Projectenbundel Duurzame Energieagenda 2021-2025

PROJECTENBUNDEL DUURZAME ENERGIEAGENDA 2021-2025 Bijlage bij Duurzame Energieagenda 2021-2025

Heesch, 18 november 2020 Merel van den Tillaart Beleidsmedewerker duurzaamheid

Projecten Uitvoeringsagenda 2021-2025 Als bijlage op de Duurzame Energieagenda 2021-2025 is deze projectenbundel samengesteld. De Uitvoeringsagenda 2021-2025 noemt de volgende projecten, onderverdeeld naar de strategische doelen voor 2050: A 1 2 3 4 B 1 2 3 4 5 C 1 2 3 4 5 D E 1 2 3

Energieneutrale gemeente Gemeentelijk vastgoed Openbare ruimte Eigen organisatie De Energieweverij Energieneutrale woningen Prestatieafspraken woningcorporaties Energiebesparing huurders Energiebesparing eigenwoningbezitters Energie voor iedereen (EVI) Regeling Reductie Energiegebruik (RRE/RREW) Energieneutrale sportverenigingen en bedrijven Kennisdeling Gebiedsgerichte aanpak bedrijventerreinen Stimuleringslening energiebesparing sportaccommodaties Gemeenschapshuizen Scholen Grootschalige opwerk Vervallen * Schoon vervoer Elektrisch vervoer Fietsgebruik Deelauto’s

* Strategische doelstelling ‘D. Grootschalige opwek van duurzame energie’ wordt opgepakt bij het lokaal vertalen van de Regionale Energiestrategie (RES). Deze strategische doelstelling wordt binnen deze energieagenda buiten beschouwing gelaten. Per project zijn de ambitie, doelen, aanpak, stakeholders, rol gemeente, planning en financiering weergegeven. In de Duurzame Energieagenda 2021-2025 is een samenvatting gegeven van de tijdsplanning, de financiering en de rol van de gemeente. Op de volgende pagina’s treft u de uitgewerkte projectvoorstellen.

2

1

Project A1 Ambitie

2

Kwalitatieve doelstelling

3 4

Kwantitatieve doelstelling Aanpak

5

Betrokken partijen

6 7

Rol gemeente Begrote uren

8

Begrote externe kosten

9 10

Planning Praktijkvoorbeelden

Gemeentelijk vastgoed Verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed zodat het voldoet aan de gestelde eisen, zijnde gemiddeld energielabel C in 2023 en gemiddeld energielabel A in 2030. - Verminderen van de CO2-uitstoot door gemeentelijk vastgoed - Verlagen van de energiekosten. - Bijdragen aan de voorbeeldfunctie van de gemeente op het gebied van gebouwbeheer. De gemeentelijke gebouwen met publieksfunctie beschikken over energielabel A in 2025. - Energielabels bepalen en maatwerkadviezen laten uitwerken voor ieder gebouw. - In kaart brengen welke fasering nodig is en afstemming met het meerjarenonderhoudsplan (MJOP). - Communicatie en afstemming met huurders/gebruikers van de gebouwen. - Werkzaamheden aan de gebouwen laten uitvoeren. Intern: Domein Leefomgeving, team Beheer Extern: gebruikers/huurders, uitvoerders werkzaamheden Initiator 2021-2025: 100 uur per jaar + inhuur technisch advies 150 uur per jaar (1.250 uur totaal) € 260.000* t.b.v. labelstappen en uitvoering van de EML (€ 260.000 totaal) De overige kosten worden gedekt vanuit het MJOP Gemeentelijke gebouwen of het ‘revolving fund’. Bij het revolving fund komen de kostenbesparingen door de verduurzaming terug in het fonds, waarmee nieuwe verduurzamingsmaatregelen getroffen kunnen worden. 2021-2025 Gymzaal Vorstenbosch

* Toelichting begrote externe kosten Gemeente Bernheze heeft 34 gebouwen in portefeuille. Binnen de duurzaamheidsambitie kijken we naar maatregelen die we kunnen treffen om het energieverbruik zo laag mogelijk te houden. Dat is goed voor het klimaat en onze leefomgeving maar ook voor de financiële positie van de gebruikers/huurders van deze gebouwen. De huisvestingslasten vormen namelijk een groot deel van de totale kosten van een vereniging; in enkele gevallen betaalt de gemeente zelf als gebruiker of exploitant van een gebouw de energierekening, bijv. bij het gemeentehuis, de sporthallen en de werf. Om de huidige energieprestaties van het gemeentelijk vastgoed inzichtelijk te krijgen, hebben we 26 onze gebouwen voorzien van een energielabel met daaraan gekoppeld een maatwerkadvies voor besparing. Hierbij lag de focus op gebouwen met een verblijfsfunctie én een oppervlakte van meer dan 250 m2. Voor deze gebouwen geldt namelijk de informatieplicht energiebesparing: een wettelijk kader waarbij we aan moeten geven wat de energieprestaties van de gebouwen zijn. De overige 8 gebouwen waarvoor de informatieplicht niet geldt, voorzien we in 2021 van een energielabel en maatwerkadvies. Voor alle gemeentelijke gebouwen geldt dat zij in 2030 over energielabel A moeten beschikken. Uitzondering hierop zijn rijksmonumenten.

3

Binnen de uit te voeren maatregelen, kunnen we een scheiding maken tussen enerzijds de Erkende Maatregelen Lijst (maatregelen met een terugverdientijd van minder dan 5 jaar, waaraan een gebouw op grond van de informatieplicht moet voldoen) en anderzijds de maatregelen die nodig zijn voor het verbeteren van het energielabel. Hoewel de EML gericht is op energiebesparing, kunnen deze maatregelen ook bijdragen aan het verbeteren van het energielabel. De kosten voor de maatregelen van de EML komen, op grond van de huurovereenkomsten, veelal voor rekening van de huurder. Deze kosten hebben we niet begroot. We zullen in gesprek gaan met onze huurders om hen te informeren en adviseren over de uitvoering van deze maatregelen. Onderstaande tabel geeft een beknopt overzicht van huidige energielabels van de gebouwen en de begrote kosten om aan de wettelijke verplichtingen te kunnen voldoen. Onderzochte gebouwen

26

Gebouwen met energielabel A Gebouwen met energielabel anders dan A Begrote kosten voor het verbeteren van het energielabel

17 9 (2x energielabel B, 5x energielabel C, 2x energielabel D) € 165.000 Initieel € 185.000. Hiervan kunnen we € 20.000 dekken uit het MJOP, door natuurlijke vervangingsmomenten aan te grijpen om de maatregelen te treffen. Resteert € 165.000. € 35.000 Initieel € 66.000 Hiervan kunnen we € 3.000 dekken uit het MJOP en € 28.000 uit het revolving fund. Resteert € 35.000. € 60.000 Te ramen 30% van € 200.000, bestaande uit: - 20% post onvoorzien (aandacht voor werken op hoogte, huur steigers, veel nazorg nodig bij werken aan vloeren/wanden/plafonds e.d.) - 10% uitvoeringsbegeleiding – onderzoeken De kosten voor de 8 nog te onderzoeken gebouwen € 260.000

Begrote kosten voor maatregelen van de EML

Begrote overige kosten

Pm Totaal begrote investering

Opmerking: Uit het maatwerkadvies voor sporthal ’t Vijfeiken blijkt dat het nodig is om zonnepanelen te plaatsen om tot energielabel A te komen. Op dit moment wordt onderzocht of dit technisch/bouwkundig haalbaar is en of er aanvullende kosten gemaakt moeten worden. We rekenen vooralsnog sec met de kosten voor de zonnepanelen à € 102.000. Wanneer uit dit onderzoek blijkt dat het plaatsen van zonnepanelen technisch/bouwkundig niet haalbaar is, zullen we andere manieren moeten zoeken om tot energielabel A te komen. Conclusie De doelstelling om in 2025 alle gebouwen met publieksfunctie over energielabel A te laten beschikken is ambitieus. De gemeente voldoet hiermee 5 jaar eerder dan vereist aan de wettelijke eisen. Maar deze ambitie is ook haalbaar. Het totale pakket aan verduurzamingsmaatregelen is momenteel qua uitvoering te overzien en te clusteren tot deelprojecten per type werk (isolatie, ledverlichting, zonnepanelen, etc.).

4

2021 zal gebruikt worden om de overige gebouwen te voorzien van energielabels en maatwerkadviezen en de deelprojecten voor te bereiden. De maatregelen zullen in de hierop volgende periode uitgevoerd worden, zodat we in 2025 voldoen aan de eisen zoals die voor 2030 gelden.

5

1

Project A2 Ambitie

2

Kwalitatieve doelstelling

3

Kwantitatieve doelstelling

4

Aanpak

5

Betrokken partijen

6 7 8

Rol gemeente Begrote uren Begrote externe kosten

9 10

Planning Praktijkvoorbeelden

Openbare ruimte Beheer en inrichting van de openbare ruimte waarbij duurzaamheid en klimaatadaptatie een primaire rol spelen. Toelichting: Vanaf 2020 moet klimaatbestendigheid onderdeel zijn van overheidsbeleid en uitvoering. In 2050 moet de gebouwde omgeving zo klimaatbestendig en water robuust mogelijk zijn. - Het aanpassen van de openbare ruimte op weers- en klimaatveranderingen, om een veilige, gezonde en prettige leef- en werkomgeving te behouden. - Bijdragen aan de voorbeeldfunctie van de gemeente in de openbare ruimte. - Duurzaamheid en klimaatadaptatie onder de aandacht brengen binnen Domein Leefomgeving. - Tenminste twee concrete projecten per thema binnen de openbare ruimte waarbij duurzaamheid en/of klimaatadaptatie een primaire rol spelen. - Toewerken naar een omslag in denken en doen zodat bij ieder project binnen de openbare ruimte gedacht wordt aan mogelijkheden om duurzaamheid en/of klimaatadaptatie toe te passen. - Beleidsmedewerker duurzaamheid sluit aan bij teamoverleggen OR en neemt m.b.t. duurzaamheid en klimaatadaptatie een aanjagersrol in. - Mogelijkheden voor verduurzaming beschikbaar stellen d.m.v. het aanrijken van voorbeelden, het organiseren van kennissessies, etc. - Het implementeren van duurzaamheid en klimaatadaptatie binnen diverse projecten.

- Ontwikkelen van een toetsingskader voor klimaatadaptatie (onderdeel van de Handleiding openbare ruimte). - Gebruik maken van de Klimaatatlas en de hittestresstool. - Actief deelnemen in projecten van Regio NOB op het gebied van duurzaamheid en/of klimaatadaptatie. - In gesprek gaan met interne en externe stakeholders in de openbare ruimte om een gezamenlijk handelingsperspectief/strategie klimaatadaptatie uit te werken. Te denken valt aan nutspartijen, woningcorporaties en groen beherende organisaties (2020-2021). Intern: Domein Leefomgeving, team Beheer en team Ontwikkelen Beleid Extern: Uitvoerders en aannemers Initiator 2021-2025: 200 uur per jaar incl. inzet Beheer (1.000 uur totaal) € 2.000 per jaar t.b.v. kennissessies en het monitoren en rapporteren van de uitvoering. De kosten voor de uitvoering worden gedekt vanuit team Beheer (€ 10.000 totaal). 2021-2025 Bij de reconstructie van de Traverse te Heeswijk-Dinther wordt de openbare ruimte klimaatbestendiger ingericht (in uitvoering)

6

1

Project A3 Ambitie

2

Kwalitatieve doelstelling

3

Kwantitatieve doelstelling

4

Aanpak

Eigen organisatie Verduurzamen van de gemeentelijke bedrijfsvoering en het vervullen van een voorbeeldfunctie voor medewerkers, inwoners en bedrijven. - Bewustzijn van medewerkers vergroten. - Verminderen van de CO2-uitstoot door de eigen organisatie. - Verlagen van de exploitatiekosten. Het verduurzamen van de gemeentelijke organisatie door diverse bewustwordingscampagnes uit te voeren, het elektrificeren van het wagenpark en het laten afnemen van het aantal vervoersbewegingen. - Het uitvoeren of organiseren van tenminste twee bewustwordingscampagnes of kennissessies per jaar, waarbij aandacht is voor: afvalreductie en -scheiding, reductie in papiergebruik, duurzaam inkopen en aanbesteden en verbeteren van het reisgedrag. -

5

Betrokken partijen

6 7

Rol gemeente Begrote uren

8

Begrote externe kosten

9 10

Planning Praktijkvoorbeelden

Evalueren Amber-pilot. Inventariseren mogelijke vormen van mobiliteit. Inventariseren vraag naar en noodzaak van mobiliteit (hoeveel, waarvoor, waar moet het vervoer aan voldoen, etc.). - Inventariseren mogelijkheden ‘werkgeversaanpak fiets’. - Uitwerken van een mobiliteitsplan voor de gehele organisatie, waarbij mobiliteitsplannen van andere gemeenten als voorbeeld dienen. - Vervangen aardgas voertuigen door elektrische voertuigen en indien nodig aanleggen laadinfrastructuur. Intern: Domein Leefomgeving, team Ontwikkelen Beleid, team Uitvoeren Beleid en team Beheer, Domein Interne Dienstverlening, team Financiën, team HRM en team Bestuursondersteuning Extern: / Initiator 2021: 200 uur 2022-2025: 20 uur per jaar (280 uur totaal) € 3.000 per jaar t.b.v. campagnes en kennissessies (€ 15.000 totaal) + nader te bepalen bedrag t.b.v. het mobiliteitsplan en het vervangen van de voertuigen. 2021-2025 Gemeente Amstelveen elektrificeert het gemeentelijk wagenpark

7

1

Project A4 Ambitie

2

Kwalitatieve doelstelling

3

Kwantitatieve doelstelling

4

Aanpak

5

Betrokken partijen

6 7 8

Rol gemeente Begrote uren Begrote externe kosten

9 10

Planning Praktijkvoorbeelden

De Energieweverij De Energieweverij als instrument om duurzaamheidsprojecten vanuit inwoners en bedrijven aan te jagen en te faciliteren. - Inwoners en bedrijven aanzetten zelf actief bij te dragen aan energieneutraal en circulair Bernheze. - Meer draagvlak, beter bereikbare inwoners en bedrijven en een groter bewustzijn. - Input voor opvolgende duurzame energieagenda’s. - Ieder jaar een bijeenkomst vanuit de Energieweverij organiseren waarbij projectbetrokkenen en initiatiefnemers worden gefaciliteerd richting concrete projecten. - Tenminste 2 succesvolle projecten per jaar die gedragen worden door Bernhezer inwoners of bedrijven, welke actief bijdragen aan energieneutraal en circulair Bernheze. - Energieweverij organiseren. - Duurzame ideeën definiëren tot projecten. - Uitvoering van de projecten. Tijdens looptijd projecten: - Voortgang projecten en bijdrage projecten aan energiebesparing of -opwek monitoren. - Jaarlijkse terugkoppeling van de resultaten van de projecten aan de Raad en de betrokkenen binnen de Energieweverij. Intern: Domein Leefomgeving, team Ontwikkelen Beleid, College (wethouder), Raad Extern: Moderator, BECO, inwoners en bedrijven Bernheze Initiator, facilitator en regisseur 2021-2025: 50 uur per jaar (250 uur totaal) € 6.000 per jaar t.b.v.

faciliteren Energieweverij en inhuur specifieke deskundigheid voor projecten + € 1.000 per jaar out-ofpocket voor bijeenkomsten, drukwerk en communicatie (€ 35.000 totaal). 2021-2025 De Energieweverij op 29 januari 2020 met als hoogtepunt het ‘Bernhezer Energiedebat’

8

1

Project B1 Ambitie

2

Kwalitatieve doelstelling

3

Kwantitatieve doelstelling

4

Aanpak

Prestatieafspraken woningcorporaties Woningverbetering door het verduurzamen van sociale huurwoningen en het aanpakken van gespikkeld bezit. - Verminderen van de CO2-uitstoot door (voormalige) sociale huurwoningen. - Meerwaarde creëren in een wijk of buurt. - Woningcorporaties over de grenzen van hun eigen woningbezit laten kijken. - Het verbeteren van de energielabels van sociale huurwoningen. - In wijken of buurten met ‘gespikkeld bezit’ (een combinatie van verkochte huurwoningen en woningen in eigendom van de woningcorporatie) samen met woningcorporaties komen tot een gezamenlijke aanpak. - Het maken van prestatieafspraken met woningcorporaties over het verduurzamen van de sociale huurwoningen, waarbij m.n. ingezet wordt op het verduurzamen van huurwoningen met energielabel C of lager (prestatieafspraken met woningcorporaties worden al jaarlijks gemaakt). -

5

Betrokken partijen

6 7

Rol gemeente Begrote uren

8

Begrote externe kosten Planning Praktijkvoorbeelden

9 10

De leerlessen van pilotproject EVI Tilburg verkennen. Obstakels voor deelname (financieel, organisatorisch, sociaal-maatschappelijk of communicatief) inventariseren. - Werkwijze ontwikkelen voor het benaderen van de doelgroep. - Woningcorporaties een standpunt in laten nemen over het al dan niet terugkopen van woningen. - Opties verkennen voor het ontwikkelen van een modulair aanbod. - Opties verkennen voor het ontwikkelen van een nazorgtraject. Intern: Domein Leefomgeving, team Ontwikkelen Beleid Extern: Woningcorporaties, VvE’s, externe projectleider Facilitator 2021, 2024-2025: 20 uur 2022-2023: 150 uur per jaar (360 uur totaal) 2022-2023: € 10.000 per jaar t.b.v. communicatie, bijeenkomsten en inhuur externe projectleider (€ 20.000 totaal) 2021-2025 Pilotproject EVI Tilburg

9

1

Project B2 Ambitie

2

Kwalitatieve doelstelling

3 4

Kwantitatieve doelstelling Aanpak

5

Betrokken partijen

6 7 8

Rol gemeente Begrote uren Begrote externe kosten Planning Praktijkvoorbeelden

9 10

Energiebesparing huurders Samen met woningcorporaties en huurdersraden werken aan het vergroten van bewustzijn en reduceren van het energieverbruik van huurders. - Bewustwording creëren bij huurders. - Verlagen van de CO2-uitstoot door huishoudens. - Verlagen van de energielasten voor huurders. Bijdragen aan de besparingsopgave vanuit de RES. -

D.m.v. een bewustwordingscampagne en/of -project en inzet van de SlimWonen App. - Het maken van prestatieafspraken met woningcorporaties waarin woningcorporaties zich inzetten voor bewustwording bij huurders. Intern: Domein Leefomgeving, team Ontwikkelen Beleid Extern: Woningcorporaties, huurdersraden, SlimWonen App Facilitator en stimulator 2022-2025: 60 uur per jaar (240 uur totaal) € 9.000 per jaar t.b.v. campagnes of projecten (€ 36.000 totaal). 2022-2025 Energiedisplay-project ‘Meters maken’ van Woonbond

10

1

Project B3 Ambitie

2

Kwalitatieve doelstelling

3 4

Kwantitatieve doelstelling Aanpak

5

Betrokken partijen

6 7 8

Rol gemeente Begrote uren Begrote externe kosten

9 10

Planning Praktijkvoorbeelden

Energiebesparing eigenwoningbezitters Het creëren van bewustwording, het enthousiasmeren en het vergroten van kennis van inwoners. - Bewustwording creëren bij eigenwoningbezitters. - Verlagen van de CO2-uitstoot door huishoudens. - Verlagen van de energielasten voor eigenwoningbezitters. Bijdragen aan de besparingsopgave vanuit de RES. Actief informeren en stimuleren van eigenwoningbezitters d.m.v. een bewustwordingscampagne en/of -project, het energieloket Brabant Woont Slim, de Duurzame Huizen Route en de SlimWonen App. Intern: Domein Leefomgeving, team Ontwikkelen Beleid Extern: VvE’s, particuliere woningbezitters, Brabant Woont Slim, Duurzame Huizen Route, SlimWonen App. Facilitator en stimulator 2022-2025: 70 uur per jaar (280 uur totaal) € 10.000 per jaar t.b.v. Duurzame Huizen Route en overige campagnes of projecten. Brabant Woont Slim en de SlimWonen App worden betaald uit Rijksgeld voor energieloketten. In 2020 is besloten een samenwerking met de Duurzame Huizen Route aan te gaan voor (tenminste) drie jaar. In 2021 wordt hiervoor € 1.000 betaald (€ 41.000 totaal). 2022-2025 Energiebesparingsproject ‘Tûk Wenjen’ van gemeente De Fryske Marren, ArnhemAANdag van de gemeente Arnhem

11

1

Project B4 Ambitie

2

Kwalitatieve doelstelling

3

Kwantitatieve doelstelling

4

Aanpak

5

Betrokken partijen

6 7 8

Rol gemeente Begrote uren Begrote externe kosten Planning Praktijkvoorbeelden

9 10

Energie voor iedereen (EVI) Inwoners met een smalle beurs laten aansluiten bij de energietransitie. - Volledige woningvoorraad kunnen meenemen in de energietransitie. - Lagere energiekosten en/of meer wooncomfort voor huishoudens met een smalle beurs. - Energiearmoede, de situatie waarin huishoudens hoge energiekosten hebben en weinig tot geen investeringsruimte, op innovatieve wijze voorkomen. Ontwikkeling van een dienst, organisatiemodel of product om huishoudens met geen of beperkte investeringsruimte te betrekken bij de energietransitie. - Inventariseren doelgroep, bestaande financieringsoplossingen en wat er al gebeurt op het gebied van energiearmoede. - Interventie wensen en behoeften met de doelgroep (cocreatief). - Ontwikkelen concept met stakeholders (co-creatie). - Realisatie en implementatie bij particuliere woningeigenaren met een smalle beurs (testfase). - Evaluatie, voorstellen en ontwikkeling voor opschaling. Intern: Domein Leefomgeving, team Ontwikkelen Beleid Extern: Rabobank, BECO, Mooiland, Essent, VGZ, BS&F, Enpuls en de Provincie. Initiator 2021: 100 uur (100 uur totaal) € 1.000 t.b.v. bijeenkomsten (€ 1.000 totaal). 2021 Pilotprojecten EVI ’s-Hertogenbosch, Tilburg en Breda

12

1

2

Project B5 Ambitie

4

Kwalitatieve doelstelling Kwantitatieve doelstelling Aanpak

5

Betrokken partijen

6 7 8

Rol gemeente Begrote uren Begrote externe kosten Planning Praktijkvoorbeelden

3

9 10

Regeling Reductie Energiegebruik (RRE/RREW) Huishoudens, zowel eigenwoningbezitters als huurders, stimuleren om eenvoudige energiebesparende maatregelen in huis te nemen middels het verstrekken van een voucher. - Verminderen van de CO2-uitstoot door huishoudens. - Lagere energiekosten en/of meer wooncomfort. Uitvoeren van de RRE en het opzetten van de RRE 2. Conform het ingediende plan voor de RRE. Intern: Domein Leefomgeving, team Ontwikkelen Beleid Extern: RVO, Brabant Woont Slim Stimulator 2021: 40 uur (40 uur totaal) De kosten worden gedekt binnen de aanvraag voor de RREsubsidie. 2021 N.v.t.

13

1

Project C1 Ambitie

2

Kwalitatieve doelstelling

3

Kwantitatieve doelstelling

4

Aanpak

Kennisdeling Kennisdeling door het bij elkaar brengen van ondernemers en het delen van goede voorbeelden in het (lokale) bedrijfsleven. Bedrijven meer bewust maken van energiegebruik, hen willen aanzetten zelf actief bij te dragen aan energieneutraal en hen willen helpen bij het reduceren van de energiekosten. - Jaarlijks een bijeenkomst organiseren voor bedrijven waarbij in totaliteit tenminste 50% van de ondernemers geïnformeerd wordt over energiebesparing en de beschikbare subsidies. - Tenminste twee collectieve project voor ondernemers succesvol uitgevoerd. - Aansluiten bij natuurlijke momenten. - Bijeenkomst voor bedrijven organiseren (bijv. Energieweverij voor ondernemers). - Inventariseren van energiekansen en faciliteren bij het collectief benutten van kansen. -

5

Betrokken partijen

6 7

Rol gemeente Begrote uren

8

Begrote externe kosten

9 10

Planning Praktijkvoorbeelden

In samenwerking met ondernemersverenging SOB en Cinergie het project Energiebesparing opzetten, waarbij de informatieplicht en de Erkende Maatregelen Lijst (EML) als uitgangspunt dienen. Intern: Domein Leefomgeving, team Ontwikkelen Beleid, team Uitvoeren Beleid, College (wethouder) Extern: Moderator, BECO, ondernemersverengingen, bedrijven Bernheze Initiator en facilitator 2021: 100 uur 2022-2025: 50 uur per jaar (300 uur totaal) € 5.000 per jaar t.b.v. bijeenkomsten en communicatie (€ 25.000 totaal) + nader te bepalen bedrag t.b.v. faciliteren collectief + nader te bepalen bedrag t.b.v. project Energiebesparing. 2021-2025 Project Zon op Bedrijfsdaken ABG van gemeenten AlphenChaam, Baarle-Nassau, Gilze en Rijen.

14

1

2

Project C2 Ambitie

4

Kwalitatieve doelstelling Kwantitatieve doelstelling Aanpak

5

Betrokken partijen

6 7 8

Rol gemeente Begrote uren Begrote externe kosten Planning Praktijkvoorbeelden

3

9 10

Gebiedsgerichte aanpak bedrijventerreinen Samen met het georganiseerde bedrijfsleven een aanpak opzetten om per bedrijventerrein energiekansen te inventariseren en het collectief benutten van kansen te faciliteren. Het nemen van duurzaamheidsmaatregelen en -mogelijkheden stimuleren, daar waar zij anders (mogelijk) blijven liggen. Tenminste één project gebiedsgerichte aanpak succesvol uitgevoerd. - Aanhaken op de bijeenkomsten voor bedrijven (project C2). - In gesprek met ondernemersverenigingen en ophalen interesse, behoefte en ideeën. - Aanpak opzetten om energiekansen te inventariseren. - Opzetten van project of collectief voor bedrijventerreinen. Intern: Domein Leefomgeving, team Ontwikkelen Beleid, team Uitvoeren Beleid Extern: BECO, ondernemersverengingen, bedrijven Bernheze Facilitator 2021-2025: Nader te bepalen Nader te bepalen bedrag t.b.v. faciliteren project of collectief voor bedrijventerreinen. 2021-2025 Pilotproject energie-uitwisseling & lichtgewicht solar op Brabantse bedrijventerreinen van BOM Renewable Energy in samenwerking met Brabant geeft Energie en de Provincie

15

1

Project C3 Ambitie

2

Kwalitatieve doelstelling

3 4

Kwantitatieve doelstelling Aanpak

5

Betrokken partijen

6 7 8

Rol gemeente Begrote uren Begrote externe kosten

9 10

Planning Praktijkvoorbeelden

Stimuleringslening energiebesparing sportaccommodaties Sportverenigingen die zelf over beperkte financiële middelen beschikken ondersteunen in het nemen van energiebesparende maatregelen, door het verstrekken van een lening tegen een zeer lage rente. - Afname CO2-uitstoot door sportverenigingen. - Lagere exploitatielasten voor sportverenigingen. - Voorbeeldfunctie richting leden van de sportverenigingen. Tenminste 7 sportverenigingen hebben energiebesparende maatregelen genomen met behulp van de stimuleringslening. - Uitvoeren en (verder) onder de aandacht brengen van de stimuleringslening. - Uitvoering van de stimuleringslening evalueren (2022). - Mogelijkheden inventariseren voor het uitbreiden van de stimuleringslening, bijv. voor overige verenigingen, stichtingen of MKB. Intern: Domein Klantcontactcentrum, team Vergunningen en Grondzaken, Domein Leefomgeving, team Ontwikkelen Beleid Extern: SVN, sportverenigingen Stimulator 2021-2025: 30 uur per jaar (150 uur totaal) € 1.000 per jaar t.b.v. out-of-pocket voor bijeenkomsten en informatie/communicatie (€ 5.000 totaal). De leningen worden verstrekt vanuit het ‘revolving fund’. Bij het revolving fund komen de rente en aflossingen van de leningen terug in het fonds, waarmee nieuwe leningen verstrekt kunnen worden. 2021-2025 Tennisvereniging De Hoef, RKSV Avesteyn en tennisvereniging De Balledonk.

16

1

Project C4 Ambitie

2

Kwalitatieve doelstelling

3 4

Kwantitatieve doelstelling Aanpak

5

Betrokken partijen

6 7

Rol gemeente Begrote uren

8

Begrote externe kosten Planning Praktijkvoorbeelden

9 10

Gemeenschapshuizen Verduurzaming van gemeenschapshuizen stimuleren zodat ze voldoen aan de gestelde eisen, zijnde gemiddeld energielabel C in 2023 en gemiddeld energielabel A in 2030. Toelichting: Culturele centra Servaes, De Wis en De Pas voldoen momenteel niet aan energielabel C. - Verminderen van de CO2-uitstoot door gemeenschapshuizen - Verlagen van de energiekosten. - Bijdragen aan de voorbeeldfunctie richting leden en inwoners. Tenminste 2 gemeenschapshuizen hebben energiebesparende maatregelen getroffen. - Energielabels bepalen en maatwerkadviezen laten uitwerken voor ieder gebouw. - Stimuleringsmaatregelen inventariseren en waar nodig ontwikkelen, bijv. het uitbreiden van de Stimuleringslening energiebesparing sportaccommodaties. - (Verder) onder de aandacht brengen van de stimuleringsmaatregelen. Intern: Domein Leefomgeving, team Ontwikkelen Beleid Extern: Gebruikers/huurders, uitvoerders werkzaamheden Facilitator en stimulator 2021: 100 uur 2022-2025: 20 uur per jaar (180 uur totaal) Nader te bepalen bedrag t.b.v. stimuleringsmaatregelen. 2021-2025 Cultureel Centrum Nesterlé

17

1

Project C5 Ambitie

2

Kwalitatieve doelstelling

3 4

Kwantitatieve doelstelling Aanpak

5

Betrokken partijen

6 7

Rol gemeente Begrote uren

8

Begrote externe kosten Planning Praktijkvoorbeelden

9 10

Scholen Verduurzaming van scholen aanjagen zodat ze voldoen aan de gestelde eisen, zijnde gemiddeld energielabel C in 2023 en gemiddeld energielabel A in 2030. - Verminderen van de CO2-uitstoot door scholen. - Verlagen van de energiekosten voor scholen. - Bijdragen aan de voorbeeldfunctie richting de leraren en leerlingen van de scholen. In samenwerking met de schoolbesturen een verduurzamingsstrategie voor scholen opstellen. - Energielabels bepalen en maatwerkadviezen laten uitwerken voor ieder gebouw (gedeeltelijk al zelfstandig door schoolbesturen uitgevoerd). - Bewustzijn van schoolbesturen vergroten d.m.v. het delen van informatie en het organiseren van kennisbijeenkomsten en gerichte sessies. - Schoolbesturen aanzetten tot het formuleren van duurzaamheidsambities. - Stimuleringsmaatregelen inventariseren en waar nodig ontwikkelen, bijv. de Scholen Energiebespaarlening of een revolving fund. - Samen met de schoolbesturen een verduurzamingsstrategie voor scholen opstellen, welke aansluit op het Integraal Huisvestingsplan (IHP). Intern: Domein Leefomgeving, team Ontwikkelen Beleid Extern: Schoolbesturen basis- en voortgezet onderwijs Facilitator en stimulator 2021: 100 uur 2022-2023: 50 uur per jaar (200 uur totaal) Nader te bepalen bedrag t.b.v. opstellen verduurzamingsstrategie en stimuleringsmaatregelen. 2021-2023 Stichting Schooldakrevolutie

18

Project E1 Ambitie 2

Kwalitatieve doelstelling

3 4

Kwantitatieve doelstelling Aanpak

5

Betrokken partijen

6 7 8

Rol gemeente Begrote uren Begrote externe kosten Planning Praktijkvoorbeelden

9 10

Elektrisch (openbaar) vervoer Een toename van het aantal elektrische voertuigen in de gemeente. - Verminderen van de CO2-uitstoot door (openbaar) vervoer. - Behalen van de doelstellingen als omschreven in de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL). Stimuleren van elektrisch vervoer door uitbreiding van de laadinfrastructuur en elektrificeren van het openbaar vervoer. - (Verdere) uitrol van laadinfrastructuur (paal volgt vraag; vraag volgt paal). - Samenwerking zoeken met buurtgemeenten en bij de Provinciale concessie voor openbaar busvervoer, pleiten voor zero emissie busvervoer (2024). Intern: Domein Leefomgeving, team Ontwikkelen Beleid Extern: Provincie, buurtgemeenten, Arriva. Initiator en facilitator 2021-2025: 70 uur per jaar (350 uur totaal) De kosten voor laadinfrastructuur worden bekostigd vanuit de Provincie. 2021-2025 N.v.t.

19

1 2 3

Project E2 Ambitie Kwalitatieve doelstelling Kwantitatieve doelstelling

4

Aanpak

5

Betrokken partijen

6 7 8

Rol gemeente Begrote uren Begrote externe kosten

9 10

Planning Praktijkvoorbeelden

Fietsgebruik Het stimuleren van de fietscultuur in de gemeente en het laten afnemen van het aantal verkeersbewegingen. - Verlagen van de CO2-uitstoot door mobiliteit. - Bevorderen van de gezondheid. - Uitbreiding van de laadinfrastructuur voor elektrische fietsen met tenminste 4 laadpalen. - Het organiseren van tenminste één keer per jaar een ‘Fiets(informatie)dag’. - Mogelijkheden inventariseren voor het uitbreiden van de laadinfrastructuur voor fietsers (type, locatie, aantallen, etc.). - Het uitbreiden van de laadinfrastructuur voor fietsers incl. monitoring van het gebruik van de laadpalen. - Aansluiten bij en promoten van landelijke fietsdagen en overige georganiseerde momenten. - Het organiseren van fiets(informatie)dagen gericht op specifieke doelgroepen zoals senioren of basisschoolleerlingen. Intern: Domein Leefomgeving, team Ontwikkelen Beleid Extern: Fietsersbond, scholen, Veilig Verkeer Nederland Initiator en stimulator 2021-2025: 80 uur per jaar (400 uur totaal) Twee keer € 4.000 t.b.v. uitbreiden van de fietslaadinfrastructuur + € 3.000 per jaar t.b.v. organiseren fiets(informatie)dag en communicatie (€ 23.000 totaal) 2021-2025 Fietsvierdaagse, Verkeersdag Senioren en Ons Brabant Fietst

20

1 2 3 4

Project E3 Ambitie Kwalitatieve doelstelling Kwantitatieve doelstelling Aanpak

5

Betrokken partijen

6 7 8

Rol gemeente Begrote uren Begrote externe kosten Planning Praktijkvoorbeelden

9 10

Deelauto’s Het terugdringen van het autobezit, om zo de leefbaarheid in de openbare ruimte te vergroten. - Verlagen CO2-uitstoot door mobiliteit. - Verlagen parkeerdruk en meer ruimte voor groen. Het stimuleren van het deelauto-concept. -

Actualiseren van de Parkeernormennota gemeente Bernheze en het deelauto-concept hierin opnemen (2021).

Toelichting: Wanneer bij de ontwikkeling van woningen voldoende deelauto’s beschikbaar worden gesteld, waarvan de gebruiksvoorwaarden aantoonbaar marktconform zijn en de oplossing toekomstvast is, kan de initiatiefnemer in zijn ontwikkeling korting krijgen op de parkeernorm. Intern: Domein Leefomgeving, team Ontwikkelen Beleid Extern: projectontwikkelaars Initiator 2021: 40 uur (40 uur totaal) Er zijn geen kosten aan dit project gebonden. 2021 N.v.t.

21