TOE Nader soortenonderzoek flora en fauna

Bijlage 18 Nader soortenonderzoek flora en fauna

1367

WONINGBOUWPLAN HEESWIJK-DINTHER NADER SOORTENONDERZOEK I.H.K.V. DE OMGEVINGSWET

Opdrachtgever: Projectnr: Datum:

Ruimte voor Ruimte II CV RVR007 21 mei 2024

WONINGBOUWPLAN HEESWIJK-DINTHER NADER SOORTENONDERZOEK I.H.K.V. DE OMGEVINGSWET

Opdrachtgever: Projectnr: Rapportnr: Status: Datum:

Ruimte voor Ruimte II CV RVR007 20240521-RVR007-RAP-SGO-1.0 Definitief 21 mei 2024

Opsteller: NH T 088 - 33 66 333 F 088 - 33 66 099 E info@kragten.nl

-+C0NH+-

Verificatie: RJA

-+R0

+-

Validatie: SRA

© 2024 Kragten Niets uit dit rapport mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van Kragten. Het is tevens verboden informatie en kennis verwerkt in dit rapport ter beschikking te stellen aan derden of op andere wijze toe te passen dan waaraan in de overeenkomst toestemming wordt verleend.

-+V0SRA+-

INHOUDSOPGAVE 1

INLEIDING.............................................................................................................................................................. 5

1.1 1.2

Aanleiding ................................................................................................................................................................ 5 Doelstelling ............................................................................................................................................................... 5

2

PROJECTGEGEVENS ................................................................................................................................................ 6

2.1 2.2

Beschrijving onderzoeksgebied...................................................................................................................................... 6 Voorgenomen plan ..................................................................................................................................................... 7

3

WETTELIJK KADER .................................................................................................................................................. 8

3.1 3.2 3.3 3.4

Algemeen ................................................................................................................................................................. 8 Toetsingskader .......................................................................................................................................................... 8 Ontheffingsplicht ........................................................................................................................................................ 8 Algemene zorgplichten ................................................................................................................................................ 9

4

SOORTGERICHT ONDERZOEK ................................................................................................................................ 10

4.1 4.1.1 4.1.2 4.1.3 4.1.4 4.2 4.2.1 4.2.2 4.2.3 4.2.4 4.3 4.3.1 4.3.2 4.3.3 4.3.4 4.4 4.4.1 4.4.1.1 4.4.1.2 4.4.2 4.4.3 4.4.4 4.5 4.5.1 4.5.2 4.5.3 4.5.4 4.6 4.6.1 4.6.2 4.6.3 4.6.4 4.7 4.7.1 4.7.1.1

Huismus ................................................................................................................................................................. 10 Onderzoeksmethode ................................................................................................................................................. 10 Onderzoeksgebied.................................................................................................................................................... 10 Resultaten .............................................................................................................................................................. 10 Effectbeoordeling ..................................................................................................................................................... 12 Steenuil ................................................................................................................................................................. 12 Onderzoeksmethode ................................................................................................................................................. 12 Onderzoeksgebied....................................................................................................................................................

13 Resultaten .............................................................................................................................................................. 13 Effectbeoordeling ..................................................................................................................................................... 14 Onderzoek das ........................................................................................................................................................ 14 Onderzoeksmethode ................................................................................................................................................. 14 Onderzoeksgebied.................................................................................................................................................... 15 Resultaten .............................................................................................................................................................. 15 Effectbeoordeling ..................................................................................................................................................... 15 Onderzoek kleine marterachtigen ................................................................................................................................

15 Onderzoeksmethode ................................................................................................................................................. 15 Toegepaste onderzoeksmiddelen ................................................................................................................................. 15 Bepaling van de onderzoeksinspanning......................................................................................................................... 15 Onderzoeksgebied.................................................................................................................................................... 16 Resultaten .............................................................................................................................................................. 16 Effectbeoordeling ..................................................................................................................................................... 16 Onderzoek steenmarter ............................................................................................................................................. 17 Onderzoeksmethode .................................................................................................................................................

17 Onderzoeksgebied.................................................................................................................................................... 17 Resultaten .............................................................................................................................................................. 17 Effectbeoordeling ..................................................................................................................................................... 19 Vleermuisonderzoek ................................................................................................................................................. 20 Onderzoeksmethode ................................................................................................................................................. 20 Onderzoeksgebied.................................................................................................................................................... 21 Resultaten .............................................................................................................................................................. 22 Effectbeoordeling .....................................................................................................................................................

23 Amfibieën (Alpenwatersalamander, kamsalamander en poelkikker) ................................................................................... 23 Onderzoeksmethode ................................................................................................................................................. 23 Kamsalamander ....................................................................................................................................................... 24

3

4.7.1.2 4.7.1.3 4.7.2 4.7.3 4.7.4 4.8 4.8.1

Poelkikker .............................................................................................................................................................. 24 Alpenwatersalamander .............................................................................................................................................. 24 Onderzoeksgebied.................................................................................................................................................... 24 Resultaten .............................................................................................................................................................. 25 Effectbeoordeling ..................................................................................................................................................... 25 Overige waarnemingen ............................................................................................................................................. 25 Boerenzwaluw......................................................................................................................................................... 25

5

CONCLUSIES SAMENGEVAT ................................................................................................................................... 26

6

LITERATUUR ......................................................................................................................................................... 27

BIJLAGEN B1

BESCHERMDE SOORTEN

B2

PROVINCIALE VRIJSTELLING

B3

WEERDATA VLEERMUISONDERZOEKEN

B4

NADER SOORTGERICHT ONDERZOEK NAAR HET VOORKOMEN VAN KLEINE MARTERACHTIGEN EN STEENMARTER

TABELLEN Tabel 1. Uitgevoerde veldbezoeken ten behoeve van onderzoek huismus........................................................................................................................ 10 Tabel 2. Resultaten huismus onderzoek. ................................................................................................................................................................... 10 Tabel 3. Uitgevoerde veldbezoeken t.b.v. onderzoek steenuil. ...................................................................................................................................... 12 Tabel 4. Samenvatting van de waargenomen steenuilen behorende afbeelding 4. ............................................................................................................ 13 Tabel 5. Uitgevoerde veldbezoeken ten behoeve van onderzoek das. ............................................................................................................................. 15 Tabel 6. Overzicht te slopen agrarische bouwwerken Hommelsedijk 4b........................................................................................................................... 19 Tabel 7. Periode vleermuisonderzoeken voor de deelgebied 1 t/m 5. ............................................................................................................................ 21 Tabel 8.

Resultaten vleermuisonderzoek in relatie met het plangebied (afbeelding 10). .................................................................................................... 23 Tabel 9. Uitgevoerde onderzoeken voor de amfibieën.................................................................................................................................................. 24 Tabel 10. Conclusies van het soortgericht onderzoek samengevat.................................................................................................................................. 26 Tabel 11. Soorten Habitatrichtlijn, Verdrag van Bern en Verdrag van Bonn ...................................................................................................................... 33 Tabel 12. Andere soorten ....................................................................................................................................................................................... 34 Tabel 13. Jaarrond beschermde vogelnesten Noord Brabant ......................................................................................................................................... 36

AFBEELDINGEN Afbeelding 1. Plangebied (rode kader) en nieuw toegevoegd plangebied (gele kader) met de verschillende boerderijen. Bron PDOK-viewer. ................................. 6 Afbeelding 2. Meest recente stedenbouwkundige schets woningbouwplan Heeswijk - Dinther. (d.d. 22-11-2023).................................................................... 7 Afbeelding 3. Resultaten onderzoek huismussen., rood = baltsend/zingend en geel rustend/fourgagerend ten opzichte van het plangebied (rode kader)............. 11 Afbeelding 4. Plangebied (rode kader) en looproute (gele lijnen) voor het steenuil onderzoek. ........................................................................................... 13 Afbeelding 5. Resultaten onderzoek steenuil (nestkast= rode stip, blauwe stip = waarneming individu, gele cirkel territoriumgrootte 500 meter en witte stippellijn nesthabitat 300 meter) rondom het plangebied (rode kader). ...................................................................................................................................... 14 Afbeelding 6. Onderzoeksgebied kleine marterachtigen en steenmarter. ......................................................................................................................... 16 Afbeelding 7. Waarnemingen van steenmarter t.h.v. volkstuinen en paardenstal.

............................................................................................................. 17 Afbeelding 8. Te slopen bebouwing met de aangetroffen sporen- en toegangsmogelijkheden Hommelsedijk 4b...................................................................... 19 Afbeelding 9. De verschillende deelgebieden (blauwe vlakken) voor het vleermuisonderzoek.............................................................................................. 21 Afbeelding 10. Resultaten vleermuisonderzoek (gele stippen= foeragerende gewone dwergvleermuis, groene stippen gewone dwergvleermuis met sociaal gedrag (paarverblijfplaats) en gele lijn vliegroute ten opzichte van de deelgebieden (blauwe kader) en plangebied (rode kader). ....................................................... 22 Afbeelding 11. Te onderzoeken poel (blauwe cirkel) Nobisweg 15. ............................................................................................................................... 24

4

1

INLEIDING

1.1

Aanleiding Ruimte voor Ruimte en BVH-Projectontwikkeling uit Heesch zijn voornemens een woonlocatie ter plaatse van de gronden aan de Nobisweg, Hommelsedijk, Koffiestraat en Dieppoel te realiseren. Als onderdeel van deze ingreep is in 2023 is een verkennend flora en faunaonderzoek uitgevoerd ter plaatse. Uit de resultaten van dit onderzoek blijkt dat er vervolgonderzoek dient te worden uitgevoerd naar huismus, steenuil, das, steenmarter, kleine marterachtigen, vleermuizen en amfibieën (kamsalamander, Alpenwatersalamander en poelkikker). Voorliggende rapportage beschrijft de resultaten van dit vervolgonderzoek.

1.2

Doelstelling Door middel van het uitgevoerde soortgerichte onderzoek naar huismus, steenuil, das, steenmarter, kleine marterachtigen, vleermuizen en amfibieën (kamsalamander, Alpenwatersalamander en poelkikker) wordt in deze rapportage voor het project te Heeswijk Dinther in kaart gebracht of en waar binnen het gebied beschermde functies van de bovengenoemde beschermde soorten aanwezig zijn. Tevens wordt in dit onderzoek beoordeeld of er vervolgstappen in het kader van de Omgevingswet noodzakelijk zijn.

5

2

PROJECTGEGEVENS In dit hoofdstuk worden de belangrijkste gegevens ten aanzien van de voorgenomen ingrepen binnen het plangebied weergegeven. Allereerst wordt ingegaan op de geografische ligging en het huidig gebruik van het plangebied. Vervolgens worden de voorgenomen ingrepen en het toekomstig gebruik binnen het plangebied kort beschreven.

2.1

Beschrijving onderzoeksgebied Het plangebied is gelegen in aan de oostkant van de kern Heeswijk Dinther. Het plangebied ligt ingeklemd tussen de straten: de Dieppoel in het noorden en de Nobisweg aan het zuiden. Dwars door het noordelijke plangebied loopt de Hommelsedijk, met aan de westgrens de Koffiestraat en Heuvelsestraat. Het plangebied is weergegevens op afbeelding 1. Binnen het plangebied zijn drie agrarische bedrijven inclusief woningen aanwezig, namelijk: Hommelsedijk 4b bestaat uit meerdere kippenstallen en weiland begraasd door enkele runderen; Hommelsedijk 4a bestaat een tweetal leegstaande valkenstallen; Nobisweg 15 bestaat uit meerdere loodsen en varkenstallen. Koffiestraat 2 bestaat uit een loods achter het huis. Tussen de Hommelsedijk en Koffiestraat is een volkstuincomplex aanwezig met daarnaast een ponyweide, inclusief paardenstal. Verder bestaat het gehele plangebied uit agrarische gronden, met daartussen enkele watergangen en verspreid enkele solitaire bomen. Verder liggen er verspreid binnen het plangebied meerdere erven, maar deze vallen buiten de ontwikkeling en blijven daarmee behouden. Recent heeft nog een uitbreiding plaatsgevonden van het onderzoek, namelijk de percelen van de Hommelsedijk 33 en 35. Deze locaties (afbeelding1 binnen gele kader) zijn niet onderzocht en zijn verder niet behandeld in deze rapportage.

Afbeelding 1. Plangebied (rode kader) en nieuw toegevoegd plangebied (gele kader) met de verschillende boerderijen. Bron PDOK-viewer.

6

2.2

Voorgenomen plan Ontwikkelingsmaatschappij Ruimte voor Ruimte (RvR) en BVH-Projectontwikkeling uit Heesch hebben de gemeente Bernheze verzocht medewerking te verlenen aan een woningbouwplan aan de rand van Heeswijk Dinther. Op de locatie aangrenzend aan de kern Heeswijk-Dinther zijn agrarische gronden en drie intensieve veehouderijen gelegen. Dit bestemmingsplan voorziet in de planologische basis voor de realisatie van een reguliere woningbouw ontwikkeling met maximaal 208 woningen in het gebied tussen de straten De Dieppoel, Koffiestraat, Hommelsedijk, Heuvelstraat, Nobisweg en de Zandstraat in Heeswijk-Dinther, zoals weergegeven op onderstaande afbeelding. Het woningbouwplan kent een gedifferentieerd woningbouwprogramma voor een brede doelgroep, bestaande uit rijwoningen, twee-onder-een-kap woningen, vrijstaande woningen, vrije sector kavels, sociale (huur)woningen, levensloopbestendige seniorenwoningen, rug-aan-rug microwoningen en speciale woon(zorg)vormen. Het voornemen bestaat om de bedrijfsactiviteiten van de drie intensieve veehouderijen aan de Hommelsedijk 4a, 4b en Nobisweg 15 te beëindigen en bijbehorende stallen te saneren. Zie ook onderstaande afbeelding 2.

Afbeelding 2. Meest recente stedenbouwkundige schets woningbouwplan Heeswijk - Dinther. (d.d. 22-11-2023)

7

3

WETTELIJK KADER

3.1

Algemeen De Omgevingswet (Ow) is van kracht sinds 1 januari 2024. Met het aanvullingsspoor natuur is de Wet natuurbescherming (Wnb) (per 1 januari 2017 in werking getreden) geïntegreerd in de Ow. De Ow bevat hiermee ook de regels ter bescherming van de natuur, die gaan over: - Het beschermen en ontwikkelen van natuur en het behoud en herstel van de biologische diversiteit - Het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de natuur voor maatschappelijke functies - Het verzekeren van een samenhangend beleid voor het behoud en beheer van waardevolle landschappen. Het bevoegd gezag is in de regel Gedeputeerde Staten van de provincie en in uitzonderingsgevallen de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (voor een Natura 2000-activiteit en een flora- en fauna-activiteit van nationaal belang).

3.2

Toetsingskader In de Omgevingswet (Ow) is de soortenbescherming in Nederland geregeld. Hierbij onderscheiden we drie verschillende beschermingsregimes waaraan verschillende verbodsbepalingen zijn gekoppeld: - Soortenbescherming Vogelrichtlijn (artikel 11.37 OW) - Soortenbescherming Habitatrichtlijn (artikel 11.46 OW) - Andere soorten (artikel 11.54) De verbodsbepalingen en ontheffingsgronden voor de eerste twee categorieën komen rechtstreeks uit de Vogelen Habitatrichtlijn. De derde categorie vindt zijn oorsprong in de nationale wetgeving. Voorliggende toetsing richt zich op het voorkomen van vogels met een jaarrond beschermd nest (categorie 1 t/m 5). Deze soortgroep is beschermd in het kader van de Vogelrichtlijn en staat vermeld in de aangepaste lijst vogels met een jaarrond beschermd nest (provincie Noord Brabant). Verder richt de toetsing zich op de soorten van de Habitatrichtlijn. De volgende soort(groep)en vallen hier binnen dit project onder, namelijk: vleermuizen, poelkikker en kamsalamander (Bijlage II van de Habitatrichtlijn). Deze soorten zijn beschermd conform art. 11.46 Omgevingswet. Voor categorie 11.46 beschermde soorten geldt dat het opzettelijk doden of vangen, het opzettelijk verstoren en het beschadigen of vernielen van voortplantingsplaatsen of rustplaatsen niet is toegestaan.

Als laatste richt deze toetsing zich op het voorkomen van de nationaal beschermde soorten, genaamd Andere soorten. In deze toetsing betreft dit de soorten kleine marterachtigen, steenmarter en Alpenwatersalamander Deze soorten vallen onder de bescherming van artikel 11.54 van de Omgevingswet.

3.3

Ontheffingsplicht Indien bij het voornemen gestelde verboden in artikel 11.37, 11.56 en 11.54 worden overtreden en deze niet volledig gemitigeerd kunnen worden, dan dient een vergunning aangevraagd te worden bij de provincie voor het overtreden van een fauna-activiteit. De grond waarop een vergunning mogelijk is, verschilt voor vogels op de lijst met jaarrond beschermde nesten per categorie (1-4).

8

3.4

Algemene zorgplichten De algemene zorgplicht voor de fysieke leefomgeving wordt door artikel 1.6 en artikel 1.7 Ow gevormd. Artikel 1.6 Ow verplicht eenieder om zorg te dragen voor de fysieke leefomgeving. In artikel 1.7 Ow is bepaald dat eenieder die weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat zijn activiteit nadelige gevolgen voor de fysieke leefomgeving kan hebben, verplicht is alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs van hem kunnen worden gevraagd om die gevolgen te voorkomen. Voor zover die gevolgen niet kunnen worden voorkomen, moeten die gevolgen zoveel mogelijk worden beperkt of ongedaan worden gemaakt. Als blijkt dat die gevolgen onvoldoende kunnen worden beperkt, moet de activiteit achterwege worden gelaten voor zover dat redelijkerwijs van hem kan worden gevraagd. De algemene zorgplicht blijft (net als onder de Wnb) een belangrijke vangnetfunctie vervullen zonder dat daar een groot juridisch effect of toename in procedures mee gepaard zal gaan.

9

4

SOORTGERICHT ONDERZOEK Binnen en in de omgeving van het plangebied zijn soortgerichte onderzoeken uitgevoerd naar het voorkomen van vogels (huismus en steenuil), vleermuizen, grondgebonden zoogdieren (kleine marterachtigen en steenmarter), en amfibieën (poelkikker, kamsalamander en Alpenwatersalamander). In de onderstaande alinea’s zijn per onderzochte soort(groep) de onderzoeksmethode, het onderzoeksgebied, resultaten en een effectenanalyse van de voorgenomen ontwikkeling beschreven.

4.1

Huismus

4.1.1

Onderzoeksmethode Door middel van twee gerichte onderzoekronden tussen de datumgrenzen 1 april - 15 mei 2023 is geïnventariseerd op nestlocaties van de huismus. Zie tabel 1 voor een overzicht van de onderzoekdata en de omstandigheden tijdens de onderzoeken. De onderzoeken zijn uitgevoerd door in de ochtend, tussen circa 1 en 3 uur na zonsopkomst, waarbij het gehele onderzoeksgebied is doorlopen. Tijdens de onderzoeken is waargenomen nestindicatief gedrag van de huismus gekarteerd, zoals in/uitvliegende huismussen en roepende dieren op de bebouwing en onder de dakconstructie. De gehanteerde onderzoekopzet voldoet aan de criteria voor onderzoek naar de huismus, zoals opgenomen in het Kennisdocument Huismus 2.1 (BIJ12, 2023). Tabel 1. Uitgevoerde veldbezoeken ten behoeve van onderzoek huismus. Datum 18 april 2023 3 mei 2023

4.1.2

Tijd 07:30 – 09:30 uur 07:30 – 09:30 uur

Weer Half bewolkt, zwakke wind en ong. 10 graden Celsius Half bewolkt, zwakke wind en ong. 12 graden Celsius

Onderzoeksgebied Het onderzoeksgebied voor huismus betreft het gehele plangebied waar zich gebouwen en opgaand groen bevinden. Zie voor de ligging van het plangebied de onderstaande afbeelding 3.

4.1.3

Resultaten Tijdens het onderzoek naar huismussen zijn meerdere territoriale huismussen aangetroffen binnen het plangebied. In de woningen buiten het plangebied zijn vrijwel op ieder huis huismussen aangetroffen. In de onderstaande tabel 2 zijn kort de resultaten weergegeven. Zie ook afbeelding 3. Tabel 2. Resultaten huismus onderzoek. Nr. 1

Binnen plan? Ja

2

Ja

3

Nee

4

Nee

5

Nee

Opmerkingen

Nr.

Een territoriale huismus open varkensstal Nobisweg 15 Circa vijf huismussen rustend in de struiken Een territoriale huismus Zandstraat 1. Meerdere territoriale huismussen in woningen Eikenhoek Meerdere territoriale huismussen in woningen Nobisweg

8

Binnen plan? Ja

9

Ja

10

Nee

11

Nee

12

Nee

Opmerkingen Twee territoriale huismussen woning Hommelsedijk 4b. Meerdere foeragerende (circa 10 exemplaren) huismussen mesthoop en stallen. Meerdere territoriale huismussen in achterliggende stallen Hommelsedijk 6. Een territoriale huismus woning Hommelsedijk 6. Een territoriale huismus woning Hommelsedijk 33.

10

Nr. 6

Binnen plan? Nee

7

Nee

Opmerkingen

Nr.

Territoriale huismus Heuvelstraat 5a Territoriale huismus Nobisweg 13

13

Binnen plan? Nee

Opmerkingen Rustende huismussen in heg t.h.v. Nieuwlandsestraat.

Afbeelding 3. Resultaten onderzoek huismussen., rood = baltsend/zingend en geel rustend/fourgagerend ten opzichte van het plangebied (rode kader).

11

4.1.4

Effectbeoordeling Vaste rust- en verblijfplaatsen en functioneel leefgebied In de varkensstalling van de Nobisweg 15 is gedurende het flora en faunaonderzoek een territoriale huismus aangetroffen. (afbeelding 3: nr1) Deze stal wordt door de voorgenomen ontwikkeling gesloopt, waardoor er effecten optreden op een vaste rust- en verblijfsplaats van 1 huismus. Hiervoor dient een vergunning te worden aangevraagd voor overtreding van een flora en fauna activiteit in het kader van de Omgevingswet. Het is niet wettelijk toegestaan zonder meer een huismussennest te verwijderen, artikel 11.37 OW. Naast de vergunning dienen ook mitigerende en compenserende maatregelen getroffen worden. Rondom het plangebied (buiten 20 meter van de projectgrenzen) zijn tijdens het onderzoeksgebied meerdere huismussen aangetroffen. Met de woningbouw is geen sprake van directe aantasting, want de nestplaatsen blijven behouden, er is geen sprake van verstoring en blijft voldoende biotoop behouden. Met de voorgenomen ontwikkelingen blijven de woningen met tuinen onveranderd (inclusief de woningen binnen het onderzoeksgebied), waardoor negatieve effecten uitgesloten kunnen worden.

Met de ontwikkeling van het woongebied verdwijnt er lokaal groenstructuren, maar binnen de directe omgeving van 100 tot 200 meter vanaf de aanwezige nestlocaties buiten de plangrenzen blijft er voldoende alternatief leefgebied voorhanden. Effecten op het functioneel leefgebied van de huismus wordt niet verwacht.

4.2

Steenuil

4.2.1

Onderzoeksmethode Rondom het plangebied Heeswijk Dinther is onderzoek naar deze soort uitgevoerd. Volgens het Kennisdocument Steenuil (Bij12, 2017) zijn drie gerichte veldbezoeken uitgevoerd in de periode 1 februari 2022 - 30 april 2023. Daarnaast is op 18 april 2023 overdag een veldinspectie uitgevoerd om te zoeken naar sporen en nesten. De data en omstandigheden van de onderzoeken zijn opgenomen in tabel 3. Tabel 3. Uitgevoerde veldbezoeken t.b.v. onderzoek steenuil. Veldbezoeken avond Datum Tijd Weer 21 maart 2023 19:45 – 22:30 uur Droog na regen, zwakke wind en ong. 5 graden Celsius 4 april 2023 20:50 – 23:00 uur Half bewolkt, zwakke wind en ong. 5 graden Celsius 25 april 2023 21:30 - 23:45 uur Licht bewolkt, zwakke wind en ong. 5 graden Celsius Extra veldbezoek overdag Datum Tijd Weer 18 april 2023 07:30 – 09:30: uur Half bewolkt, zwakke wind en ong. 10 graden Celsius Het voorkomen van de steenuil is tijdens alle onderzoekronden onderzocht doormiddel van het afspelen van de baltsroep van de steenuil via een geluidsbox. Naast deze auditieve inventarisatie is ook gebruik gemaakt van een infrarood warmtebeeldkijker. Hiermee kunnen steenuilen ook visueel waargenomen worden.

Deze visuele onderzoeksmethode is zeer geschikt om de exacte locatie en het (vlieg)gedrag van een steenuil waar te nemen op het moment dat deze heeft gereageerd op de contactroep en de globale locatie hierdoor bekend is. Een groot voordeel van deze methode is dat er geen verstoring van de dieren plaatsvindt aangezien er niet met een zaklamp geschenen hoeft te worden, en de aanwezige steenuilen hierdoor beter kunnen worden geobserveerd.

12

4.2.2

Onderzoeksgebied Het onderzoeksgebied betreft het gehele plangebied, inclusief een straal van ongeveer 500 meter daaromheen. Zie afbeelding 4.

Afbeelding 4. Plangebied (rode kader) en looproute (gele lijnen) voor het steenuil onderzoek.

4.2.3

Resultaten Tijdens alle onderzoeken zijn steenuilen waargenomen binnen de directe omgeving van het onderzoeksgebied. In de onderstaande tabel zijn de resultaten opgenomen en welke corresponderen met afbeelding 5. Tijdens het onderzoek overdag zijn buiten de nestlocatie buiten het plangebied (t.h.v. Koffiestraat 5) geen andere nestplaatsen aangetroffen binnen een straal van 50 meter rondom het plangebied. Op basis van het onderzoek is binnen het plangebied geen steenuil (nestplaats) waargenomen. Ter hoogte van de Koffiestraat 5 (200 meter buiten plangebied) is een bewoonde nestkast aangetroffen van steenuil. Met de aangehouden territoriumgrootte van 500 meter (grootte van territorium) en het functioneel nesthabitat van 300 meter rondom de nestkast valt het gebied tussen de Koffiestraat en Hommelsedijk deels binnen het territorium van de steenuil. Het gebied dat binnen het territorium valt bestaat een perceel met intensief agrarisch grasland en mais (Boer & Bunder). Gedurende het onderzoek zijn geen foeragerende steenuilen waargenomen binnen het plangebied, wat erop duidt dat de steenuil voornamelijk het gebied ten noorden van het plangebied gebruikt. Zie ook afbeelding 5 en tabel 4. Tabel 4. Samenvatting van de waargenomen steenuilen behorende afbeelding 4. Nr. Datum Gedrag Opmerkingen 1.

21 maart, 4 en 25 april 2023 Baltsend/zingend Paartje aanwezig bij nestkast Koffiestraat 5 2. 21 maart 2023 Baltsend/zingend Roepend op dak Koffiestraat 7 3. 4 april 2023 Roepend Roepend in de omgeving van Koffiestraat 9 4. 25 april 2023 Roepend Roepend individu ter hoogte van Koffiestraat 11 5. 25 april 2023 Roepend Roepend individu ter hoogte van Koffiestraat 11/13 6. 21 maart 2023 Roepend Roepend individu is de omgeving van de Leijgraaf

13

Afbeelding 5. Resultaten onderzoek steenuil (nestkast= rode stip, blauwe stip = waarneming individu, gele cirkel territoriumgrootte 500 meter en witte stippellijn nesthabitat 300 meter) rondom het plangebied (rode kader).

4.2.4

Effectbeoordeling Steenuilen zijn uitermate standvogels en blijven het gehele jaar binnen het territorium. Het functioneel territorium strekt zich uit tot circa 500 meter rond de nestlocatie gedurende het broedseizoen. De percelen die binnen de projectgrenzen zijn gelegen bestaan uit intensief agrarisch grasland en mais. Deze percelen zijn matig geschikt als foerageergebied en er zijn gedurende het onderzoek geen steenuilen waargenomen. De waarnemingen van de steenuilen zijn allemaal noordelijk van de nestkast aangetroffen. Hier is veelal open agrarisch cultuurlandschap aanwezig met kleine landschapselementen. Ere mag vanuit worden gegaan dat aldaar primair foerageergebied aanwezig is. Hier valt ook het open agrarisch landschap noordelijk van het plangebied binnen het territorium van de steenuilen. Hierdoor worden door de woningbouwontwikkeling geen effecten verwacht op vaste rust- en verblijfplaatsen en het functioneel leefgebied van de steenuil ter hoogte van Koffiestraat 5.

4.3

Onderzoek das

4.3.1

Onderzoeksmethode Tijdens het verkennend flora- en faunaonderzoek is uit de bronnenstudie voortgekomen dat er in de directe omgeving dassen zouden voorkomen. Met het veldbezoek destijds zijn geen indicaties waargenomen, die er op duiden dat er verblijfplaatsen van das aanwezig zijn binnen of nabij het plangebied. Omdat het veldbezoek heeft plaatsgevonden binnen de periode dat de vegetatie hoog stond kunnen holen en of sporen gemakkelijk worden gemist. Om een beeld te krijgen hoe de das (de omgeving van) het plangebied gebruikt, is er in de winterperiode een eenmalig veldbezoek uitgevoerd om eventuele vaste rust- en verblijfplaatsen van de das in kaart te brengen. Ook is hier gekeken naar prenten, wissels en andere sporen. Aanvullend zijn verspreid door het gebied onderzoeken middels struikrovers uitgevoerd voor het onderzoek naar de kleine marterachtigen en steenmarter, waarbij de cameravallen ook dassen vastleggen indien ze aanwezig zijn.

14

Tabel 5. Uitgevoerde veldbezoeken ten behoeve van onderzoek das. Datum Tijd Weer 5 januari 2023 08:30 - 16:30 uur Bewolkt, zwakke wind, 10 graden Celsius 19 april 2023 13:00 - 16:30 uur Helder, zwakke wind, 12-16 graden Celsius

4.3.2

Onderzoeksgebied Het onderzoeksgebied betreft het gehele plangebied en de directe omgeving (straal van 50 eromheen) hiervan (afbeelding 1)

4.3.3

Resultaten Binnen het plangebied zijn gedurende het onderzoek geen burchtlocaties aangetroffen. Het onderzoek met de struikrovers heeft geen waarneming van de das opgeleverd. Ook zijn er in de directe omgeving geen waarnemingen gedaan die erop duiden dat er das voorkomt en of delen van het plangebied onderdeel zijn van het functionele leefgebied van de das.

4.3.4

Effectbeoordeling Op basis van het onderzoek kan de aanwezigheid van das worden uitgesloten. Hierdoor zijn geen verdere acties noodzakelijk.

4.4

Onderzoek kleine marterachtigen Het onderzoek naar kleine marterachtigen is uitgevoerd in samenwerking met ecologisch onderzoeksbureau ECOworks. (Bron ECO-works, 2024) en zie bijlage B4.

4.4.1

Onderzoeksmethode Voor het onderzoek naar kleine marterachtigen in 2023 is de methode toegepast zoals beschreven in “Handreiking kleine marterachtigen” van de Provincie Noord Brabant (Bouwens, 2017). Op grond van deze methode wordt de toepassing van onderzoeksmiddelen en de benodigde inzet bepaald op basis van de oppervlakte functioneel leefgebied dat aanwezig is binnen het plangebied.

4.4.1.1

Toegepaste onderzoeksmiddelen Voor het onderzoek naar kleine marterachtigen is gebruik gemaakt van zogenaamde “Mostela’s” en “Struikrovers”. De “Mostela” is een type marterkist met daarin een infraroodcamera. De “Mostela” is geschikt voor inventarisatie van hermelijn en wezel. De “Struikrover” is een opstelling met een (infrarood) cameraval in een Pvcbuis, waarbij een lokstof wordt aangebracht. De struikrover is geschikt voor inventarisatie van zowel wezel, hermelijn als bunzing. Zie tevens bijlage 1 van de rapportage in bijlage B4 voor nadere informatie m.b.t. de gebruikte onderzoeksmiddelen voor inventarisatie van kleine marterachtigen. De Mostela- en Struikrover opstellingen zijn gedurende 11 of 12 weken in het veld geplaatst in de periode aprilseptember 2023 (meest actieve periode van kleine marters). De opstelling zijn telkens geplaats binnen het functionele leefgebied op locaties met die een geschikt habitat vormen voor kleine marters, zoals houtwallen met ondergroei, dichte bosschages, ruigtes, hagen, struwelen, rommelhoekjes etc. Zie afbeelding 6 voor de locaties van de opstellingen.

4.4.1.2

Bepaling van de onderzoeksinspanning. Hoewel het totale plangebied meerdere hectaren bestrijkt zijn niet alle delen daarvan geschikt als leefgebied voor kleine marterachtigen. De soorten kunnen voorkomen in delen van het plangebied waar opgaande en/of verruigde vegetatie aanwezig is, zoals houtwallen, bosschages, verruigde bermen, slootkanten, volkstuintjes e.d. Ook open gebouwen met voldoende dekkingsmogelijkheden en weinig verstoring (boerenschuren), en rommelhoekjes op erven kunnen dienen als functioneel leefgebied voor kleine marterachtigen. Intensief gebruikte akkers, weilanden en stallen van veehouderijen behoren echter niet tot het biotoop van deze soorten. In afbeelding 6 zijn de delen van het plangebied weergegeven die feitelijk geschikt worden geacht als leefgebied voor kleine marterachtigen. De oppervlakte van dit functionele leefgebied bedraagt circa 2,18

15

hectare. De erven en tuinen van de woningen die behouden blijven zijn hierbij niet meegerekend, aangezien op deze locaties geen ingrepen zullen plaatsvinden in het kader van de voorgenomen ontwikkeling. De benodigde onderzoekinspanning is, conform de handreiking kleine marterachtigen van de provincie Noord Brabant (Bouwens, 2017) afhankelijk van de omvang van het aanwezige functionele leefgebied. Volgens de handreiking is binnen een functioneel leefgebied met een oppervlakte van 2,18 hectare de inzet van één cameraval (Struikrover), en twee marterboxen (Mostela) vereist. Gelet op de uitgestrektheid van het gebied en de sterke spreiding van de diverse, voor kleine marterachtigen geschikte, elementen is er in voorliggend geval echter voor gekozen de inzet te verhogen naar vier Mostela- en vier Struikroveropstellingen. Door deze opstellingen verspreid in het gebied te plaatsen wordt (ruimschoots) voldoende dekking bereikt voor onderzoek naar kleine marterachtigen. De locaties van de monitoringspunten zijn weergegeven in afbeelding 6.

4.4.2

Onderzoeksgebied Onderstaande afbeelding geeft het onderzoeksgebied en de opgestelde locaties van de Mostela en struikrover weer.

Afbeelding 6. Onderzoeksgebied kleine marterachtigen en steenmarter.

4.4.3

Resultaten Uit de resultaten blijkt dat kleine marterachtigen afwezig zijn binnen het plangebied.

4.4.4

Effectbeoordeling Binnen het uitgevoerde monitoringsonderzoek is geen aanwezigheid van kleine marterachtigen vastgesteld binnen het plangebied. Op grond van deze resultaten kan redelijkerwijs worden aangenomen dat het plangebied geen essentiële functie vervult voor kleine marterachtigen. Als gevolg van de voorgenomen werkzaamheden worden daarom geen negatieve effecten verwacht op deze soorten. Vanuit de wet- en regelgeving zijn daarom geen verdere acties nodig t.a.v. kleine marterachtigen.

16

4.5

Onderzoek steenmarter Het steenmarteronderzoek is uitgevoerd in samenwerking met ecologisch onderzoeksbureau ECO-works. De rapportage hiervan is terug te vinden in Bijlage B4.

4.5.1

Onderzoeksmethode Tijdens het veldbezoeken op 21 november 2023 en 1 december 2023 is het plangebied bezocht door een ecoloog. Tijdens deze veldbezoeken zijn de te slopen gebouwen* en de directe omgeving daarvan doorzocht op sporen die duiden op aanwezigheid van de steenmarter. Aanvullend is de stal aan de Koffiestraat 2 op 24 mei 2023. Hierbij kan gedacht worden aan uitwerpselen, prooiresten, prenten (pootafdrukken) etc. Daarnaast is de buitenschil van de bebouwing gecontroleerd op openingen waardoor een steenmarter zich mogelijk toegang kan verschaffen tot de interne delen van het pand. Bij de inspecties is gebruik gemaakt van een sterke zaklamp. Naast het uitgevoerde sporenonderzoek is de inzet van struikrovers t.b.v. het onderzoek naar kleine marterachtige, tevens geschikt voor onderzoek naar aanwezigheid van de steenmarter. Verspreid binnen het plangebied zijn vier struikrovers geplaats. Het onderzoek naar steenmarter kon zodoende meeliften op de onderzoeksinspanningen voor kleine marterachtigen. Tot slot is tijdens de nachtelijke vleermuisonderzoeken en andere soortgerichte onderzoek ook gelet op activiteit van steenmarters binnen het gebied. *N.b.: De kippenstallen op locaties Hommelsedijk 4a en 4b waren vaak binnen niet toegankelijk voor onderzoek. Dit in verband met risico op vogelgriep.

De kippenstallen zijn daarom enkel rondom geïnspecteerd op aanwezigheid van toegangsmogelijkheden voor de steenmarter. Ook de vliering van de leegstaande varkensstallen op locatie Hommelsedijk 4a was niet toegankelijk.

4.5.2

Onderzoeksgebied Het onderzoeksgebied betreft de aanwezige (te slopen) bebouwing (zie ook afbeelding 6) binnen het plangebied namelijk: Hommelsedijk 4b bestaat uit meerdere kippenstallen en weiland begraasd door enkele runderen; Hommelsedijk 4a bestaat een tweetal leegstaande valkenstallen; Nobisweg 15 bestaat uit meerdere loodsen en varkenstallen; Koffiestraat 2 bestaat uit een schuur achter het huis; Volkstuinencompelx en paardenstal thv Koffiestraat/Hommelsedijk

4.5.3

Resultaten Nobisweg 15, Koffiestraat 2 en volkstuinen /paardenstal De te slopen stallen en bijgebouwen op locatie Nobisweg 15, Koffiestraat 2 en de volkstuinen zijn volledig inpandig en uitpandig geïnspecteerd op aanwijzingen voor gebruik door de steenmarter. Op deze locaties zijn geen sporen aangetroffen van de steenmarter. Ook zijn er in de buitenschil van de bebouwing geen geschikte openingen aangetroffen die een steenmarter toegang kunnen geven tot delen van het pand die niet bereikbaar waren voor inspectie. De eigenaar van Nobisweg 15 en de beheerder van de volkstuinen gaven desgevraagd aan ook nooit een steenmarter of sporen van een steenmarter te hebben aangetroffen in of rond de bebouwing. Met de onderzoeken naar de steenmarter zijn waarnemingen gedaan van steenmarter middels het onderzoek met de struikrovers. Zie ook afbeelding 7. De opening aan de schuur van de Koffiestraat zat dichtgestopt met een stevige prop, waardoor het gebouw niet toegankelijk is voor een steenmarter. Gedurende de vleermuis onderzoeken en andere soortgerichte onderzoeken zijn geen individuen van steenmarters waargenomen.

Afbeelding 7. Waarnemingen van steenmarter t.h.v. volkstuinen en paardenstal.

17

Hommelsedijk 4a De te slopen bebouwing op locatie Hommelsedijk 4a (kippenstallen) was niet toegankelijk voor inpandig onderzoek (i.v.m. risico op vogelgriep). De buitenschil van de stallen is echter volledig gecontroleerd op openingen waardoor een steenmarter zich mogelijk toegang kan verschaffen tot de interne delen van de stallen. Bij deze inspectie is één opening aangetroffen. Deze opening bevindt zich in de buitenmuur (enkele ontbrekende bakstenen), vlak onder de dakrand van de stal, op een hoogte van circa 2 meter (zie bijlage B4 waarneming 3; zie B3.1 en tabel B3.1). Deze opening gaf echter geen toegang tot interne delen van de stal (binnenmuur was afgedicht met isolatiemateriaal), enkel de spouwmuur was eventueel toegankelijk. Uit nadere inspectie van de opening bleek echter dat in deze opening veel (oud) spinrag aanwezig was, zodat (recent) gebruik door de steenmarter kon worden uitgesloten. Ook was er op de buitenmuur geen veegspoor aanwezig (indien een steenmarter met regelmaat een opening op hoogte benut, en daarbij tegen de buitenmuur opspringt, is veroorzaakt dit doorgaans een duidelijk waarneembare verticale donkere streep op de buitenmuur). De eigenaar van de stallen aan de Hommelsedijk 4a gaf desgevraagd aan ook nooit een steenmarter of sporen van een steenmarter te hebben aangetroffen in of rond de bebouwing.

Aanwezigheid van een steenmarter in de stallen zou zeker zijn opgevallen in een kippenstal (i.v.m. te verwachte predatie van de aanwezige kippen, uitwerpselen etc.). Gedurende de vijf verschillende vleermuisonderzoeken en andere soortgerichte onderzoek zijn geen individuen van steenmarters waargenomen. Hommelsedijk 4b Op locatie Hommelsedijk 4b zijn zes agrarische gebouwen aanwezig welke gesloopt gaan worden. Tabel 6 en afbeelding 8 geeft een overzicht van de aanwezige gebouwen met een omschrijving van de actuele functie. In tabel 6 is tevens aangegeven of het betreffende gebouw toegankelijk was voor inpandige inspectie tijdens het sporenonderzoek. Tijdens het sporenonderzoek zijn rond de varkensstallen D en E, alsmede onder de overkapping A en in de varkensstal D sporen van de steenmarter aangetroffen. Het betreft uitwerpselen en prooiresten (zie in bijlage B4: figuur 4 voor locatie van de aangetroffen sporen en tevens tabel B3.1 in bijlage 3 voor nadere informatie). De hoeveelheid aangetroffen sporen was beperkt en er zijn geen verse sporen aangetroffen. De aangetroffen sporen duiden er weliswaar op dat de geïnspecteerde delen van de bebouwing een functie vervullen als leef/foerageergebied van de steenmarter.

Aanwezigheid van vaste rust- of verblijfplaatsen wordt echter niet verwacht aangezien in dat geval meer en versere sporen aanwezig zouden zijn (met name verse uitwerpselen). Niet alle delen van de bebouwing waren echter toegankelijk voor inspectie: De kippenstal (locatie F) is nog in gebruik en kon niet inpandig worden onderzocht in verband met risico’s op vogelgriep. In de noordoostelijke gevel van deze kippenstal zijn wel een aantal openingen aangetroffen waardoor een steenmarter in potentie toegang zou kunnen krijgen tot de stal. De eigenaar van de stal heeft echter desgevraagd aangegeven (vrijwel) dagelijks aanwezig te zijn in de stal, maar hierbij nooit een steenmarter te hebben gezien of gehoord, en ook nooit sporen (uitwerpselen/gepredeerde kippen) te hebben aangetroffen in de stal. Aangezien het vrijwel uitgesloten is dat aanwezigheid van een vaste rust- of verblijfplaats van een steenmarter in deze (nog in gebruik zijnde) kippenstal onopgemerkt zou blijven, kan op grond hiervan redelijkerwijs worden uitgesloten dat deze stal een functie vervult als verblijfplaats voor de steenmarter. De buiten gebruik gestelde varkensstallen op locatie D en E konden wel worden betreden, maar zijn voorzien van een plafond, waardoor een zolder/vliering aanwezig is welke niet toegankelijk was voor inspectie.

Rond deze stallen zijn wel meerdere sporen aangetroffen van de steenmarter en er zijn ook openingen in de buitenmuur en het dak aanwezig waardoor een steenmarter potentieel toegang kan krijgen tot deze stallen en ook tot de vliering/zolder. Zie ook afbeelding 8 en tabel 6 voor locaties en nadere informatie t.a.v. de aangetroffen sporen en toegangsmogelijkheden). De eigenaar van de stallen gaf bovendien aan deze (vrijwel) nooit meer te betreden en kon daarom geen actueel beeld geven van eventuele activiteit van de steenmarter in deze stallen. Gelet hierop kon op basis van voorliggend sporenonderzoek, de mogelijke aanwezigheid van een vaste rust- of verblijfplaats van de steenmarter niet worden uitgesloten voor de zolder/vliering van de varkensstallen D en E. Gedurende de verschillende vleermuisonderzoeken zijn geen individuen van steenmarters waargenomen binnen het plangebied en zijn met alle bezoeken geen individuen gezien van de steenmarter. Op basis van de aangetroffen sporen kunnen voor de stallen (locaties A, D, E en F) vaste rust- en verblijfplaatsen van steenmarter niet worden uitgesloten.

18

Tabel 6. Overzicht te slopen agrarische bouwwerken Hommelsedijk 4b. Locatie Functie Functie Toegankelijk voor inspectie A Overkapping Materiaal opslag Ja B Varkensstal Buiten gebruik Ja C Overkapping Opslag voor mest, hooi en koeienstal Ja D Varkensstal Buiten gebruik Deels E Varkensstal Buiten gebruik Deels F Kippenstal In gebruik Nee

Afbeelding 8. Te slopen bebouwing met de aangetroffen sporen- en toegangsmogelijkheden Hommelsedijk 4b.

4.5.4

Effectbeoordeling Nobisweg 15, Koffiestraat 2 en Volkstuinen/paardenstal Op locaties Nobisweg 15 en de volkstuinen zijn geen sporen van steenmarter aangetroffen in de bebouwing. Dergelijke sporen zijn in het verleden ook niet aangetroffen door de eigenaar/beheerder. De bebouwing bevat daarnaast geen openingen waardoor een steenmarter toegang kan krijgen interne delen van de bebouwing die niet bereikbaar waren tijdens de inspectie. Op grond van deze resultaten kan redelijkerwijs worden aangenomen dat de bebouwing op locatie Nobisweg 15 en de volkstuinen geen (essentiële) functie vervult voor de steenmarter. Hommelsedijk 4a Bij de uitpandige inspectie van de kippenstallen aan de Hommelsedijk 4a zijn geen sporen aangetroffen van de steenmarter op of rond de bebouwing. Dergelijke sporen zijn in het verleden ook niet aangetroffen door de eigenaar. Tijdens de inspectie is één opening aangetroffen in de buitenmuur van de stal die potentieel geschikt kan zijn voor de steenmarter. Bij de inspectie kon (recent) gebruik van deze opening door de steenmarter echter worden uitgesloten. Op grond van deze resultaten kan redelijkerwijs worden aangenomen dat de bebouwing op locatie Hommelsedijk 4a geen (essentiële) functie vervult voor de steenmarter.

19

Hommelsedijk 4b Bij de in- en uitpandige inspectie van de bebouwing aan de Hommelsedijk 4b zijn op diverse locaties sporen van de steenmarter aangetroffen (zie figuur 4). Op grond van het uitgevoerde sporenonderzoek i.c.m. bevraging van de eigenaar kon aanwezigheid van een vaste rust of verblijfplaats van de steenmarter worden uitgesloten voor de bouwwerken A, B, C, en F (zie figuur 4). Voor de vliering van de voormalige varkensstallen D en E (zie figuur 4) geld dat deze niet kon worden betreden voor inspectie. Rond deze stallen zijn wel meerder sporen van de steenmarter aangetroffen. Ook zijn er openingen in de buitenmuur en de dakconstructie aanwezig waardoor een steenmarter zich mogelijk toegang kan verschaffen tot de zolder/vliering van deze stallen. Gelet hierop kon aanwezigheid van een vaste rust- of verblijfplaats op de zolder/vliering van de varkensstallen D en E niet worden uitgesloten op grond van voorliggend sporenonderzoek. Gedurende alle vleermuisonderzoeken zijn echter ook geen individuen van steenmarters waargenomen. Met het vleermuisonderzoek en andere soortgerichte onderzoeken zijn geen individuen van steenmarters gezien rondom de varkensstallen D en E, omdat gedurende alle onderzoeken is gelet op de aanwezigheid van steenmarter.

Als de stallen de functie als (kraam)verblijfplaats van steenmarter zou hebben, was gedurende het vleermuisonderzoek en andere soortgerichte onderzoeken zeker activiteit en/of verse sporen van steenmarter waargenomen moeten worden. Zeker omdat in het begin van het vleermuisseizoen nog jongen aanwezig moeten zijn en dan activiteiten en verse sporen zichtbaar zijn. Maar op basis van het totale soortgerichte onderzoek kunnen in de niet te inspecteren stallen (locaties D, E en F) vaste rust- en verblijfplaatsen van steenmarters niet worden uitgesloten. Steenmarters gebruiken ook meerdere verblijfplaatsen in de directe omgeving. De stallen van de Hommelsedijk 4b kunnen onderdeel zijn van meerdere vaste rust- en verblijfplaatsen van steenmarters in de omgeving. Voor de sloop van de stallen kunnen negatieve effecten niet worden uitgesloten en hiervoor dient een vergunning te worden aangevraagd voor een flora en faunaactiviteit voor een overtreding van de verbodsbepaling van artikel 11.54, eerste lid, onder b, uit het Bal van de Omgevingswet. Algemeen advies t.a.v. de zorgplicht Op grond van de resultaten in voorliggend onderzoek kan worden aangenomen dat delen van het plangebied fungeren als leef- en foerageergebied van de steenmarter.

Dit geldt met name voor de aanwezige erven, tuinen en toegankelijke opstallen (de aanwezige akkers hebben nauwelijks potentie als leefgebied voor de steenmarter). Het verdient daarom de aanbeveling om, vooruitlopend op start van de daadwerkelijke sloop- en bouwwerkzaamheden, de geschikte delen van het plangebied zo veel als mogelijk onaantrekkelijk te maken voor de steenmarter. Dit kan door opgeslagen materialen op te ruimen, opgaande vegetatie te snoeien/verwijderen en potentiële verblijfplaatsen in gebouwen onaantrekkelijk te maken dan wel de toegangsmogelijkheden af te dichten (nadat is geverifieerd dat zich geen steenmarters meer in het gebouw bevinden). Zo wordt voorkomen dat er steenmarters deze locaties alsnog in gebruik nemen en/of aanwezig zijn tijdens de start van de werkzaamheden. Dit onaantrekkelijk maken dient plaats te vinden buiten de gevoelige periode van de steenmarter, d.w.z. de periode half februari t/m half mei, wanneer de steenmarter (kleine) jongen heeft (Müskens & Lahaye, 2022).

4.6

Vleermuisonderzoek

4.6.1

Onderzoeksmethode In het verkennend flora- en faunonderzoek is geconcludeerd dat er in de bebouwing en bosschages mogelijke verblijfplaatsen aanwezig zijn voor vleermuizen. Voor het bepalen van het aantal deelgebieden is in eerste instantie gekeken naar de aanwezigheid van potentieel geschikte locaties met vaste rust- en verblijfplaatsen (te slopen bebouwing/opstallen en bomen met holtes). Op basis van deze selectie zijn er binnen het gehele plangebied vijf verschillende deelgebieden, waarin onderzoek is uitgevoerd naar de functie verblijfplaatsen in de bebouwing. Door de grootte van het onderzoeksgebied zijn er vijf verschillende deelgebieden gemaakt om in- of uitvliegende vleermuizen te kunnen vaststellen. Voor de stallen aan de Nobisweg 15, Hommelsedijk 4a en Hommelsedijk 4b is het onderzoek uitgevoerd door twee ecologen. Doordat er plaatselijk dichte begroeiing en/of de bebouwing niet geschikt is voor vleermuizen was dit voldoende om eventuele verblijfplaatsen van vleermuizen te kunnen vaststellen. De overige twee deelgebieden (schuur Koffiestraat 2 en paardenstallen Koffiestraat konden met één ecoloog worden onderzocht. Zie afbeelding 9 voor de verschillende deelgebieden. Middels vijfentwintig

20

onderzoekronden in de periode april - september 2023 is het plangebied geïnventariseerd (tabel 7) op gebruik door vleermuizen; zie bijlage B3 voor een overzicht van de bezoekdata en de omstandigheden tijdens de veldbezoeken per deelgebied. Tijdens de onderzoekronden heeft de des betreffende ecoloog de soorten, de aantallen en het gedrag bepaald van de vleermuizen die binnen het plangebied voorkomen, of hiervan gebruik maken. Zodoende zijn de binnen het plangebied aanwezige gebiedsfuncties voor vleermuizen in kaart gebracht. De gehanteerde onderzoeksopzet is geschikt voor inventarisatie van de binnen het plangebied te verwachten vleermuissoorten en gebiedsfuncties. Voor de auditieve waarneming en herkenning van vleermuizen in het veld is gebruik gemaakt van een heterodyne bat-detector (type; Petterson D100). Voor visuele waarneming van vleermuizen in het veld is gebruik gemaakt van een infrarood/warmtebeeldkijker (type; Pulsar Helion XP 28). Het onderzoek is uitgevoerd volgens de geldende voorschriften voor onderzoek naar de te verwachten vleermuissoorten (gewone-, ruige dwergvleermuis en laatvlieger) en gebiedsfuncties (verblijfplaatsen in gebouwen). Deze voorschriften zijn opgenomen in het actuele vleermuisprotocol 2021 (Netwerk Groene Bureaus et al., 2021). Tabel 7. Periode vleermuisonderzoeken voor de deelgebied 1 t/m 5.

Ronde Type verblijffunctie Periode 1 en 2 Zomer- en kraamverblijfplaatsen Twee onderzoeken tussen 15 mei en 15 juli, met een tussenliggende periode van 20 dagen, waarvan een ochtendronde en een veldbezoek in juni. 3 Zomer- en kraamverblijfplaatsen (laatvlieger) Een extra avondronde tussen 15 mei en 15 juli 4 en 5 Paarverblijfplaatsen Twee veldbezoeken tussen 15 augustus en eind september, met een tussenliggende periode van 10 dagen

4.6.2

Onderzoeksgebied Met het onderzoek zijn de verschillende locaties opgedeeld in vijf verschillende deelgebieden. In de onderstaande kopjes worden de bevindingen van het vleermuisonderzoek per deelgebied weergegeven. Zie voor de ligging van de deelgebieden afbeelding 19. Deelgebied 1: Koffiestraat 2 bestaat uit een schuur achter het huis; Deelgebied 2: Gebouw volkstuinencompelx en paardenstal thv Koffiestraat/Hommelsedijk; Deelgebied 3: Hommelsedijk 4b bestaat uit meerdere stallen kippen- en varkensstallen, loods en koeienstal; Deelgebied 4: Hommelsedijk 4a bestaat een tweetal leegstaande stallen; Deelgebied 5: Nobisweg 15 bestaat uit meerdere varkenstallen.

Afbeelding 9. De verschillende deelgebieden (blauwe vlakken) voor het vleermuisonderzoek.

21

4.6.3

Resultaten Tijdens de vleermuisonderzoeken zijn binnen het plangebied twee soorten vleermuizen waargenomen. Het betreft de gewone dwergvleermuis en de laatvlieger. In de onderstaande afbeelding 10 en tabel 8 is een samenvatting van de bevindingen toegelicht. Verblijfplaatsen Binnen de deelgebieden zijn geen vaste rust- en verblijfplaatsen vastgesteld van vleermuizen. Er zijn buiten het onderzoeksgebied verspreid drie paarverblijfplaatsen aangetroffen van gewone dwergvleermuis buiten de plangrenzen. Vliegroutes en foerageergebied Binnen de te onderzoeken deelgebieden (bebouwing) is geen essentieel foerageergebied en/of vliegroute aangetroffen. Er zijn geen noemenswaardige aantallen foeragerende vleermuizen aangetroffen. Wel is gedurende het onderzoek aangetoond dat de boomstructuren langs de Hommelsedijk en Dieppoel worden gebruikt als vliegroute voor gewone dwergvleermuis en laatvlieger. Voor beide soorten gaat dit over een tiental individuen.

Afbeelding 10. Resultaten vleermuisonderzoek (gele stippen= foeragerende gewone dwergvleermuis, groene stippen gewone dwergvleermuis met sociaal gedrag (paarverblijfplaats) en gele lijn vliegroute ten opzichte van de deelgebieden (blauwe kader) en plangebied (rode kader).

22

Tabel 8. Resultaten vleermuisonderzoek in relatie met het plangebied (afbeelding 10). Deelgebied 1 (Koffiestraat 2) 2 (Gebouw volkstuinencompelx en paardenstal thv Koffiestraat/Hommelsedijk) 3 (Hommelsedijk 4b) 4 (Hommelsedijk 4a)

5 (Nobisweg 15)

Boomstructuren langs de Hommelsedijk en Dieppoel

4.6.4

Waarneming nr., soort, type verblijfsfunctie en aantal 1. Een foeragerende gewone dwergvleermuis Geen waarnemingen van vleermuizen 2. Enkele foeragerende gewone dwergvleermuizen en een overvliegende laatvlieger. 3.Een drietal foeragerende gewone dwergvleermuis en een laatvlieger aan de kant van het woonhuis en straat. 4. Een gewone dwergvleermuis met sociale roep t.h.v. Hommelsedijk 31 5. Ongeveer zes foeragerende gewone dwergvleermuizen rondom stal en houtsingel, geen invliegers. Deze vleermuizen komen vanuit zuidelijk richting aanvliegen. (Nobisweg/kern van Heeswijk Dinther. 6. Een gewone dwergvleermuis met sociale roep t.h.v. Heuvelstraat 10 7. Een gewone dwergvleermuis met sociale roep t.h.v. Nobisweg 18 8. De boomstructuren langs de Hommelsedijk en Dieppoel worden gebruikt door meerdere (tiental) gewone dwergvleermuizen en (circa vijf) laatvliegers.

Effectbeoordeling Vaste rust en verblijfplaatsen Uit de onderzoeksresultaten blijkt dat binnen het plangebied geen verblijfplaatsen van vleermuizen aanwezig zijn. de aanwezige paarverblijven zijn gelegen op afstand (> 50 meter) buiten het plangebied. Er is ook geen sprake van essentieel foerageerbiotoop. De aanwezige paarverblijfplaatsen buiten het plangebied ondervinden geen negatieve effecten door de ontwikkeling. Vliegroute Net buiten het onderzoeksgebied is tijdens het vleermuisonderzoek een vliegroute van vleermuizen aangetroffen. Dit betreffen de boomstructuren langs de Hommelsedijk en Dieppoel, die gebruikt worden als vliegroute voor gewone dwergvleermuis en laatvlieger. Op dit moment is hier geen straatverlichting aanwezig. Met de voorgenomen plannen dient rekening te worden gehouden met verstoring door verlichting (o.a. straatverlichting) gericht op deze boomstructuren. Verlichting kan bijvoorbeeld in de toekomstige situatie ook achterwege gelaten worden of er kan gebruik gemaakt worden van vleermuisvriendelijke verlichting. Ook wordt geadviseerd deze vliegroutes van vleermuizen te versterken.