Programmabegroting 2026-2029

Heesch | 9 september 2025

Programmabegroting 2026 Meerjarenbegroting 2027-2029

Gemeente Bernheze

Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief

3

Begroting in één oogopslag

4

Deel I: Programmaplan 2026 - 2029

5

Programma 1: Leefbare kernen Programma 2: Gezonde zorgzame gemeente Programma 3: Klimaatbestendig, biodivers en circulair Programma 4: Duurzame landbouw en economie Programma 5: Weerbare en veilige samenleving Programma 6: Dienstverlening en sterke organisatie Programma 7: Financiën Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien

6 25 43 50 56 62 69 75

Deel 2: Paragrafen

81

A. Lokale heffingen B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing C. Kapitaalgoederen D. Financiering E. Bedrijfsvoering F. Verbonden partijen G. Grondbeleid H. Subsidies I. Wet open overheid (Woo)

82 95 108 116 118 126 136 144 148

Deel 3: Financiële begroting

150

Overzicht van baten en lasten Meerjarenraming 2027 - 2029

151 167

Bijlage 1 – Overzicht baten en lasten per taakveld

178

pagina 2

Aanbiedingsbrief Met trots presenteren wij u de Programmabegroting voor het jaar 2026. Deze begroting markeert het laatste jaar van de huidige bestuursperiode en is tegelijkertijd een cruciale stap in de realisatie van onze langetermijnambities. Als Bernheze bouwen we onverminderd aan een veerkrachtige, gezonde en welvarende gemeenschap voor huidige en toekomstige generaties. Bernheze is en blijft een ontwikkelgemeente. Onze financiële positie stelt ons in staat om de brede welvaart en economie te ondersteunen ten gunste van onze inwoners, waarbij we met name oog hebben en houden voor de leefbaarheid in onze kernen en de kwaliteit van de leefomgeving. Hoewel er onzekerheid blijft bestaan vanuit het Rijk met betrekking tot financiering, hebben we proactieve maatregelen getroffen om financieel gezond te blijven. Zo zijn investeringen waar mogelijk uitgesteld en hebben we de Onroerende Zaakbelasting (OZB) beperkt verhoogd. Hier is de gemeenteraad in een eerder stadium ook betrokken geweest. Deze weloverwogen keuzes dragen bij aan een structureel sluitende begroting en stellen ons in staat onze ambities te blijven uitvoeren. Brede welvaart in Bernheze reikt verder dan alleen cijfers. Het gaat om de kwaliteit van leven, de gezondheid van onze inwoners en de veerkracht van onze gemeenschap. We zijn er trots op wat we samen met onze inwoners en ondernemers hebben bereikt.

Het is in onze ogen dan ook van groot belang dat we het sociaal domein op niveau hebben en houden, zodat iedereen kan blijven meedoen in onze gemeenschap en de nodige ondersteuning ontvangt. Dat was, ondanks een eerdere bezuinigingsronde, het standpunt van het college bij aantreden en is nog altijd het standpunt dat doorklinkt in de keuzes die we maken, ook in de laatste begroting van deze bestuursperiode. De gemeente Bernheze is financieel gezond, ook dankzij de vruchtbare samenwerking met uw gemeenteraad. De ambities en opgaven zijn groot en vergen naast de nodige ambtelijke capaciteit ook forse investeringen. Investeringen die nog niet altijd zijn financieel vertaald zijn in deze begroting. Omdat we weten dat ze wel op ons afkomen, stellen we voor om een strategische buffer in te stellen. Aanvullend aan deze buffer is in deze begroting (financiële) ruimte beschikbaar om aanvullende wensen die voortkomen uit de aankomende gemeenteraadsverkiezingen in te vullen. Gezien die verkiezingen zal er volgend jaar geen Kadernota maar een Kaderbrief worden opgesteld en worden aangeboden aan uw raad. Het college van burgemeester en wethouders.

pagina 3

Begroting in één oogopslag

pagina 4

Deel I: Programmaplan 2026 - 2029

pagina 5

Programma 1: Leefbare kernen Bernheze telt vijf kernen. De leefbaarheid in deze kernen, voor huidige en toekomstige generaties, is voor zowel de gemeenteraad als het college van groot belang. Dit vraagt enerzijds om ruimte en aandacht voor het thema wonen. We geloven sterk in een passend én betaalbaar woningaanbod voor alle doelgroepen. Anderzijds is de leefomgeving een belangrijk punt van aandacht. We streven naar een groene en kwalitatief hoogwaardige leefomgeving die bijdraagt aan de gezondheid en uitnodigt om te ontmoeten, te bewegen en te recreëren. De bereikbaarheid van onze kernen, en daarmee het thema mobiliteit, werd daarnaast niet voor niets door de gemeenteraad genoemd als belangrijk thema binnen de regionale samenwerking. Wij hechten er waarde aan dat Bernheze een plek is waar mensen goed kunnen leven en waar ze zich verbonden voelen met hun dorp en elkaar. De groene omgeving van Bernheze biedt daarnaast ruimte voor ontspanning en recreatie voor zowel onze inwoners als bezoekers van omliggende dorpen en steden. Voorzieningen, zoals scholen, sportverenigingen en bibliotheken dragen in grote mate bij aan het woonplezier. Dergelijke voorzieningen vormen een belangrijke basis voor een gezonde, zorgzame en inclusieve samenleving. Niet iedere voorziening kan in iedere kern aanwezig zijn maar dient wel binnen een gepaste tijd bereikbaar te zijn.

Goede, toegankelijke en veilige verbindingen van én naar voorzieningen zijn en blijven een belangrijk punt van aandacht.

Wat willen we bereiken? -

-

Passend en betaalbaar woningaanbod voor alle doelgroepen; Verduurzaming van de woningvoorraad (doel van de gemeente is om in 2050 energieneutraal en circulair te zijn); Groene, gezonde en inclusieve leefomgeving die uitnodigt om te wonen, te ontmoeten, bewegen en te recreëren; Voorzieningenniveau en openbare ruimte op minimaal het wettelijk niveau; Goede bereikbaarheid van onze kernen, met daarbij extra aandacht voor de verkeersveiligheid, met name voor fietsers en voetgangers; Kwalitatief goede en aantrekkelijke fiets- en wandelroutes;

-

Behoud van ons erfgoed en monumenten; Uitvoering van de Omgevingswet.

-

pagina 6

Wat gaan we daarvoor doen en wat mag het kosten? Omgevingswet / omgevingsvisie Vanaf 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De afgelopen jaren heeft de focus vooral gelegen op het opstellen van onze omgevingsvisie. Deze moeten we inbedden in de beleidscyclus, evalueren en actualiseren. 1. Mijlpalen Herziening omgevingsvisie: - 2026: dialoogsessie, tussentijdse rapportage voortgang ambities, inwonersbijeenkomsten over voortgang. - 2027: dialoogsessie nieuwe college over omgevingsvisie en programma’s, 1ste evaluatie omgevingsvisie. - 2028: concept-evaluatie naar B&W, nieuwe Omgevingseffectrapportage (OER) nodig? - 2029: evaluatie omgevingsvisie gereed laatste jaar gemeenteraad, nieuw concept omgevingsvisie als enige strategische visie fysiek domein. 2. Doorontwikkeling beleidscyclus: doorontwikkeling beleidshuis: structuur en prioritering van programma’s; werken met programma’s; uitvoerbaar en toetsbaar beleid maken. 3. Nieuwe manieren van werken: integraal werken in de hele keten; integraal samenwerken binnen Beleidsteam Woon- en leefgemeente en met het College; open bespreek- en aanspreekcultuur; kennen en benutten kwaliteiten. De oude bestemmingsplannen, aangevuld met de verordening fysieke leefomgeving en een aantal regels die we van het Rijk hebben gekregen vormen het tijdelijk omgevingsplan.

Dit moet voor 2032 omgezet worden in een omgevingsplan nieuwe stijl. Hiervoor moeten niet alleen alle regels in de fysieke leefomgeving geharmoniseerd worden maar moet ook de afweging gemaakt worden welke regels we willen overnemen, aanpassen en schrappen. Daarnaast moeten de werkingsgebieden van alle regels worden vastgelegd.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Omgevingsplan, inhuur personeel transitie omgevingsplan

MJB Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw MJB Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw

2026 2026 2027 2028 2029 2026 2026 2027 2028 2029

155.000 375.000 420.000 300.000 180.000 -155.000 -375.000 -420.000 -300.000 -180.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

MJB MJB MJB MJB

2026 2027 2026 2027

50.000 50.000 -50.000 -50.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Uit reserve nog nader te bestemmen

Omgevingsvisie: dialoogsessie, tussentijdse rapportage Uit reserve nog nader te bestemmen

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

pagina 7

Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Omgevingswet: doorontwikkeling beleidscyclus – huis

MJB MJB MJB MJB

2026 2027 2026 2027

30.000 30.000 -30.000 -30.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

MJB MJB MJB MJB

2026 2027 2026 2027

12.500 12.500 -12.500 -12.500

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw

2028 2029 2028 2029

75.000 50.000 -75.000 -50.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Uit reserve nog nader te bestemmen Omgevingswet: integraal werken in de keten Uit reserve nog nader te bestemmen Omgevingsvisie: evaluatie en nieuwe Oer Uit reserve nog nader te bestemmen

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Wonen In 2026 gaan we aan de gang met (het verder) uitwerken van het programma Volkshuisvesting. Het eerste programma uit 2025 is nog vormvrij echter dienen we ons nu aan de Wet Regie Volkshuisvesting te houden waarbij verdere aanscherpingen en actualiseringen worden gedaan. We werken aan de uitvoering van de woonzorgvisie. Daarnaast leggen we in 2026 vast wat de aangewezen locaties zijn voor onze levensloopbestendige- en zorgwoningen in iedere kern om zo gericht te kunnen gaan bouwen. In de regio werken we aan de update van de regionale woondeal. Het grootste speerpunt voor 2026 in de regionale woondeal is het opleveren van een regionaal urgentiebeleid voor woningzoekenden binnen Noordoost Brabant en werken we aan uniformering van de regionale woningbouwmonitor waarin alle woningbouwprojecten in de regio worden geregistreerd. Uit deze registratie verwachten we nu zeker 120 nieuwe woningen op te leveren in Bernheze waarvan de plannen nu al hard zijn. Grote projecten zoals De Erven en Zwarte Molen fase 3 en 4 komen hiermee tot afronding. Als alle plannen hard worden kan dit oplopen naar circa 290 woningen. Nieuwe wijken zoals de Bunders (Heesch), Weijen-west fase 2 t/m 5 (Nistelrode), Molenhoeven 3 (Loosbroek) en de Oude Veghelsedijk (Vorstenbosch) nemen we in procedure.

Echter blijven er risico’s zoals netcongestie en bezwaren vanuit de omgeving tegen het bouwplan of andere onvoorziene zaken zoals historische vondsten. In 2026 zetten we ons ook in voor de woonwagenbewoners. We hebben geld om standplaatsen opnieuw te kunnen uitgeven (zie woonwagens). We hebben voldoende woningbouwplannen tot en met 2030 maar we blijven mogelijkheden bieden door middel van ons afwegingskader om kwalitatief goede woningbouwprojecten die passen binnen de visies hierop aan te vullen. Ook gaan we kijken waar we in de periode na 2030 kunnen gaan bouwen, hoeveel woningen we daarvoor nodig hebben en voor welke doelgroep. Zodat we tijdig kunnen beginnen met het voorbereiden van de plannen.

pagina 8

(Her)inrichten woonwagenstandplaatsen Na vaststelling van het woonwagen- en standplaatsenbeleid eind 2024, is de belangstellendenlijst geopend. Aan de hand hiervan is in beeld gebracht waar op korte termijn vraag is naar standplaatsen en waar eenvoudig standplaatsen uitgegeven kunnen worden. In 2026 wordt georganiseerd dat de standplaatsen die er al zijn, maar niet meer als zodanig zijn ingericht, weer verhuurd kunnen worden om woonwagens te kunnen plaatsen.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

(Her)inrichten woonwagenstandplaatsen

Nieuw

2026

Bedrag (in €) 726.000

Incidenteel/ Structureel/ Investering Investering

Formatie beleidsteam Wonen Bouwen is niet alleen landelijk een speerpunt, maar ook lokaal. We zien dat er vanuit de landelijke overheid wetgeving ontwikkeld wordt die ons meer mogelijkheden geeft om sturing te geven aan het woonbeleid. Het vertalen en implementeren van dit beleid in Bernheze vergt veel capaciteit. Ook het uitvoering geven aan het woonbeleid in brede zin vraagt extra ambtelijke capaciteit. Als voorbeeld noemen we de nota grondbeleid waar we tot op heden steeds incidenteel voor hebben ingehuurd.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Formatie-uitbreiding Beleid Wonen (1 fte)

Nieuw

2026

Bedrag (in €) 103.000

Incidenteel/ Structureel/ Investering Structureel

Formatie Ruimtelijke ordening (senior projectleider) In Bernheze lopen veel belangrijke ruimtelijke ontwikkelingen. Te denken is aan de Wildhorst en het verplaatsen van de sportvelden in Heeswijk-Dinther. Ook in de toekomst blijven zich dit soort projecten aandienen, bijvoorbeeld de noordoostelijke rondweg in Heeswijk-Dinther (de 4e Poot) en een structurele oplossing om het doorgaande verkeer in Nistelrode te beperken. Voor dit soort projecten worden incidenteel projectleiders ingehuurd. Enerzijds is dat duur, anderzijds borgen we hiermee niet de kennis en ervaring binnen onze organisatie. Daarom gaan we een ervaren projectleider in dienst nemen.

pagina 9

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Senior projectleider (1 fte) Uit regeling Woningbouwversnelling – extra capaciteit voorfase woningbouw (3de tranche)

Nieuw Nieuw

2026 2026

Bedrag (in €) 118.000 -118.000

Incidenteel/ Structureel/ Investering Structureel Incidenteel

Groen, natuur en landschap Op 14 december 2023 heeft de gemeenteraad het Groenstructuurplan vastgesteld. Belangrijke pijlers van het Groenstructuurplan zijn actief vergroenen en ecologischer beheren. Daarnaast vinden we het belangrijk om het goede voorbeeld te laten volgen door onze inwoners en ondernemers. Daarom communiceren we actief over onze groene maatregelen en stimuleren we hen om het goede voorbeeld te volgen. In navolging van de Omgevingsvisie werken we een programma Groene Gezonde Structuren (GGS) uit. Het Groenstructuurplan wordt hierin geïntegreerd en andere facetten zoals recreatie, erfgoed, milieu en spelen/bewegen worden toegevoegd. Het is de bedoeling om met een programmatische aanpak flinke stappen te zetten richting een gezondere leefomgeving waarin iedereen kan spelen, bewegen, ontmoeten en ontspannen. De bestaande speelplekken vormen daarin wezenlijke bouwstenen. Jaarlijks renoveren we een aantal plekken zodat we weer volledig voldoen aan de wensen en eisen die nu gelden en aansluiten bij de behoeften van de gebruikers. Bij programma GGS komt één integraal uitvoeringsprogramma. Geopark, Hooge Vorssel en de aanleg van ecologische verbindingszones (EVZ's) maken hier bijvoorbeeld ook onderdeel van uit. (zie verderop in deze begroting)

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Project vergroening wijken

MJB MJB MJB

2026 2027 2028

400.000 400.000 300.000

Investering Investering Investering

Project omschakeling ecologisch groenbeheer in de periode 2025-2027 Uit reserve nog nader te bestemmen

MJB MJB MJB MJB

2026 2027 2026 2027

50.000 50.000 -50.000 -50.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Uitvoeren bewustwordingscampagne groen en klimaat onderhoudsfase

MJB

2026

10.000

Structureel

pagina 10

Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Deelname stimuleringsregeling landschap

MJB MJB MJB MJB MJB MJB MJB MJB

2026 2027 2028 2029 2026 2027 2028 2029

25.000 25.000 25.000 25.000 -25.000 -25.000 -25.000 -25.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Deelname ErvenPlus-programma 5.0 Uit voorziening Ruimte voor Ruimte

MJB MJB

2027 2027

22.000 -22.000

Incidenteel Incidenteel

Ontwikkeling Groene Gezonde Structuren – speel- en beweegplekken

Nieuw

2026

150.000

Investering

Uit voorziening Ruimte voor Ruimte

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Uitbreiding formatie toezicht en handhaving (openbaar) groen Groen, natuur en landschap zijn kwetsbaar. De kwaliteit daarvan gaat achteruit door zaken zoals parkeren op gazons en in plantsoenen, het niet uitvoeren van verplichte erfbeplantingsplannen en het illegaal in gebruik nemen of rooien van houtwallen. We zetten in op meer toezicht en handhaving. Dit vergt extra capaciteit bij team VTH-V.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Uitbreiding formatie toezicht en handhaving (openbaar) groen (0,5 fte bij team VTH-V)

MJB

2028

Bedrag (in €) 53.000

Incidenteel/ Structureel/ Investering Structureel

Recreatie en toerisme Het Geopark Peelhorst en Maasvallei (onderdeel programma GGS) Dit is een samenwerking van overheden, inwoners, ondernemers, onderwijs en andere maatschappelijke organisaties die zich hard maken om de unieke waarden van dit gebied in te zetten voor duurzame gebiedsontwikkeling. Dit project sluit aan bij de ambitie van de gemeente: - om te komen tot kwalitatieve versterking van de (vrijetijds)economie / het recreatieve aanbod. - om meer mensen bekend te maken met de Peelrandbreuk en haar breukensysteem. - om de biodiversiteit te vergroten zoals het herstel van wijstgronden.

Regionale Samenwerking Recreatie & Toerisme (onderdeel programma GGS) Uit het rapport van Sweco blijkt: ‘Regio Noordoost-Brabant is een aantrekkelijke, gastvrije en vitale regio, die zijn hoge leef kwaliteiten weet te behouden’. Het is belangrijk te werken aan deze ambitie door in regionaal verband beter samen te gaan werken op het gebied van toeristischrecreatieve versterking. De doelstellingen hierbij zijn: - op een duurzame economische manier groeien. - de aantrekkelijkheid en de toegankelijkheid van het buitengebied vergroten.

pagina 11

-

instandhouding van karakteristiek erfgoed in de regio. welbevinden en goede gezondheid onder bewoners stimuleren.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Geopark Peelhorst en Maasvallei Samenwerking

Nieuw

2026

17.500

Structureel

Regionale Samenwerking Recreatie & Toerisme Uit reserve nog nader te bestemmen

Nieuw Nieuw

2026 2026

6.000 -6.000

Incidenteel Incidenteel

Hooge Vorssel Na de opgestelde Gebiedsvisie Hooge Vorssel is de volgende uitdaging deze visie te vertalen naar een concreet Landschapsplan inclusief een uitvoeringstraject. Dit gebeurt in de vorm van Living Lab bijeenkomsten: Kennistafels en Omgevingstafels met behulp van een kernteam. Het Living Lab is een gezamenlijk initiatief van het Buurtcollectief De Hooge Vorssel (250 leden), de Dorpsraad Nistelrode, IVN, en een ondernemerscollectief op De Hooge Vorssel. Deze stap is innovatief en experimenteel van karakter. Om deze activiteiten te kunnen financieren is naast inbreng van het Living Lab, het kernteam, financiering nodig vanuit de gemeente om te zorgen voor faciliteren en continuïteit. Dit is onderdeel van het programma GGS.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Ondersteuning Living Lab Landschapsplan Uit reserve nog nader te bestemmen

Nieuw Nieuw

2026 2026

25.000 -25.000

Incidenteel Incidenteel

Ondersteuning Living Lab Uitvoeringstraject Uit reserve nog nader te bestemmen

Nieuw Nieuw

2027 2027

25.000 -25.000

Incidenteel Incidenteel

Cultuurhistorie, erfgoed en monumenten We willen de ambities en doelstellingen zoals geformuleerd in onze erfgoedvisie realiseren. Daarbij zijn goed beheer, onderhoud en instandhouding van ons erfgoed en onze monumenten de belangrijkste aandachtspunten.

Uitvoeren projecten erfgoedvisie (onderdeel programma GGS) We richten ons op het in stand houden van erfgoed. Door nieuwe monumenten aan te wijzen worden deze behouden en beschermd. Met de heemkundekringen wordt de Canon Bernheze verder ontwikkeld. In het Aa-dal wordt erfgoed beleefbaar gemaakt (o.a. kasteeltje Avesteijn). Tot slot beschermen van religieus erfgoed en beleefbaar maken zoals bij de Abdij.

pagina 12

Actualiseren Waardekaart (onderdeel programma GGS) Onze huidige archeologische Waardekaart is van 2011. Nieuwe woningbouw, infrastructuur of bedrijventerreinen vragen om een actuele inschatting van archeologische risico’s. Actualiseren is daarom noodzakelijk. Een actuele waardenkaart is essentieel om archeologie goed te borgen in het nieuwe stelsel, de omgevingswet vraagt om integratie van erfgoed in de omgevingsvisie en het omgevingsplan.

Gebiedsvisie Abdij van Berne In 2025 wordt de gebiedsvisie voor de abdij in Heeswijk-Dinther vastgesteld. Deze visie wordt dankzij een zorgvuldig participatietraject breed gedragen door alle betrokken partijen. Het is belangrijk dit enthousiasme vast te houden en de samenwerking tussen de betrokken stakeholders te continueren. Dit om te zorgen dat de visie ook tot realisatie komt. We zien voor de gemeente een prominente rol weggelegd als het gaat om het blijven verbinden van partijen en het bewaken van de voortgang van de realisatie van de visie. In 2026 willen we een start maken met het landschapspark.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Uitvoeringsprogramma erfgoedvisie: - Erfgoed Aa-dal - Beschermen en behouden Erfgoedkaart - Aanwijzen gemeentelijke monumenten - Abdij en religieus erfgoed

MJB MJB MJB MJB

2026 2026 2026 2026

10.000 15.000 15.000 10.000

Structureel Structureel Structureel Structureel

Actualiseren Waardekaart (archeologisch)

Nieuw

2026

30.000

Incidenteel

Borging gebiedsvisie Abdij van Berne Uit reserve nog nader te bestemmen

Nieuw Nieuw

2026 2026

25.000 -25.000

Incidenteel Incidenteel

Vervangende nieuwbouw locatie Eikenwijs te Heesch In het huidige Integraal Huisvestingsplan Onderwijshuisvesting (IHP) is de renovatie van het Eikenwijs opgenomen. Aanvullend op dit voornemen, heeft het schoolbestuur formeel een aanvraag voorziening onderwijshuisvesting ingediend. In deze aanvraag verzoekt het bevoegd gezag (schoolbestuur) om gedeeltelijke vernieuwbouw van deze basisschool.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Vervangende nieuwbouw locatie Eikenwijs te Heesch

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

MJB/Nieuw

2026

5.990.400

Investering

pagina 13

Nieuwbouw en privatisering van Blokhut ’t Veerhuis in Nistelrode Scouting Mira Ceti heeft de wens om één van de twee scoutinggebouwen waar zij nu gebruik van maken te vervangen door nieuwbouw. Het huidige scoutinggebouw is in eigendom van de gemeente. Na de realisatie van de nieuwbouw, neemt Mira Ceti het eigendom van het gebouw over, waarmee zij in de toekomst zelfstandig verantwoordelijk zijn voor hun huisvesting.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Nieuwbouw Blokhut ’t Veerhuis Uit reserve nog nader te bestemmen

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

MJB/Nieuw MJB/Nieuw

2026 2026

Bedrag (in €) 800.000 -800.000

Incidenteel/ Structureel/ Investering Incidenteel Incidenteel

Herhuisvesting De Misse 2-4-6 te Heesch In 2025 wordt de initiatieffase afgerond. Bij een positief besluit door de gemeenteraad in december 2025 op het financieel kader start de ontwerpfase in 2026. De ontwerpfase wordt opgevolgd door de daadwerkelijke verbouwingswerkzaamheden.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Herhuisvesting De Misse 2-4-6

MJB

2027

1.600.000

Investering

Tijdelijke formatie Onderwijs en Maatschappelijk vastgoed Eén van de prioritaire dossiers is het project Herhuisvesting De Misse 2-4-6. Dit project vraagt om structurele ondersteuning en coördinatie; het waarborgen van continuïteit hierin is essentieel. Tegelijkertijd lopen er meerdere andere opgaven die eveneens om inzet vragen, waaronder: de nieuwbouw van scouting Mira Ceti, de ontwikkeling van de nieuw opgerichte VO-school SAM College, en het opstellen van een nieuw Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). De stapeling van deze dossiers leidt op dit moment tot een tijdelijk capaciteitsvraagstuk. In programma 7: Financiën is het IHP benoemd als één van de strategische projecten waarvan we in deze begroting de financiële consequenties nog niet in beeld hebben (zie pagina 70). Voor de dekking van deze financiële consequenties stellen we voor een structurele stelpost op te nemen.

pagina 14

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Tijdelijke formatie Onderwijs (20 uur) Uit reserve nog nader te bestemmen

Nieuw Nieuw

2026 2026

113.750 -113.750

Incidenteel Incidenteel

Tijdelijke formatie maatschappelijk vastgoed (12 uur) Uit reserve nog nader te bestemmen

Nieuw Nieuw

2026 2026

68.250 -68.250

Incidenteel Incidenteel

Opstellen integraal huisvestingsplan (IHP) Uit reserve nog nader te bestemmen

Nieuw Nieuw

2026 2026

36.750 -36.750

Incidenteel Incidenteel

Vervanging robotmaaiers We zorgen dat de robotmaaiers tijdig worden vervangen. Het gebruik van robotmaaiers biedt sportverenigingen het comfort van een dagelijks verzorgde grasmat en is minder milieubelastend.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Vervangen 2 robotmaaiers VV Heeswijk Uit SPUK sport Uit reserve nog nader te bestemmen

MJB MJB MJB

2026 2026 2026

30.000 -5.250 -24.750

Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Vervangen 2 robotmaaiers Avesteyn Uit SPUK sport Uit reserve nog nader te bestemmen

MJB MJB MJB

2027 2027 2027

30.000 -5.250 -24.750

Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Vervangen 3 robotmaaiers Vorstenbossche Boys Uit SPUK sport

MJB MJB

2028 2028

45.000 -7.875

Investering Investering

Renovatie kunstgrasvelden Bij kunstgrasvelden zorgen we voor volwaardig en veilig te gebruiken sportvelden. De toplagen vervangen we indien nodig.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Renovatie toplaag kunstgrasveld MCH HDL (heel zandveld) Uit SPUK sport

MJB

2027

MJB

Renovatie toplaag kunstgrasveld MHC Heesch (heel zandveld) Uit SPUK sport

MJB

Renovatie kunstgrasveld MHC Heesch (pupillen) (kwart zandveld) Uit SPUK sport

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

566.000

Investering

2027

-99.050

Investering

2026

566.000

Investering

MJB

2026

-99.050

Investering

MJB

2026

160.000

Investering

MJB

2026

-28.000

Investering

pagina 15

Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Renovatie kunstgrasveld MHC HDL (kwart zandveld) Uit SPUK sport

MJB

2028

160.000

Investering

MJB

2028

-28.000

Investering

Openbare ruimte Afwegingskader projecten openbare ruimte Om infrastructurele projecten in de openbare ruimte objectief te kunnen prioriteren, hanteren we een afwegingskader gebaseerd op acht thema’s. Elk thema heeft een specifieke wegingsfactor die het relatieve belang aangeeft: 1. Verkeersveiligheid (20%) – Bevordering van veiligheid, toegankelijkheid en geloofwaardige snelheidslimieten. 2. Kwaliteit verhardingen/inrichting (11%) – Vervanging van wegen, inrichtingselementen en verlichting. 3. Klimaatadaptatie / Energietransitie (11%) – Aanpak van droogte, hittestress en toekomstige energiemaatregelen. 4. Groenvoorziening (11%) – Vervanging van beplanting/bomen en versterking van biodiversiteit. 5. Riool/wateroverlast (12%) – Afkoppeling hemelwater, rioolvervanging en aanpak wateroverlast. 6. Ontwikkelingen (11%) – Ruimtelijke en recreatieve kansen in de omgeving. 7. Maatschappelijke behoefte (12%) – Initiatieven vanuit bewoners en signalen uit de samenleving. 8. Financiële prikkels (12%) – Tijdelijke subsidies of bijdragen vanuit andere ontwikkelingen. Deze wegingsfactoren vormen samen een multi-criteria analyse waarmee projecten onderling worden vergeleken en geprioriteerd. Onderstaand de grafische weergave van het gewogen afwegingskader projecten openbare ruimte.

pagina 16

Projecten openbare ruimte Reconstructie: Den Berg in Heesch Woningbouwcoöperatie Mooiland heeft nieuwbouwplannen op locatie Den Berg. In combinatie met de woningbouwplannen reconstrueren we de gedateerde openbare ruimte. Renovatie: Gouverneursweg Heeswijk-Dinther De rijbaanverharding tussen de komgrens en de "slinger” bij Kasteel Heeswijk is slecht. Om dit te herstellen is een renovatie nodig, met regulier onderhoud kan dit niet meer hersteld worden. Reconstructie: Weijen – Heescheweg e.o. Vanwege woningbouwproject Weijen West moet een gedeelte van Weijen/Heescheweg aangepast worden. Dit kan slechts deels vanuit het woningbouwproject betaald worden. Reconstructie: Heuvel te Vorstenbosch De doorgaande weg in Vorstenbosch bestaat uit de Kerkstraat en Heuvel. In navolging van de herinrichting van de Kerkstraat wordt ook Heuvel verkeersveiliger en groener ingericht. Reconstructie: Opwaarderen fietspad Waardsestraat te Nistelrode Het fietspad aan de Waardesestraat wordt een erftoegangsweg. Hiermee verbetert de verkeerssituatie op de fietsstraat en neemt de hoeveelheid verkeer op Weijen af.

pagina 17

Reconstructie: Herinrichting Hommelsedijk Aan de Hommelsedijk worden nieuwe woningen gebouwd. Naar aanleiding hiervan willen we de Hommelsedijk tussen de Dieppoel en de Heilarensestraat herinrichten. Renovatie: Weijen te Nistelrode De onderhoudstoestand en inrichting van de openbare ruimte van Weijen voldoen niet meer. Door renovatie verduurzamen we deze en wordt de positie voor fietsers en voetgangers verbeterd. Renovatie: Laar te Nistelrode De onderhoudstoestand en inrichting van Laar voldoen niet meer. Door renovatie verduurzamen we de openbare ruimte en verbeteren we de positie voor fietsers en voetgangers. Reconstructie: Raadhuisplein te Nistelrode Er is wel breed draagvlak maar geen noodzaak voor herinrichting van het plein, met uitzondering van de uitrit van de parkeerplaats van de Brouwplaats. Deze is nu onduidelijk.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Reconstructie Den Berg te Heesch: Uitvoering Bijdrage wegbeheer Uit voorziening riolering

MJB MJB MJB

2026 2026 2026

781.958 -15.000 -426.210

Investering Investering Investering

Renovatie: Gouverneursweg te Heeswijk-Dinther

MJB

2026

470.000

Investering

MJB

2026

109.180

Investering

MJB MJB

2027 2027

1.371.901 -58.247

Investering Investering

MJB MJB MJB

2026 2027 2027

54.590 603.208 -152.490

Investering Investering Investering

MJB

2027

205.000

Investering

MJB MJB

2028 2028

859.638 -175.000

Investering Investering

MJB

2028

-154.500

Investering

Renovatie: Weijen te Nistelrode - uitvoering Bijdrage riolering

MJB MJB

2028 2028

1.944.230 -546.680

Investering Investering

Renovatie: Laar te Nistelrode - uitvoering Bijdrage riolering

MJB MJB

2029 2029

1.403.029 -370.862

Investering Investering

Reconstructie: Raadhuisplein te Nistelrode (uitvoering)

MJB

2029

50.000

Investering

Reconstructie: Weijen – Heescheweg e.o.: Voorbereidingskrediet Uitvoeringskrediet (subsidie woningbouw: Onderdeel BP Weijen-west) Bijdrage riolering Reconstructie: Heuvel Vorstenbosch: Voorbereidingskrediet Uitvoering Uit voorziening riolering Reconstructie: Opwaarderen fietspad Waardsestraat te Nistelrode Reconstructie: Herinrichting Hommelsedijk: Voorbereiding en uitvoering Bijdrage vanuit Anterieure Overeenkomst project NobiswegHommelsedijk Bijdrage vanuit grondexploitatie Rodenburg

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

pagina 18

Herijking adaptief wegbeheer Om het beheer van onze wegen toekomstbestendig te organiseren, is het noodzakelijk om het jaarlijkse budget voor planmatig onderhoud van wegen structureel te verhogen met € 160.000,-. Deze verhoging heeft een aantal grondslagen.

Groei van het areaal In de afgelopen zeven jaar is het areaal aan wegen dat door de gemeente wordt beheerd toegenomen met ruim 200.000 m² (circa 8,2%), terwijl het budget voor planmatig onderhoud in diezelfde periode niet evenredig is meegegroeid. In totaal beheren we nu 2.635.000 m² aan wegen, met een vervangingswaarde van circa € 250.000.000,-. Het huidige budget voor planmatig onderhoud is, in vergelijking met gemeenten met een vergelijkbaar of zelfs kleiner areaal, relatief laag. Ook het adaptief wegbeheer groeit mee met deze uitbreiding van 8,2%, wat laat zien dat er meer middelen nodig zijn om het beheer goed uit te blijven voeren.

Beleidsdoelstellingen en duurzaamheid De ambities uit het Programma Mobiliteit, het Bestuursakkoord en onze duurzaamheidsdoelstellingen vragen om een hogere onderhoudsfrequentie en betere kwaliteit van de infrastructuur. In combinatie met de areaaluitbreiding en gestegen kosten is een structurele uitbreiding van het budget noodzakelijk.

Adaptief wegbeheer Door het opstellen van de nota kapitaalgoederen herijken wij het adaptief wegbeheer. Hierin nemen we bovenstaande ontwikkelingen mee. Via uitvoeringsplannen programmeren we het onderhoud tweejaarlijks, zodat we gericht en efficiënt kunnen inspelen op de onderhoudsbehoefte. Momenteel is een meerjarig onderhoudsplan wegen aanwezig. Echter, de jaarlijkse benodigde financiële middelen binnen dit plan fluctueren per jaar. Om deze schommelingen in de begroting te nivelleren zal er een raadvoorstel komen om een egalisatievoorziening in te richten voor het planmatig onderhoud wegen.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Verhoging bestaand budget ‘Planmatig groot onderhoud wegen’

Nieuw

2026

Bedrag (in €) 160.000

Incidenteel/ Structureel/ Investering Structureel

Renovatie: vervanging van openbare verlichting – masten o.b.v. uitvoeringsplan In het beheerplan voor de openbare verlichting worden de lichtmasten en armaturen vervangen die het einde van hun technische levensduur hebben bereikt. De lichtmasten worden na 40 jaar

pagina 19

geïnspecteerd op veiligheid en constructieve staat. Zodra een lichtmast de leeftijd van 50 jaar bereikt, wordt deze vervangen.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Renovatie: Vervanging van openbare verlichting – masten o.b.v. uitvoeringsplan

MJB MJB MJB

2026 2027 2028

Bedrag (in €) 44.732 44.732 44.732

Incidenteel/ Structureel/ Investering Investering Investering Investering

Mobiliteit en infrastructuur Ten behoeve van het Meerjarig Uitvoeringsplan Mobiliteit 2025-2030 wordt verspreid over de jaren budget gevraagd voor de uitvoering. Dit budget is gebaseerd op de ambities, speerpunten en acties uit het Programma Mobiliteit 2025-2035. In het uitvoeringsplan zijn hiervoor projecten opgesteld. Het budget dat we vragen is onderverdeeld in verschillende typen maatregelen. Mensgerichte maatregelen hebben te maken met onder andere gedragscampagnes voor inwoners, onderzoeksmaatregelen zijn met name studieprojecten en uitvoeringsmaatregelen hebben te maken met herinrichting/renovatie van desbetreffende wegen of kleine verkeerskundige maatregelen. De onderbouwing hiervan is terug te zien in het Meerjarig Uitvoeringsplan Mobiliteit 2025-2030.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Uitvoeringsplan Mobiliteit (mensgerichte maatregelen, onderzoeksmaatregelen en uitvoeringsmaatregelen) Uit reserve nog nader te bestemmen

Nieuw

2026

190.000

Incidenteel

Nieuw

2026

-190.000

Incidenteel

Reguleren lelieteelt en andere sierteelten Uw raad nam een motie aan bij de behandeling van de Kadernota inzake het reguleren van de lelieteelt en andere sierteelten. De uitvoering van deze motie wordt meegenomen bij de herijking van het beleid voor teeltondersteunende voorzieningen en grondgebruik.

pagina 20

Ombuigingsvoorstellen Onderwerp

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Afschrijvingstermijnen gemeentelijk vastgoed verlengen van 40 naar 50 jaar

2026

-405.000

Structureel

Afschrijvingstermijnen reconstructies wegen verlengen van 30 naar 40 jaar

2026

-104.000

Structureel

Kostendekkendheid vergunningen (B en C-evenementen)

2026

-20.000

Structureel

Toeristenbelasting naar landelijk gemiddelde

2026

-135.000

Structureel

Toeristenbelasting – B en C-evenementen – alleen inwoners buiten onze gemeente

2026

-18.000

Structureel

Leges o.b.v. omgevingswet – onderzoeken of we hfst 2 naar een kostendekkend tarief kunnen brengen

2026

-81.000

Structureel

Verlenging afschrijvingstermijn gemeentelijk vastgoed van 40 naar 50 jaar Op basis van de financiële verordening schrijven we ons vastgoed (nieuwbouw) af op basis van een verwachte gebruiksduur van 40 jaar. Gezien dat de onderhoudsplannen op niveau zijn en het vastgoed wordt verduurzaamd is een verlenging van de verwachte gebruiksduur mogelijk van 40 naar 50 jaar.

Verlenging afschrijvingstermijn reconstructies wegen van 30 naar 40 jaar Bernheze bevindt zich op zandgrond. Dat betekent dat voor beheer en onderhoud van de wegen er sprake is van een stabiele ondergrond, wat maakt dat vervangingsinvesteringen op deze wegen veelal niet op een korte termijn plaats hoeven te vinden. De vervanging van het areaal wegen vindt plaats op basis van de gebruiksduur elke 30 jaar plaats, daar waar riolering nu voor 80 jaar meegaat. Dat betekent dat de cyclische vervanging van wegen en riolering niet in de pas lopen. Op dit vlak is het gerechtvaardigd, ook met uitvoering van de beheerplannen de gebruiksduur van wegen te verlengen naar 40 jaar. Dat doet ook recht aan de integrale (reconstructie)projecten in de openbare ruimte.

Kostendekkendheid vergunningen (B en C-evenementen) We hanteren momenteel geen kostendekkende tarieven voor B- en C-evenementen (bijv. Alle remmen los, Solexrace, Høken en hakselen) waar wel entree voor geheven wordt. We stellen voor dit wel te gaan doen.

Toeristenbelasting naar landelijk gemiddelde Het tarief voor de toeristenbelasting in Bernheze is in vergelijking met het landelijk gemiddelde laag. Op basis van het ombuigingsrapport hebben we een aanpassing van het tarief van € 1.40 pagina 21

(huidig tarief Bernheze) naar het gemiddeld landelijk tarief van € 2,34 verwerkt. Dit leidt in het meerjarenperspectief tot extra – vrij besteedbare – inkomsten van € 135.000,-.

Toeristenbelasting – B en C-evenementen – alleen inwoners buiten onze gemeente Voor deze evenementen wordt in geval van een overnachting nu geen toeristenbelasting geheven. Het is redelijk dat wel te doen.

Leges o.b.v. omgevingswet – onderzoeken of we hoofdstuk 2 naar een kostendekkend tarief kunnen brengen Hoofdstuk 2 van de legesverordening is niet kostendekkend. In 2025 hanteren we een dekkingsgraad van 93%. Een kostendekkend tarief genereert maximaal € 81.000,- aan inkomsten. Voor de legesverordening 2026 (gemeenteraad december 2025) gaan we onderzoeken hoe wij op basis van actuele aantallen en tijdsbesteding 100% kostendekking kunnen realiseren.

Lasten en baten 2026-2029 Lasten

Baten

Nr.

Omschrijving taakveld

2024

2025

2026

2024

2025

2026

0.3

Beheer overige gebouwen gronden

461.897

489.233

272.205

887.299

1.130.240

340.877

2.1

Verkeer en vervoer

4.613.892

5.483.145

5.155.405

422.708

364.591

285.416

2.2

Parkeren

2.5

Openbaar vervoer

6.518

6.668

6.934

3.4

Economische promotie, excl. toeristenbelasting

711.775

780.331

644.099

107.618

108.424

128.787

4.2

Onderwijshuisvesting

1.647.263

1.580.958

1.151.502

59.081

52.536

52.536

5.2

Sportaccommodaties

2.487.649

2.859.719

2.550.741

863.719

812.484

833.035

5.4

Musea

32.303

25.540

26.511

6.613

6.763

7.035

5.5

Cultureel erfgoed

236.143

282.361

292.317

10.800

10.800

10.800

5.7

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

2.448.470

2.689.540

2.704.765

191.046

240.221

19.224

6.1

Samenkracht en burgerparticipatie (verenigingsaccommodaties en gemeenschapshuizen)

1.276.990

891.092

754.923

982.604

384.030

409.230

7.5

Begraafplaatsen en crematoria

75.292

51.530

42.378

30.320

42.370

44.065

8.1

Ruimtelijke ordening

3.220.724

3.575.126

2.096.647

1.389.065

1.367.278

1.291.291

8.2

Grondexploitatie (nietbedrijventerrein)

5.365.554 14.124.646

9.591.505

6.760.592 15.784.709 10.387.221

8.3

Wonen en bouwen

1.442.581

1.435.129

1.989.589

1.213.818

1.269.401

1.391.425

0.10

Mutatie reserves programma 1

8.003.448

2.558.805

987.751

6.891.336

3.610.665

776.125

Totaal

32.030.499 36.833.823 28.267.272 19.816.619 25.184.512 15.977.067

pagina 22

Lasten en baten 2026-2029 Lasten Nr.

2026

2027

Baten 2028

2029

2026

2027

2028

2029

0.3

272.205

284.392

294.810

306.124

340.877

340.877

340.877

340.877

2.1

5.155.405

5.292.522

5.421.709

5.548.744

285.416

292.551

300.158

307.663

128.787

129.023

129.795

130.556

2.2 2.5

6.934

7.107

7.292

7.474

3.4

644.099

655.600

650.079

670.271

4.2

1.151.502

987.467

997.244

1.009.179

52.536

53.849

55.249

56.630

5.2

2.550.741

2.619.090

2.686.595

2.752.425

833.035

852.380

873.009

893.363

5.4

26.511

27.114

27.756

28.391

7.035

7.211

7.398

7.583

5.5

292.317

270.442

278.320

286.405

10.800

10.800

10.800

10.800

5.7

2.704.765

2.793.222

2.876.831

2.963.980

19.224

19.654

20.112

20.564

6.1

754.923

818.617

790.238

803.262

409.230

416.363

423.965

431.465

7.5

42.378

44.044

45.717

47.376

44.065

45.167

46.341

47.500

8.1

2.096.647

2.132.344

2.182.342

2.238.245

1.291.291

1.178.058

1.182.086

1.186.486

8.2

9.591.505

9.635.426

9.670.872

9.710.445

10.387.221

9.444.928

9.480.374

9.519.947

8.3

1.989.589

2.038.903

2.103.845

2.177.225

1.391.425

1.417.633

1.446.055

1.473.995

776.125

578.635

460.727

451.291

27.606.290

28.033.650

28.549.546

15.977.067

14.787.129

14.776.946

14.878.720

0.10

987.751

Totaal

28.267.272

Brondocumenten -

Mobiliteitsvisie 2040 (18 april 2024) Beleidsplan Openbare Verlichting 2022-2025 (januari 2022) Beleidsplan Civiele Kunstwerken 2023-2031 (juli 2022) Kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2023 (CROW) Beleidsnotitie adaptief wegbeheer (juli 2018)

-

Notitie beleidsuitgangspunten Sociaal Culturele Centra (23 mei 2024) Nota Maatschappelijk Vastgoed 2016 (oktober 2016) Subsidieverordening gemeentelijke monumenten Bernheze 2023 (20 april 2023) Erfgoedvisie “Ode aan het boeren leven” (mei 2020) Gebiedsvisie Hooge Vorssel (18 oktober 2023) Bezoekersstromenonderzoek Natuurgebied de Maashorst (25 februari 2025) Archeologiebeleid 2011 (incl. archeologiekaart) (februari 2011) Woonvisie 2022-2026 (16 december 2021) Nota grondbeleid 2024-2027 (25 januari 2024) Beleidsplan huisvesting internationale werknemers (10 december 2020) Nadere uitwerking Beleidsplan huisvesting internationale werknemers (4 juli 2024) Doelgroepenverordening gemeente Bernheze 2023 (14 december 2023) Groenstructuurplan 2023 (14 december 2023) Bomenbeleidsplan 2017-2027 (maart 2017) Bomenbeleidsplan 2017-2027 (maart 2017; gewijzigd 23 december 2021)

- Landschapsontwikkelingsplan 2012 en actualisatie LOP (augustus 2011 c.q. maart 2020)

pagina 23

- Omgevingsvisie, Bernheze 2040 en bijbehorende omgevingseffectrapportage (7 maart 2024)

pagina 24

Programma 2: Gezonde zorgzame gemeente In een gezonde en zorgzame gemeente kan iedereen meedoen en dragen inwoners zorg voor elkaar. Dit vraagt om een zorgzame en sociale gemeenschap en om veerkrachtige en weerbare inwoners. We bouwen samen aan een sociaal sterke gemeenschap, waarin verenigingen en inwonersinitiatieven een belangrijke rol spelen. Bernheze is een fijne plek om te wonen en te leven. Een aantal ontwikkelingen hebben de komende jaren meer invloed op dat goed wonen en leven. Zo groeit de vraag naar hulp en ondersteuning, onder andere door vergrijzing en nieuwe taken van de gemeente, zoals de opvang en begeleiding van mensen die tijdelijk hulp nodig hebben. Dit speelt bij zowel jongeren als ouderen. Daarom zetten we in op positieve gezondheid en het versterken van de veerkracht van onze inwoners. Met het Breed Maatschappelijk Beleid richten we ons op: - het versterken van de sociale basis in de kernen. - het vergroten van de veerkracht van inwoners. - het bevorderen van een gezonde leefomgeving. -

het stimuleren van samenwerking tussen inwoners, verenigingen en maatschappelijke partners.

Iedereen moet eenvoudig de weg kunnen vinden naar hulp en ondersteuning. In 2028 zijn gemeenten verplicht een stevig lokaal team(s) te hebben. Dat betekent dat de toegang tot hulp en ondersteuning laagdrempelig toegankelijk is, er integraal wordt samengewerkt en er lokale teams zijn die zelf hulp bieden, dicht bij de inwoners. We werken aan een verbetering van de toegang en een lokaal team (teams). We zien het belang en de kansen voortkomend uit het gedachtegoed van positieve gezondheid. Positieve gezondheid richt zich op het versterken van de veerkracht van inwoners en het vergroten van hun kwaliteit van leven. Met ons Breed Maatschappelijk Beleid sluiten we hierop aan. Net zoals de verschillende landelijke programma’s en akkoorden, zoals het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze programma’s leggen meer verantwoordelijkheid bij gemeenten voor een samenhangende aanpak van zorg en preventie.

Wat willen we bereiken? -

Iedereen kan meedoen in onze gemeenschap;

-

Een vitaal verenigingsleven wat de cohesie in onze gemeenschap ondersteunt; Toegankelijke ondersteuning indien nodig via collectieve en individuele voorzieningen; Gezonde inwoners (in de breedste zin van het woord), we zetten hier preventief op in vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid; o Iedere inwoner kan sporten of bewegen;

pagina 25

-

o We stimuleren deelname aan cultuur en cultuureducatie met name van onze jeugd; o Inwoners zijn geïnformeerd over een gezonde manier van leven; Uitgebreide mogelijkheden voor de ondersteuning van mantelzorgers; Een goede toegang tot onderwijs voor onze kinderen; Een integrale benadering en samenwerking met (maatschappelijke) partners waarbij onze inwoners centraal staan.

Wat gaan we daarvoor doen en wat mag het kosten? Participatie via werk en inkomen De wijziging van de Participatiewet (Participatiewet in Balans) gaat gefaseerd in vanaf 1 januari 2026. De herziening van de Wet is bedoeld om meer aandacht te geven aan de menselijke kant en om de bestaanszekerheid voor iedereen te vergroten. De kosten voor de gemeente zijn nog niet precies bekend. Sommige maatregelen uit het wetsvoorstel zullen waarschijnlijk leiden tot hogere budgetten voor de dienstverlening, zoals het BUIG-budget en het re-integratiebudget. Het ministerie zal in een apart onderzoek bekijken wat de impact van het wetsvoorstel op deze budgetten zal zijn.

Onderdeel werk – wat gaan we doen? Met het wetsvoorstel ‘Van school naar duurzaam werk’ wil de overheid de kansengelijkheid voor jongeren vergroten. Dit doen ze door jongeren die moeite hebben om werk te vinden, te helpen bij de overgang van school naar werk en bij het behouden van werk als ze dreigen werkloos te worden. Naast de onderwijsinstellingen en de Doorstroompunten krijgen ook gemeenten hierbij een taak, wat kan zorgen voor extra inzet en kosten. Het wetsvoorstel gaat waarschijnlijk in op 1 januari 2026. Gemeenten krijgen extra geld voor deze nieuwe taken. Deze rijksmiddelen worden toegevoegd aan het gemeentefonds. De rijksoverheid werkt nu uit hoe deze maatregel wordt uitgevoerd. Ons sociaal ontwikkelbedrijf IBN begeleidt mensen die geen kansen hebben bij gewone werkgevers naar beschut werk. De overheid vraagt nu om extra inzet van de sociaal ontwikkelbedrijven om daarnaast ook meer mensen te begeleiden naar werk bij gewone werkgevers. Binnen ons partnership gemeenten-IBN wordt dit jaar nagedacht hoe we hier succesvol en toekomstbestendig invulling aan kunnen geven. Dit zal resulteren in een nieuwe toekomstvisie voor het partnership vanaf 2026. Om deze veranderingen mogelijk te maken, komt er geld van de overheid.

Beleidsplan Schuldhulp In 2025 wordt het beleidsplan Schuldhulpverlening vernieuwd. Dit plan moet elke drie jaar vernieuwd worden volgens de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (WGS). We willen meer focussen op preventie door de aanpak vroegsignalering verder vorm te geven. Door het Rijk is echter nog geen structurele financiering toegezegd voor deze wettelijke taak.

pagina 26

Wet handhaving sociale zekerheid Op 1 juli 2026 gaat de Wet handhaving sociale zekerheid in. Dit betekent dat ons handhavingsbeleid moet worden aangepast. Inwoners krijgen het recht om een foutje te maken. De nieuwe wet leidt er mogelijk toe dat we minder inkomsten uit terugvordering ontvangen. Het is niet in te schatten wat de exacte financiële gevolgen zijn.

Wet proactieve dienstverlening De Wet Proactieve dienstverlening zorgt ervoor dat we als gemeente inwoners pro actief kunnen wijzen op regelingen waar zij recht op hebben, maar geen gebruik van maken. Het is nog niet duidelijk wanneer deze wet ingaat. Mede door deze wet vernieuwen we onze beleidsregels bijzondere bijstand. De verwachting is dat hierdoor meer inwoners gebruik maken van gemeentelijke regelingen. We blijven dit monitoren in de planning & controlcyclus. Mocht een bijstelling van het budget nodig zijn dan zullen we dit verwerken in de tussentijdse rapportages.

Inclusieagenda In 2025 is de inclusieagenda vastgesteld door de gemeenteraad. Hierin staat welke maatregelen we nemen zodat iedereen zich thuis voelt en mee kan doen. Sommige maatregelen in de agenda hebben financiële consequenties. Voor individuele projecten wordt incidenteel budget aangevraagd. Er zijn inmiddels verschillende projecten gestart zoals het toegankelijker maken van onze winkels via de MKB toegankelijke route en het vernieuwen van onze website met teksten in makkelijkere taal en een voorleesfunctie.

Herijken van het beleid voor onderwijs en kinderopvang Het huidige onderwijskansenbeleid loopt af en moet worden herijkt. Het beleid is geëvalueerd. Uit de evaluatie blijkt dat de onderwijskansen verbeterd kunnen worden door aanpassing van het aanbod van Voorschoolse Educatie, extra ondersteuning voor nieuwkomers, en een gezamenlijke aanpak voor taal en lezen. Ook blijft ondersteuning van leerlingen met hulpvragen op scholen belangrijk, net als een evenwichtige spreiding van leerlingen. De aandachtspunten worden verwerkt in het nieuwe beleid. De uitvoering kan binnen het bestaande budget gefinancierd worden.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Herijken van het beleid voor onderwijs en kinderopvang (uit bestaande budgetten)

Nieuw

2026 e.v.

BN

Structureel

pagina 27

Brugfunctionaris op de scholen Binnen de regionale samenwerking jeugdhulp (RIOZ) is afgesproken dat elke gemeente de toegang tot jeugdhulp verbindt aan scholen. Zo kunnen hulpvragen sneller worden gesignaleerd en opgepakt, wat het beroep op specialistische hulp vermindert en inclusiever onderwijs bevordert. In Bernheze zijn met de middelen Nationale Programma Onderwijs (NPO-middelen) een familiecontactpersoon (0,8 fte) en jeugdprofessionals van ONS Welzijn (1 fte) op de scholen ingezet. We verwachten dat vanaf 2026 1 fte functionaris voldoende is voor het bieden van lichte ondersteuning en waar nodig doorverwijzing naar de toegang (zgn. brugfunctionaris). De kosten hiervan worden geschat op € 120.000,- per jaar. Een deel van de kosten kan binnen bestaande budgetten worden opgevangen. Omdat de NPO-regeling is gestopt in augustus 2025 en landelijke subsidies voor continuering van de inzet ontbreken, is deels extra financiering nodig.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Brugfunctionaris op de scholen – aanvullend budget

Nieuw

2026

Bedrag (in €) 32.000

Incidenteel/ Structureel/ Investering Structureel

Vrijwilligersbeleid en Bernhezer compliment Bij de vaststelling van de Kadernota 2026-2029 nam u een motie aan voor nieuw vrijwilligersbeleid, gericht op werving, behoud, waardering en ondersteuning. Dit beleid wordt eind 2025 opgeleverd, in samenwerking met vrijwilligers(organisaties). Dit beleid heeft als aandachtspunten het werven, behouden, waarderen en ondersteunen van vrijwilligers. Onderdeel hiervan is het Bernhezer Compliment (1 voor jeugd en 1 voor volwassenen): een blijk van waardering van de raad voor bijzondere inzet. Op 22 mei 2025 bent u via een notitie geïnformeerd over de uitvoering. De eerste uitreiking vindt plaats rond 7 december, de nationale dag van de vrijwilliger. Voor de uitvoering is extra inzet nodig van het team Communicatie/Kabinetszaken. Dit vraagt om een kleine uitbreiding van de formatie.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Aanpak vrijwilligers inclusief Bernhezer Compliment

Nieuw

2026

4.000

Structureel

Uitbreiding formatie communicatie/kabinetszaken (0,07 fte)

Nieuw

2026

6.030

Structureel

pagina 28

Huisvesting en opvang asielzoekers en ontheemden In het kader van de Spreidingswet dient de gemeente Bernheze vanaf 1 juli 2025 201 asielzoekers op te vangen voor een periode 5 + 5 jaar. Deze opvang is in 2025 niet gerealiseerd. De gemeenteraad in Bernheze heeft in 2024 besloten dat we voor een periode van 5 + 5 jaar maximaal 250 asielzoekers opvangen. We hebben het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers gevraagd het initiatief te nemen om een asielzoekerscentrum te realiseren en voor deze periode ook het AZC te organiseren. In het najaar van 2025 is de locatiekeuze onderwerp van gesprek in de gemeenteraad. De ervaring van het COA is dat ná de vaststelling van de voorkeurslocatie er 2-3 jaar voor nodig is om een AZC in gebruik te nemen. De kosten voor een AZC worden gecompenseerd/vergoed door het COA. In een nog op te stellen bestuursovereenkomst staan afspraken waar de gemeente voor aan de lat staat; veelal vallen de kosten hiervoor binnen het Faciliteitenbesluit dat het COA hanteert. Elk half jaar geeft de provincie een taakstelling af aan gemeenten hoeveel vergunninghouders de gemeente moet opnemen. De gemeente is verplicht een toegewezen vergunninghouder een woonruimte aan te bieden. Aangezien de gemeente geen huizen heeft, is deze taakstelling verwerkt in de werkafspraken met de woningcorporaties. Deze werkafspraken worden gemonitord.

In augustus 2025 wonen er vier alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV’ers) in onze gemeente. Er is geen taakstelling voor AMV’ers. De taakstelling voor ontheemden uit Oekraïne is 210. Op dit moment heeft de Bernheze twee panden in eigendom waar in totaal 152 ontheemden verblijven. Voor de organisatie daarvan worden deskundigen ingehuurd. Er loopt een onderzoek naar nieuwe locaties voor ontheemden. Bernheze ontvangt een normbedrag per dag van € 44,- (prijspeil per 1 januari 2025) per gerealiseerde opvangplek; deze dagvergoeding is gegarandeerd tot 4 maart 2027. In het najaar van 2025 wordt onderzocht of het normbedrag moet worden aangepast. De door de gemeente gemaakte kosten voor het leefgeld worden volledig vergoed. De opvang van ontheemden is acuut ontstaan met het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. Onze organisatie is ook ingericht vanuit deze crisissituatie en vooral gericht op huisvesting. De afgelopen periode bleek dat het welzijn en het sociaal maatschappelijke effect van de opvang onderbelicht is. Daarnaast ziet het er naar uit dat vluchtelingen zullen blijven komen en daarmee een structurele taak wordt. Daarom gaan we in 2026 onderzoeken hoe we de huisvesting en opvang beter kunnen borgen in onze organisatie.

Uitbreiding capaciteit Vluchtelingenwerk In 2025 verhoogden we de subsidie voor Vluchtelingenwerk om extra uren voor de teamleider mogelijk te maken. Vanaf 2026 willen we dit structureel maken, gezien de blijvend hoge taakstelling. Door woningtekort blijven veel statushouders langer in opvanglocaties. Dit vraagt om

pagina 29

langdurigere begeleiding en leidt tot meer juridische hulpvragen. Ook zorgen wisselend overheidsbeleid en onzekerheid voor extra druk op Vluchtelingenwerk.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Uitbreiding capaciteit Vluchtelingenwerk

MJB

2027

Bedrag (in €) 50.000

Incidenteel/ Structureel/ Investering Structureel

Reparatie nul-index Ons Welzijn Bij het vaststellen van de programmabegroting 2024 is er voor 2024 een 0% indexering toegepast voor professionele organisaties met een budgetsubsidie. Omdat uw raad aangaf dat deze bezuinigingstaakstelling niet ten koste mocht gaan van de dienstverlening, pasten we vervolgens maatwerk toe. Voor de Bibliotheek, Muzelinck en ONS Welzijn hebben we daarom vanaf 2024 alsnog de bovenmatige index gecompenseerd. Dit betekent dat van de gehanteerde index door deze partijen de eerste 6,2% (indexatie gemeentelijke begroting) niet is gecompenseerd. Van de dan resterende index is maximaal 5% gecompenseerd. Voor ONS Welzijn compenseerden we de 0-index met dekking uit de Specifieke uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (SPUK GALA). Nu blijkt dat SPUK GALA onvoldoende structurele dekking biedt voor de taken die onder GALA vallen zoals Valpreventie en Kansrijke Start. Met deze reparatie van de nul-index via de begrotingsruimte kunnen we onze opgaven op basis van Gezond en Actief Leven Akkoord blijven uitvoeren.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Reparatie nul-index ONS Welzijn

Nieuw Nieuw

2026 2027

Bedrag (in €) 60.000 88.000

Incidenteel/ Structureel/ Investering Structureel Structureel

Uitvoering Breed Maatschappelijk beleid (BMB) In december 2023 stelde de raad het Breed Maatschappelijk Beleid (BMB) vast: een integraal plan voor 2023-2028 gericht op het versterken van de veerkracht in onze kernen. Inwoners worden actief betrokken bij het verbeteren van hun sociale omgeving, met aandacht voor preventie en positieve Gezondheid. Onder het motto ‘we doen het samen’ werken we met inwoners en partners aan uitvoeringsprogramma’s. Met een werkbudget kunnen we participatie, creatieve werkvormen en kleinschalige activiteiten organiseren/faciliteren die de gemeenschapszin versterken. Zo ontstaat een vliegwieleffect: een groeiende beweging van betrokkenheid en samenwerking.

pagina 30

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Uitvoering BMB werkbudget

MJB MJB

2026 2027

10.000 10.000

Incidenteel Incidenteel

Uit reserve Transities

MJB MJB

2026 2027

-10.000 -10.000

Incidenteel Incidenteel

Beleidsnota Kunst en cultuur De huidige beleidsnota, Kunst & Cultuur: ‘Prikkelende Cultuur en Kunst in Bernheze’, uit 2006, vraagt om een update. Al langere tijd leeft de wens om de beleidsnota Kunst & Cultuur te herzien en in lijn te brengen met het Integraal Meerjarenbeleidsplan Sociaal domein 2023-2028 (Breed Maatschappelijk Beleid). Hiermee wordt in de toekomst Kunst & Cultuur meer ingezet als middel binnen het sociaal domein en daarmee dragen we bij aan de positieve gezondheid van onze inwoners. Het jaar 2025 wordt gebruikt om deze nota, onder begeleiding van Kunstloc Brabant en in samenspraak met inwoners en betrokken partijen, opnieuw vorm te geven. De uitdrukkelijke opdracht is om structureel budgetneutraal te werken in de uitvoering. Waar nieuwe middelen nodig zijn wordt er gekeken naar waar oude middelen binnen het Kunst & Cultuur domein omgebogen kunnen worden of waar incidenteel een impuls gegeven kan worden binnen de kaders van de reserve Transities. Begin 2026 wordt de nota ter besluitvorming voorgelegd aan de raad.

Incidentele subsidie Lokale omroep DTV als gevolg van uitstel Stelselwijziging De invoering van het nieuwe omroepstelsel is opnieuw uitgesteld van 1 januari 2027 naar 1 januari 2028. Lokale omroepen gaan dan over naar streekomroepen en worden niet langer (volledig) via gemeenten gefinancierd. In afwachting hiervan hebben we de omroep in de periode 2023-2025 jaarlijks een eenmalige subsidie van € 25.000,- toegekend naast de reguliere subsidie. Nu het stelsel opnieuw is vertraagd en er geen extra rijksbijdrage komt, overleggen we met DTV Maasland en gemeente Oss over mogelijke verlenging van deze extra subsidie in 2026. We dienen rekening te houden met opnieuw eenmalig € 25.000,- om de huidige professionaliteit te behouden.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Incidentele subsidie a.g.v. uitstel stelselwijziging Lokale omroep DTV

Nieuw

2026

25.000

Incidenteel

Uit reserve nog nader te bestemmen

Nieuw

2026

-25.000

Incidenteel

pagina 31

Integrale samenwerking Gemeente Bernheze werkt aan een verbetering van onze laagdrempelige en toekomstbestendige toegang tot ondersteuning van onze inwoners via de Wegwijzer. Dit is nodig om uiterlijk in 2028 te voldoen aan landelijke eisen: sterke lokale teams en een laagdrempelige toegang voor inwoners. In de eerste helft 2025 is een onderzoek uitgevoerd naar de werking en toekomstbestendigheid van toegang Wegwijzer en de integrale samenwerking. Inmiddels ligt er een adviesrapport met aanbevelingen. De uitkomsten hiervan vragen om nadere keuzes, duidelijk is dat aanpassingen nodig zijn. Deze herijking zal (financiële) gevolgen hebben voor onder andere de inrichting van de toegang, de benodigde formatie en verdere doorontwikkeling van de samenwerking binnen het sociaal domein. In Q3 en Q4 vertalen we de aanbevelingen naar een implementatieplan met daarin keuzes die nodig zijn ter verbetering van de toegang en inrichting van de lokale teams. Onderdeel van het implementatieplan zijn ook de financiële consequenties van de te maken keuzes. Naast het onderzoek zien we de druk op het sociaal domein bij de samenwerkingspartners (Wmo, ONS welzijn en Meierijstad) binnen Wegwijzer toenemen. Dit is te zien in de toename van het aantal aanvragen en vooral ook in de complexiteit van de casuïstiek waar we mee te maken krijgen. Dit vraagt een structurele uitbreiding van het team Wmo.

Om vroeg en laagdrempelig vragen van inwoners op te kunnen pakken, voordat het tot een ondersteuningsvraag komt, breiden we de ondersteuning van het Centrum voor Jeugd en Gezin uit. In 2025 en 2026 plussen we de capaciteit van het Centrum voor Jeugd en Gezin op.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Uitbreiding team Wmo-consulenten (1 fte) (vanwege toename aantal en complexiteit van ondersteuningsvragen en om wachttijden te voorkomen)