Rapportage mobiliteitsvisie Bernheze

Vertegenwoordigers van o.a. wijk- en buurtverenigingen, ouderenbonden, ondernemersverenigingen, maatschappelijke organisaties, etc.

41

4.5 Overige publicaties Voorgestelde acties: - Fietsinfrastructuur en verlichting: verbeteringen aan fietsenstallingen, betere verlichting op fietspaden en directe, veilige fietsverbindingen worden voorgesteld om het fietsgebruik te stimuleren. - Alternatieve mobiliteit en scheiding van verkeer: het scheiden van fietsers en landbouwverkeer, het bevorderen van mobiliteitshubs en het ontmoedigen van grote vrachtwagens voor bevoorrading zijn voorgestelde maatregelen om de mobiliteit te verbeteren. - Betrokkenheid van jongeren: Het idee van een kinderburgemeester en verbeterde communicatie met kinderen over gemeenteplannen wordt voorgesteld om jongeren meer betrokken te maken bij onderwerpen als mobiliteit. De algemene mening over mobiliteit in gemeente Bernheze toont een gezamenlijke bezorgdheid over verkeersveiligheid, infrastructuur, en duurzaamheid. Positieve aspecten, zoals fietsvriendelijke voorzieningen en goede OV-verbindingen, worden erkend, maar er is een gedeelde roep om actie. Voorgestelde maatregelen richten zich op het verbeteren van fietsinfrastructuur, alternatieve mobiliteit en betere verlichting om een leefbare en duurzame mobiliteitsomgeving te bevorderen.

Zoals eerder benoemd, leeft het onderwerp mobiliteit onder de verschillende groepen in de samenleving van Bernheze. Een werkgroep van de fractie van Progressief Bernheze heeft in december 2023 een rapport gepubliceerd waarin hun visie op de verkeerssituatie voor voetgangers en fietsers in de gemeente Bernheze wordt geschetst. In dit onderzoek is onder andere gebruik gemaakt van een enquête voor inwoners die specifiek gaat over dit onderwerp. Daarnaast heeft onderzoeksbureau Dimensus in opdracht van de gemeente in 2023 een onderzoek uitgevoerd naar de leefbaarheid en veiligheid in het buitengebied. Doel van dit onderzoek was om een beter beeld te krijgen van de beleving van de inwoners en de ondernemers met betrekking tot de leefbaarheid en veiligheid in het buitengebied en van de maatregelen die men (zelf) neemt om zich te weren tegen criminaliteit en ondermijning (maatschappelijke weerbaarheid). Ook verkeersveiligheid in het buitengebied is een onderwerp dat aan bod kwam. In deze paragraaf wordt het resultaat van beide onderzoeken samengevat, aangezien deze helpen bij het schetsen van de maatschappelijke behoeften voor deze Mobiliteitsvisie. Voor een volledige weergave van de bevindingen van beide onderzoeken wordt verwezen naar de desbetreffende publicatie.

Aangenaam fietsen (Progressief Bernheze) De enquête Belangrijk voor het onderzoek van de werkgroep Aangenaam Fietsen was te weten wat de inwoners van Bernheze in het algemeen van het verkeer in de gemeente vinden. Daartoe heeft de werkgroep, onafhankelijk van de gemeentelijke organisatie, een enquête uitgezet. Deze enquête richtte zich vooral op de positie van de fietser in het verkeer en moest door middel van dertien vragen inzicht geven in: a). De mate van fietsgebruik van de Bernhezenaren b). De fietsbewegingen van de Bernhezenaren en c). De ervaringen van de fietsers, waarbij ook expliciet gevraagd is naar knelpunten. Het fietsgebruik Vooral de mensen boven de 45 jaar maken veelvuldig gebruik van de fiets. Bij de jongeren tussen 19 en 45 is het gebruik bedroevend laag. Valt hier winst te behalen met een betere fietsinfrastructuur?

Progressief Bernheze (december 2023). ] Aangenaam Fietsen: Een rapport over de verkeerssituatie voor voetgangers en fietsers in de gemeente Bernheze. 6 Gemeente Bernheze (2023). Leefbaarheid en veiligheid in het buitengebied van Bernheze. 5

42

43

Welk vervoermiddel gebruikt u bij het doen van boodschappen? Gemiddeld genomen gaan bij het doen van boodschappen de fiets en de auto redelijk gelijk op. Daar waar vooral de boodschappen in het eigen dorp gedaan worden, is de fiets het meest gebruikte vervoermiddel. Bij de vraag waar met de fiets de dagelijkse boodschappen gedaan worden, blijkt dat dit toch voornamelijk in het eigen dorp gebeurt al wijken de mensen uit Loosbroek en Vorstenbosch ook nogal eens uit naar Heeswijk-Dinther, wat natuurlijk alles te maken heeft met het winkelaanbod in het eigen dorp. Vanuit Vorstenbosch wordt ook veel in Uden gewinkeld, maar dan pakt men doorgaans de auto.

Waarvoor gebruikt u de fiets? De sociale functie van de fiets wordt hier onderstreept met relatief hoge percentages voor visites. Met name ook het behoorlijk hoge aandeel recreatief/sportieve gebruik verdient alle aandacht bij verbetering van de fietsinfrastructuur, vooral ook in het buitengebied en de verbindingen naar de omliggende plaatsen en gebieden. Wat zijn voor u als fietser de grootste ergernissen? Genoemd worden slechte fietspaden, gebrek aan fietspaden, onduidelijke situaties en straatverlichting. Kunt u aangeven waar voor u als fietser de grootste knelpunten in uw dorp zijn? Bij deze open vraag konden maar liefst 427 opmerkingen worden opgetekend.

44

De top tien van gemaakte opmerkingen uitgelicht: - Het centrum van Heesch, 45 keer genoemd - Laar en Wijen in Nistelrode, 31 keer genoemd - Kruising Nistelrodeseweg - Hoogstraat in Heesch, 19 keer genoemd - De Hoofdstraat in Heeswijk-Dinther, 18 keer genoemd - De Dintherseweg,16 keer genoemd - De rotonde ‘’t Kruispunt’ Heesch, 14 keer genoemd - De Schoonstraat in Heesch, 13 keer genoemd - Ontbrekende fietspaden,10 keer genoemd - De verlichting in het buitengebied, 8 keer genoemd - Slechte bermen, 4 keer genoemd.

Aanbevelingen

De werkgroep Aangenaam Fietsen doet in haar publicatie de volgende suggesties: - Er dient prioriteit gegeven te worden aan het omleiden van het doorgaand verkeer in de dorpen Heesch, Nistelrode en Heeswijk Dinther. - ‘t Dorp in Heesch nabij de fontein en in Nistelrode deels ’t Laar en Wijen afsluiten voor snelverkeer. - Kruising Hoogstraat - Nistelrodeseweg afsluiten met uitzondering van fietsers en busbaan. Weg over stationsplein - Inrichting Hoofdstraat Heeswijk-Dinther herzien. - Straten die veelvuldig door fietsers gebruikt worden dienen fietsstraten te worden. Dit moet in ieder geval zo zijn rond scholen en sportvelden. - In Heeswijk-Dinther moeten verschillende fietsroutes in de vorm van fietsstraten en fietspaden richting - Plein 1969 gaan en dienen drukke scholierenroutes eveneens fietsstraten te worden. - Smallere buitenwegen alle voor bestemmingsverkeer en vrij van landbouwvoertuigen opdat hier veilige fietsroutes ontstaan. - Daar waar maar enigszins mogelijk dienen fietsstroken en fietssuggestiestroken vervangen te worden door – vrijliggende – fietspaden. Fietssuggestiestroken moeten sowieso fietsstroken worden, zulks vanwege hogere mate van veiligheid en ook vanwege de juridische status. - Parkeren op de trottoirs aanpakken. - Smalle straten herinrichten als éénrichtingsverkeer of woonerf. - Aandacht voor obstakels en zichtontnemende elementen.

- Betere straatverlichting in het buitengebied. - Breedtes fietspaden aanpassen aan geldende richtlijnen. - Conditie fietspaden.

Bovenstaande ideeën worden meegenomen in het bepalen van de ambities en speerpunten van de Mobiliteitsvisie. In de volgende fase van het plan, het Mobiliteitsplan, wordt nader ingegaan op de toekomstige netwerken van de verschillende vervoerswijzen (waaronder lopen en fietsen) en worden de specifieke wegen en kruispunten beschouwd.

45

Veiligheid en leefbaarheid buitengebied Bernheze (gemeente Bernheze) Om een beter beeld te krijgen van de beleving van de inwoners en ondernemers van de leefbaarheid en veiligheid in het buitengebied, is een enquête uitgezet bij alle (1.825) adressen in het buitengebied van Bernheze. Op 414 adressen is een bedrijf gevestigd, veelal een agrarisch bedrijf, maar er kunnen natuurlijk ook mensen wonen. Deze groep wordt geduid als ‘de ondernemers’. De overige 1.411 adressen zijn woonadressen zonder bedrijf. Deze groep wordt aangeduid als ’de bewoners’. Uiteindelijk zijn er 483 enquêtes ingevuld, een respons van 26%. Dat betekent dat bij één op de vier adressen een enquête is ingevuld. Daarvan is bijna een kwart ondernemer en drie kwart bewoner. De enquête kon online (55%) of op papier (45%) worden ingevuld. Relevante onderzoeksresultaten op het gebied van mobiliteit: - Het wonen in de buurt wordt erg positief gewaardeerd. Bijna de helft van de bewoners geeft een 9 of hoger hiervoor (46%) en nog eens ruim een derde een 8 (36%). Slechts 4% geeft een onvoldoende hiervoor. - Over het werken zijn ondernemers eveneens vaak positief. De helft geeft hiervoor een 8 (52%), maar slechts 5% vindt dit een onvoldoende waard (5%). - Ook is er een overwegend positieve waardering voor de sfeer, de leefbaarheid, de rust in de buurt en de (sociale ) veiligheid.

Zo geeft ruim twee derde de sfeer in de buurt een 8 of hoger (69%), zes op de tien de leefbaarheid (60%), iets meer dan de helft voor de rust in de buurt (52%) en bijna de helft voor de (sociale) veiligheid (48%).

-

-

Over de inrichting van de openbare ruimte zijn de meningen meer verdeeld, maar ook hierbij overheerst het positieve oordeel (37% 8 of hoger tegenover 24% die een onvoldoende geeft). Wanneer het gaat om het onderhoud van de openbare ruimte (resp. 23% en 36%) en de verkeersveiligheid (resp. 20% en 43%) zijn respondenten vaker negatief dan positief gestemd hierover. In het buitengebied komen te hard rijden (53% vaak en 37% soms) en rommel op straat of in het groen (43% vaak en 39% soms) het meest voor. 90% van de respondenten geeft dus aan dat hardrijden (soms of vaak) een belangrijk probleem is in het buitengebied. Daarmee is het voor bewoners en ondernemers de grootste vorm van overlast. Dit zijn ook de problemen waarvan bewoners vinden dat die met voorrang worden aangepakt.

Foto gemaakt door W. Roefs 46

47

DEEL B: Mobiliteitsvisie Bernheze 2040

Toekomstbestendigheid parkeren en duurzame mobiliteit

Eenduidige en toegankelijke wegen en paden

Goede ontsluiting ruimtelijke ontwikkeling

Ruimte voor initiatieven maatwerkvervoer

Ruimte voor deelvervoer

Behoud en versterking OV

Ambitie 1: Iedereen kan meedoen

Veilige fiets- en loopverbinding(en) tussen de kernen

Faciliteren transitie lanbouw

Ambitie 2: Leefbare Kernen

Ambitie 3: Veilig en bereikbaar buitengebied

Benutten potentie lopen en fietsen

Verlagen van verkeersdruk in de kernen

Verminderd sluipverkeer onderliggend wegennet

Beheer en onderhoud

5.2 Ambitie 1. Iedereen kan meedoen

Foto gemaakt door J. Brachel

5 MOBILITEITSVISIE BERNHEZE 2040 Mobiliteitsvisie Bernheze 2040 – Keuze voor vooruitgang

5.1 Inleiding Bernheze kiest de komende jaren voor vooruitgang. Net als bij de Omgevingsvisie werkt de gemeente Bernheze aan een gezonde leefomgeving, leefbare kernen, klimaatbestendigheid en biodiversiteit, vitale en duurzame landbouw & economie en kwaliteit van het landschap & erfgoed. De ambities en speerpunten van deze Mobiliteitsvisie ondersteunen de richting die de Omgevingsvisie heeft ingezet. Mobiliteit is daarmee één van de uitwerkingen van de Omgevingsvisie.

De ambities en speerpunten op het gebied van mobiliteit tot 2040 zijn bepaald op basis van de koers die met de Omgevingsvisie is ingezet. De volgende paragrafen geven een visie op het gebied van mobiliteit in de vorm van ambities en speerpunten. Elk van deze ambities en speerpunten draagt bij aan de thema’s en doelstellingen uit de Omgevingsvisie. Om dit inzichtelijk te maken, benoemen wij per ambitie aan welke thema’s uit de Omgevingsvisie deze bijdraagt. De ambities en speerpunten zullen de basis vormen om in de volgende fase van het plan, het Mobiliteitsplan, concrete acties te bepalen.

De vijf thema’s van Bernheze

In Bernheze kan iedereen meedoen. Dat betekent dat iedereen die deel uitmaakt van onze samenleving, van jong tot oud, gelijke kansen krijgt. Toegang tot mobiliteit is daarin zeer belangrijk. Wij vinden het belangrijk dat iedereen, ongeacht hun achtergrond, toegang heeft tot mobiliteit én zich goed en veilig kan verplaatsen. In Bernheze betekent dat onder andere dat het huidige openbaar vervoer behouden blijft en waar mogelijk wordt versterkt. Daar waar de bus niet komt, is ruimte voor goede alternatieven zoals deelvervoer en andere initiatieven voor maatwerkvervoer. Daarnaast zijn de wegen, fietspaden en voetpaden toegankelijk voor alle doelgroepen en vervoerswijzen. Mensen in een rolstoel, slechtzienden en ouderen op een e-bike: bij ons kan iedereen meedoen. Met onderstaande speerpunten dragen wij bij aan het thema ‘Gezonde leefomgeving’ uit de Omgevingsvisie.

5.2.1 SPEERPUNT 1A.

Behoud en versterking openbaar vervoer In de landelijke regio staat traditioneel openbaar vervoer steeds vaker onder druk. Buslijnen worden gestrekt of zelfs helemaal geschrapt. Dit zorgt ervoor dat doelgroepen die afhankelijk zijn van het openbaar vervoer worden beperkt in hun vrijheid. De gemeente Bernheze zet zich er de komende jaren voor in dat de kernen die nu per openbaar vervoer bereikbaar zijn, hun haltes en buslijnen behouden. Vanuit de provincie Noord-Brabant wordt nagedacht over de toekomst van het openbaar vervoer. Met een nieuw netwerk van snelle ‘Bus Rapid Transit’ (BRT) lijnen wordt de Meierij beter bereikbaar. De gemeente Bernheze is één van de gemeenten in de regio zonder treinstation; de inwoners én arbeidsplaatsen zijn daarom afhankelijk van busvervoer. Wij zetten in op een BRThalte die de inwoners en arbeidsplaatsen van de kernen en het buitengebied bedient. Een mogelijke locatie is een toekomstige nieuwe mobiliteitshub aan de rand van Nistelrode, langs de A50. Op deze hub komen, naast snel busvervoer naar regionale bestemmingen, verschillende vormen van (deel)vervoer en voorzieningen samen. Hoewel de gemeente Bernheze geen eigen treinstation heeft, ligt de gemeente voor een deel in het verzorgingsgebied van het nabijgelegen intercitystation Oss. In de toekomst benutten wij de potentie van dit station volledig.

Zo bieden wij treinreizigers goed voor- en natransport naar bestemmingen in Bernheze, bijvoorbeeld in de vorm van goede en directe fietspaden naar het station.

Afbeelding 8 Thema's Omgevingsvisie Bernheze

50

51

5.3 Ambitie 2. Leefbare kernen 5.2.2 SPEERPUNT 1B.

Ruimte voor deelvervoer en initiatieven maatwerkvervoer Sommige plekken in de gemeente, zoals Loosbroek en het buitengebied, zijn per openbaar vervoer moeilijk bereikbaar. Om de inwoners, werknemers en bezoekers toch een alternatief te kunnen bieden, wakkert de gemeente de komende jaren initiatieven voor maatwerkvervoer aan. Door lokale initiatieven te ondersteunen, blijven ook de kleinere kernen van Bernheze bereikbaar. Deelmobiliteit kan een alternatief bieden voor de eigen eerste of tweede auto en het traditionele openbaar vervoer. De gemeente Bernheze volgt landelijke en regionale trends op het gebied van deelmobiliteit op de voet en experimenteert de komende jaren met innovatieve concepten voor deelvervoer.

52

5.2.3 SPEERPUNT 1C.

Eenduidige en toegankelijke wegen en paden De gemeente Bernheze bestaat uit verschillende kernen en een uitgestrekt buitengebied. De kernen en het buitengebied van Bernheze zijn verbonden met vele kilometers wegen en paden. De wegen, kruispunten, fietspaden en voetpaden zijn niet overal op dezelfde wijze ingericht. De komende jaren richten wij deze zo eenduidig mogelijk in. Dit zorgt voor herkenbaarheid voor weggebruikers en lost verkeersveiligheidsknelpunten in de kernen op. Ook zorgt dit er bijvoorbeeld voor dat langs de wegen binnen de kom altijd voldoende fiets- en voetpaden aanwezig zijn. Wij volgen daarbij de landelijke richtlijnen en stemmen dit tevens af met omliggende gemeenten. Het is daarnaast belangrijk dat alle doelgroepen, waaronder jongeren, ouderen en mindervaliden, gebruik kunnen maken van de infrastructuur. Brede voetpaden zijn toegankelijk voor mensen met een rolstoel, schoolgaande jeugd op de fiets heeft geen last van hobbelige fietspaden en ouderen kunnen gemakkelijk de bus instappen. Om dit te bereiken, zet de gemeente de komende jaren extra in op de toegankelijkheid van de wegen, straten, fietspaden en voetpaden. Dan kan iedereen zonder hinder veilig aankomen op de bestemming.

We creëren aantrekkelijke kernen waar het fijn wonen is voor alle leeftijden, door innovatief, groen en compact te bouwen en te ondernemen. Komende jaren hebben we een forse woningbouwopgave. Het is belangrijk om deze opgave te combineren met behoud en versterking van aantrekkelijke kernen, waar het prettig wonen is. De verkeersdruk in sommige kernen is (te) hoog en wij nemen komende jaren maatregelen om deze te verlagen. Daarnaast zien wij lopen en fietsen als volwaardige vervoerswijzen die het straatbeeld in de kernen bepalen. De auto en ander gemotoriseerd verkeer zijn er te gast en passen zich aan. Hiermee vergroten wij het aandeel duurzame verplaatsingen te voet of met de fiets binnen de gemeente. In het kader van de woningbouwopgave zorgen wij dat nieuwe woonwijken en bedrijventerreinen goed bereikbaar zijn voor álle vervoerswijzen, met oog voor de bereikbaarheid en veiligheid van langzaam verkeer. Wij richten onze wegen en paden zo eenduidig mogelijk in. Dit komt de verkeersveiligheid ten goede. Tot slot zorgen wij voor goede parkeervoorzieningen en dragen wij bij aan de overgang naar elektrisch verkeer. Met onderstaande speerpunten dragen wij bij aan de thema’s ‘Gezonde leefomgeving’, ‘Leefbare kernen’ en ‘Klimaatbestendig en biodiversiteit’ uit de Omgevingsvisie.

5.3.1 SPEERPUNT 2A.

Verlagen van verkeersdruk in de kernen Als het druk is op het hoofdweggennet, zoekt doorgaand personenauto’s en (zwaar) vracht- en landbouwverkeer een alternatieve route. Met een centrale ligging tussen de rijkswegen A59, A50 en provinciale weg N279 en een fijnmazig netwerk bieden de gemeentelijke wegen van Bernheze een alternatief voor dit verkeer. Hierdoor zorgen personenauto’s en (zwaar) vracht- en landbouwverkeer momenteel plaatselijk voor overlast. In de toekomst verlagen wij de verkeersdruk in de kernen en bestrijden wij daarmee de overlast. Dit doen wij door (zwaar) verkeer waar mogelijk buiten de kernen te leiden. Op gemeentelijke wegen bepalen wij een wensaantal voertuigbewegingen per type weg en nemen wij maatregelen om deze wegen minder aantrekkelijk te maken voor doorgaand (sluip)verkeer. Als de wegen in de kernen het niet toelaten om het verkeer met een herkomst of bestemming in de desbetreffende kern goed en veilig af te wikkelen, onderzoeken wij of er alternatieve wegen mogelijk zijn. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van randwegen.

53

5.3.2 SPEERPUNT 2B.

Benutten potentie lopen en fietsen als volwaardige vervoerswijze In de afgelopen jaren hebben de fietser en de voetganger in Bernheze niet altijd de aandacht gekregen die zij verdienen. Dit terwijl veel verplaatsingen binnen de gemeente prima te voet of met de (elektrische) fiets kunnen worden afgelegd. Dit draagt bij aan het verlagen van de verkeersdrukte in de kernen en zorgt dat onze inwoners gezond en vitaal blijven. Met nieuwe infrastructuur, zoals lokale fietspaden en mogelijke regionale (snel)fietsroutes, maken wij het nog aantrekkelijker om met de fiets op pad te gaan. In de kernen zijn de fietser en voetganger de hoofdvervoerswijze, de auto komt er op de tweede plaats en is er dus te gast. Daarmee zorgen wij dat langzaam verkeer zich prettig en veilig door onze gemeente kan bewegen. Dit alles zorgt ervoor dat het aandeel verplaatsingen met de fiets binnen de gemeente groter wordt (modal shift), wat bijdraagt aan onze duurzaamheidsdoelstellingen.

5.3.3 SPEERPUNT 2C.

Goede ontsluiting ruimtelijke ontwikkelingen In Bernheze wordt gebouwd aan de toekomst. De gemeente Bernheze neemt verantwoordelijkheid in de landelijke woningbouwopgave. Dit doet de gemeente de komende jaren op locaties die hier qua bereikbaarheid het meest geschikt voor zijn. Bereikbaarheid en mobiliteit wordt een van de belangrijkste voorwaarden voor de locatiekeuze van ruimtelijke ontwikkelingen. Zo gebruiken wij bijvoorbeeld het verzorgingsgebied van intercitystation van Oss als zoekgebied voor nieuwe woningbouw in Heesch en Nistelrode. Op deze locaties reizen toekomstige bewoners niet alleen met de auto, maar ook met het openbaar vervoer en de fiets. Als een locatie is gekozen, richten wij deze in met oog voor bereikbaarheid en verkeersveiligheid voor alle vervoerswijzen. Het zogenaamde 'STOMP-principe' vormt de basis voor de inrichting van nieuwe woongebieden en bedrijventerreinen: eerst Stappen (lopen), Trappen (fietsen), Openbaar vervoer en MaaS (bijvoorbeeld deelmobiliteit), dan de Personenauto. Dit is direct terug te zien in het straatbeeld. In woonwijken en bedrijventerreinen liggen directe loop- en fietsroutes naar de dorpscentra. In woonwijken staat de auto uit het straatbeeld geparkeerd in parkeerkoffers en wikkelt ‘achterlangs’ af via randwegen buiten de kernen naar het hoofdwegennet.

Hierdoor ervaren bestaande en nieuwe bewoners zo min mogelijk overlast van het gemotoriseerde verkeer.

54

5.3.4 SPEERPUNT 2D.

Toekomstbestendig parkeren en duurzame mobiliteit Parkeeroverlast in de kernen gaan wij tegen door bestaande parkeerplaatsen zo goed mogelijk te benutten en parkeren op afstand mogelijk te maken, bijvoorbeeld in combinatie met een regionale Mobiliteitshub. Er worden steeds minder auto’s met traditionele verbrandingsmotor verkocht. Daarom plaatsen wij actief nieuwe laadvoorzieningen voor elektrische voertuigen. Daarmee ondersteunen wij de elektrificatie van het wagenpark en dragen wij bij aan de verduurzaming van mobiliteit in Bernheze.

5.4 Ambitie 3. Veilig en bereikbaar buitengebied Bernheze is een trotse en vitale agrarische gemeente. Lokale sterke bedrijven zorgen voor werkgelegenheid en innoveren voortdurend. De agrarische sector verandert de komende tijd. Daarnaast staat de sector voor nieuwe uitdagingen, zoals stikstof, mest, klimaat, energie, biodiversiteit en circulariteit. Ook op het vlak van mobiliteit spelen vraagstukken, zoals het voorzien in de mogelijke toename van verkeersstromen als gevolg van veranderingen in de landbouw. De verkeersveiligheid van wandelaars en fietsers in combinatie met (zwaar) landbouwverkeer is in de kernen een belangrijk aandachtspunt, evenals het verminderen van sluipverkeer over deze wegen. Dit geldt overigens net zo goed voor de wegen in het buitengebied. Tot slot vergt het fijnmazige netwerk van wegen in het buitengebied het nodige beheer en onderhoud, zeker als daar zware landbouwvoertuigen gebruik van maken. De gemeente Bernheze maakt de komende jaren werk om dit beheer en onderhoud te richten op wegen waar de noodzaak het hoogst is. Met onderstaande speerpunten dragen wij bij aan de thema’s ‘Gezonde leefomgeving’, ‘Klimaatbestendig en biodiversiteit’, ‘Vitale en duurzame landbouw & economie’ en ‘Kwaliteit landschap & erfgoed’ uit de Omgevingsvisie.

55

5.4.1 SPEERPUNT 3A.

Veilige fiets- en loopverbinding(en) tussen de kernen De inwoners van de verschillende kernen van Bernheze maken gebruik van elkaars voorzieningen. Inwoners van Nistelrode doen een boodschap in het centrum van Heesch en jongeren in Loosbroek fietsen naar hun middelbare school in Heeswijk-Dinther. De gemeente zet de komende jaren in op autoluwe, veilige en goed verlichte fiets- en wandelroutes tussen de kernen. Er worden specifieke routes aangewezen die hierop worden ingericht. De veiligheid van kwetsbare verkeersdeelnemers op deze routes wordt vergroot door het scheiden van langzaam verkeer en (zwaar) gemotoriseerd verkeer. Deze routes sluiten we zo goed mogelijk aan op de wegen en paden in de kernen van Bernheze. Dit alles maakt het aantrekkelijker om voor verplaatsingen binnen de gemeente de fiets te pakken, wat de verkeersdruk vermindert en leefbaarheid vergroot. We zorgen dat forenzen en scholieren zich veilig per fiets kunnen verplaatsen en geven een boost aan het aantrekken van meer recreatieve fietsers en wandelaars naar de gemeente. Waar mogelijk zoeken we combinatiemogelijkheden met andere recreatieve netwerken, zoals fietsknooppuntenroutes en ruiterroutes. Een aandachtspunt voor verbindingen door het buitengebied is de barrièrewerking voor flora en fauna; hier worden passende maatregelen tegen genomen.

56

5.4.2 SPEERPUNT 3B.

Faciliteren transitie landbouw De agrarische sector van Bernheze is in transitie. Diverse ondernemers willen stoppen en stappen over naar nieuwe ondernemingen, andere ondernemers willen graag door en pakken de uitdaging op om te innoveren voor een schonere en circulaire voedselproductie. Een andere groep agrariërs wil veranderen naar meer extensieve vormen van landbouw. De gemeente Bernheze faciliteert deze transitie, ook op het gebied van mobiliteit. Wij spelen met onze infrastructuur in het buitengebied in op mogelijke veranderende verkeersstromen als gevolg van deze transitie. Specifiek wijzen wij hoofdroutes aan voor (zwaar) landbouwverkeer. Deze maken wij geschikt voor dit zware verkeer en ontvlechten wij van de veilige fiets- en wandelverbindingen in het buitengebied.

5.4.3 SPEERPUNT 3C.

Verminderd sluipverkeer onderliggend wegennet De gemeente Bernheze is aan de randen gunstig bereikbaar door een ligging tussen de rijkswegen A59 en A50 en provinciale weg N279 in. Het is belangrijk dat doorgaand verkeer zonder herkomst of bestemming binnen de gemeente gebruik maakt van dit hoofdwegennet. Dit om sluipverkeer op het onderliggend gemeentelijk wegennet tegen te gaan. Waar nodig en mogelijk waarderen wij de doorgaande functie van deze gemeentelijke verharde én onverharde wegen af, zodat deze alleen nog bestemd zijn voor het lokale en recreatieve verkeer. Waar mogelijk verbeteren wij de aansluitingen op het hoofdwegennet, om het verkeer zo snel en direct mogelijk af te wikkelen. Ondersteunend hierop gaan wij regionaal aan de slag met een werkgeversen bewonersaanpak, om ook daar de inzet van duurzame mobiliteit te verhogen en de toenemende druk op de rijkswegen af te vlakken.

5.4.4 SPEERPUNT 3D.

Beheer en onderhoud Kwaliteit van de wegen is een belangrijk onderdeel van de openbare ruimte. De gemeente zorgt voor onderhoud en reparatie van haar rijbanen, fietspaden, voetpaden, pleinen, parkeervoorzieningen en overige verhardingen. De verhardingen dienen veilig en toegankelijk gehouden te worden in de openbare ruimte met extra aandacht voor fietsers, voetgangers en weggebruikers met een beperking. De gemeente Bernheze houdt de wegen, bermen, fietspaden en wandelpanden op het gewenste kwaliteitsniveau. Dat betekent kwalitatieve en veilige wegverharding, zandpaden en bermverharding op wegen waar dat het meest nodig is, bijvoorbeeld op hoofdlandbouwroutes. Tot slot zetten wij onze innovatieve wijze van adaptief wegbeheer voort. Daarmee waarborgen wij de verkeersveiligheid tegen lagere kosten.

57

5.5 Overzichtstabel ambities en speerpunten Onderstaande tabel geeft een overzicht van alle ambities en speerpunten die in deze Mobiliteitsvisie zijn behandeld.

MOBILITEITSVISIE BERNHEZE 2040 – KEUZE VOOR VOORUITGANG

Ambities

Speerpunten 1A. Behoud en versterking openbaar vervoer

Ambitie 1. Iedereen kan meedoen

1B. Ruimte voor deelvervoer en initiatieven maatwerkvervoer 1C. Eenduidige en toegankelijke wegen en paden

Ambitie 1: Iedereen kan meedoen

Ambitie 2: Leefbare Kernen

2A. Verlagen van verkeersdruk in de kernen Ambitie 2. Leefbare kernen

2B. Benutten potentie lopen en fietsen als volwaardige vervoerswijze 2C. Goede ontsluiting ruimtelijke ontwikkelingen 2D. Toekomstbestendig parkeren en duurzame mobiliteit

Ambitie 3. Veilig en bereikbaar buitengebied

3A. Veilige fiets- en loopverbinding(en) tussen de kernen 3B. Faciliteren transitie landbouw 3C. Verminderd sluipverkeer onderliggend wegennet 3D. Beheer en onderhoud

Tabel 3 Overzicht ambities en speerpunten Mobiliteitsvisie Bernheze 2040

58

Ambitie 3: Veilig en bereikbaar buitengebied

59

Bijlagen

Foto gemaakt door R. van der Sommen

B1

RESULTAAT MOBILITEITSENQUÊTE SAMENGEVAT Persoonskenmerken

De mobiliteitsenquête is ingevuld door 408 personen. Het totaal aantal inwoners van de gemeente Bernheze in 2023 is 32.266 (bron: gemeente Bernheze). Dat betekent een respons van afgerond 1,3% van het totaal aantal inwoners van de gemeente. - De leeftijdsgroepen vanaf 26 tot 75 jaar zijn goed vertegenwoordigd in de enquêteresultaten. De jongere (13 tot 25 jaar) en oudere (75 jaar en ouder) leeftijdsgroepen zijn met deze onlineenquête minder goed bereikt. - Inwoners uit de kernen Heesch, Nistelrode, Vorstenbosch en Loosbroek zijn goed vertegenwoordigd in de enquête. Ook de kern Heeswijk-Dinther en het buitengebied zijn goed vertegenwoordigd, zij het met een relatief laag aantal respondenten ten opzichte van het totaal aantal inwoners.

Auto 363 respondenten reist wel eens met de auto naar een bestemming binnen de gemeente; alle respondenten hebben één of meerdere redenen gegeven. 26 respondenten reist nooit met de auto naar een bestemming; iedereen heeft een reden gegeven.

Keuze vervoerswijze en redenen

Belangrijkste reden om niet met de auto te gaan: - Ik heb geen auto.

In de enquête is gevraagd of de respondenten gebruik maken van bepaalde vervoersmiddelen om zich binnen de gemeente te verplaatsen naar een bestemming. Per vervoerswijze is aangegeven waarom mensen er wel of geen gebruik van maken. Lopen 327 respondenten geven aan wel eens naar een bestemming binnen de gemeente te lopen; 326 respondenten hebben één of meerdere redenen hiervoor gegeven. 73 respondenten lopen nooit naar een bestemming; 70 respondenten hebben één of meerdere redenen hiervoor gegeven. Belangrijkste redenen om te lopen: - Ik loop voor mijn lichamelijke gezondheid. - Ik loop omdat de afstand kort is. - Ik loop voor mijn mentale gezondheid. - Ik vind lopen leuk. Belangrijkste reden om niet te lopen: - De afstand is te groot om te lopen.

Belangrijkste redenen om de auto te gebruiken: - Ik moet veel spullen meenemen. - In de auto zit ik droog bij slecht weer. - De afstand is te ver voor een andere vervoerswijze.

Openbaar vervoer 92 respondenten reist wel eens met het openbaar vervoer naar een bestemming binnen de gemeente; alle respondenten hebben één of meerdere redenen hiervoor gegeven. 297 respondenten reist nooit met het openbaar vervoer naar een bestemming; 285 respondenten hebben één of meerdere redenen hiervoor gegeven. Belangrijkste reden om het openbaar vervoer te kiezen: - Ik kies het openbaar vervoer vanwege het gemak. Belangrijkste redenen om niet met het openbaar vervoer te reizen: - Het openbaar vervoer brengt mij niet waar ik moet zijn. - Ik vind de reistijd met het openbaar vervoer te lang. - Ik kan niet vertrekken wanneer ik wil. - Het openbaar vervoer is te duur.

Fietsen 359 respondenten fietst wel eens naar een bestemming binnen de gemeente; 358 respondenten hebben één of meerdere redenen hiervoor gegeven. 36 respondenten fietsen nooit naar een bestemming; 30 respondenten hebben één of meerdere redenen hiervoor gegeven. Belangrijkste redenen om te fietsen: - Ik fiets voor mijn lichamelijke gezondheid. - Ik vind fietsen leuk. - Ik fiets omdat het sneller is. Belangrijkste reden om niet te fietsen: Ik heb geen fiets.

62

63

Keuze vervoerswijze per motief

De inwoners van de gemeente Bernheze zijn voor verschillende motieven (school, werk, sport/ vereniging en winkelen) gevraagd naar gebruik van de diverse vervoerswijzen. Daarbij is per motief gevraagd naar de eerste én de tweede keuze qua vervoerswijze.

64

Reizen naar werk Bij woon-werkverkeer wordt de auto het meest gebruikt. 67% van de respondenten geeft aan dat de auto voor deze verplaatsing de favoriete vervoerswijze is. Van deze respondenten geeft 44% aan voor hun woon-werkverplaatsing ook geen ander alternatief te zien. Voor 34% van de respondenten met de auto als primaire vervoerswijze naar werk, is de fiets de tweede keuze. Voor 7% is het openbaar vervoer de tweede keuze. Dit toont aan dat er potentie ligt voor deze vervoerswijzen, als alternatief voor de auto.

Reizen naar winkelen/boodschappen doen Voor het motief winkelen is de auto de belangrijkste eerste keuze (61%). Ruim een derde van de respondenten (34%) geeft aan de boodschappen het liefst met de fiets te doen. Daarnaast geeft een klein aandeel (5%) lopen als eerste keuze om boodschappen te doen. Van de respondenten die de auto als eerste keuze hebben, heeft een groot deel (63%) de fiets als tweede keuze.

Afbeelding 12 Keuze vervoerswijze motief werk

Afbeelding 14 Keuze vervoerswijze motief winkelen/boodschappen doen

Reizen naar school Voor school-thuisverkeer zijn lopen en fietsen naast de auto ook populaire vervoerswijzen. 40% van de respondenten geeft aan de auto als eerste keuze te hebben als vervoerswijze naar school. Voor 45% van de respondenten is dit de fiets, 13% van de respondenten geeft aan het liefst lopend hun kind naar school te brengen. Van de respondenten die de auto als eerste keuze aangeven, zegt ruim 68% dat de fiets hun tweede keuze is. Dit toont aan dat er potentie ligt voor deze vervoerswijze, als alternatief voor de auto.

Reizen naar sport/vereniging Voor de verplaatsingen richting sport/verenigingen is de fiets de belangrijkste eerste keuze als vervoerswijze (55%). Een aandeel respondenten van 39% heeft de auto als eerste vervoerswijze. Het gebruik van andere vervoerswijzen is bij dit motief verwaarloosbaar (slechts 6% te voet). Van de respondenten die de auto als eerste keuze aangeeft, zegt 52% dat de fiets hun tweede keuze is. Dit geeft een grote potentie van deze vervoerswijze voor het reizen naar de (sport)vereniging weer.

Afbeelding 13 Keuze vervoerswijze motief school

Afbeelding 15 Keuze vervoerswijze motief sport/vereniging

65

Goede voorbeelden en knelpunten Respondenten van de online-mobiliteitsenquête hadden de mogelijkheid om goede voorbeelden en knelpunten op het gebied van mobiliteit op kaart aan te geven. Daarbij kon men de reden van het goede voorbeeld of het knelpunt aangeven. 120 respondenten hebben in totaal 201 goede verkeerssituaties aangegeven in de gemeente. 262 respondenten hebben in totaal 751 verkeersknelpunten in de gemeente aangegeven. Onderstaande figuren geven de zogenaamde ‘heatmaps’ van goede voorbeelden en knelpunten. Deze heatmaps geven een beeld van de locaties met de meeste meldingen. Specifieke locaties en redenen van goede voorbeelden worden in de volgende fase van het plan (Mobiliteitsplan) nader bekeken. Voor de Mobiliteitsvisie is relevant dat de meeste goede voorbeelden zich volgens de inwoners van Bernheze in en rond de kernen Heesch, Nistelrode en Heeswijk-Dinther bevinden. De belangrijkste redenen zijn overzichtelijkheid en de goede fietsvoorzieningen (‘Je kan hier prettig fietsen’).

Afbeelding 16 Keuze vervoerswijze motief sport/vereniging 66

67

Verkeersknelpunten Specifieke locaties en redenen van verkeersknelpunten worden in de volgende fase van het plan (Mobiliteitsplan) nader bekeken. Voor de Mobiliteitsvisie is relevant dat de meeste verkeersknelpunten zich volgens de inwoners bevinden in en rond de kernen Heesch, Nistelrode, Heeswijk-Dinther en Vorstenbosch. Daarnaast vormen de wegen in het buitengebied een knelpunt, waarbij de Dintherseweg er in negatieve zin uitspringt. De belangrijkste redenen van de verkeersknelpunten zijn onoverzichtelijkheid (inrichting), wegen waar te hard wordt gereden en de hoeveelheid verkeer (overlast en doorstroming). In de mobiliteitsenquête is tevens gevraagd naar veel gebruikte loop- en fietsroutes van en naar verschillende bestemmingen. Het resultaat hiervan wordt in de volgende fase, het Mobiliteitsplan, gebruikt als inpunt voor de beleidsopgaven en toekomstige netwerken.

Afbeelding 17 Heatmap verkeersknelpunten 68

69

B2

RAPPORTAGE MOBILITEITSENQUÊTE 2023 20231213-BEH039-Rapportage Mobiliteitsenquête gemeente Bernheze v2.0

70

71

B3 OPBRENGST WERKATELIERS Deze bijlage geeft een samenvatting van de opbrengst van de volgende drie werkateliers die in het kader van deze Mobiliteitsvisie zijn georganiseerd: - Werkatelier Beleidsmakers gemeente 10 oktober 2023 - Werkatelier gemeenteraad en participatiegroep 18 december 2023 - Werkatelier middelbare scholieren Bernrode 28 november 2023

Beleidsmakers Wat gaat goed: - Bestaande snelfietsroutes zijn fijn en goed. - De fiets- en busverbinding naar het intercitystation Oss is goed. - De gemeente ligt goed ontsloten, gemakkelijk met de auto te bereiken (randweg, snelweg, N-weg). - Blauwe zone wordt goed aan gehouden en zorgt voor minder overlast. - Fijn dat er heel weinig verkeerslichten in de gemeente aanwezig zijn. - Bereikbaarheid van het OV in de grote kernen is goed. - Inrichting openbare ruimte rekening houden met toegankelijkheid van minder mobile doelgroep. Punten van zorg: - Onderlinge bereikbaarheid kernen met de fiets is heel slecht, binnen de gemeente is de fiets dan ook een slecht alternatief voor de auto. Recreatief fietsen is niet te doen. Ook voor kinderen is het onveilig om naar school te fietsen. - Veel doorgaand verkeer in de kernen, zorgt voor verkeersdrukte. Tijdens file snelweg maken mensen gebruik van de kernen als doorgang. Veel vrachtverkeer midden in de kernen waar het niet voor gemaakt is. - Veel onoverzichtelijke kruisingen in het buitengebied. - Wegen in het buitengebied zijn slecht onderhouden en niet geschikt voor het verkeer dat erdoorheen komt. Fiets wordt hier gemengd met zwaar verkeer. - Er ligt vooral focus tussen dorpen buiten de kernen, binnen de kern is er weinig aantrekking tot elkaar.

Voorgestelde acties: - Stimuleer het fietsgebruik binnen de gemeente door het aanleggen van directe en veilige fietsverbindingen. - Ondergrondse parkeerterreinen in de centra ontwikkelen. - Snelfietspaden komen tussen de verschillende kernen. - Maak centrale pakketpunten zodat niet heel de dag alle straten vol staan met pakketbusjes. De beleidsmakers van de gemeente Bernheze maken zich vooral zorgen over de buitengebieden van de gemeente en over het feit dat er veel zwaar verkeer dwars door de kernen heen rijdt. Als fietser is het niet te doen om van kern naar kern te gaan, hier is de infrastructuur niet op ingericht.

72

Raadsleden en participatiegroep Wat gaat goed: - Snelfietsroutes in de gemeente zijn heel fijn. - Op veel punten wordt de fietser goed gescheiden van de auto. - Vanuit Heesch en Nistelrode is de fietsverbinding naar station Oss fijn, waardoor er ook vaker hiernaartoe gefietst wordt in plaats van dat de auto gebruikt wordt. - Het parkeren van de auto in de kernen is goed geregeld. - De bereikbaarheid van de kernen is fijn dankzij ligging snelwegen, N-wegen en randweg. - Op veel plekken worden (snelheidsremmende) verkeersmaatregelen toegepast, de veranderingen die worden gedaan zijn over het algemeen heel positief. Punten van zorg: - Zwaar verkeer door de kernen heen rijden. - Bermen in het buitengebied. - Onduidelijke parkeergebieden en hoeveelheid parkeren, mensen weten niet dat het er is. - Veel sluipverkeer door files op de snelweg. - Straten waar 30 km gereden mag worden zijn niet ingericht als 30km-weg, er wordt veel te hard gereden door alle ruimte die er is. - Verzakkingen in de weg door zware voertuigen. - Slechte trottoirs waardoor mensen op de weg gaan lopen en het is niet geschikt voor mindervaliden. - Hele donkere buitengebieden. Voorgestelde acties: - Betere verlichting voor fietsers. - Betere fietsverbindingen tussen de verschillende kernen toevoegen of deze verbeteren.

- In het buitengebied de fietser en auto van elkaar proberen te ontvlechten, ook scheiden van fietsers en landbouwverkeer. - Binnen de kernen minder ruimte aan de auto geven en meer aan de fietser en voetganger. - Parkeren op afstand faciliteren, helemaal voor winkelketen Van Tilburg. Zorg dat er vanaf centrale punten met shuttlebussen naar de winkel wordt gereden. - Maak mobiliteitshubs en zorg dat er vanaf hier snelfietsroutes komen de kernen in. - Bevoorrading winkels niet meer doen door grote vrachtwagens, zorg dat er kleine wagens voor komen net zoals dit nu al in steden gebeurt. - Bereikbaarheid als voorwaarde vestigingsbeleid. De fietsinfrastructuur en parkeervoorzieningen in de gemeente zijn positief beoordeeld. Net als de beleidsmakers maken raadsleden en participatiegroepen zich zorgen over de buitengebieden en het feit dat de kernen gebruikt worden als doorgaande wegen. Ook de gebrekkige verkeersinrichting komt aan bod. Voorgestelde acties omvatten betere verlichting, scheiding van fietsers en landbouwverkeer, bevordering van alternatieve mobiliteit en het gebruik van mobiliteitshubs.

73

Middelbare scholieren Wat gaat goed: - Veel fietspaden losliggend langs de weg. - Veel verbetering van fietspaden die niet als fijn worden ervaren. - Ook verbeteringen op wegen die onprettig worden ervaren zoals bermen en asfalt. - Busverbinding van Berlicum naar Heeswijk en van Nistelrode/Heesch naar Heeswijk. Punten van zorg: - Onderhoud van de omgeving (beter snoeien, beter asfalt, meer verlichting, minder kuilen, let op worteldruk). - Veiligheidsmaatregelen moeten genomen worden, plaats spiegels op onoverzichtelijke punten en zorg dat mensen minder hard rijden (snelheidsremmende maatregelen). Voorgestelde acties: - Bewaakte fietsenstallingen. - Betere verlichting op en langs fietspaden. - Betere informatie van het OV. - Meer busverbindingen aanleggen naar de kleinere dorpen. - Zorgt dat er een kinderburgemeester komt, zodat kinderen vaker inbreng hebben in plannen van de gemeente. Laat de kinderen via een betere manier voor hen (school, posters, mail) weten dat er in de gemeente aan de weg gewerkt wordt, zo komen ze niet voor verassingen te staan tijdens hun rit naar school. Ook moeten kinderen beter ingelicht worden over verschillende onderwerpen zoals duurzaamheid. De middelbare scholieren houden zich vooral bezig met de status van de fiets en OV in hun gemeente. De auto wordt ook genoemd, maar dan voornamelijk negatief.

Ze houden zich veel bezig met duurzaamheid en willen graag af van de auto, ze vinden daarom dat de omgeving goed moet zijn voor de fietsers en dat het OV in de gemeente moet verbeteren. Houd daarbij ook rekening met de kleinere kernen.

Afbeelding 18 Impressie werkateliers

74

75

Algemene conclusie werkateliers

Na uitvoerige discussie en samenwerking tussen beleidsmakers, raadsleden & participatiegroepen en middelbare scholieren is er een breed gedragen mening ontstaan over mobiliteit binnen de gemeente. Hieronder volgt een samenvattende analyse van de bevindingen van de verschillende werkateliers; deze is opgedeeld in positieve aspecten, punten van zorg en voorgestelde acties. Positieve aspecten: - Fietsvriendelijke infrastructuur: middelbare scholieren prijzen de aanwezigheid van losliggende fietspaden langs wegen, evenals de verbeteringen aan fietspaden en wegen die als onprettig werden ervaren. De focus op duurzaamheid en de wens om af te stappen van autoafhankelijkheid wordt sterk benadrukt. - Openbaar Vervoer (OV): zowel scholieren als beleidsmakers waarderen de busverbindingen, met specifieke aandacht voor routes van Berlicum naar Heeswijk en van Nistelrode/Heesch naar Heeswijk. Het positieve oordeel over de fietsverbinding naar station Oss onderstreept het belang van goed geïntegreerd openbaar vervoer. - Bereikbaarheid en parkeren: beleidsmakers erkennen de goede bereikbaarheid per auto, met positieve vermeldingen van de randweg, snelwegen en N-wegen. Het naleven van de blauwe zone en de beheersing van verkeerslichten worden ook als positief ervaren.

Punten van zorg: - Infrastructuur en veiligheid: zowel scholieren als beleidsmakers uiten bezorgdheid over het onderhoud van de omgeving, inclusief betere snoeiwerkzaamheden, asfaltkwaliteit, verlichting en snelheidsremmende maatregelen. Onoverzichtelijke kruisingen en slechte wegen in het buitengebied worden als zorgwekkend beschouwd. - Verkeersdrukte en zwaar verkeer: beleidsmakers maken zich zorgen over doorgaand verkeer en vrachtverkeer in de kernen, wat leidt tot verkeersdrukte. Het zwaar verkeer in de buitengebieden en de vermenging ervan met fietsers zijn punten van zorg. Voorgestelde acties: - Fietsinfrastructuur en verlichting: verbeteringen aan fietsenstallingen, betere verlichting op fietspaden en directe, veilige fietsverbindingen worden voorgesteld om het fietsgebruik te stimuleren. - Alternatieve mobiliteit en scheiding van verkeer: het scheiden van fietsers en landbouwverkeer, het bevorderen van mobiliteitshubs en het ontmoedigen van grote vrachtwagens voor bevoorrading zijn voorgestelde maatregelen om de mobiliteit te verbeteren. - Betrokkenheid van jongeren: het idee van een kinderburgemeester en verbeterde communicatie met kinderen over gemeenteplannen wordt voorgesteld om jongeren meer betrokken te maken bij mobiliteitskwesties.

De algemene mening over mobiliteit in gemeente Bernheze toont een gezamenlijke bezorgdheid over verkeersveiligheid, infrastructuur en duurzaamheid. Positieve aspecten, zoals fietsvriendelijke voorzieningen en goede OV-verbindingen, worden erkend, maar er is een gedeelde roep om actie. Voorgestelde maatregelen richten zich op het verbeteren van fietsinfrastructuur, alternatieve mobiliteit en betere verlichting om een leefbare en duurzame mobiliteitsomgeving te bevorderen.

Afbeelding 19 Impressie werkateliers

76

77