21027.3 - Handout voorbereiding seniorenbeleid raadssessie 17 mei 2021

Vitaal oud worden in Best Integraal seniorenbeleid

1

Aanleiding Er is een aantal ontwikkelingen die een bijstelling nodig maakt

- Dubbele vergrijzing tot 2040 (zie bevolkingsopbouw)

- Langer thuis wonen door afbouw verzorgingshuizen - Minder arbeidskrachten voor de zorg - Druk op de voorzieningen - Druk op de betaalbaarheid van de zorg en solidariteit

De volgende gegevens maken dit duidelijk: 2

Ontwikkelingen

De vergrijzing zet in de komende 10 jaar door. Het aantal 65-plussers stijgt in Best sterker dan in Zuidoost Brabant als totaal en als in Nederland. Ook het aandeel 80-plussers neemt sterk toe.

3

Ontwikkelingen

Ouderen wonen tot hoge leeftijd zelfstandig. Van de 90-plussers woont nog 71% zelfstandig. Deze groep heeft, naar mate de leeftijd vordert, meer ondersteuning nodig. Deze cijfers gecombineerd met de stijging van het aandeel hoogbejaarden zorgt voor een grote zorgbehoefte in de komende jaren. Bron: Ouderen, nu en straks (ministerie VWS)

4

Ontwikkelingen

Naast de vergrijzing is er een ontgroening gaande. De basis in de bevolkingsopbouw wordt steeds smaller. Dit betekent dat het aandeel in de bevolking dat arbeidsproductief is kleiner wordt.

5

Ontwikkelingen Ditzelfde zien we in de demografische druk. De groene druk (kinderen en adolescenten die nog niet werken) neemt af, de grijze druk (mensen met pensioen) neemt toe. De totale druk neemt toe tot 2040. Waarbij er per 100 werkenden steeds meer mensen komen die niet werken. Dit heeft ook gevolgen voor het aantal mensen dat werkt in de zorg. Het werk moet met minder mensen worden gedaan. Hier ontstaat dus een probleem: de vraag naar zorg en ondersteuning neemt toe, het aantal werkenden in de zorg dreigt af te nemen.

6

Ontwikkelingen Ontwikkeling kosten Wmo (met prognose)

In deze tabel zien we de kostenontwikkeling van de Wmo in Best. De prognose is gebaseerd op een gemiddelde vergrijzing van 4% per jaar en loonkostenontwikkeling van 3% per jaar. Ten opzichte van de kosten in 2020 zien we bijna een verdubbeling (bij ongewijzigd beleid): van 4,9 miljoen naar 9,5 miljoen.

7

(voorlopige) doelen - Bevorderen dat de inwoners in Best vitaal oud worden

- Bevorderen de senioren zich voorbereiden op de volgende levensfase, met oog voor huisvesting, sociale contacten, etc. - Stimuleren dat inwoners elkaar meer ondersteunen

- De samenwerking tussen de verschillende partners verbeteren, o.a. door vroeg signaleren en afspraken over wie wanneer aan zet is 8

Voorgestelde aanpak 1. Onderzoeken wat er leeft onder senioren 2. Inventariseren wat er is aan diensten en ondersteuning

3. Afstemming tussen behoefte en beschikbaarheid (wie heeft welke rol?)

9

Wat leeft er onder senioren? Van november 2020 tot februari 2021 is een onderzoek uitgevoerd onder inwoners van Best van 60 jaar en ouder. Dat zijn in totaal 7.942 mensen. Uiteindelijk hebben 393 inwoners meegedaan aan het onderzoek. Het onderzoek is uitgevoerd door prof. Kardol verbonden aan de Vrije Universiteit in Brussel. Het is een herhaling van een onderzoek dat in 2012 is uitgevoerd. De meest opvallende uitkomsten worden hierna weergegeven. Daarnaast verwachten we binnenkort de uitkomsten van de Gezondheidspeiling van de GGD onder de inwoners van 65 jaar en ouder. Deze gegevens worden ook mee genomen. 10

Wat leeft er onder de senioren? Eerst het goede nieuws: -

Het aantal inwoners van 60 tot 65 jaar op de arbeidsmarkt is enorm toe genomen. Internetgebruik heeft een vlucht genomen. De elektrische fiets is niet meer weg te denken. Dit bevordert de mobiliteit. Het aandeel inwoners met enkel een lagere opleiding is afgenomen. Het aandeel inwoners dat weduwe of weduwnaar is geworden in alle leeftijdscategorieën fors lager. - Het percentage senioren dat maandelijks minder dan 1000 euro heeft te besteden is met de helft afgenomen. De inkomenspositie is binnen alle leeftijdsgroepen beter geworden. (Dit sluit niet altijd aan met de beleving.) - Het beeld van ouderen over de rol die zij in de samenleving vervullen is in de afgelopen jaren positief bijgesteld. Veel minder respondenten geven aan dat ouderen niet meetellen en dat hun positie ondergeschikt is aan die van jongere leeftijdscategorieën. 11

Wat leeft er onder senioren? Gezondheid: • Niet meer dan 10 tot 20 % van de senioren van 70+ ondervindt chronische beperkingen. Bij senioren van 80+ gaan de beperkingen meer het dagelijks leven bepalen. Veel inwoners willen dan dichter bij voorzieningen wonen en een gelijkvloerse woning. Opvallend is het hoge aantal valincidenten bij senioren van 80 jaar en ouder. • Het merendeel van de senioren heeft geen psychische klachten. Wel valt op dat er een stijging is van het aantal senioren dat slecht slaapt, zich zorgen maakt en ongelukkig voelt, etc. hoger t.o.v. het vorige onderzoek.

• Eén op de vijf senioren, met name 80+, mist nadrukkelijk mensen om zich heen.

12

Wat leeft er onder senioren? Voorzieningen:

Naast deze Top 5 wordt ook de behoefte geuit aan: - Meer openbare toiletten - Meer bankjes op looproutes 13

Inventarisatie voorzieningen Dit wordt samen met partners binnen Bestwijzer uitgevoerd: De Seniorenraad heeft met de Zorg- en dienstenwijzer Best al een zeer volledig overzicht gemaakt. Deze is te vinden via: https://www.seniorenraadbest.nl/srb/publicaties/Zorgwijzer.pdf

LEV ondersteunt de vrijwilligersorganisatie en kent daardoor het aanbod. De gemeente heeft veel inzicht in het aanbod van gesubsidieerde vrijwilligersorganisaties. Verder werken we met de sociale kaarten op Plein Best: https://pleinbest.nl/sociale-kaart en Steunwijzer: https://best.steunwijzer.nl/diensten/best/ 14

Organiseren regie & afstemming De Seniorenraad, LEV en de gemeente hebben afgesproken om samen de regie en afstemming te verbeteren: - We formuleren gezamenlijke ambities en doelen - We stellen samen aanbevelingen op n.a.v. de onderzoeken van prof. Kardol en de GGD - Als kernpartners betrekken en enthousiasmeren we andere partners op basis van de ambities en doelen - Gezamenlijk wordt een agenda voor de komende tijd opgesteld - Per onderwerp en activiteit nodigen we de juiste partner uit om de kar te trekken

15

Inhoudelijke aanpak We maken zoveel mogelijk gebruik van materiaal dat al beschikbaar is, zoals:

Samen bouwen aan een sterke sociale basis voor ouderen: https://www.movisie.nl/sites/movisie.nl/files/2020-03/Samen-bouwen-aan-een-sterke-sociale-basis-voor-ouderen.pdf

Hierin worden 4 groepen ouderen onderscheiden met 10 typen (zie schema volgende dia) 1. Actief voor anderen 2. Vitale mantelzorger 3. Zelfstandig blijven 4. Blijven ontmoeten en meedoen 5. Acuut praktisch 6. Somber en eenzaam 7. Weer naar huis 8. Ontworteld 9. Het lukt niet meer 10. Zorgmijder

16

Inhoudelijke aanpak

17

Inhoudelijke aanpak • Binnen iedere categorie en levensfase is er een andere behoefte aan ondersteuning. • Per categorie wordt de samenwerking met partners gezocht om de ondersteuning te optimaliseren. • Hierbij betrekken we nadrukkelijk de senioren zelf.

• We gaan in gesprek met ‘jonge senioren’ om de bewustwording te vergroten. • Ook in de regio gaan we verbindingen aan. We nemen deel aan het programma Precies! Dit is een samenwerking tussen zorgorganisaties, gemeenten en zorgverzekeraars in de regio: https://preciesdejuistezorg.nl/over-precies

We zijn concreet aan de slag met de Morgen Gezond Weer op Kaart.

18

Precies!

Dit voorbeeld is van de gemeente Veldhoven. Voor meer informatie: https://preciesdejuistezorg.nl/projecten /morgen-gezond-weer-op-kaart

19

Verdere informatie We nodigen u nadrukkelijk uit om in de voorbereiding op de raadssessie een aantal afleveringen van de Podcastserie ‘Zaaigoed’ te luisteren. Dit is onderdeel van het landelijk programma sociaal domein, bedoeld als inspiratie voor en door Rijk en gemeenten. Aflevering: Hoe bouw je een sterke sociale basis voor ouderen?

Klik op onderstaande link https://open.spotify.com/episode/1ILyz5iHYWs3TMN06bNB6E?si=wSpjHSDVSK29JUQ9qps3wA&utm_source=native-share-menu

Aflevering: Transformatie van de gemeenteraad

Klik op onderstaande link https://open.spotify.com/episode/59V6rLv7fMXLtyaoSFuoKl?si=YxEmcxpxTAqEU4UABjmUxg&utm_source=native-share-menu

20

Thema’s of ontwikkellijnen Met de hand-out is een beeld gegeven van de ontwikkeling van het samenhangende pakket aan diensten die we ontwikkelen. Tijdens de raadssessie is er de gelegenheid om vragen hierover te stellen. Verder hebben we een aantal gasten uitgenodigd die een korte toelichting geven over onderwerpen die al in ontwikkeling zijn.

21

Samenhangend pakket Vragen over dit onderwerp worden door Piet Schrijver beantwoord

22

Kwetsbare ouderen Voor kwetsbare ouderen is samenwerking in een netwerk fundamenteel. Daarom nemen we deel aan Precies! Programmadirecteur Colette de Vries geeft een korte toelichting

23

Wonen en woonomgeving Vergrijzing en ambulantisering vragen om goed inzicht in de behoefte aan wonen in combinatie met zorg. Martijn Groenestein geeft een korte toelichting

24

Ondersteuning In de Corona tijd zijn ook andere vormen van ondersteuning geboden, om toch in contact te komen met kwetsbare ouderen en mantelzorgers LEV geeft hier een toelichting over.

25

Innovatie Best is lid van de coöperatie Slimmer leven waar in samenwerking met ketenpartners nieuwe ontwikkelingen worden nagestreefd. Eén van de initiatieven is Leef Samen. Leef Samen is een basisvoorziening voor ouderen die langer thuis blijven wonen door slimme sensoren die 24x7 in verbinding staan met mantelzorgers / sociale omgeving en een (zorg)centrale. Naast sociale alarmering zijn er ook sensoren voor (brand)veiligheid. Toelichting door Bas van der Kolk Directeur Akkedeer

26