Onderzoeksrapportage MijnBurgemeester Bernheze.pdf

De gemeente Bernheze is op zoek naar een nieuwe burgemeester. Als onderdeel van deze zoektocht heeft de gemeente haar inwoners gevraagd naar wat voor persoon de gemeente op zoek moet. Wat zijn volgens de inwoners belangrijke eigenschappen voor de nieuwe burgemeester? En aan wat voor persoon denken zij wanneer zij de nieuwe burgemeester voor zich zien?

Datum: 25-4-2023 Aantal deelnemers: 271 In opdracht van : gemeente Bernheze

Pagina 2 | Citisens

De gemeente Bernheze is op zoek naar een nieuwe burgemeester. Om inzicht te krijgen in wat voor iemand de inwoners graag zien als toekomstige burgemeester heeft Citisens de MijnBurgemeester-tool ontwikkeld. Via een online vragenlijst hebben de inwoners van Bernheze hun mening gegeven aan de hand van tien stellingen. Daarnaast typeerden zij de gemeente aan de hand van zeven kenmerken en kregen zij twee open vragen voorgelegd: "Als u de burgemeester van Bernheze één plek in de gemeente zou kunnen laten zien, welke plek zou dit dan zijn en waarom?" en "Als ik denk aan de nieuwe burgemeester van Bernheze, dan zie ik iemand die…" De resultaten van de inwonersconsultatie en bij wat voor type burgemeester de voorkeur van de inwoners van Bernheze ligt, leest u in deze rapportage.

Inwoners verschillen van mening over wat iemand voor hen de ideale burgemeester maakt. Om deze verschillende ideeën te vatten ontwikkelde Citisens de MijnBurgemeester-tool, waarin onderscheid wordt gemaakt tussen vier verschillende typen burgemeesters. Deze typering werd opgesteld aan de hand van een combinatie van literatuurstudie en datagedreven onderzoek. Op basis van wetenschappelijke publicaties over leiderschapsstijlen werden vier dimensies geïdentificeerd: leiderschapsoriëntatie, omgang met macht, taakoriëntatie en communicatiestijl. Vervolgens zette Citisens in 2022 een onderzoek uit onder het Citisens panel waarbij invullers werden gevraagd wat iemand voor hen een ideale burgemeester maakt. Aan de hand van de resultaten van dit onderzoek werd voor elk van de vier dimensies in kaart gebracht wat de stijlvoorkeuren van de respondenten waren en hoe deze van elkaar verschilden. Dit werd gebruikt als input voor het opstellen van een stellingenset voor elk van de vier dimensies. Door middel van een clusteranalyse zijn vervolgens vier typen burgemeesters opgesteld: 1. Efficiënte Probleemoplosser: resultaat gedreven, op zoek naar oplossingen. 2. Trouwe Beschermer: blik vooral gericht op het heden, behoudend. 3. Enthousiaste Aanvoerder: zoekt de grenzen op, niet bang voor verandering. 4. Kritische Coach: gefocust op samenwerking, aandacht voor een goed proces.

Pagina 3 | Citisens

Aan de hand van de MijnBurgemeester-tool kregen de invullers uit Bernheze te zien welk type burgemeester het best past bij de antwoorden die zij gaven. Naast een weergave van de resultaten per stelling, leest u in deze rapportage ook op welk type burgemeester de inwoners van Bernheze het vaakst uitkwamen. De beschrijvingen die de invullers te zien kregen voor elk van de vier verschillende typen vindt u in bijlage 1.

De vragenlijst was te bereiken via de link www.mijnburgemeesterbernheze.nl en toegankelijk via computer, tablet en smartphone. Daarnaast konden invullers gebruik maken van een 0800-nummer om telefonisch de vragenlijst in te vullen. Om zoveel mogelijk inwoners uit te nodigen tot deelname, is het onderzoek onder de aandacht gebracht via een online campagne op Facebook, Instagram en de kanalen van DPG Media (zoals AD.nl en NU.nl).

Uiteindelijk hebben de antwoorden van 271 inwoners die de MijnBurgemeester-tool invulden geleid tot de inzichten die u leest in deze rapportage. Door middel van verschillende verificatiemethoden zijn dubbele invullers en deelnemers van buiten de gemeente uit de resultaten gefilterd. Een toelichting op de analyse leest u in de onderzoeksverantwoording.

Pagina 4 | Citisens

De antwoorden die de invullers gaven op tien stellingen, verdeeld over de vier dimensies, leiden voor iedere invuller tot een voorkeur voor één van de vier typen burgemeesters. Aan het eind van de vragenlijst kregen deelnemers een typering te zien van de burgemeester die het best bij hun mening past. De meeste deelnemers kwamen uit op een Enthousiaste Aanvoerder, zoals blijkt uit onderstaande figuur. Enthousiaste Aanvoerders worden getypeerd door het opzoeken van grenzen. Zij hebben hun blik gericht op de toekomst, schuwen verandering niet, en betrekken anderen graag bij hun plannen. Dit type werd opgevolgd door een Kritische Coach. Kritische Coaches worden getypeerd door hun focus op samenwerking en een goed proces. Zij betrekken graag zo veel mogelijk mensen bij hun plannen en streven naar het behoud van een goede sfeer.

Type burgemeester

%

Efficiënte Probleemoplosser

8%

Trouwe Beschermer

2%

Enthousiaste Aanvoerder

74%

Kritische Coach

16%

Pagina 5 | Citisens

De inwoners van Bernheze zijn het op een aantal punten met elkaar eens als zij denken aan de nieuwe burgemeester voor de gemeente. Zo geven zij de voorkeur aan een burgemeester die niet bang is om gevoelens te laten zien. Het liefst hebben zij een burgemeester met een informele houding, die optreedt als burgervader/-moeder. Tot slot zien zij het liefst een burgemeester die snel actie onderneemt wanneer dit nodig is. Er zijn ook een aantal punten waarop de inwoners elkaar minder kunnen vinden. Zo zijn zij het er niet over eens of de nieuwe burgemeester een enthousiaste vernieuwer of een stabiele factor zou moeten zijn. Ook zijn zij verdeeld over de nodige focus van de nieuwe burgemeester: is dit op de uitdagingen van vandaag, of op die van de toekomst? Er is daarbij en lichte voorkeur voor de uitdagingen van de toekomst. Daarnaast zijn inwoners het er niet over eens of de nieuwe burgemeester bij dreigend gevaar met de inwoners om tafel moet gaan, of hard moet optreden. Hetzelfde geldt voor in gesprek gaan of handhaven bij overlast, al is daarbij een lichte voorkeur voor handhaven. Verder zijn zij het oneens over of de nieuwe burgemeester moet gaan voor een goede sfeer of het beste resultaat. Zij neigen licht naar een goede sfeer. Tot slot zijn inwoners erover verdeeld of de nieuwe burgemeester strikt onpartijdig moet zijn of ergens voor moet staan.

Er is een lichte voorkeur voor strikt onpartijdig.

Invullers van de MijnBurgemeester tool konden uit een lijst van zeven vooraf geselecteerde en geteste kenmerken er twee selecteren die hun gemeente voor hen typeert. Inwoners van Bernheze omschrijven hun gemeente voornamelijk als 'Betrokken' en 'Rust'.

Uit de antwoorden op de open vraag blijkt dat deelnemers zoeken naar een burgemeester die betrokken is bij de gemeente Bernheze en haar inwoners, tussen de mensen staat en de inwoners van de gemeente weet te verbinden. Als zij de nieuwe burgemeester één plek in de gemeente zouden mogen laten zien, zijn er een aantal antwoorden die vaak naar voren komen: de Maashorst, het centrum van Heesch en het Bomenpark.

Pagina 6 | Citisens

Wie zijn de invullers van MijnBurgemeester Bernheze? Het onderstaande figuur geeft een overzicht van de verdeling van de invullers van MijnBurgemeester Bernheze (links) en de inwoners van de gehele gemeente (rechts) over de betrokkenheidsprofielen van Citisens. Citisens categoriseert inwoners in acht onderscheidende groepen. Voor iedere groep is een betrokkenheidsprofiel opgesteld. Hierbij hebben we sociaal-demografische kenmerken uit gerenommeerde bronnen gecombineerd met eigen onderzoeksdata over betrokkenheid van inwoners bij de eigen leefomgeving, hun vertrouwen in instituties, participatiegedrag en communicatievoorkeuren. Een overzicht van de verdeling van de invullers over de acht profielen geeft inzicht in hoeverre verschillende typen inwoners hebben meegedaan aan het onderzoek: welke groepen zijn er bereikt en op wiens mening zijn de resultaten van de inwonersconsultatie gebaseerd? En in hoeverre is dit een afspiegeling van de gemeente als geheel? Gemeente Bernheze kent voornamelijk veel Gehaaste Gezinnen. Ook de profielen Alerte Families en (Re)actieve Emptynesters komen veel voor in de gemeente. Kijkend naar de verdeling van de invullers van MijnBurgemeester valt op dat er over het algemeen een nette vertegenwoordiging is van de profielen binnen de gemeente. Er is één profiel dat oververtegenwoordigd is, namelijk de Gehaaste Gezinnen.

Dit is een profiel dat zeer betrokken is bij de gemeente, maar vaak te druk is om betrokkenheid om te zetten in participatie. Een korte, online vragenlijst die zij in kunnen vullen in hun eigen tijd, zoals MijnBurgemeester, is de uitgelezen manier voor dit profiel om toch mee te denken. Zij zijn daarom vaak sterk vertegenwoordigd in dit type onderzoek. Aan de andere kant is er een ondervertegenwoordiging van het profiel Stille Overlevers. Dit is een moeilijk te bereiken profiel dat druk is met het hoofd boven water houden en daarom vaak geen tijd, ruimte of zelfvertrouwen heeft om te participeren. In bijlage 2 vindt u een toelichting op wat de specifieke betrokkenheidsprofielen inhouden.

Pagina 7 | Citisens

35% 24%

22%22% 16%15%

13%

Ik-gerichte Starters

Gehaaste Gezinnen

(Re)actieve Emptynesters

Idealistische Globalisten

1% 0%

Alerte Families

11% 12% 5%

Stille Overlevers

6% 4%

Bescheiden Grijzen

Eigenzinnige Lokalen

40% 35% 30% 25% 20% 15% 7% 10% 6% 5% 0%

Hieronder vindt u de resultaten van de tien stellingen waarover inwoners van gemeente Bernheze hun mening hebben gegeven. Bij elke stelling kon men aangeven welke eigenschap of welk gedragsvoorbeeld zij belangrijk vinden voor hun nieuwe burgemeester. Deelnemers konden zich positioneren op een zevenpuntsschaal om hun mening weer te geven.

21%

11%

11%

enthousiaste vernieuwer

|

20% 14%

12%

|

|

10%

|

|

stabiele factor

Mijn burgemeester is een: enthousiaste vernieuwer / stabiele factor Enthousiaste

|

|

|

|

|

vernieuwer 11%

Pagina 8 | Citisens

Stabiele factor

11%

21%

12%

20%

14%

10%

Mijn burgemeester richt zich op: uitdagingen van de toekomst / uitdagingen van vandaag Uitdagingen

|

|

|

|

|

Uitdagingen

van de

van

toekomst

vandaag

11%

14%

24%

17%

16%

8%

9%

|

Laat

Mijn burgemeester: blijft professioneel / laat gevoelens zien Blijft

|

|

|

|

professioneel

gevoelens zien

7%

Pagina 9 | Citisens

8%

13%

14%

30%

16%

11%

Mijn burgemeester is vooral: bestuurder / burgervader-/moeder Bestuurder

|

|

|

|

|

Burgervader/moeder

3%

12%

10%

11%

28%

17%

18%

De houding van mijn burgemeester is: zakelijk / informeel Zakelijk

|

|

|

|

|

Informeel

1%

1%

6%

16%

33%

23%

21%

Pagina 10 | Citisens

Mijn burgemeester: praat door tot er draagvlak is / onderneemt snel actie Praat door tot

|

|

|

|

|

er draagvlak is 7%

Onderneemt snel actie

9%

20%

13%

21%

18%

12%

Mijn burgemeester bij dreigend gevaar: met elkaar om tafel / hard optreden Met elkaar om

|

|

|

|

|

Hard optreden

11%

21%

13%

16%

14%

14%

tafel 11%

Pagina 11 | Citisens

Mijn burgemeester bij overlast: gaat in gesprek / handhaaft Gaat in

|

|

|

|

|

Handhaaft

12%

19%

14%

15%

17%

14%

gesprek 9%

Mijn burgemeester gaat voor: een goede sfeer / het beste resultaat Een goede

|

|

|

|

|

sfeer 10%

Pagina 12 | Citisens

Het beste resultaat

15%

17%

21%

19%

8%

9%

Mijn burgemeester: is strikt onpartijdig / staat ergens voor Is strikt

|

|

|

|

|

onpartijdig

Staat ergens voor

15%

Pagina 13 | Citisens

14%

13%

17%

19%

12%

8%

De inwoners van Bernheze werd gevraagd welke woorden zij vinden dat het karakter van hun gemeente het best omschrijven. Zij kregen zeven termen voorgelegd, waar zij er maximaal twee van konden selecteren. De inwoners van Bernheze omschrijven hun gemeente voornamelijk als 'Betrokken'. Ook 'Rust' werd vaak gekozen.

Betrokken

28%

Rust

19%

Divers

12%

Bedrijvig

11%

Trots

9%

Bruisend

7%

Innovatief

4%

Anders, namelijk:

10%

Welke twee woorden omschrijven het karakter van uw gemeente het best? Betrokken

28%

Rust

19%

Divers

12%

Bedrijvig

11%

Trots

9%

Bruisend

7%

Innovatief

4%

Anders, namelijk:

10%

Pagina 14 | Citisens

Inwoners is de volgende open vraag voorgelegd: 'Als u de burgemeester van Bernheze één plek in de gemeente zou kunnen laten zien, welke plek zou dit dan zijn en waarom?'. De antwoorden staan hieronder samengevat rondom enkele veelgenoemde plaatsen. Thema

Korte omschrijving

De Maashorst

Inwoners van Bernheze hechten veel waarde aan de Maashorst: dit stuk natuur bij hen in de buurt vinden ze mooi en belangrijk om te behouden. Zij waarderen de rust en biodiversiteit in het gebied. Quote: "De Maashorst, om te laten zien hoe mooi de natuur is en hoe belangrijk om die te beschermen."

Het centrum van

Het centrum van de kern Heesch wordt door veel inwoners

Heesch

genoemd, omdat zij dit een belangrijke dynamische plek binnen de gemeente vinden en graag zien dat dit verder wordt uitgebreid. Quote: "Het centrum van Heesch. Groots voor een dorp."

Het Bomenpark

Inwoners waarderen het Bomenpark in Heesch. Zij zijn voor meer natuur in de gemeente en willen graag dat dit stukje behouden blijft. Quote: "Bomenpark. Dat is waar we meer van mogen hebben. En een heel mooi stukje Bernheze."

Pagina 15 | Citisens

Inwoners is daarnaast ook de volgende open vraag voorgelegd: 'Als ik denk aan de nieuwe burgemeester van Bernheze, dan zie ik iemand die...'. De antwoorden staan hieronder samengevat rondom enkele veelgenoemde eigenschappen. Thema

Korte omschrijving

… betrokken is

Inwoners van gemeente Bernheze vinden het belangrijk dat de burgemeester betrokken is bij de gemeente, haar inwoners en wat er zich in de gemeente afspeelt. Quote: "Betrokken is bij de bewoners en keuzes maakt in het belang van de leefbaarheid nu, maar ook voor de toekomst."

… tussen de mensen

Een burgemeester die tussen de mensen staat en een

staat

mensenmens is, daar hechten de inwoners van Bernheze veel waarde aan. Zij zien graag een sociale, benaderbare en laagdrempelige burgemeester. Quote: "Mens is tussen de mensen."

… verbindt

Inwoners zien graag een burgemeester die verschillende belangen samen kan brengen en de inwoners van de gemeente kan verbinden. Zij zien daarbij graag iemand die boven de partijen staat. Quote: "Verbindend werkt, boven de partijen staat. Een luisterend oor heeft voor de inwoners. Maar ook daadkrachtig is."

Pagina 16 | Citisens

Dit onderzoek is uitgevoerd van 12 april 2023 tot 25 april 2023. Het onderzoek was via de open link www.mijnburgemeesterbernheze.nl voor alle inwoners van Bernheze in te vullen. Om aandacht te vragen voor het onderzoek en mensen uit te nodigen om mee te doen, is een campagne opgezet met een mix aan online en offline middelen. De campagne bestond uit een digitale campagne va Facebook, Instagram en de kanalen van DPG Media (AD.nl en NU.nl). Daarnaast konden minder digitaal vaardige inwoners een 0800-nummer bellen om de vragenlijst telefonisch in te vullen of konden zij een papieren vragenlijst invullen.

De inwonersconsultatie bestond uit tien stellingen, waarop invullers konden aangeven welke eigenschap of welk gedragsvoorbeeld zij belangrijk vinden voor hun nieuwe burgemeester. Deze stellingenset is ontwikkeld door Citisens, op basis van onderzoek naar leiderschapsstijlen van burgemeesters. In 2022 is door Citisens een onderzoek uitgevoerd onder 1.228 leden van het Citisens panel, waarbij hen is gevraagd wat een burgemeester voor hen de ideale burgemeester maakt. Ook zijn aan de hand van diverse wetenschappelijke publicaties over leiderschapstijlen vier dimensies ontleed die leiderschap karakteriseren: 1) leiderschapsoriëntatie, 2) omgang met macht, 3) taakoriëntatie en 4) communicatiestijl. Op basis van de verzamelde data uit het Citisens panel zijn stellingen toegekend aan elk van deze vier dimensies. Daarnaast werden op basis van dit onderzoek de zeven kenmerken voor de gemeente typering geselecteerd. De zeven kenmerken die inwoners voorgelegd krijgen zijn zowel onderscheidend als representatief bevonden. Door middel van een clusteranalyse zijn er aan de hand van de vier dimensies verschillende typen burgemeesters te onderscheiden. Deze vier typen (Efficiënte Probleemoplosser, Trouwe Beschermer, Enthousiaste Aanvoerder en Kritische Coach) vormen de basis voor de uitkomsten van de MijnBurgemeester-tool.

Het type burgemeester dat het beste past bij de antwoorden die invullers gaven kregen zij aan het eind van de vragenlijst te zien. De beschrijving, zoals deze getoond werd, vindt u in bijlage 1.

Pagina 17 | Citisens

In totaal is de vragenlijst 282 keer ingevuld. Door middel van verschillende verificatiemethoden zijn dubbele invullers uit de resultaten gefilterd en zijn uitkomsten van inwoners buiten gemeente Bernheze uit de analyse gehouden. Onderdelen van het verificatieproces waren onder andere een check op e-mailadres, postcode en invultijd. Dit heeft geleid tot een netto respons van 271 invullers.

Pagina 18 | Citisens

Hieronder ziet u de omschrijvingen van de vier typen burgemeesters die de invullers aan het eind van de vragenlijst te zien kregen. Elke invuller kreeg het type te zien dat het meest overeen kwam met hun antwoorden op de stellingen. Daarnaast hadden zij de mogelijkheid om door te klikken en een omschrijving van alle vier de typen te lezen. Efficiënte Probleemoplosser “Waar een wil is, is een weg!” Probleemoplossers hebben hun blik gericht op het hier en nu, en gaan recht op hun doel af. Vaak zijn dit doelen die door anderen zijn gekozen en vastgesteld. Onderweg gaan zij moeilijkheden niet uit de weg. Sterker nog, probleemoplossers gaan actief aan de slag met het zoeken naar een oplossing. Zoals de naam al doet vermoeden, denkt dit type liever vanuit mogelijkheden dan belemmeringen. Dat komt omdat de probleemoplosser resultaten wil boeken. Ze kiezen voor houding die daar op dat moment bij helpt: formeel of informeel, samen met anderen of alleen. Het is maar net wat er nodig is om samen vooruit te blijven gaan. Trouwe Beschermer “Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg” Wat moet er gebeuren en wanneer? Dit zijn de vragen waar de trouwe beschermer zich mee bezig houdt. Daarbij richt dit type zich op uitdagingen van dit moment. Trouwe beschermers zijn geen fan van verandering, liever beschermen zij dat wat bekend en vertrouwd is. Dat steken zij ook niet onder stoelen of banken.

Onderweg houdt de trouwe beschermer zich zowel bezig met het einddoel als het proces. Problemen zijn er om op te lossen, maar niet door van de gebaande paden af te wijken. Als het nodig is, kan de trouwe beschermer voor een autoritaire houding kiezen. Bij dreigend gevaar ondernemen zij liever snel actie dan dat zij lang praten. En bevoegdheden zijn er om te gebruiken als de situatie daarom vraagt.

Pagina 19 | Citisens

Enthousiaste Aanvoerder “Alleen ga je sneller, samen kom je verder” De blik naar buiten! Dat is wat de enthousiaste aanvoerder typeert. Deze burgemeester richt zich op uitdagingen van de toekomst én heeft daar een visie op. Enthousiaste aanvoerders zijn niet bang voor verandering. Sterker nog, onderweg zoeken zij rustig de grenzen op wanneer dat nodig is. Het liefst duiken zij de inhoud in om hun plannen werkelijkheid te laten worden. Als het nodig is gebruiken enthousiaste aanvoerders hun bevoegdheden om zaken voor elkaar te krijgen. Daarbij gaan ze niet voorbij aan anderen. Met een enigszins informele houding weten zij anderen te betrekken en overtuigen. Samen onderweg naar die stip op de horizon. Kritische Coach “Teamwork makes the dream work” De kritische coach is een echte bruggenbouwer die energie krijgt van contact met anderen en steeds de samenwerking opzoekt. Dit type vindt het belangrijk om anderen zo veel mogelijk te betrekken en ervoor te zorgen dat zíj tot goede ideeën en besluiten kunnen komen. Onderweg heeft de kritische coach veel aandacht voor de omgeving: is iedereen nog aangehaakt? En hoe is de sfeer? Een goed proces is minstens zo belangrijk als een mooi resultaat. Hoewel hun houding eerder formeel dan informeel is, zijn kritische coaches erg sociaal vaardig.

Ze weten goed aan te sluiten bij de leefwereld van hun publiek en houden van duidelijke communicatie.

Pagina 20 | Citisens

Pagina 21 | Citisens

Eigenzinnige Lokalen 13% Nederland

(Re)actieve Emptynesters 10% Nederland

Verdeeld over alle leeftijden. Opleidingsniveau lager dan gemiddeld. Inkomen modaal of onder modaal.

Leeftijd 45 jaar en ouder. Opleidingsniveau middelbaar of hoog. Inkomen hoger dan gemiddeld. (Pre)pensioen.

Bescheiden Grijzen 9% Nederland

Gehaaste Gezinnen 15% Nederland

Leeftijd 65 jaar en ouder. Inkomen iets beneden modaal. Lager of middelbaar opgeleid. Gepensioneerd, wonen alleen of met hun partner.

Leeftijd tussen de 30 en 65. Inkomen modaal of boven modaal. Opleidingsniveau hoger dan gemiddeld. Drukke gezinnen, wonen in dorpen of kleinere steden.

Alerte Families 19% Nederland

Stille Overlevers 13% Nederland

Leeftijd 30 - 65 jaar. Inkomen beneden modaal of modaal. Opleidingsniveau laag of middelbaar. Gezinnen met kinderen, wonen vaker in dorpen.

Leeftijd 30 tot 65 jaar. Laag of middelbaar opgeleid. Beneden modaal inkomen. Weinig vertrouwen in de overheid, niet geneigd om mee te denken.

Idealistische Globalisten 9% Nederland

Ik-gerichte Starters 15% Nederland

Leeftijd tussen de 18 en 40. Hoog opgeleid. Verdienen boven modaal óf gaan dit binnenkort doen. Interesse in grote maatschappelijke thema's.

Leeftijd tot 45. Vaak middelbaar of hoogopgeleid. Gemiddeld inkomen. Alleenstaand of samenwonend, vaak voor het eerst in een koopwoning.