21023.1 - Presentatie Pascale Georgopoulou VNG Uitleg Omgevingswet okt. 2020

De Omgevingswet: nog 14 maanden te gaan! Pascale Georgopoulou Adviseur VNG Programma Invoering Omgevingswet Voor meer informatie: https://vng.nl/rubrieken/onderwerpen/omgevingswet-voor-raadsleden

Waar gaan we het over hebben? Actualiteit • Achtergronden, instrumenten, minimale acties • Verdieping: participatie • Keuzes/debat • Hoe nu verder? •

Verkiezingen!

2022

Omgevingswet: de bedoeling

Ruimte én verantwoordelijkheid voor omgevingskwaliteit.

De instrumenten van de wet

• Monitoring en evaluatie

• Omgevingsvergunning (college)

• Omgevingsvisie (raad) • Programma (college)

Terugkoppeling

Zelfbindend

Uitvoering

Bindend voor iedereen

• Omgevingsplan (raad)

OW-bevoegdheden gemeenteraad

OW-bevoegdheden college van B&W

• Omgevingsvisie en Omgevingsplan vaststellen. • Programmatische aanpak voor een programma is bevoegdheid gemeenteraad. • Inpassing Omgevingsvergunning (na 5 jaar) in Omgevingsplan is verplicht. • Welstandsbeleid (indien regels Omgevingsplan uitleg behoeven). • Aanwijzen commissie Rijksmonumenten (en welstand). • De gemeenteraad monitort het participatieproces. • De gemeenteraad monitort de programma’s en omgevingswaarden.

• Omgevingsvergunning verlenen is een college bevoegdheid. • Programma’s zijn een college bevoegdheid. • Maatwerk kan via beschikking en is een college bevoegdheid. • Adviezen (met instemming) zijn de bevoegdheid van het college. • Delen van Omgevingsplan vaststellen, kan worden gedelegeerd aan college. • Voorbereidingsbesluit (1,5 jr) kan gedelegeerd worden aan college. • Het college stelt beleidsregels naast het Omgevingsplan vast.

Omgevingsvergunning afgeven binnen 8 weken Minimale acties Omgevingswet Aangesloten zijn op het DSO-LV Ambities, strategie, aanpak en financiën bepaald (advies) 2. Kunnen werken met tijdelijk omgevingsplan (eis) 3. Kunnen wijzigen omgevingsplan (eis) 4. Kunnen ontvangen aanvragen en meldingen (eis) 5. Proces behandelen vergunningaanvragen en meldingen ingericht 6. Kunnen beoordelen vergunningaanvragen (eis) 7. Kunnen aanleveren indieningsvereisten (eis) 8. Kunnen opstellen en aanleveren vragenbomen vergunningcheck (advies) 9. Proces verkennen initiatief ingericht (eis) 10. Participatie bij initiatieven ingericht (eis) 1.

11. Legesmodel aangepast (eis) 12. Financiële arrangementen met uitvoeringsdiensten herzien (eis) 13. Commissie ruimtelijke kwaliteit ingesteld (eis) 14. Verstrekken informatie over de Omgevingswet (eis) 15. Omgevingsvisie vastgesteld (eis 2024?) 16. Programma luchtkwaliteit vastgesteld (eis, indien van

toepassing) 17. Veranderopgave na 2021 bepaald (eis) 18. Beschikken over volledig omgevingsplan (eis 2029?) 19. Snelle dienstverlening voor topactiviteiten ingericht (advies) 20. Programma's vastgesteld (advies) 21. Toezicht en Handhaving ingericht (advies) 22. Monitoring en evaluatie ingericht (advies)

Verdieping adviesrecht

Het adviesrecht van de raad Stap 1 Inventarisatie Kruimelgevallen omgevingsvergunning van B&W; • Gevallen waarvoor wel een verklaring van geen bedenkingen nodig is; • Gevallen van diezelfde omgevingsvergunning waarvoor geen verklaring van geen bedenkingen nodig is; • Postzegelbestemmingsplannen van de gemeenteraad. •

Het adviesrecht van de raad Stap 2 Beoordeling en weging Kan de raad de rol momenteel goed vervullen? • Is het nodig de lijst aan de vullen? • En zijn er gevallen waarin de raad altijd positief adviseert? Dan deze schrappen. •

Het adviesrecht van de raad Stap 3 Samenstelling lijst •

Nieuwe lijst maken t.b.v. adviesrecht.

Iedereen happy door participatie

Participatie in de Omgevingswet: uitgangspunten (NIEUW)  Voorafgaand aan het formele besluitvormingsproces.  Meer dan de formele momenten (meer dus dan zienswijzen).  Participatie is niet dat iedereen het ermee eens moet zijn.  #Hoedan is niet voorgeschreven.  Met belanghebbenden bedoelt de wet burgers, vertegenwoordigers van

bedrijven, professionals van maatschappelijke organisaties en bestuurders van overheden.  De gemeente neemt (de uitkomsten van) participatie mee bij de belangenafweging bij besluiten over de fysieke leefomgeving.

Het bevoegd gezag geeft bij de kennisgeving van een besluit aan hoe de participatie wordt vormgegeven.

Het bevoegd gezag geeft bij het besluit aan hoe burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen zijn berokken bij de voorbereiding, wat de resultaten daarvan zijn en hoe aan het eigen participatiebeleid is voldaan.

Bij de aanvraag controleren of aan de aanvraagvereisten voor participatie is voldaan (=procestoets) Het resultaat van participatie meewegen in de integrale afweging op het besluit (=inhoud en compleetheid) Let op: er is verschil tussen binnenplans en buitenplans

Algemene beginselen van behoorlijk bestuur

Het bestuursorgaan vergaart bij de voorbereiding van een besluit de nodige kennis over de relevante feiten en de af te wegen belangen en moet het besluit motiveren (artikel 3:4 en 3.46 Awb). In besluiten moet dus worden aangegeven welke belangen en maatstaven een rol hebben gespeeld bij de belangenafweging. Participatie is een onderdeel van deze belangenafweging.

Actualiteit: aanpassingen inrichten participatie o “De gemeenteraad kan gevallen van activiteiten aanwijzen waarbij

participatie van en overleg met derden verplicht is voordat een aanvraag om een omgevingsvergunning voor een dergelijke activiteit kan worden gedaan”. (amendement van Eijs c.s.)

o “In het Invoeringsbesluit Omgevingswet een regeling op te nemen die

ervoor zorgt dat er een plicht ontstaat voor gemeenten, provincies en waterschappen om het participatiebeleid op te stellen waarin vastgelegd wordt hoe participatie wordt vormgegeven en welke eisen daarbij gelden en dit participatiebeleid vast te stellen door respectievelijk gemeenteraad, provinciale staten en het algemene bestuur van het waterschap, en te bevorderen dat de medeoverheden hier zo snel mogelijk mee beginnen, liefst voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet” (motie Nooren c.s.)

Participatie?

Participatie?

Participatie?

Optie 1: aanvraag voor een omgevingsvergunning, waarbij de aanvraagvereiste participatie niet is ingevuld. Optie 1: het bevoegd gezag neemt deze niet in behandeling. Optie 2: aanvraag voor een omgevingsvergunning, waarbij bij de aanvraagvereiste participatie is ingevuld "nee".

Optie 3: aanvraag voor een omgevingsvergunning, waarbij bij de aanvraagvereiste participatie is ingevuld "ja", verslag is toegevoegd.

Optie 2A: het bevoegd gezag vindt dat er belangen hadden moeten I Het bevoegd gezag verzoekt de initiatiefnemer alsnog worden opgehaald. belangen op te halen (participatietraject). II Het bevoegd gezag komt in contact met derden om zelf belangen op te halen. III Het bevoegd gezag start een zienswijzeprocedure en verlengt de aanvraagprocedure met zes weken. Optie 2B: Het bevoegd gezag is het met de initiatiefnemer eens dat het ophalen van belangen niet nodig is. Optie 3A: Het bevoegd gezag weegt de uitkomsten van het participatieproces mee bij besluitvorming over de aanvraag. I Het bevoegd gezag verzoekt de initiatiefnemer alsnog Optie 3B: Het bevoegd gezag is van oordeel dat de uitkomsten van belangen op te halen (participatietraject). het participatieproces onvoldoende inzicht bieden in de belangen. II Het bevoegd gezag komt in contact met derden om belangen op te halen. III Het bevoegd gezag start een zienswijzeprocedure en verlengt de aanvraagprocedure met zes weken.

Optie 4: aanvraag voor een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit met verplichte participatie, dus aanvraagvereiste participatie is ingevuld : "ja", verslag is toegevoegd.

Optie 4A: Het bevoegd gezag weegt de uitkomsten van het participatieproces mee bij besluitvorming over de aanvraag. I Het bevoegd gezag verzoekt de initiatiefnemer alsnog Optie 4B: Het bevoegd gezag is van oordeel dat de uitkomsten van belangen op te halen (participatietraject). het participatieproces onvoldoende inzicht bieden in de belangen. II Het bevoegd gezag komt in contact met derden om belangen op te halen. III Het bevoegd gezag start een zienswijzeprocedure en verlengt de aanvraagprocedure met zes weken.

•

DIVERSE SMAKEN/KEUZES

meer of minder “in de geest” van de Omgevingswet; • meer of minder dichtbij de huidige werkwijze; • de gemeente óf de samenleving meer aan het stuur; • óf het college van B&W óf de gemeenteraad meer aan het stuur; • óf meer vooraf te sturen óf meer achteraf te controleren. •

CASUS

Casus De Natte krant versus Institut Esthétique De eigenaar van café “De Natte Krant” houdt het voor gezien, zijn kinderen wonen in het buitenland, opvolging dient zich niet aan. Het is de zoveelste kroeg in het centrum die sluit. Er is nog maar een snackbar over en een Chinees restaurant. Wel is er een kapper, die in “De Natte Krant” zijn vak wil uitoefenen. Hij is daarnaast een beroemde barista en kunstenaar. Hij wil de kapperszaak combineren met een koffiebar en een atelier. Voor mensen die koffiedrinken wil hij dat dit ook buiten mogelijk is. Dus wil hij het bestaand terras uitbreiden en betrekken bij de kapperszaak annex koffiebar annex kunstatelier. Bezwaar is er vanuit Institut Esthétique voor laserontharing en huidverbetering, schuin tegenover het voormalige café. De eigenaar daarvan wilde de klantbeleving verder intensiveren en wijn gaan schenken na afloop van succesvolle behandelingen. Ook wilde hij events organiseren voor vaste klanten. Dit was volgens het huidige gemeentelijk beleid een onverenigbare combinatie van activiteiten. De buurt is bang dat beide plannen/uitbreidingen te veel druk gaan zetten op de beperkte parkeergelegenheid in de straten rond het centrum. Ze zijn ook bang dat kinderen, die via de Hoofdweg naar school fietsen, niet meer veilig zijn. Aan de andere kant vinden veel buurtbewoners ook dat het de laatste jaren een dooie boel is geworden.

Er mag best wat levendigheid komen in het centrum.

1. Ziet u in deze casus belangentegenstellingen? Benoem deze en beschrijf uw reactie/benadering/afwegingen? 2. Welke kaders kunt u als raad aan de voorkant meegeven, zodat voor alle betrokkenen duidelijk is welke ruimte ze hebben en welke mogelijkheden er zijn? 3. Hoe blijft u op de hoogte (monitoring) van de ontwikkelingen en de gevolgen daarvan op andere initiatieven/beleid/omgevingsvisie? 4. De initiatiefnemer heeft in het kader van de Omgevingswet de verplichting om zelf participatie te organiseren voor zijn plan. Welke inspanningen verwacht de raad van de initiatiefnemer? 5. Welke afwegingen maakt de raad om ontwikkelingen mogelijk te maken (“ja, mits…”)?

Stelling

Bij de beoordeling van initiatieven gaat de gemeente uit van maatwerk en staat de initiatiefnemer centraal.

Stelling

De raad heeft respect voor de uitkomsten van het participatieproces.

Keuze: Faciliteren of sturen Uitnodigingsplanologie

• Meer ruimte voor co-creatie • Meer ruimte voor initiatief • Meer maatwerk: meer college • Afspraken vooraf rol raad-college • Minder greep op halen maatschappelijke doelen en behoud kernkwaliteiten • Deregulering • Meer kans organische gebiedsontwikkeling

Toelatingsplanologie

• Duidelijk, gedetailleerd kader raad • Meer afwijkprocedures • Niet de geest van de wet • Minder PPS constructies • Meer grip op gewenste doelen • Zicht op rechtsgelijkheid tussen gebieden

Faciliteren of sturen Uitnodigingsplanologie

Toelatingsplanologie

Het keuzepaneel Of Faciliteren

Sturen

Sectorale benadering

Integrale benadering

Globaal kader

Gedetailleerd kader

Regionale samenwerking

Lokale oplossingen

Beoordelingsregels

Algemene regels

Kwaliteitscriteria participatie

Vrije participatie

Persoonlijk contact

Digitale dienstverlening

Parallel spoor met pilots

Geen parallel spoor met pilots

Programma

Omgevingsvisie

TE DOEN DUS 1. 2. 3. 4.

Adviesrecht Participatie ……. …….

• Tip: Koppel inwerkingtreding van deze besluit aan de inwerkingtreding van de Omgevingswet. • Tip: Maak er een besluit van (tabel).

Hartelijk dank! pascale.georgopoulou@vng.nl