Zienswijzeverzoek begroting 2026 en jaarstukken 2024 Veiligheidsregio Brabant Noord (VRBN)

\r, @:::"r:-

Rèe,srr.r,enumm€r 98825 / 103038

í

Raadsvoorstel Darum v6.eadèrins: 3 juli 2025

Agsndapunl:

onde*.rp:

24

Zienswijzeverzoek begroting 2026 en jaarstukken 2024 Veiligheidsregio Brabant Noord (VRBN) portsíeuirshoud€r: burgemeester MaÍk de Man

Heesch, 27 mei 2025

Het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio Brabant-Noord vraagt de 11 deelnemende gemeenteraden hun zienswijze te geven op de Programmabegroting 2026. Het algemeen bestuur van de Veiligheidsregio beslist op 3 juli 2025 over de Programmabegroting. Het algemeen bestuur betrekt daarbij alle zienswijzen. ln de zienswijzen geven de gemeenteraden hun mening over de concept Programmabegroting 2026. De deelnemende gemeenten kunnen zo invloed uitoefenen op het beleid en de (inwoner) bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling van de veiligheidsregio. Eerder spraken alle gemeenteraden over de KaderbrieÍ 2026, die de basis vormt vooí deze programmabegÍoting. Deze is op 20 maad 2025 vastgesteld door het algemeen bestuur. Met de vaststelling van de zienswijze ondersteunt uw raad de beleidslijn uit de Programmabegroting 2026. Oe beleidsmatige ontwikkelingen zijn een uitwerking van het Beleidsplan 2024-2027 en passen binnen de bestaande inhoudelijke en financiële kaders.

Voorstel

1. Een positieve zienswijze te geven op de Programmabegroting 2026 van de Veiligheidsregio Brabant Noord.

2. Kennisnemen van de Jaarstukken 2024 van de Veiligheidsregio Brabant Noord Argumenton 1.1 De Programmabegroting 2026 ís in lin met hel Beleidsplan 2024-2027 De Programmabegroting volgt de koers van het Beleidsplan 2024-2027 'Samenwerken aan veerkracht en veiligheid'. Eerdere accenten zoals de versteÍking crisisbeheersing en verbetering landelijke samenwerking, loekomstbestendige brandweerzorg en het Huisvestingsplan 2024-2027 woÍden voortgezet. De Programmabegroting geeft de inspanningen voor 2026 weeÍ op de vier hoofdthema's: VooÍbereiden op het onbekende - Klimaal en natuur - Ongevallen en branden Bedreiging vitale en digitale infrastructuuÍ

ln een snel veranderende wereld, met groeiende risico's en snel wisselende dreigingsbeelden, nemen de verwachlingen naar veiligheidsregio's toe. De programmaonderdelen binnen de veiligheidsregio, crisisbeheersing, risicobeheersing, brandweerzorg en bedrijfsvoering bewegen hierin mee, aansluitend op de hoofdthema's. Het vraagt om gerichte maatregelen van de veiligheidsregio, waa[onder het versterken van de weerbaarheid en veerkracht van de samenleving, een heroriëntatie op de taken van de brandweer en het waarborgen van de continuileit van inírastructuur en hulpverlening. 1 .2 De Programmabegrotíng 2026 is een vaststelling van de eerder besproken Kadernota 2026 en bevat geen voorstellen voor níeuw beleid Uitgangspunt is dat de ambities uit het beleidsplan gerealiseerd worden binnen de inhoudelijke kaders en de prioriteiten vanuit het Risicoprofiel 2024-2027 , en dat extra ambities en taken gepaard gaan met expliciete besluitvorming en financiering. ln deze Programmabegroting zitten geen voorstellen voor nieuw beleid. Zoals reeds is aangegeven in de kadernota heeft de VRBN te maken met een onontkoombare ontwikkeling. Deze ontwikkeling heeft te maken met een aanpassing van de 24-uursdiensl van de beroepsbrandweer in verband gewijzigde arbeidsvoorwaarden en ontwikkelingen in wet- en regelgeving en de herwaardering van een aantal bestaande functies conform landelijke methodiek.

De kosten voor de regio (€ 406.000,-), omgeslagen naar Bernheze gaat het over (€19.600). worden opgevangen binnen de eigen begroting. De Veiligheidsregio geefl hiermee gehoor aan de opíoep van de meeste gemeenteraden. De structuÍele dekking wordt gevonden via risicovoller begroten, efficiencyslagen en aanpassingen in de bedrijfsvoering. Dit heeft tot gevolg dat er binnen de VRBN minder (financiële) flexibiliteit is. Het gaat niet gepaard met een fundamentele taakdiscussie. ln de Kadernota 2026-2029 heefl Bernheze het genoemde bedrag van € '19.600,- opgenomen.

1 .3 Het doorberekenen berekenen van de loon- en príjsindexatie ís reëel en onontkoombaar ln voorbereiding op de begroting hebben de portefeuillehoudeÍs financiën van de regio Noordoost Brabant de gemeenschappelijke regelingen gevraagd om de gemeentelijke bi.idrage niet te verhogen en de loon- en prijscompensatie binnen het bestaande budget op te vangen door middel van ombuigingen. Gemeente Bernheze had hierin een afwijkend standpunt. De Veiligheidsregio motiveert uitgebreid waarom het niet toepassen van de indexering een negatieí effect heeft op de operatie van de VRBN vanwege het uitvoeringsgerichte karakteÍ van de organisatie. Ombuigingen raken direct aan crisisbeheersing, basisbrandweerzorg, opleidingen van vrijwilligers, kazernes en brandweermateriaal en raken aan de veiligheid van inwoners. Het dooÍbeÍekenen van de loon- en prijsindexatie is op dit moment daarom reëel en onontkoombaar en als zodanig verwerkt in de Programmabegroting 2026.

2.1 Het Algemeen bestuur heeft op 3 april de jaarstukken vastgesteld Het jaat 2024 is afgesloten met een voordelig resultaat van ruim € 1,9 mln. Eerst zal €550.000 worden gestort in de algemene reserve om de gewenste weerstandscapaciteit te bereiken, vervolgens € 350.000, - in de bestemmingsreserve 'Kapitaallasten huisvesting'om tijdelijk de exploitatiekosten van het aangekochte perceel in Zeeland te dekken en tenslotte €1 039.947 in de nièuwe bestemmingsreserve 'Dekking BDUR'voor het geval de BDuR-korting doorgaat. Daarnaast is besloten dit laatste bedrag te restitueren als deze korting niet doorgaat. Tijdens het schrijven van dit Raadsvoorstel was het volgende hieroveÍ bekend. " De minister deed tijdens het commissiedebat JenV 'nationale veiligheid en weerbaarheid' géén toezegging aangaande de BDUR, maar wil dit in relatie tol weerbaarheid bezien en zal dit ook mel het Veilig he id sberaad be spre ke n op 26-7".

2

Risico's

1.

Opstellen begroting in (financieel) uitdagende tijden

Er zijn ontwikkelingen die invloed hebben op de begroting van de veiligheidsregio:

-

Het risico op een landelijke taakstelling (korting BDUR van € í,0 mln)i De wens van de regionale poíefeuillehouders financièn om de indexatie niet door te berekenen (€ 2,3 mln), Het mogelijk effect van deze ontwikkelingen betreÍt € 3,7 miljoen (cica 6,40/o van de begroting). Over de korting op de BDUR is landelijk nog geen besluit genomen. Het streven van de Minister van J&V is om de korting ongedaan te maken, gezien het zwaardere appèl dat op de veiligheidsregio's wordt gedaan. De VRBN heeft de BDUR daarom verwerkt als risico. Dit wordt in het eerste jaar afgedekt vanuit een bestemmingsreserve. Zodra daar meer duidelijkheid over is zal de veiligheidsregio hier de gemeenten actief over inÍoÍmeren. Zoals eerder in dit voorstel toegelicht, vangt VRBN de onvoorziene ontwikkeling zelf op en wordt de indexatie in de PÍogrammabegroting 2026 wel doorberekend. Mocht o.b.v. zienswijze hierover een afwiikend besluit genomen worden dan leidt dit tot een risico van € 2,3 mln structureel.

2.

Relatie tussen financièn, taken en ambities EÍ is spanning tussen Íinanciën, taken en ambities van de VRBN. Zij constateert dan ook dat de

verwachtingen, ontwikkelingen en actualiteiten die de veiligheidsregio's raken, groter worden. Tegelijkertijd wil VRBN ook bijdragen aan de financiële uitdagingen van gemeenten. Dat is de reden dat Bernheze de roep om een 0-lijn bij de VRBN niet heeft ondersteund. De koers van het beleidsplan 2024-2027 'Samenwerken aan veerkracht en veiligheid' blijÍt leidend. Daarbij houdt VRBN de lijn aan dat er geen nieuw beleid met financiële gevolgen geformuleerd wordt, tenzij door het Rijk voorgeschreven. Daarnaast worden diverse opgaven intern opgelost. Moet er bezuinigd worden dan heeft dit gevolgen voor de taakuitvoering van de veiligheidsregio. VRBN is een voornamelijk uitvoerende en kapitaalintensieve organisatie, die financieel voor het grootste deel betrekking heeÍt op brandweerzorg. De begroting wordt met name bepaald door personele lasten en kapitaallasten met daarbij weinig tot geen regelruimte. Prijzen stiigen al enige tijd veel harder dan de verkregen reguliere indexering. Dit betekent onder andere dat de reguliere indexering niet toereikend is voor de vervangingsinvesteringen om het materieel op orde te houden. Dit wordt incidenteel opgevangen, maar leidt binnen enkele jaren tot een financieel knelpunt. Het blijft daaÍom belangrijk om naar de lange termijn en toekomstbestendigheid te blijven kijken. ln de voorstelde zienswijze wordt hiervoor aandacht gevraagd.

3.

Mogelijk ombuigingen Íaken de parate basisorganisatie Ombuigingen kunnen gaan over het uitstellen van fase 2 van de Versterking Crisisbeheersing, sluiten van vriJwillige posten, afstoten van malerieel of efficiencyslagen in de bedrijÍsvoering. Gezien het uitvoeÍingsgerichte karakter van de organisatie kunnen bezuinigingen moeilijk vanuit overhead of ondersteuning geleverd worden. VRBN wil niet afbreken wat net is opgebouwd. Het uitstellen van de doorontwikkeling van crisisbeheersing kan leiden tot een terugval op de voorbereiding op langduÍige crises, die gelet op de huidige militaiÍe en hybride dreiging en klimaateffecten juist versterkt zou moeten worden. Bezuinigen op risicobeheersingstaken levert een besparing bij VRBN op, maar kan op gemeentelijk niveau tot hogere kosten leiden omdat toezicht overgenomen moet worden. Het sluiten van vrijwillige posten en afstoten van materieel, of ingrilpen op opleiden en oefenen, heefl direct gevolgen voor de parate basisorganisatie van de brandweer. Dil wordt onwenselijk geacht. Daarnaast is het belangrijk onnodige onrust bil vrijwilligers te voorkomen. Ombuigingen moeten daarom integraal en zorgvuldig aÍgewogen worden. VRBN zoekt wel ruimte in de begroting door risicovoller te begroten, efficiencyslagen en aanpassingen in de bedrijfsvoering. Oit gaat niet gepaaÍd met een fundamentele takendiscussie.

Het risicovoller begroten zorgl ervoor dat er in de toekomst mindeÍ flexibiliteit in de begroting zit. Verschillende mogelijkheden worden binnen VRBN uitgewerkt, zoals structurele verlaging/herverdeling van de bijdrage voor de GHOR-taken, analyseren van investeringen en bestemmingsreserves en het laten terugvloeien van een positief Íekeningresultaat naar gemeenten.

3

Kosten en dekking De Programmabegroting is opgesteld op basis van de volgende uitgangspunten: '1. VRBN vangt de onontkoombare ontwikkeling van € 406.000,- zelf op door risicovoller te begroten; 2. De korting op de BDuR-uitkering wordt opgenomen in de risicoparagraaf. Dit wordt het eerste jaar afgedekt vanuit een bestemmingsreserve, gevormd uit het overschot op de jaarrekening 2024. Ooot het reserveren van een deel van het positieí rekeningresultaat over 2024 (circa € 1.9 miljoen) wordt tijd gewonnen indien de korting op de BDUR toch doorgaat. 3. Loon- en prijsindexatie wordt regulier toegepast; 4. De bijdrage van gemeenten aan VRBN daalt met cira € 800.000,- vanwege de taakoverdracht ten aanzien van bluswatervoorziening. Gemeenten vullen met de vrijgekomen bijdrage de taak vanaf 2026 zelf in; 5. De ambities uit het beleidsplan worden consequent benaderd met de lijn 'nieuw-voor-oud'; 6. Nieuwe onontkoombare ontwikkelingen in 2025 en overige dilemma's/knelpunten worden in principe binnen de begroting opgevangen; De definitieve indexcijfers voor 2026 zijn 4,67% gemiddeld. Vanaf het begíotingsjaar 2026 volgt VRBN een nieuwe indexeringsmethodiek. Daarbij wordt geen verschil meer gemaakt tussen de GHOR en de veiligheidsregio. Voor de indexering van de loonkosten en sociale lasten wordt voortaan de (landelijke) cao Veiligheidsregio's gevolgd.

Voor de indexering van de materiële budgetten wordt voortaan de CPB-indexering'lnflatie, geharmoniseerde consumentenprijsindex (hicp)' gevolgd. Ook is ingestemd met de werkwijze om jaarli.lks in de voorbereiding op de Kaderbrief 2025 met de gemeentelijke contactambtenaren af te stemmen hoe met exceptionele prijsstijgingen wordt omgegaan en wat dit betekent voor de gemeentelijke bijdrage.

De gemeenteli keb dÍa en in 2026 zi n

Biidrage gemeenten

Bijdrage per inwoner

€ 50 793 294

€ 75,04

GHOR

€ 857.299

€1,27

BevolkingszoÍg

€ 896.835

€ 1,349

€ 5?.547 .428

€77 ,65

VRBN (excl. GHOR en

azl

(Bzl Totaal

De wi.izigingen ten opzichte van de Kaderbrief 2026 zijn: een hogere indexering in ver-

band met de meest recente Macro Economische Verkenning van februari 2025, uitgegeven door het Centraal Planbureau (4,670/o tov 4,47Yo), het vervallen van de ononlkoombare ontwikkeling van € 406.000 en de taakoverdracht bluswatervooÍziening van circa € 800.000. Ten opzichte van de inwonersbijdrage 2025 betekent dit een stijging van€.2,84

Bedrag per inwoner

lnwonersbijdrage 2025

€ 7 4,81

Bestendiging beleid/ onvermr.idelijke ontwikkelingen (naar aanleF ding van besluitvorming in 2024)

€ 0,51

lndexering 2026

€ 3,51

Taakoverdracht bluswatervoorziening

€ -/-1,18'

Totale veÍhoging van de inwonersbijdrage

e 2,84

Totale inwonerbijdrage 2026

€.77 .65

' de wijvalvan de bijd@ge van do VRBN noet (deels) woden ingozet voor een nieuw te begrcten b u dget voot

blusfl ateNooeie ni ng.

Voor onze gemeente komt de totale bijdrage voor 2026 uit op €.2.525.780, -. ln de Kadernota 2026-2029 hebben we voor 2026 een bijdrage opgenomen van € 2.578.830, - (€ 79,29 per inwoner). De lagere bijdrage van € 53.050, - verwerken we in de begroting 2026.

Daarnaast nemen we in de begroting 2026 een bedrag van € 38.388, - op voor de bijdrage in de kosten voor de bluswatervoorzieningen aan Brabant Water en onvoorziene kosten hieromtrent.

5

Vervolg Relevante besluitgeschiedenis

1. Belerdsplan 2024-2027 'Samenweíken aan veerkracht en verlrqheid , vastgesteld door het algemeen bestuur van de veiligheidsregio op 30 novembet 2023 (incl. zienswijzetraject gemeenteraden). Het beleidsplan beschrijft de plannen, ambities en voornemens van de veiligheidsregio voor de periode tot en mel2027. 2. Proqrammabeqrotrnq 2024, vastgesteld door het algemeen bestuur van de veiligheidsregio op 29 juni 2023 (incl. zienswijzetraject gemeenteraden). ln de Programmabegroting 2024 zijn versterkingen opgenomen voor crisisbeheersing, verbeteÍen van de informatie-organisatie, behouden van vakmanschap. Daarnaasl is hierin het Huisvestingsplan 2024-2027 vewerkt op basis waarvan tot en met 2027 een verhoging van de inwonerbijdrage wordt doorgevoerd. 3. Kaderbflef 2026, vastgesteld in het algemeen besluuÍ van de veiligheidsregio op 20 maatl2025 (incl. zienswijzetraject gemeenteraden (bijlage 3). Vanuit de KaderbtieÍ 2026 zln de uitgangspunten geformuleerd op basis waarvan de Programmabegroting 2026 is opgesteld. Alle gemeenteraden hebben de inhoudelijke beleidslijn onderschÍeven. Ook hebben gemeenten op verschillende manieren gevraagd om de kosten niet te laten stijgen. VRBN geeft aan zich bewust te zijn van de financiële situatie waarin gemeenten zitten en wil daat, waaÍ mogelijk, haar bii drage aan leveren. Zij voeren geen nieuw beleid door en lossen diverse opgaven intern op.

Ook de begroting 2026 hebben zij met een kritische blik bekeken. Oe ononlkoombare ontwikkeling die in de KaderbíieÍ leidde tot een verhoging van de inwonerbijdrage vangt VRBN nu zelÍ op door risicovoller te begroten, efficiencyslagen en aanpassingen in de bedrijfsvoering. De indexering wordt wel doorgevoerd in de onderliggende Programmabegroting. Een uitgebreide motivatie is opgenomen in het zienswijzeverzoek (zie bijlage) en de memo'intern opgeloste opgaven en komende ontwikkelingen met Ílnancieel effect' (zie bijlage). 4. Zienswijze op kaderbrief 2026 (Raadsbesluit 20-2-2025 als bijlage toegevoegd)

Evaluatie Alle 11 gemeenteraden krijgen de gelegenheid hun zienswijze te geven op de Programmabegroting 2026. Uw zienswijze wordt kenbaar gemaakt aan de Veiligheidsregio Brabant-Noord zodat deze betrokken kan worden bij de besluitvorming door het algemeen bestuur op 3 juli 2025.

BUlago(n):

.

. . o . .

ziens/,iizeye.zoek Programmabegroting 2026 en resultaatbestemming jaarstukken 2024 Zienswiize Bemheze op de Kadeórief 2026 VRBN Concept Programmabegroting 2026 Jaarstukken 2024 Ovezicht angediende zienswijzen op de Kadeörief2026 lntem opgeloste opgaven en komende ontwikkelingen met financieel effect

6

Burgemeester en wethouders,

( Í

/Peggy Hurkmans secÍetaris

,,,*olJihln

burgemèést{r-

7