig.

Rooijakkers zal het werk daarom vervaardigen uit holle schijven. Deze staan op een afstand van tien centimeter van elkaar, zodat het werk vanuit alle hoeken een ander beeld oplevert. Voor het project zal Rooijakkers een samenwerking zoeken met de Populierenvereniging in Best dat zich sinds 1965 inzet voor het voor behoud van het Brabantse Populierenlandschap en geldt als een autoriteit op het gebied van houtbouw- en bewerking. C. Boompijlpunten XL & schuine boom In navolging van de pilot in Eindhoven zullen Rooijakkers en Van Gaal met bewoners van Best nieuwe boompijlpunten ontwikkelen. Deze worden geplaatst in het centrum van Best en De Scheeken en leiden de wandelaar naar het buitengebied. De opdrukken van de pijlpunten zullen tot stand komen via workshops met basisschoolkinderen. In het dorpscentrum van Best staan daarnaast zuileiken aan weerszijden van de centrale weg. Als interventie en experiment zal één van deze eiken schuin worden geplaatst en worden voorzien van een pijl aan de basis. Hiervoor zal Rooijakkers samenwerken met boomexpert Van den Berk, een internationaal toonaangevende boomkwekerij in het naastgelegen dorp Sint-Oedenrode.

De schuingeplaatste boom zal bijdragen aan het gevoel van verwondering, maar ook aan het doorlopende experiment dat Rooijakkers en Van Gaal willen uitvoeren: wat gebeurt er met deze boom als hij zo’n drie jaar lang schuin staat? Hoe past hij zich aan, wat als hij weer recht zou worden geplaatst en op welke manier raken bewoners eraan gehecht of eigenen ze de bijzondere boom toe? Zie bijvoorbeeld dit essay dat een brug legt naar het werk van Rooijakkers en Joseph Beuys’ 7.000 Eichen uit 1982. D. Pijl- en boomschiet-happening Noord-Brabant kent vandaag de dag nog vele actieve schuttersgilden. Deze organisaties die in de middeleeuwen fungeerden als een vrijwillige politie werden in de negentiende eeuw nieuw leven ingeblazen ter bevordering van de sociale cohesie en de promotie van het Rooms-katholieke geloof. Rooijakkers en Van Gaal zullen in het najaar van 2021 samen met het Sint Odulphusgilde in Best een event organiseren waarin jonge bomen daadwerkelijk zullen worden afgevuurd op een roos. Van dit event wordt een film gemaakt die op zijn beurt weer (internationaal) kan worden verspreid en vertoond.

*IN21-01428*

IN21-01428/ Pagina 3 van 5

3) De Levensboom

Kunstenaar: De Brabantse Populieren Vereniging is initiator en projecttrekker van de kunstuiting. Voor de realisatie van het project zijn de volgende de volgende specialisten ingeschakeld: Stein van Bunschot (landschapsarchitect, innovatieve landschapsontwerpen, onder andere op het snijvlak van landschap en kunst) en Baukje Hazeleger (architect, LandArt en natuur inclusief ontwerpen). Namens de populierenvereniging). Locatie kunstuiting: kunstwerk nabij de Natuurpoort De Vleut (zie onderstaande afbeelding) Omschrijving: De levensloop van de populier wordt gekenmerkt door een snelle groei en een levensduur van ongeveer één generatie. Geïnspireerd op deze levensloop is kunstuiting de levensboom ontwikkeld. Dit kunstobject welke tevens dienstdoet als uitkijktoren neemt je mee in het verhaal van de populier. Een trap met eerst snelle treden en daarna steeds langzamer wordende treden symboliseert de groei van de populier. Te midden van deze trap groeit een echte populier: eerst klein en snelgroeiend, daarna groots en hoog. Het kenmerkende geritsel van de blaadjes begeleid de bezoeker naar de top van de boom. Eenmaal boven aangekomen bevindt men zich zij aan zij met de populier. De treden, die een levensstadia vertegenwoordigen van de populier, worden gecreëerd in samenwerking met verschillende leeftijdsgroepen Best. Landmark en uitzichtpunt

*IN21-01428*

IN21-01428/ Pagina 4 van 5

Educatie/ participatie De verschillende kunstuitingen bevatten ook een educatieve en participerend onderdeel. Voor de levensboom betekent dit het ontwerpen van (overzet) treden (die een levensstadia vertegenwoordigen van de populier) van de levensboom door verschillende leeftijdsgroepen in Best. Tijs Rooijakkers (Boompijl) heeft een educatieve/ creatieve workshops ontwikkeld, met als thema: ‘Wat zou jij willen zaaien?’ Kinderen zoeken een mooie tak in de omgeving en nemen deze mee naar school. Tijdens de workshop maken zij een pijlpunt aan de tak. Van al deze mini boompijltjes maakt Tijs een miniatuur kriskros boompijlbos: een kunstwerkje voor in de klas. Als de workshops in het plantseizoen plaatsvinden, worden geen takken maar echte, jonge boompjes gebruikt. Tijdens dit ‘Pijl en Boomschieten’ maakt met de klas een mini kriskros boompijlbosje bij school. In samenwerking met basisschool De Heydonck zal Rooijakkers de mogelijkheid onderzoeken een voedselbos van schuine bomen aan te planten. Er is gekozen om deze educatieve onderdelen te laten plaatsvinden in samenwerking met de cultuurcoach van de combinatiefunctieregeling. De financiële component hiervan wordt in het budget van de combinatiefunctieregeling meegenomen.

Fase 2: In fase 2 komen alleen de kunstuitingen op de verblijfsplek op het stationsgebied en de boompijl aan de A2 aan bod met de wenselijke/ aanvullende onderdelen. 1) Creëren verblijfsplek op het stationsplein Plaatsen van verlichting in de bomen Plaatsen van bankjes bij de bomen Routemarkeringen 2) De Boompijl Vijf Schuine boompijlen in co-creatie met schoolkinderen (in dorp/Scheeken) Vier 2D Bomen, à 25 meter lang (langs de A2) Pijl- en boomschiet event & video

*IN21-01428*

IN21-01428/ Pagina 5 van 5