Programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen houdt rekening met door de gemeente verstrekte leningen en kapitaalverstrekkingen. Dit zorgt voor een lager kengetal dan de reguliere netto schuldquote. Gemeente Bernheze heeft namelijk enkele leningen verstrekt aan deelnemingen, verbonden partijen en woningcorporaties. Ook hierbij geldt dus dat het kengetal van Gemeente Bernheze eveneens niet als risicovol kan worden beschouwd.

pagina 96

Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de provincie of gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Het eigen vermogen wordt hierbij als percentage van het balanstotaal genomen. Onder het eigen vermogen valt bij gemeente Bernheze de algemene reserves en de bestemmingsreserves. In 2022 is de boekwaarde van bedrijventerrein Heesch West overgenomen door de Gemeenschappelijke regeling, waardoor de materiële vaste activa afnemen. Daartegenover zijn de vaste schulden in 2022 lager geworden, omdat de bijbehorende lening voor financiering van Heesch West is terugbetaald. Hierdoor neemt het balanstotaal fors af. Hierdoor ontstaat een gunstiger ratio. Het eigen vermogen van onze gemeente bedraagt in het begrotingsjaar 50 miljoen. Dit loopt in verdere jaren terug door het aanwenden van investeringen en het vormen van bestemmingsreserves voor toekomstige afschrijvingen. De solvabiliteitsratio van de gemeente Bernheze is 54% met een voorziene daling naar 42%. De norm van de VNG is dat deze ten minste 20% moet bedragen. We blijven daarmee ruimschoots boven en concluderen dat we een solide betalingspositie hebben.

Grondexploitatie Het kengetal grondexploitaties geeft de boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie (BIE’s) op balansdatum weer ten opzichte van de totale baten exclusief mutaties reserves. Een hoge waarde van de grondexploitaties ten opzichte van de totale baten zorgt voor een hoog risicoprofiel. De boekwaarde van de grondexploitaties moet namelijk nog worden terugverdiend via grondverkopen. De VNG beschouwt een grondexploitatie van 10% of meer als kwetsbaar. We voorzien dat voor het uitvoeren van het woningbouwprogramma de investeringen zullen gaan toenemen. Wanneer deze nieuwe exploitaties worden vastgesteld en actief worden zal de boekwaarde vanzelfsprekend ook gaan stijgen en het kengetal toe gaan nemen. Maar op basis van de huidige uitgangspunten is sprake van een kengetal dat beneden de gestelde van grens van 10% blijft. Het kengetal van 7% geeft daarom geen aanleiding voor een verdere toelichting.

Structurele exploitatieruimte De structurele baten en lasten geven een inzicht in de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen.

pagina 97

Voor 2024 is de begroting sluitend. Het kengetal voor dat jaar wordt voor een klein gedeelte beïnvloed door de structurele mutaties van de reserves. Voor volgende jaren zijn de kengetallen negatief en weerspiegelen de geprognotiseerde tekorten over de jaren 2025 tot en met 2027.

Belastingcapaciteit Voor dit kengetal worden de woonlasten van een gemiddeld huishouden binnen gemeente Bernheze vergeleken met het landelijk gemiddelde van het jaar voorafgaande aan het begrotingsjaar. Als dit percentage laag ligt, betekent het dat de gemeente meer inkomsten uit belastingen zou kunnen verwerven. Of dit wel of niet gebeurd is een beleidskeuze. Een lagere waarde zorgt voor meer wendbaarheid bij de begroting. De gemiddelde woonlasten van 2023 zijn volgens Coelo € 944,- (2022: € 904,-). Dit is een stijging van 4,8%. De woonlasten van gemeente Bernheze blijven hier tegen afgezet onder. De percentages voor respectievelijk 2024 tot en met 2027 zijn 84%, 90%, 93% en 97%. De stijging van deze cijfers worden veroorzaakt door het feit dat de toekomstige stijgende lastendruk wordt gewogen met het gelijkblijvend landelijke gemiddelde van 2023.

pagina 98

C. Kapitaalgoederen Kapitaalgoederen vormen een groot onderdeel van de gemeentelijke voorzieningen voor onze inwoners. Onder kapitaalgoederen verstaan wij openbare ruimte, riolering en gemeentelijke gebouwen. Het aanschaffen en onderhouden van kapitaalgoederen legt een groot beslag op de gemeentelijke financiën. In de financiële verordening is vastgelegd dat het college de raad tenminste eens in de vijf jaar voor de kapitaalgoederen wegen, bruggen, kunstwerken, openbare verlichting, riolering en gemeentelijk gebouwen een onderhoudsplan aanbiedt. Een onderhoudsplan geeft het kader weer voor het beoogde onderhoudsniveau, de planning van het onderhoud en de kosten van het onderhoud. De raad stelt het plan vast. Het beleid van de gemeente Bernheze voor het onderhoud van kapitaalgoederen staat in de onderstaande beleidsnota’s. Kapitaalgoed

Beleidsnota

Jaartal van vaststelling

Geplande herziening

Openbare ruimte

Wegbeheer

2018

2023

Bruggen

2022

2026

Groenstructuurplan

2021

2026

Bossen (plan niet verplicht o.b.v. BBV; geen voorziening getroffen)

2013

2023

Bomenbeleidsplan

2017

2022

Openbare verlichting

Beleidsplan openbare verlichting

2021

2025

Riolering

Gemeentelijk Rioleringsplan 2020-2023

2020

2023

Buitensportvelden

Onderhoudsplan buitensportvelden

2018

2023

Technische voorzieningen sportparken

2018

2023

Gemeentelijke gebouwen Meerjarenonderhoudsprogramma gemeentelijke gebouwen inclusief molens

2023

2028

Kunst

2019

2024

Groen

Onderhoudsplan kunstwerken in de openbare ruimte

De onderhoudslasten voortvloeiende uit bovenstaande beleidsnota’s worden in de begroting verwerkt via jaarlijkse dotaties aan de betreffende onderhoudsvoorzieningen. De dotaties aan de onderhoudsvoorzieningen zijn in overeenstemming met de door de raad vastgestelde kwaliteitsniveaus.

Kaders en beleid Belang van goed beheer en onderhoud van kapitaalgoederen De gemeente Bernheze heeft in de openbare ruimte op haar grondgebied veel infrastructurele kapitaalgoederen in de vorm van wegen, gebouwen, constructies, openbare verlichting, verkeersregelinstallaties, speelvoorzieningen, riolering, water en groen.

pagina 99

Het beheer hiervan is van groot belang voor de publieke functie van de gemeente op gebieden als milieu, onderwijs, verkeer, leefbaarheid, recreatie en vervoer. Deze elementen zijn van directe invloed op de burgertevredenheid vanwege de invloed op het woon-, leef- en werkklimaat van bewoners en bezoekers. Daarnaast is het belang van goed beheer en onderhoud van kapitaalgoederen groot, omdat dit een aanzienlijk financieel beslag op onze begroting legt.

Strategische onderhoudsvisie De onderhoudsvisie vormt de leidraad van de onderhoudsaanpak voor de lange termijn. De kapitaalgoederen in de gemeente moeten schoon, heel en veilig zijn. Als we achterstallig onderhoud of een terugloop in kwaliteit constateren, dan nemen wij maatregelen om deze achterstand zoveel mogelijk in te halen. Bij het onderhoud staat de beleving van de inwoners en gebruikers van de gemeente centraal. De ontvangen signalen uit de gemeente zijn belangrijk. We streven naar duurzaam onderhoud, waarbij we zoveel mogelijk kiezen voor een integrale aanpak. We maken daarbij wel de afweging tussen enerzijds de wensen en behoeften van inwoners en anderzijds de eisen van doelmatig, bestendig en duurzaam onderhoud. Daar waar mogelijk kiezen we voor het ontlasten van het milieu en streven we naar levensduur verlengend beheer. Het bezit van kapitaalgoederen is geen ambitie op zich, maar staat altijd ten dienst van het doel dat we met het kapitaalgoed willen bereiken.

Toelichting per kapitaalgoed Wegen Bij het opstellen van het beleidsplan wegbeheer gaan wij uit van adaptief beheer waarbij een meer doeltreffende vorm van wegbeheer kan worden uitgevoerd. Het planmatig groot onderhoud voeren wij uit als afgeleide van de weginspectie, gesprekken met gebruikers (in het kader van Adaptief wegbeheer), wegreconstructies, ruimtelijke ontwikkelingen, ons verkeers- en mobiliteitsplan en op basis van constateringen door onze opzichters. Hiermee voorzien we een onderhoudsniveau waarmee de wegen veilig begaanbaar zijn en sluit het aan op ons huidige beheerplan wegen. Afgelopen jaar hebben we alle werkzaamheden aan onze wegen uitgevoerd zoals opgenomen in het “Beheer en onderhoudsplan wegen 2021”. De vertaling van de reconstructie projecten (knelpunten vanuit het beheerplan wegen) vindt plaats via de kadernota. Als gevolg van o.a. de realisatie van diverse bouwplannen is het areaal wegen in 2022 met 27.190 m2 toegenomen. Voor 2023 staat de actualisatie van het “Verkeers- en mobiliteitsplan” gepland. Deze is doorgeschoven naar 2024. Wij willen de evaluatie “Adaptief wegbeheer” hieraan koppelen om beheer en visie in de toekomst (nog) beter op elkaar af te stemmen.

pagina 100