REG Nader soortenonderzoek

4.7

Amfibieën (Alpenwatersalamander, kamsalamander en poelkikker)

4.7.1

Onderzoeksmethode Voor de vijver in de tuin van de Nobisweg 15 is onderzoek naar kamsalamander, poelkikker en Alpenwatersalamander uitgevoerd. Voor de genoemde soorten zijn de onderzoeken zo veel mogelijk gecombineerd uitgevoerd. Zie hiervoor tabel 9. In de volgende alinea’s wordt per soort de onderzoeksmethode toegelicht.

23

Tabel 9. Uitgevoerde onderzoeken voor de amfibieën. Bemonsteren schepnet voor kamsalamanders, poelkikker en Alpenwatersalamander Datum Tijd Weer 30 mei 2023 20:30 – 21:30 uur Helder, zwakke wind 15-13 graden Celsius 6 juli 2023 20:30 – 21:30 uur Helder, zwakke wind 16-14 graden Celsius Luisteren roepende poelkikker en zaklamp kamsalamander Datum Tijd Weer 30 mei 2023 21:30 – 23:30 uur Helder, zwakke wind 15-13 graden Celsius 6 juli 2023 21:30 – 23:50 uur Helder, zwakke wind 16-14 graden Celsius

4.7.1.1

Kamsalamander Voor de locatie aan de Nobisweg 15 is onderzoek uitgevoerd naar de aanwezigheid van larven of volwassen exemplaren (in voortplantingswateren) middels twee gerichte bemonsteringen met een schepnet tussen mei en juli 2023 om larven (en volwassen dieren) te vangen en er zijn gerichte veldbezoeken door middel van s ’nachts met een zaklamp. Het onderzoek met de zaklamp is gelijktijdig uitgevoerd met het onderzoek vleermuizen in de avond.

4.7.1.2

Poelkikker Voor de locatie aan de Nobisweg 15 is onderzoek uitgevoerd naar de aanwezigheid larven of volwassen exemplaren (in voortplantingswateren) middels gerichte inventarisaties op basis van roepende koren in mei en juni en het zoeken naar volwassen dieren door de watergang te bemonsteren met een schepnet (twee veldbezoeken. De aan- of afwezigheid kan worden aangetoond door het uitvoeren van twee gerichte veldbezoeken tussen half april tot en met eind september 2023.

4.7.1.3

Alpenwatersalamander De Alpenwatersalamander stelt geen hoge eisen aan het voortplantingsbiotoop. Voornamelijk stilstaande, niet te voedselrijke wateren, zoals greppels, bospoelen en vennen. Vaak ook aangetroffen in waterbakken, regenplassen in het bos en (karren)sporen. Binnen het plangebied zijn potentieel geschikte wateren bemonsterd met een schepnet (Ravon net) tussen maart en augustus 2023 waarbij twee onderzoeken zijn uitgevoerd met een tussenliggende periode van minimaal twee weken (Netwerk groene bureaus soortinventarisatieprotocollen,2017).

4.7.2

Onderzoeksgebied Het onderzoek naar de amfibieën is uitgevoerd in de vijver aan de Nobisweg 15. Dit betreft het enige geschikte stilstaande water binnen het plangebied. Zie ook onderstaande afbeelding 11.

Afbeelding 11. Te onderzoeken poel (blauwe cirkel) Nobisweg 15.

24

4.7.3

Resultaten Tijdens het bemonsteren met het schepnet zijn geen poelkikker, kamsalamander en Alpenwatersalamanders aangetroffen. Wel zijn er enkele kleine watersalamanders en groene kikkers aangetroffen in de vijver en binnen de directe omgeving van de vijver.

4.7.4

Effectbeoordeling In de vijver zijn geen poelkikker, kamsalamanders en Alpenwatersalamanders aangetroffen tijdens het onderzoek. Wel zijn er algemeen voorkomende soorten aanwezig binnen deze locaties. Hiervoor dient met de werkzaamheden rekening gehouden te worden met de algemene zorgplicht.

4.8

Overige waarnemingen

4.8.1

Boerenzwaluw Met het onderzoek is gedurende de andere onderzoeken de loods van de Koffiestraat 2 bezocht. Binnenin de loods zijn drie nestelende boerenzwaluwen aangetroffen. De nesten van boerenzwaluw zijn binnen de provincie Noord – Brabant jaarrond beschermd onder categorie 5 (vogel dat jaarlijks terugkeert naar specifiek nest, maar voldoende flexibel om elders een nieuw nest te bouwen. Echter, dusdanig kwetsbaar dat functionaliteit van leefgebied niet in het geding mag komen). Deze nesten zijn jaarrond beschermd wanneer de ingreep leidt tot het verdwijnen van de nestplaats en de omgeving onvoldoende alternatief leefgebied biedt en hiermee de gunstige staat van instandhouding van de soort in gevaar komt. Kijkend naar de ingrepen die uitgevoerd gaan worden, zoals het verdwijnen van de stallen gaan nestlocaties van boerenzwaluw verloren. Voor de boerenzwaluw kan worden uitgesloten dat de gunstige staat van instandhouding wordt aangetast, omdat er in de directe omgeving voldoende alternatieve nestgelegenheid voorhanden is. Ook is de regionale trend van de boerenzwaluw (stabiel), waardoor deze soort kan worden behandeld als een algemene soort. Als stallen worden gesloopt dient dit buiten het broedseizoen (maart t/m augustus) te worden uitgevoerd.

25

5

CONCLUSIES SAMENGEVAT Op basis van de resultaten uit dit soortgerichte onderzoek blijkt dat de voorgenomen ontwikkeling mogelijk negatieve effecten kan veroorzaken op een aantal beschermde diersoorten. Hieronder worden de resultaten van de verschillende soort(en)groepen kort samengevat. Tabel 10. Conclusies van het soortgericht onderzoek samengevat. Soortgroep Mogelijk Vervolgstappen effect Vogelsoorten met een jaarrond beschermd nest (categorie 1 t/m 4) Huismus Ja Vergunning noodzakelijk in het kader van de Omgevingswet voor het verlies van 1 nestplaats. Effecten op functioneel leefgebied en nestplaatsen in de directe omgeving zijn niet aan de orde. Steenuil Geen N.v.t. Vogelsoorten met een jaarrond beschermd nest (categorie 5) Boerenzwaluw Ja Rekening houden met broedseizoen Grondgebonden zoogdieren Das Geen Geen verblijfssporen aangetroffen van das binnen het gehele onderzoeksgebied. Kleine marterachtigen Geen Geen kleine marterachtigen aangetroffen. Steenmarter

Vleermuizen Verblijfplaatsen en foerageergebied Vliegroutes

Amfibieën Alpenwatersalamander, kamsalamander en poelkikker Algemene amfibieën

Paragraaf in rapportage Paragraaf 4.1

Paragraaf 4.2 Paragraaf 4.8 Paragraaf 4.3 Paragraaf 4.4 en bijlage B4. Paragraaf 4.5 en bijlage B4.

Ja

Vergunning noodzakelijk in het kader van de Omgevingswet voor het verlies van vaste rust en verblijfplaatsen in de stallen van Hommelsedijk 4b..

Nee

Geen

Paragraaf 4.6

Ja

Voorkomen verstoring door verlichting vliegroute boomstructuren Hommelsedijk en Dieppoel.

Paragraaf 4.6

Geen

Geen

Paragraaf 4.7

Ja

Rekening houden met de algemene zorgplicht

Paragraaf 4.7

26

6

LITERATUUR BIJ12, 2017a. Kennisdocument Das Meles meles. Versie 1.0, juli 2017. BIJ12, 2017b. Kennisdocument Gewone dwergvleermuis. Pipistellus pipistellis. Versie 1.0, juli 2017. BIJ12, 2017c. Kennisdocument Steenuil. Athene noctua. Versie 1.0, juli 2017. BIJ12, 2022fd Kennisdocument Huismus. Passer domesticus. Versie 2.1, juni 2023. BIJ12, 2022f. Kennisdocument Kamsalamander. Triturus cristatus. Versie 1.0, juni 2017. BIJ12, 2022f. Kennisdocument Poelkikker. Rana lessonae.Versie 1.0, juni 2017. Chinery, M., 2004. Nieuwe insecten gids. Tirion Natuur, Baarn. Diepenbeek, A. van, Twisk, P., 2013. Veldgids, Diersporen. KNNV Uitgeverij, Zeist. Dietz, C. en A. Kiefer, 2017. Veldgids, Vleermuizen van Europa. KNNV Uitgeverij, Zeist. Dijk, A.J., van & Boele, A., 2011. Handleiding SOVON Broedvogelonderzoek. ECO works, januari 2024. Nader soortgericht onderzoek naar het voorkomen van kleine marterachtigen en steenmarter binnen woningbouwplan omgeving Koffiestraat, Hommelsedijk en Nobisweg te Heeswijk-Dinther. Kragten, 2023. Verkennend flora en faunaonderzoek. Woningbouwplan Heeswijk Dinther Netwerk Groene Bureaus, 28 okt 2020. Vleermuisprotocol, 2021. Netwerk Groene Bureaus, november, 2017. Soortinventarisatieprotocollen in het kader van de Wet natuurbescherming (versie nov 2017). Schauer, T., C. Caspari, en S. Caspari, 2016. Nieuwe plantengids voor onderweg. Kosmos Uitgevers, Utrecht.

Slagter, D., 2016. Winterflora bomen en struiken. Uitgeverij NatuurMedia, Amsterdam. Stumpel, T. en H. Strijbosch 2017. Veldgids, Amfibieën en reptielen. KNNV Uitgeverij, Zeist. Svensson, L., 2016. ANWB-vogelgids van Europa. ANWB B.V., Den Haag. Twisk, P., A. van Diepenbeek en J.P. Bekker, 2016. Veldgids Europese zoogdieren. Stichting Uitgeverij KNNV, Zeist. Nationale Databank Flora en Fauna Nationale Databank Flora en Fauna: gegevensexport op 18-01-2024.

27

Websites www.floron.nl www.minez.nederlandsesoorten.nl www.overheid.nl www.ravon.nl www.rijksoverheid.nl www.sovon.nl www.synbiosys.alterra.nl www.verspreidingsatlas.nl www.vleermuis.net www.vlinderstichting.nl www.vogelbescherming.nl www.zoogdiervereniging.nl www.brabant.nl

28

29

BIJLAGEN

B1 BESCHERMDE SOORTEN Naast de bescherming van Vogelrichtlijnsoorten, bevat de Wet natuurbescherming verbodsbepalingen voor de soorten opgenomen in Bijlage IV onderdeel a en b van de Habitatrichtlijn, Bijlage I en II van het Verdrag van Bern en Bijlage I van het verdrag van Bonn. De betreffende soorten zijn in de onderstaande tabel opgenomen. De nationaal beschermde soorten zijn opgenomen in de tweede tabel in deze bijlage. Tabel 11. Soorten Habitatrichtlijn, Verdrag van Bern en Verdrag van Bonn Nederlandse naam

Wetenschappelijke naam

Zoogdieren

Nederlandse naam

Wetenschappelijke naam

Ruige dwergvleermuis

Pipistrellus nathusii

Baardvleermuis

Myotis mystacinus

Spitsdolfijn van Gray

Mesoplodon grayi

Bechsteins vleermuis

Myotis bechsteini

Tuimelaar

Tursiops truncatus

Bever

Castor fiber

Tweekleurige vleermuis

Vespertilio murinus

Bosvleermuis

Nyctalus leisleri

Vale vleermuis

Myotis myotis

Brandts vleermuis

Myotis brandti

Watervleermuis

Myotis daubentoni

Bruinvis

Phocoena phocoena

Walrus

Odobenus rosmarus

Bultrug

Megaptera novaeangliae

Witflankdolfijn

Lagenorhynchus acutus

Butskop

Hyperoodon ampullatus

Witsnuitdolfijn

Lagenorhynchus albirostris

Dwergpotvis

Kogia breviceps

Witte dolfijn

Delphinapterus leucas

Dwergvinvis

Balaenoptera acutorostrata

Wolf

Canis lupus

Franjestaart

Myotis nattereri

Amfibieën

Gestreepte dolfijn

Stenella coeruleoalba

Boomkikker

Hyla arborea

Gewone dolfijn

Delphinus delphis

Geelbuikvuurpad

Bombina variegata

Gewone dwergvleermuis

Pipistrellus pipistrellus

Heikikker

Rana arvalis

Gewone grootoorvleermuis

Pletocus auritus

Kamsalamander

Triturus cristatus

Grijze grootoorvleermuis

Plecotus austriacus

Knoflookpad

Pelobates fuscus

Grote hoefijzerneus

Rhinolophus ferrumequinum

Poelkikker

Rana lessonae

Grote rosse vleermuis

Nyctalus lasiopterus

Rugstreeppad

Bufo calamita

Gewone spitsdolfijn

Mesoplodon bidens

Vroedmeesterpad

Alytes obstetricans

Gewone vinvis

Balaenoptera physalus

Reptielen

Griend

Globicephala melas

Dikkopschildpad

Caretta caretta

Grijze dolfijn

Grampus griseus

Gladde slang

Coronella austriaca

Hamster

Cricetus crisetus

Kemp’s zeeschildpad

Lepidochelys kempii

Hazelmuis

Muscardinus avellanarius

Lederschildpad

Dermochelys coriacea

Ingekorven vleermuis

Myotis emarginatus

Muurhagedis

Podarcis muralis

Kleine hoefijzerneus

Rhinolophus hipposideros

Soepschildpad

Chelonia mydas

Kleine zwaardwalvis

Pseudorca crassidens

Zandhagedis

Lacerta agilis

Laatvlieger

Eptesicus serotinus

Vissen

Lynx

Lynx lynx

Houting

Coregonus oxyrinchus

Meervleermuis

Myotis dasycneme

Steur

Acipenser sturio

Mopsvleermuis

Barbastella barbastellus

Dagvlinders

Narwal

Monodon monoceros

Apollovlinder

Parnassius apollo

Noordse vleermuis

Eptesicus nilssoni

Boszandoog

Lopinga achine

Noordse woelmuis

Microtus oeconomus

Donker pimpernelblauwtje

Phengaris nausithous

Noordse vinvis

Balaenoptera borealis

Grote vuurvlinder

Lycaena dispar

Nederlandse naam

Wetenschappelijke naam

Nederlandse naam

Wetenschappelijke naam

Orca

Orcinus orca

Moerasparelmoervlinder

Euphydryas aurinia

Otter

Lutra lutra

Pimpernelblauwtje

Phengaris teleius

Potvis

Physeter catodon

Tijmblauwtje

Maculinea arion

Rosse vleermuis

Nyctalus noctula

Zilverstreephooibeestje

Coenonympha hero

Libellen

Planten

Bronslibel

Oxygastra curtisii

Drijvende waterweegbree

Luronium natans

Gaffellibel

Ophiogomphus cecilia

Geel schorpioenmos

Hamatocaulis vernicosus

Gevlekte witsnuitlibel

Leucorrhinia pectoralis

Groenknolorchis

Liparis loeselli

Groene glazenmaker

Aeshna viridis

Kleine vlotvaren

Salvinia natans

Mercuurwaterjuffer

Coenagrion mercuriale

Kruipend moerasscherm

Apium repens

Noordse winterjuffer

Sympecma annulata

Liggende raket

Sisymbrium supinum

Oostelijke witsnuitlibel

Leucorrhinia albifrons

Tonghaarmuts

Orthotrichum rogeri

Sierlijke witsnuitlibel

Leucorrhinia caudalis

Zomerschroeforchis

Spiranthes aestivalis

Rivierrombout

Gomphus flavipes

Overige soorten Bataafse stroommossel

Unio crassus

Brede geelrandwaterroofkever

Dytuscus latissimus

Oeveraas

Palingenia longicauda

Gestreepte waterroofkever

Graphoderus bilineatus

Platte schijfhoren

Anisus vorticulus

Juchtleerkever

Osmoderma eremita

Teunisbloempijlstaart

Proserpinus proserpina

Vermiljoenkever

Cucujus cinnaberinus

Kevers

Tabel 12. Andere soorten Nederlandse naam

Wetenschappelijke naam

Zoogdieren

Nederlandse naam

Wetenschappelijke naam

Woelrat

Arvicola amphibius

Aardmuis

Microtus agrestis

Amfibieën

Boommarter

Martes martes

Alpenwatersalamander

Triturus alpestris

Bosmuis

Apodemus sylvaticus

Bruine kikker

Rana temporaria

Bunzing

Mustela putorius

Gewone pad

Bufo bufo

Damhert

Dama dama

Kleine watersalamander

Lissotriton vulgaris

Das

Meles meles

Meerkikker

Rana ridibunda

Dwergmuis

Micromys minutus

Middelste groene kikker

Rana klepton esculentus

Dwergspitsmuis

Sorex minutus

Vinpootsalamander

Lissotriton helveticus

Edelhert

Cervus elaphus

Vuursalamander

Salamandra salamandra

Eekhoorn

Sciurus vulgaris

Reptielen

Egel

Erinaceus europaeus

Adder

Vipera berus

Eikelmuis

Eliomys quercinus

Hazelworm

Anguis fragilis

Gewone bosspitsmuis

Sorex araneus

Levendbarende hagedis

Zootoca vivipara

Gewone zeehond

Phoca vitulina

Ringslang

Natrix natrix

Grote bosmuis

Apodemus flavicollis

Vissen

Grijze zeehond

Halichoerus grypus

Beekdonderpad

Cottus rhenanus

Haas

Lepus eauropaeus

Beekprik

Lampetra planeri

Hermelijn

Mustela erminea

Elrits

Phoxinus phoxinus

Huisspitsmuis

Crocidura russula

Gestippelde alver

Alburnoides bipunctatus

Konijn

Oryctolagus cuniculus

Grote modderkruiper

Misgurus fossilis

Molmuis

Arvicola scherman

Kwabaal

Lota lota

Ondergrondse woelmuis

Microtus subterraneus

Dagvlinders

Ree

Capreolus capreolus

Aardbeivlinder

Pyrgus malvae

Nederlandse naam

Wetenschappelijke naam

Nederlandse naam

Wetenschappelijke naam

Rosse woelmuis

Myodes glareolus

Bosparelmoervlinder

Melitaea athalia

Steenmarter

Martes foina

Bruin dikkopje

Erynnis tages

Tweekleurige bosspitsmuis

Sorex coronatus

Bruine eikenpage

Satyrium ilicis

Veldmuis

Microtus arvalis

Donker pimpernelblauwtje

Phengaris nausithous

Veldspitsmuis

Crocidura leucodon

Duinparelmoervlinder

Argynnis niobe

Vos

Vulpes vulpes

Gentiaanblauwtje

Phengaris alcon

Waterspitsmuis

Neomys fodiens

Grote parelmoervlinder

Argynnis aglaja

Wezel

Mustela nivalis

Grote vos

Nymphalis polychloris

Wild zwijn

Sus scrofa

Grote vuurvlinder

Lycaena dispar

Grote weerschijnvlinder

Apatura iris

Groensteel

Asplenium viride

Iepenpage

Satyrium w-album

Groot spiegelklokje

Legousia speculum-veneris

Kleine heivlinder

Hipparchia statilinus

Grote bosaardbei

Fragaria moschata

Kleine ijsvogelvlinder

Limenitis camilla

Grote leeuwenklauw

Aphanes arvensis

Kommavlinder

Hesperia comma

Honingorchis

Herminium monorchis

Pimpernelblauwtje

Phengaris teleius

Kalkboterbloem

Ranunculus polyanthemos

Sleedoornpage

Thecla betulea

Kalketrip

Centaurea calcitrapa

Spiegeldikkopje

Heteropterus morpheus

Karthuizer anjer

Dianthus carthusianorum

Veenbesblauwtje

Plebejus optilete

Karwijselie

Selinum carvifolia

Veenbesparelmoervlinder

Boloria aquilonaris

Kleine ereprijs

Veronica verna

Zilveren maan

Boloria selene

Kleine schorseneer

Scorzonera humilis

Kleine wolfsmelk

Euphorbia exigua

Libellen Beekrombout

Gomphus vulgatissimus

Kluwenklokje

Campanula glomerata

Bosbeekjuffer

Calopteryx virgo

Knollathyrus

Lathyrus linifolius

Donkere waterjuffer

Coenagrion armatum

Knolspirea

Filipendula vulgaris

Gevlekte glanslibel

Somatochlora flavomaculata

Korensla

Arnoseris minima

Gewone bronlibel

Cordulegaster boltonii

Kranskarwij

Carum verticillatum

Hoogveenglanslibel

Somatochlora arctica

Kruiptijm

Thymus serphyllum

Kempische heidelibel

Sympetrum depressiusculum

Lange zonnedauw

Drosera anglica

Speerwaterjuffer

Coenagrion hastulatum

Liggende ereprijs

Veronica prostrata

Moerasgamander

Teucrium scordium

Muurbloem

Erysimum cheiri

Kevers Vliegend hert

Lucanus cervus

Planten

Naakte lathyrus

Lathyrus aphaca

Akkerboterbloem

Ranunculus arvensis

Naaldenkervel

Scanix pecten-veneris

Akkerdoornzaad

Torilis arvensis

Pijlscheefkelk

Arabis hirsuta

Akkerogentroost

Odentites vernus

Roggelelie

Lilium bulbiferum

Beklierde ogentroost

Euphrasia officinalis

Rood peperboompje

Daphne mezereum

Berggamader

Teucrium montanum

Rozenkransje

Antennaria dioica

Bergnachtorchis

Platanthera montana

Ruw parelzaad

Lithospermum arvense

Blaasvaren

Cystopteris fragilis

Scherpkruid

Asperugo procumbens

Blauw guichelheil

Anagallis arvensis

Schubvaren

Asplenium ceterach

Bokkenorchis

Himantoglossum hircinum

Schubzegge

Carex lepidocarpa

Bosboterbloem

Ranunculus polyanthemos

Smalle raai

Galeopsis angustifolia

Bosdravik

Bromopsis ramosa

Spits havikskruid

Hieracium lactucella

Brave hendrik

Chenopodium bonus-henricus

Steenbraam

Rubus saxatilis

Brede wolfsmelk

Euphorbia platyphyllos

Stijve wolfsmelk

Euphorbia stricta

Breed wollegras

Eriophorum latifolium

Stofzaad

Monotropa hypopitys

Bruinrode wespenorchis

Epipactis atrorubens

Tengere distel

Carduus tenuiflorus

Dennenorchis

Goodyera repens

Tengere veldmuur

Minuartia hybrida

Nederlandse naam

Wetenschappelijke naam

Nederlandse naam

Wetenschappelijke naam

Dreps

Bromus secalinus

Trosgamander

Teucrium botrys

Echte gamander

Teucrium chamaedrys

Veenbloembies

Scheuchzeria palustris

Franjegentiaan

Gentianopsis ciliata

Vliegenorchis

Ophrys insectifera

Geelgroene wespenorchis

Epipactis muelleri

Vroege ereprijs

Veronica praecox

Geplooide vrouwenmantel

Alchemilla subcrenata

Wilde averuit

Artemisia campestris

Getande veldsla

Valerianella dentata

Wilde ridderspoor

Consolida regalis

Gevlekt zonneroosje

Tuberaria guttata

Wilde weit

Melampyrum arvense

Glad biggenkruid

Hypochaeris glabra

Wolfskers

Atropa belladonna

Gladde zegge

Carex laevigata

Zandwolfsmelk

Euphorbia seguieriana

Groene nachtorchis

Dactylorhiza viridis

Zinkviooltje

Viola lutea calaminaria

Zweedse kornoelje

Cornus suecica

Overige soorten Europese rivierkreeft

Tabel 13. Jaarrond beschermde vogelnesten Noord Brabant Nederlandse naam Bescherming Nederlandse naam Boomvalk Categorie 4 Ekster Buizerd Categorie 4 Gekraagde roodstaart Gierzwaluw Categorie 2 Glanskop Grote gele kwikstaart Categorie 3 Grauwe vliegenvanger Havik Categorie 4 Groene specht Huismus Categorie 2 Grote bonte specht Kerkuil Categorie 3 Hop Oehoe Categorie 3 Huiszwaluw Ooievaar Categorie 3 IJsvogel Ransuil Categorie 4 Kleine bonte specht Roek Categorie 2 Kleine vliegenvanger Slechtvalk Categorie 3 Koolmees Sperwer Categorie 4 Kortsnavelboomkruiper Steenuil Categorie 1 Oeverzwaluw Wespendief Categorie 4 Pimpelmees Zwarte wouw Categorie 4 Raaf Blauwe reiger Categorie 5 Ruigpootuil Boerenzwaluw Categorie 5 Spreeuw Bonte vliegenvanger Categorie 5 Tapuit Boomklever Categorie 5 Torenvalk Boomkruiper Categorie 5 Zeearend Bosuil Categorie 5 Zwarte kraai Brilduiker Categorie 5 Zwarte mees Draaihals Categorie 5 Zwarte roodstaart Eidereend Categorie 5 Zwarte specht

Astacus astacus

Bescherming Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5 Categorie 5

In onderstaande tabel zijn de jaarrond beschermde vogelnesten in de provincie Noord-Brabant opgenomen. Categorieën 1: Jaarrond gebruikte nesten (steenuil) 2: Zeer honkvaste koloniebroeders of afhankelijk bebouwing 3: Zeer honkvaste broeders of afhankelijk bebouwing (geen kolonie) 4: Vogels die ieder jaar terugkeren naar specifiek nest 5: Honkvaste broeders, maar voldoende flexibel

B2 PROVINCIALE VRIJSTELLING Provinciale Staten kunnen bij verordening vrijstelling verlenen van de verbodsbepalingen van de Wet natuurbescherming. Ten behoeve van ruimtelijke inrichting of ontwikkeling en bestendig beheer en onderhoud heeft de provincie Noord Brabant een vrijstelling verleend voor de soorten zoals opgenomen in de onderstaande tabel. Nederlandse naam

Wetenschappelijke naam

Periode vrijstelling

Aardmuis Bosmuis

Microtus agrestis Apodemus sylvaticus

Onbeperkt Onbeperkt

Dwergmuis

Micromys minutus

Onbeperkt

Dwergspitsmuis

Sorex minutus

Onbeperkt

Egel

Erinaceus europaeus

Onbeperkt

Gewone bosspitsmuis

Sorex araneus

Onbeperkt

Haas

Lepus eauropaeus

Onbeperkt

Huisspitsmuis Konijn

Crocidura russula Oryctolagus cuniculus

Onbeperkt Onbeperkt

Ree

Capreolus capreolus

Onbeperkt

Rosse woelmuis

Myodes glareolus

Onbeperkt

Veldmuis

Microtus arvalis

Onbeperkt

Vos

Vulpes vulpes

Onbeperkt

Woelrat Amfibieën

Arvicola amphibius

Onbeperkt

Bastaardkikker

Rana klepton esculentus

Onbeperkt

Bruine kikker

Rana temporaria

Onbeperkt

Gewone pad

Bufo bufo

Onbeperkt

Kleine watersalamander

Lissotriton vulgaris

Onbeperkt

Meerkikker

Rana ridibunda

Onbeperkt

Zoogdieren

B3 WEERDATA VLEERMUISONDERZOEKEN Deelgebied 1: Loods Koffiestraat 2 Datum Van 24 mei 2023 21:30 uur

Tot 23:30 uur

Weer Helder, zwakke wind 14-12 graden Celsius

29 juni 2023

22:00 uur

00:00 uur

Bewolkt, droog, 1 Bft., 18 graden

30 juni 2023

03:22 uur

05:22 uur

Bewolkt, droog, 0 Bft., 15 graden

4 september 2023

21:15 uur

23:30 uur

Helder, droog, zwakke wind, 20 graden Celsius

25 september 2023 20:30 uur 22:45 uur Helder, droog, zwakke wind, 18 graden Celsius Deelgebied 2: Gebouw volkstuinencomplex en paardenstal Datum Van Tot Weer 22 mei 2023 21:30 uur 23:30 uur Helder, zwakke wind 14-12 graden Celsius 28 juni 2023

22:00 uur

00:00 uur

29 juni 2023

03:22 uur

05:22 uur

Bewolkt, droog, 0 Bft., 21 graden Bewolkt, droog, 0 Bft., 20 graden

4 september 2023

21:15 uur

23:30 uur

Helder, droog, zwakke wind, 20 graden Celsius

25 september 2023 20:30 uur 22:45 uur Deelgebied 3: Stallen Hommelsedijk 4a Datum Van Tot 24 mei 2023 21:30 uur 23:30 uur

Helder, droog, zwakke wind, 18 graden Celsius

14 juni 2023

03:15 uur

05:15 uur

Helder, zwakke wind 17 graden Celsius

3 juli 2023

21:50 uur

23:50 uur

4 september 2023

21:15 uur

23:30 uur

Half bewolkt, droog en laatste 10 minuten motregen, matige wind, 17 graden Celsius. Helder, droog, zwakke wind, 20 graden Celsius

Weer Helder, zwakke wind 14-12 graden Celsius

25 september 2023 20:30 uur 22:45 uur Deelgebied 4: Stallen Hommelsedijk 4a Datum Van Tot 22 mei 2023 21:30 uur 23:30 uur

Helder, droog, zwakke wind, 18 graden Celsius

15 juni 2023

03:15 uur

05:15 uur

Helder, zwakke wind 15 graden Celsius

27 juni 2023

21:50 uur

23:50 uur

Bewolkt en licht regen, zwakke wind, 15 graden Celsius

4 september 2023

21:15 uur

23:30 uur

Helder, droog, zwakke wind, 20 graden Celsius

25 september 2023 20:30 uur 22:45 uur Deelgebied 5: Stallen Nobisweg 15 Datum Van Tot 30 mei 2023 21:30 uur 23:30 uur

Helder, droog, zwakke wind, 18 graden Celsius

20 juni 2023

03:20 uur

05:20 uur

Onbewolkt, zwakke wind, 17 graden Celsius

6 juli 2023

21:30 uur

23:50 uur

Helder, zwakke wind 16-14 graden Celsius

4 september 2023

21:15 uur

23:30 uur

Helder, droog, zwakke wind, 20 graden Celsius

25 september 2023

20:30 uur

22:45 uur

Helder, droog, zwakke wind, 18 graden Celsius

Weer Helder, zwakke wind 14-12 graden Celsius

Weer Helder, zwakke wind 15-13 graden Celsius

B4 NADER SOORTGERICHT ONDERZOEK NAAR HET VOORKOMEN VAN KLEINE MARTERACHTIGEN EN STEENMARTER

Nader soortgericht onderzoek naar het voorkomen van kleine marterachtigen en steenmarter binnen woningbouwplan omgeving Koffiestraat, Hommelsedijk en Nobisweg te Heeswijk-Dinther

In opdracht van: Kragten Januari 2024

ECOworks Ecologisch onderzoek en advies

Nader soortgericht onderzoek naar het voorkomen van kleine marterachtigen en steenmarter binnen woningbouwplan omgeving Koffiestraat, Hommelsedijk en Nobisweg te Heeswijk-Dinther Status: Definitief

Colofon:

Rapportage: ir. R.J.H. Snijders Veldwerk:

ir. R.J.H. Snijders

ECO-works Ecologisch onderzoek en advies Maasstraat 12 6019 BB Wessem Tel.: 0611200479 E-mail: info@eco-works.nl Website: www.eco-works.nl KvK Roermond nr.: 14126340 © ECO-works/Kragten

Marteronderzoek woningbouwplan Heeswijk-Dinther

pagina

2

Inhoudsopgave 1

Aanleiding en onderzoeksdoelstellingen ................................................................................ 4

2

Beknopte beschrijving van de projectlocatie en de ingreep .................................................... 5

3

2.1

De projectlocatie ............................................................................................................... 5

2.2

De ingreep ......................................................................................................................... 6

Methode............................................................................................................................... 7 3.1

3.1.1

Algemeen ........................................................................................................................... 7

3.1.1

Toegepaste onderzoeksmiddelen ..................................................................................... 7

3.1.2

Bepaling van de onderzoeksinspanning. ........................................................................... 7

3.2 4

5

7

Methode onderzoek kleine marterachtigen ........................................................................... 7

Methode onderzoek steenmarter ........................................................................................... 8

Resultaten .......................................................................................................................... 10 4.1

Resultaten onderzoek kleine marterachtigen ....................................................................... 10

4.2

Resultaten sporenonderzoek steenmarter ........................................................................... 10

Conclusies ........................................................................................................................... 13 5.1

Conclusie kleine marterachtigen ........................................................................................... 13

5.2

Conclusie steenmarter .......................................................................................................... 13

5.3

Algemeen advies t.a.v. de zorgplicht..................................................................................... 14

Literatuurlijst ...................................................................................................................... 15

Bijlage 1: Toelichting onderzoekmiddelen kleine marterachtigen................................................. 16 Bijlage 2: Resultaten monitoring kleine marterachtigen............................................................... 18 Bijlage 3: Overzicht van waarnemingen....................................................................................... 19

Marteronderzoek woningbouwplan Heeswijk-Dinther

pagina

3

1

Aanleiding en onderzoeksdoelstellingen De initiatiefnemer is voornemens om woningbouw te realiseren op locatie van diverse agrarische percelen en veehouderijen die gelegen zijn ten noordoosten van de dorpskern van Heeswijk Dinther. Binnen het projectgebied is een verkennend natuurwaardenonderzoek uitgevoerd (Kragten, 2023). Uit dit verkennend onderzoek komt naar voren dat de projectlocatie o.a. potenties biedt als vaste rust- en verblijfplaats voor kleine marterachtigen (wezel, hermelijn en bunzing), en voor de steenmarter. De aanwezigheid van deze soorten kon derhalve niet worden uitgesloten op basis van het verkennend natuurwaardenonderzoek. Als gevolg van de voorgenomen ingreep kunnen negatieve effecten optreden op eventueel binnen deze projectlocatie aanwezige vaste rust- en verblijfplaatsen van kleine marterachtigen en steenmarter. Om deze reden heeft Bureau Kragten aan ECO-works gevraagd om, in het kader van de Wet Natuurbescherming (WNb)/Omgevingswet, een nader soortgericht onderzoek uit te voeren naar de eventuele functie(s) van deze projectlocatie voor kleine marterachtigen en steenmarter. Voorliggende rapportage geeft de resultaten weer uit dit onderzoek. Voorliggend onderzoek heeft de volgende onderzoeksdoelstellingen: -

Het vaststellen aan- of afwezigheid van kleine marterachtigen (wezel, hermelijn, bunzing) binnen het projectgebied. Door middel van een sporenonderzoek in kaart brengen van eventueel aanwezige vaste rust- en verblijfplaatsen van de steenmarter binnen te slopen agrarische bebouwing in het projectgebied.

Marteronderzoek woningbouwplan Heeswijk-Dinther

pagina

4

2

Beknopte beschrijving van de projectlocatie en de ingreep

2.1

De projectlocatie Het projectgebied is gelegen aan de oostkant van Heeswijk Dinther. De begrenzing van het projectgebied is weergegeven in figuur 1. Het plangebied ligt ingeklemd tussen de straten: de Dieppoel in het noorden en de Nobisweg aan het zuiden. Dwars door het noordelijke deel van het projectgebied gebied loopt de Hommelsedijk, met aan de westgrens de Koffiestraat en Heuvelsestraat. Binnen het plangebied zijn drie agrarische bedrijven inclusief woningen en opstallen aanwezig, namelijk:   

Hommelsedijk 4b bestaat uit meerdere kippenstallen en weiland. Hommelsedijk 4a bestaat een tweetal leegstaande valkenstallen. Nobisweg 15 bestaat uit meerdere loodsen en varkenstallen.

Tussen de Hommelsedijk en Koffiestraat is een volkstuincomplex aanwezig met daarnaast een ponyweide, inclusief paardenstal. Verder bestaat het gehele projectgebied uit agrarische gronden, met daartussen enkele watergangen en verspreid enkele solitaire bomen. Verder liggen er verspreid binnen het plangebied meerdere erven, maar deze vallen buiten de ontwikkeling en blijven daarmee behouden.

Figuur 1: Situering en begrenzing van het projectgebied (rode kaders). De blauw omkaderde percelen behoren niet tot het projectgebied. De woningen en tuinen van de aanwezige veehouderijen blijven eveneens behouden, en vallen daarmee eveneens buiten de projectlocatie.

Marteronderzoek woningbouwplan Heeswijk-Dinther

pagina

5

2.2

De ingreep De binnen het projectgebied aanwezige bebouwing, behoudens de te behouden woningen en erven, wordt gesloopt, en de aanwezige opgaande vegetatie zal (deels) worden verwijderd. Aanwezige waterlopen worden mogelijk gedempt of verlegd. Het gebied wordt vervolgens bouwrijp gemaakt waarna nieuwbouw plaatsvindt.

Marteronderzoek woningbouwplan Heeswijk-Dinther

pagina

6

3

Methode

3.1

Methode onderzoek kleine marterachtigen

3.1.1

Algemeen Voor het onderzoek naar kleine marterachtigen is de methode toegepast zoals beschreven in “Handreiking kleine marterachtigen” van de Provincie Noord Brabant (Bouwens, 2017). Op grond van deze methode wordt de toepassing van onderzoeksmiddelen en de benodigde inzet bepaald op basis van de oppervlakte functioneel leefgebied dat aanwezig is binnen de projectlocatie.

3.1.1

Toegepaste onderzoeksmiddelen Voor het onderzoek naar kleine marterachtigen is gebruik gemaakt van zogenaamde “Mostela’s” en “Struikrovers”. De “Mostela” is een type marterkist met daarin een infraroodcamera. De “Mostela” is geschikt voor inventarisatie van hermelijn en wezel. De “Struikrover” is een opstelling met een (infrarood) cameraval in een PVC-buis, waarbij een lokstof wordt aangebracht. De struikrover is geschikt voor inventarisatie van zowel wezel, hermelijn als bunzing. Zie tevens bijlage 1 voor nadere informatie m.b.t. de gebruikte onderzoeksmiddelen voor inventarisatie van kleine marterachtigen. De Mostela- en Struikrover opstellingen zijn gedurende 11 of 12 weken in het veld geplaatst in de periode april-september 2023 (meest actieve periode van kleine marters). De opstellingen zijn telkens geplaats binnen het functionele leefgebied (zie figuur 2), op locaties die een geschikt habitat vormen voor kleine marters, zoals houtwallen met ondergroei, dichte bosschages, ruigtes, hagen, struwelen, rommelhoekjes etc. Zie figuur 2 voor de locaties van de opstellingen, zie tevens bijlage 1 voor een overzicht van de inzetdata per locatie.

3.1.2

Bepaling van de onderzoeksinspanning. Hoewel het totale projectgebied meerdere hectaren bestrijkt zijn niet alle delen daarvan geschikt als leefgebied voor kleine marterachtigen. De soorten kunnen voorkomen in delen van het projectgebied waar opgaande en/of verruigde vegetatie aanwezig is, zoals houtwallen, bosschages, verruigde bermen, slootkanten, volkstuintjes e.d.. Ook open gebouwen met voldoende dekkingsmogelijkheden en weinig verstoring (boerenschuren), en rommelhoekjes op erven kunnen dienen als functioneel leefgebied voor kleine marterachtigen. Intensief gebruikte akkers, weilanden en stallen van veehouderijen behoren echter niet tot het biotoop van deze soorten. In figuur 2 zijn de delen van het projectgebied weergegeven die feitelijk geschikt worden geacht als leefgebied voor kleine marterachtigen. De oppervlakte van dit functionele leefgebied bedraagt circa 2,18 hectare. De erven en tuinen van de woningen die behouden blijven zijn hierbij niet meegerekend, aangezien op deze locaties geen ingrepen zullen plaatsvinden i.h.k.v. de voorgenomen ontwikkeling.

Marteronderzoek woningbouwplan Heeswijk-Dinther

pagina

7

De benodigde onderzoekinspanning is, conform de handreiking kleine marterachtigen van de provincie Noord Brabant (Bouwens, 2017) afhankelijk van de omvang van het aanwezige functionele leefgebied. Volgens de handreiking is binnen een functioneel leefgebied met een oppervlakte van 2,18 hectare de inzet van één cameraval (Struikrover), en twee marterboxen (Mostela) vereist. Gelet op de uitgestrektheid van het gebied en de sterke spreiding van de diverse, voor kleine marterachtigen geschikte, elementen is er in voorliggend geval echter voor gekozen de inzet te verhogen naar vier Mostela- en vier Struikroveropstellingen. Door deze opstellingen verspreid in het gebied te plaatsen wordt (ruimschoots) voldoende dekking bereikt voor onderzoek naar kleine marterachtigen. De locaties van de monitoringspunten zijn weergegeven in figuur 2.

Figuur 2: Functioneel leefgebied voor kleine marterachtigen, en locaties van de monitoringspunten.

3.2

Methode onderzoek steenmarter Tijdens het veldbezoeken op 21 november en 1 december 2023 is het projectgebied bezocht door R. Snijders, (ecoloog). Tijdens deze veldbezoeken zijn de te slopen gebouwen* en de directe omgeving daarvan doorzocht op sporen die duiden op aanwezigheid van de steenmarter. Hierbij kan gedacht worden aan uitwerpselen, prooiresten, prenten (pootafdrukken) etc. Daarnaast is de buitenschil van de bebouwing gecontroleerd op openingen waardoor een steenmarter zich mogelijk toegang kan verschaffen tot de interne delen van het pand. Bij de inspecties is gebruik gemaakt van een sterke zaklamp. Naast het uitgevoerde sporenonderzoek is de inzet van struikrovers t.b.v. het onderzoek naar kleine marterachtige (zie paragraaf 3.1), tevens geschikt voor onderzoek naar aanwezigheid van de steenmarter. Verspreid binnen het projectgebied zijn vier struikrovers geplaats (zie figuur 2).

Marteronderzoek woningbouwplan Heeswijk-Dinther

pagina

8

Het onderzoek naar steenmarter kon zodoende meeliften op de onderzoeksinspanningen voor kleine marterachtigen. Tot slot is tijdens de nachtelijke vleermuisonderzoeken opgelet op activiteit van steenmarters binnen het gebied. *N.b.: De kippenstallen op locaties Hommelsedijk 4a en 4b waren niet toegankelijk voor onderzoek. Dit in verband met risico op vogelgriep. De kippenstallen zijn daarom enkel rondom geïnspecteerd op aanwezighzied van toegangsmogelijkheden voor de steenmarter. Ook de vliering van de leegstaande varkensstallen op locatie Hommelsedijk 4a was niet toegankelijk. De bijgebouwen op locatie Koffiestraat 2a zijn, in overleg met opdrachtgever, niet bezocht omdat deze al eerder door opdrachtgever zijn geïnspecteerd op aanwezigheid van sporen van steenmarter (pers. mededeling dhr. N. Hulsbosch, Kragten).

Marteronderzoek woningbouwplan Heeswijk-Dinther

pagina

9

4

Resultaten

4.1

Resultaten onderzoek kleine marterachtigen De resultaten uit het onderzoek naar kleine marterachtigen zijn weergegeven in tabel B2.1 van bijlage 2. Uit de resultaten blijkt dat er geen aanwezigheid van kleine marterachtigen is vastgesteld binnen het projectgebied. Wel is door de Struikrovers op locaties 3 en 6 aanwezigheid van steenmarter vastgesteld (zie figuren 3a en 3b, zie tevens figuur B3.1 in bijlage 3 voor de locaties van de waarnemingen).

Figuur 3a: Door cameraval (struikrover) vastgelegde steenmarter op monitoringslocatie 3 (waarneming 2; zie tevens bijlage 3)

4.2

Figuur 3b: Door cameraval (struikrover) vastgelegde steenmarter op monitoringslocatie 6 (waarneming 3; zie tevens bijlage 3)

Resultaten sporenonderzoek steenmarter Nobisweg 15 en volkstuinen De te slopen stallen en bijgebouwen op locatie Nobisweg 15 en de volkstuinten zijn volledig inpandig en uitpandig geïnspecteerd op aanwijzingen voor gebruik door de steenmarter. Op deze locaties zijn geen sporen aangetroffen van de steenmarter. Ook zijn er in de buitenschil van de bebouwing geen geschikte openingen aangetroffen die een steenmarter toegang kunnen geven tot delen van het pand die niet bereikbaar waren voor inspectie. De eigenaar van Nobisweg 15 en de beheerder van de volkstuinen gaven desgevraagd aan ook nooit een steenmarter of sporen van een steenmarter te hebben aangetroffen in of rond de bebouwing. Hommelsedijk 4a De te slopen bebouwing op locatie Hommelsedijk 4a (kippenstallen) was niet toegankelijk voor inpandig onderzoek (i.v.m. risico op vogelgriep). De buitenschil van de stallen is echter volledig gecontroleerd op openingen waardoor een steenmarter zich mogelijk toegang kan verschaffen tot de interne delen van de stallen. Bij deze inspectie is één opening aangetroffen. Deze opening bevindt zich in de buitenmuur (enkele ontbrekende bakstenen), vlak onder de dakrand van de stal, op een hoogte van circa 2 meter (waarneming 3; zie B3.1 en tabel B3.1 in bijlage 3 voor locatie en verdere details).

Deze opening gaf echter geen toegang tot interne delen van de stal (binnenmuur was afgedicht met isolatiemateriaal), enkel de spouwmuur was eventueel toegankelijk. Uit nadere inspectie van de opening bleek echter dat in deze opening veel (oud) spinrag aanwezig was, zodat (recent) gebruik door de steenmarter kon worden uitgesloten. Ook was er op de buitenmuur geen veegspoor aanwezig (indien een steenmarter met regelmaat een opening op hoogte benut, en daarbij tegen de buitenmuur opspringt, is veroorzaakt dit doorgaans een duidelijk waarneembare verticale donkere streep op de

Marteronderzoek woningbouwplan Heeswijk-Dinther

pagina

10

buitenmuur). De eigenaar van de stallen aan de Hommelsedijk 4a gaf desgevraagd aan ook nooit een steenmarter of sporen van een steenmarter te hebben aangetroffen in of rond de bebouwing. Aanwezigheid van een steenmarter in de stallen zou zeker zijn opgevallen in een kippenstal (i.v.m. te verwachte predatie van de aanwezige kippen, uitwerpselen etc.). Hommelsedijk 4b Op locatie Hommelsedijk 4b zijn zes agrarische gebouwen aanwezig welke gesloopt gaan worden. Tabel 1 geeft een overzicht van de aanwezige gebouwen met een omschrijving van de actuele functie. In tabel 1 is tevens aangegeven of het betreffende gebouw toegankelijk was voor inpandige inspectie tijdens het sporenonderzoek. De locaties van de gebouwen is weergegeven in figuur 4. Tijdens het sporenonderzoek zijn rond de varkensstallen D en E, alsmede onder de overkapping A en in de varkensstal D sporen van de steenmarter aangetroffen. Het betreft uitwerpselen en prooiresten (zie figuur 4 voor locatie van de aangetroffen sporen, zie tevens tabel B3.1 in bijlage 3 voor nadere informatie). De hoeveelheid aangetroffen sporen was beperkt en er zijn geen verse sporen aangetroffen. De aangetroffen sporen duiden er weliswaar op dat de geïnspecteerde delen van de bebouwing een functie vervullen als leef/foerageergebied van de steenmarter.

Aanwezigheid van vaste rust- of verblijfplaatsen wordt echter niet verwacht aangezien in dat geval meer en versere sporen aanwezig zouden zijn (met name verse uitwerpselen). Niet alle delen van de bebouwing waren echter toegankelijk voor inspectie: De kippenstal (locatie F) is nog in gebruik en kon niet inpandig worden onderzocht in verband met risico’s op vogelgriep. In de noordoostelijke gevel van deze kippenstal zijn wel een aantal openingen aangetroffen waardoor een steenmarter in potentie toegang zou kunnen krijgen tot de stal. De eigenaar van de stal heeft echter desgevraagd aangegeven (vrijwel) dagelijks aanwezig te zijn in de stal, maar hierbij nooit een steenmarter te hebben gezien of gehoord, en ook nooit sporen (uitwerpselen/gepredeerde kippen) te hebben aangetroffen in de stal. Aangezien het vrijwel uitgesloten is dat aanwezigheid van een vaste rust- of verblijfplaats van een steenmarter in deze (nog in gebruik zijnde) kippenstal onopgemerkt zou blijven, kan op grond hiervan redelijkerwijs worden uitgesloten dat deze stal een functie vervult als verblijfplaats voor de steenmarter. De buiten gebruik gestelde varkensstallen op locatie D en E konden wel worden betreden, maar zijn voorzien van een plafond, waardoor een zolder/vliering aanwezig is welke niet toegankelijk was voor inspectie.

Rond deze stallen zijn wel meerdere sporen aangetroffen van de steenmarter, en er zijn ook openingen in de buitenmuur en het dak aanwezig waardoor een steenmarter potentieel toegang kan krijgen tot deze stallen, en ook tot de vliering/zolder (zie figuur 4 en tabel B3.1 voor locaties en nadere informatie t.a.v. de aangetroffen sporen en toegangsmogelijkheden). De eigenaar van de stallen gaf bovendien aan deze (vrijwel) nooit meer te betreden, en kon daarom geen actueel beeld geven van eventuele activiteit van de steenmarter in deze stallen. Gelet hierop kon, op basis van voorliggend sporenonderzoek, de mogelijke aanwezigheid van een vaste rust- of verblijfplaats van de steenmarter niet worden uitgesloten voor de zolder/vliering van de varkensstallen D en E.

Marteronderzoek woningbouwplan Heeswijk-Dinther

pagina

11

Tabel 1: Overzicht te slopen agrarische bouwwerken Hommelsedijk 4b. Locatie A B C D E F

Omschrijving Overkapping Varkensstal Overkapping Varkensstal Varkensstal Kippenstal

Functie Materiaal opslag Buiten gebruik Opslag van mest, hooi en koeienstal Buiten gebruik Buiten gebruik Nog in gebruik

Toegankelijk voor inspectie Ja Ja Ja Deels Deels Nee

Figuur 4: Te slopen bebouwing, aangetroffen sporen en toegangsmogelijkheden op locatie Hommelsedijk 4b.

Marteronderzoek woningbouwplan Heeswijk-Dinther

pagina

12

5

Conclusies

5.1

Conclusie kleine marterachtigen Binnen het uitgevoerde monitoringsonderzoek is geen aanwezigheid van kleine marterachtigen vastgesteld binnen het projectgebied. Op grond van deze resultaten kan redelijkerwijs worden aangenomen dat het projectgebied geen essentiële functie vervult voor kleine marterachtigen. Als gevolg van de voorgenomen werkzaamheden worden daarom geen negatieve effecten verwacht op deze soorten. Vanuit de natuurwet- en regelgeving zijn daarom geen verdere acties nodig t.a.v. kleine marterachtigen.

5.2

Conclusie steenmarter Nobisweg 15 en volkstuinen Op locaties Nobisweg 15 en de volkstuinen zijn geen sporen van steenmarter aangetroffen in de bebouwing. Dergelijke sporen zijn in het verleden ook niet aangetroffen door de eigenaar/beheerder. De bebouwing bevat daarnaast geen openingen waardoor een steenmarter toegang kan krijgen interne delen van de bebouwing die niet bereikbaar waren tijdens de inspectie. Op grond van deze resultaten kan redelijkerwijs worden aangenomen dat de bebouwing op locatie Nobisweg 15 en de volkstuinen geen (essentiële) functie vervult voor de steenmarter. Hommelsedijk 4a Bij de uitpandige inspectie van de kippenstallen aan de Hommelsedijk 4a zijn geen sporen aangetroffen van de steenmarter op of rond de bebouwing. Dergelijke sporen zijn in het verleden ook niet aangetroffen door de eigenaar. Tijdens de inspectie is één opening aangetroffen in de buitenmuur van de stal die potentieel geschikt kan zijn voor de steenmarter. Bij de inspectie kon (recent) gebruik van deze opening door de steenmarter echter worden uitgesloten. Op grond van deze resultaten kan redelijkerwijs worden aangenomen dat de bebouwing op locatie Hommelsedijk 4a geen (essentiële) functie vervult voor de steenmarter.

Hommelsedijk 4b Bij de in- en uitpandige inspectie van de bebouwing aan de Hommelsedijk 4b zijn op diverse locaties sporen van de steenmarter aangetroffen (zie figuur 4). Op grond van het uitgevoerde sporenonderzoek i.c.m. bevraging van de eigenaar kon aanwezigheid van een vaste rust of verblijfplaats van de steenmarter worden uitgesloten voor de bouwwerken A, B, C, en F (zie figuur 4). Voor de vliering van de voormalige varkensstallen D en E (zie figuur 4) geld dat deze niet kon worden betreden voor inspectie. Rond deze stallen zijn wel meerder sporen van de steenmarter aangetroffen. Ook zijn er openingen inde buitenmuur en de dakconstructie aanwezig waardoor een steenmarter zich mogelijk toegang kan verschaffen tot de zolder/vliering van deze stallen. Gelet hierop kon aanwezigheid van een vaste rust- of verblijfplaats op de zolder/vliering van de varkensstallen D en E niet worden uitgesloten op grond van voorliggend sporenonderzoek.

Marteronderzoek woningbouwplan Heeswijk-Dinther

pagina

13

Behalve voorliggend sporenonderzoek zijn rond de stallen op locatie Hommelsedijk 4b echter meerdere nachtelijke soortgerichte onderzoeken uitgevoerd gericht op andere soorten (vleermuizen, steenuil). Gedurende geen van deze nachtelijke onderzoeken is rond de stallen activiteit van steenmarter waargenomen. Indien de stallen de functie als (kraam)verblijf zouden hebben was gedurende deze onderzoeken vrijwel zeker activiteit van steenmarter waargenomen (in het begin van het vleermuisseizoen zouden nog jongen aanwezig moeten zijn). Op basis van deze onderzoeken mag er redelijkerwijs vanuit worden gegaan dat er geen vaste verblijfplaats van de steenmarter aanwezig is in de stallen D en E. Daarnaast blijven in de directe omgeving voldoende potentiële verblijfplaatsen aanwezig, zodat een negatief effecten op de lokale populatie niet wordt verwacht. Op grond van deze resultaten kan redelijkerwijs worden aangenomen dat de bebouwing op locatie Hommelsedijk 4b geen (essentiële) functie vervult voor de steenmarter.

5.3

Algemeen advies t.a.v. de zorgplicht Op grond van de resultaten in voorliggend onderzoek kan worden aangenomen dat delen van het projectgebied fungeren als leef- en foerageergebied van de steenmarter. Dit geldt met name voor de aanwezige erven, tuinen en toegankelijke opstallen (de aanwezige akkers hebben nauwelijks potentie als leefgebied voor de steenmarter). Het verdient daarom de aanbeveling om, vooruitlopend op start van de daadwerkelijke sloop- en bouwwerkzaamheden, de geschikte delen van het projectgebied zo veel als mogelijk onaantrekkelijk te maken voor de steenmarter. Dit kan door opgeslagen materialen op te ruimen, opgaande vegetatie te snoeien/verwijderen en potentiële verblijfplaatsen in gebouwen onaantrekkelijk te maken dan wel de toegangsmogelijkheden af te dichten (nadat is geverifieerd dat zich geen steenmarters meer in het gebouw bevinden). Zo wordt voorkomen dat er steenmarters deze locaties alsnog in gebruik nemen en/of aanwezig zijn tijdens de start van de werkzaamheden. Dit onaantrekkelijk maken dient plaats te vinden buiten de gevoelige periode van de steenmarter, d.w.z. de periode half februari t/m half mei, wanneer de steenmarter (kleine) jongen heeft (Müskens & Lahaye, 2022).

Marteronderzoek woningbouwplan Heeswijk-Dinther

pagina

14

7

Literatuurlijst -

Bouwens, S., 2017. Handreiking kleine marters in relatie tot soortenbescherming, provincie Noord Brabant. Zoogdiervereniging, Nijmegen. Kragten, 2023. Verkennend Flora- en faunaonderzoek woningbouwplan HeeswijkDinther. Rapportnummer 20221221-RVR007-RAP-FF-2.0. Kragten, Herten. Müskens, G. & M. La Haye, 2022. Alternatieve verblijfplaatsen voor steenmarter. Notitie nr. N2022019. Zoogdiervereniging, Nijmegen. Uchelen E. Van & Smaal, M. 2019. Nieuw instrument om marters te detecteren; de struikrover. Zoogdier, Jaargang 30, nummer 1, lente 2019. Zoogdiervereniging, Nijmegen.

Marteronderzoek woningbouwplan Heeswijk-Dinther

pagina

15

Bijlage 1: Toelichting onderzoekmiddelen kleine marterachtigen Mostela De Mostela of “marterkist” kan worden toegepast voor inventarisatie van wezel en hermelijn. Het is een kist waar een PVC-buis doorheen loopt. De buis is aan de binnenzijde opengewerkt. In de kist is een IR-camera gemonteerd die op het opengewerkte deel van de buis staat gericht. Kleine marterachtigen als bunzing en hermelijn zoeken instinctief kleine ruimtes en holen op en worden daardoor aangetrokken door de buis. Ook worden de dieren aangetrokken door de geur van muizen die eveneens door de buis lopen. Wanneer een dier via de buis de kist in komt wordt de bewegingssensor in de camera getriggerd. De camera maakt daarbijeen foto van de flank van het dier, zodat het dier makkelijke gedetermineerd kan worden o.b.v. de voor beide soorten kenmerkende demarcatielijn.

Figuur B1.1: De mostela.

Marteronderzoek woningbouwplan Heeswijk-Dinther

pagina

16

Struikrover De struikrover is een vrij recent ontwikkeld instrument voor inventarisatie van kleine marters. De struikrover is ontwikkeld vanuit een behoefte om een universele methode te ontwikkelen voor inventarisatie van kleine marters. Het is dan ook het eerste instrument dat geschikt is voor inventarisatie van alle drie de soorten kleine marters; wezel, hermelijn en bunzing (Uchelen & Smaal, 2019). De struikrover is een wildcamera die in een schuin afgesneden pvc buis is gemonteerd. De pvcbuis is aan de bovenkant voorzien van een transparant venster om licht door te laten. Aan de ingang van de buis wordt een lokmiddel, zoals goed geurende sardientjes, toegepast. De dieren die door de lokstof naar de open zijde van de buis worden gelokt worden dan gefotografeerd door de camera in de buis. Deze camera wordt getriggerd door een bewegingssensor.

Figuur B1.2: De struikrover.

Marteronderzoek woningbouwplan Heeswijk-Dinther

pagina

17

Bijlage 2: Resultaten monitoring kleine marterachtigen Tabel B2.1: Waarnemingen per onderzoeklocatie. Locatie Methode

Periode

Doelsoort(en)

1

Mostela

Wezel, hermelijn

Huismuis, huisspitsmuis

2

Struikrover

17-04-2023 t/m 05-072023 17-04-2023 t/m 05-072023

Wezel, hermelijn, bunzing, steenmarter

Huiskat, winterkoning, bosmuis, bruine rat, huisspitsmuis

3

Struikrover

17-04-2023 t/m 05-072023

Wezel, hermelijn, bunzing, steenmarter

4

Mostela

17-04-2023 t/m 05-072023

Wezel, hermelijn

Huismuis, koolmees, veldmuis/rosse woelmuis

5

Mostela

05-07-2023 t/m 29-092023

Wezel, hermelijn

Huismuis, (huis) spitsmuis, winterkoning, bruine rat

6

Struikrover

05-07-2023 t/m 29-092023

Wezel, hermelijn, bunzing, steenmarter

7

Struikrover

05-07-2023 t/m 29-092023

Wezel, hermelijn, bunzing, steenmarter

Koolmees, huiskat, huismuis, grote lijster, vos, ekster, merel,

8

Mostela

05-07-2023 t/m 29-092023

Wezel, hermelijn

Huismuis

Marteronderzoek woningbouwplan Heeswijk-Dinther

Waargenomen doelsoort(en)

pagina

Steenmarter

Steenmarter

18

Waargenomen overige soorten

Bosmuis, ekster, huismuis, veldmuis/rosse woelmuis, bruine rat, koolmees

Huiskat, hond, huismuis, rosse woelmuis, roodborst,

Bijlage 3: Overzicht van waarnemingen

Afbeelding B3.1: Locaties van alle marter-gerelateerde waarnemingen binnen het projectgebied. De nummering van de waarnemingen correspondeerd met het waarneming-overzicht in tabel B3.1. Zie tevens figuur 4 voor eend detailweergave van de waarnemingen op locatie Hommelsedijk 4b.

Marteronderzoek woningbouwplan Heeswijk-Dinther

pagina

19

Tabel B3.1: Overzicht van alle waarnemingen. De nummering van de waarnemingen correspondeert met de nummering in het kaartmateriaal Coördinaten volgens Rijksdriehoekstelsel. Nummer 1

soort Waarneming Locatie Datum Steenmarter Toegang Hommelsedijk 4a 21-11-2023

X 162112

Y 407165

opmerking Opening niet in gebruik; oud spinrag aanwezig en geen veegspoor op buitenmuur. Hoogte circa 2m, vlak onder dakrand

2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14

Steenmarter Steenmarter Steenmarter Steenmarter Steenmarter Steenmarter Steenmarter Steenmarter Steenmarter Steenmarter Steenmarter Steenmarter Steenmarter

03-05-2023 07-08-2023 21-11-2023 21-11-2023 21-11-2023 21-11-2023 21-11-2023 21-11-2023 21-11-2023 21-11-2023 21-11-2023 21-11-2023 21-11-2023

162202 162087 162252 162250 162246 162243 162240 162217 162219 162248 162243 162240 162228

407098 407120 407209 407209 407213 407215 407218 407265 407267 407246 407250 407252 407266

Op beeld d.m.v. cameraval Op beeld d.m.v. cameraval Gepredeerde eieren Gepredeerde kip Oud Gepredeerde eieren Gepredeerde kip/ei Oud Opening in dak Spouwmuur toegankelijk Matig vers Matig vers Aanwezige vegetatie geeft mogelijkheid op dak te komen

15

Steenmarter Toegang

Hommelsedijk 4b 21-11-2023

162225

407263

Opening in buitenmuur, geeft toegang tot spouw

16

Steenmarter Toegang

Hommelsedijk 4b 21-11-2023

162227

407269

Opening in dakconstructie, geeft mogelijk toegang tot vliering

17

Steenmarter Toegang

Hommelsedijk 4b 21-11-2023

162224

407246

Ontbrekende deksel geeft toegang tot mestput

18

Steenmarter Toegang

Hommelsedijk 4b 21-11-2023

162215

407263

Opening in buitenmuur, toegang tot spouw/interne ruimten

Exemplaar Exemplaar Prooirest Prooirest Uitwerpsel Prooirest Prooirest Uitwerpsel Toegang Toegang Uitwerpsel Uitwerpsel Toegang

Broekbosje Hommelsedijk 4a Hommelsedijk 4b Hommelsedijk 4b Hommelsedijk 4b Hommelsedijk 4b Hommelsedijk 4b Hommelsedijk 4b Hommelsedijk 4b Hommelsedijk 4b Hommelsedijk 4b Hommelsedijk 4b Hommelsedijk 4b

Marteronderzoek woningbouwplan Heeswijk-Dinther

pagina

20

19

Steenmarter Toegang

Hommelsedijk 4b 21-11-2023

162214

407260

Opening in buitenmuur, toegang tot spouw/interne ruimten

20

Steenmarter Toegang

Hommelsedijk 4b 21-11-2023

162215

407261

Opening in buitenmuur, toegang tot spouw/interne ruimten

21

Steenmarter Toegang

Hommelsedijk 4b 21-11-2023

162215

407267

Opening in buitenmuur, toegang tot spouw/interne ruimten

22

Steenmarter Toegang

Hommelsedijk 4b 21-11-2023

162222

407276

Opening in buitenmuur, toegang tot spouw/interne ruimten

23 24

Steenmarter Prooirest Steenmarter Toegang

Hommelsedijk 4b 21-11-2023 Hommelsedijk 4b 21-11-2023

162250 162278

407245 407262

Gepredeerde kip Opening in buitenmuur; geeft rechtstreeks toegang tot kippenstal, mogelijkheid tot predatie

25

Steenmarter Toegang

Hommelsedijk 4b 21-11-2023

162245

407287

Opening in buitenmuur; geeft rechtstreeks toegang tot kippenstal, mogelijkheid tot predatie

26

Steenmarter Toegang

Hommelsedijk 4b 21-11-2023

162241

407290

Opening in buitenmuur; geeft rechtstreeks toegang tot kippenstal, mogelijkheid tot predatie

27

Steenmarter Toegang

Hommelsedijk 4b 21-11-2023

162223

407275

Opening in nok dak, geeft mogelijk toegang tot vliering

28

Steenmarter Prooirest

Hommelsedijk 4b 21-11-2023

162245

407249

Gepredeerde eieren

Marteronderzoek woningbouwplan Heeswijk-Dinther

pagina

21