Nota van Zienswijzen van de omgevingsvisie Bernheze 2040

Nota van Zienswijzen van de omgevingsvisie Bernheze 2040 In dit overzicht staan de binnengekomen zienswijzen overzichtelijk geordend en voorzien van een reactie van de gemeente. Daar waar dat leidt tot een aanpassing van de tekst staat het besluit met tekstvoorstel in de kolom 'reactie gemeente Bernheze' opgenomen. 1a.

Samenvatting zienswijzen In de ontwerpvisie is opgenomen dat de locatie De Bleken wordt gereserveerd voor het plaatsen van een aantal windturbines. Dit is strijdig met het amendement dat 27 januari 2022 door de gemeenteraad is aangenomen. In dit amendement is vastgesteld dat er geen zoekgebieden voor windturbines zouden worden vastgesteld voordat de nieuwe landelijke normen voor plaatsing van windturbines bekend zouden zijn en niet voordat er een lokaal beleid voor de opwek van windenergie zou zijn vastgelegd door de gemeenteraad zoals dat ook voor zonne-energie bestaat.

Partij • Kracht van stilte • J. v. B. • H. v. B. • F v. B. • C. v. B. • Ch. v. B. • R. V. en D. V. • N. v. H. • J. vd. B. • A. V. • R. V. • W. vd. E. • R. K. • R. vd. H. • M. vd. B. • T. vd. L. • D. vd H. • T. vd.H.

Reactie gemeente Bernheze Het college zal in lijn met het amendement van de gemeenteraad van 27 januari 2022 de Omgevingsvisie wijzigen. De wijziging betreft het verwijderen van het zoekgebied De Bleken en het niet uitsluiten van windenergie na 2030 in heel Bernheze. De volgende overwegingen en nuances zijn hierbij van toepassing: •

• •

• •

Momenteel is alleen de opwekopgave van hernieuwbare energie tot 2030 bekend (RES 1.0). Gemeente Bernheze gaat deze opwekopgave invullen door middel van zonne-energie op daken en op land; De opwekopgave van hernieuwbare energie na 2030 is momenteel nog niet bekend. Gemeente Bernheze kan op dit moment niet uitsluiten dat windenergie nodig is om energieneutraal te worden; Gemeente Bernheze heeft nog geen beleid voor windenergie vastgesteld. Pas op het moment dat de opwekopgave van hernieuwbare energie na 2030 bekend is en windenergie voor de invulling daarvan nodig is, zal de gemeente Bernheze beleid voor windenergie gaan opstellen; Gemeente Bernheze is voor de plaatsing van windturbines op land gebonden aan landelijke regelgeving. De concept-landelijke milieunormen zijn recent gepubliceerd en ter inzage gelegd. Gemeente Bernheze wordt voor de plaatsing van windturbines op land beperkt door de defensieradarcontouren.

Besluit om de kaart en tekst aan te passen: 1.

Het zoekgebied windmolens op de kaart en de legenda op pagina 100 vervalt (zie bijlage 1 voor de nieuwe kaart en legenda)

2. 3.

4.

1b.

2a.

In de ontwerpvisie is opgenomen dat de aanwonenden en agrariërs een aandeel krijgen in de opbrengsten van de windturbines. Met het opnemen van enkel deze nevenvoorwaarden handelt de ontwerpvisie in strijd met onder 1a. genoemd amendement waarin is bepaald dat bij toekomstige windenergieprojecten gestreefd dient te worden naar een lokale financiële participatienorm van 100% met een ondergrens van 50%. Allereerst willen wij u complimenteren met het resultaat. Het is een mooi vormgegeven, goed leesbaar en overzichtelijk document. Het kaartmateriaal is aantrekkelijk vormgegeven en ook de foto’s maken van de visie een prachtig document. Het document heeft een uitnodigend

Kracht van stilte

Pag 99 vervalt onder punt 9 de tekst ook inzetten op windmolens aan de westgrens van de gemeente. In plaats daarvan windmolens na 2030 niet uitsluiten. De tekst op pagina 109 passen we als volgt aan: Schrappen van de tekst "We reserveren de noord-westrand van Bernheze w.o. de locatie De Bleeken voor het plaatsen van een aantal windturbines, indien op middellange termijn blijkt dat zonne-energie niet voldoende hernieuwbare energie oplevert." Nieuwe tekst Indien blijkt dat zonne-energie bij een nieuwe RES-opgave niet voldoende hernieuwbare energie oplevert na 2030 sluiten we windturbines op geen enkele plek in Bernheze uit. We hebben in dat geval het voornemen om een gemeentelijk beleidskader windenergie in 2028 op te stellen. Daarbij hanteren we de dan geldende beperkingen en normen van het rijk en de provincie. In het beleidskader zullen dan de zoekgebieden worden bepaald.

De tekst op pag 43 schrappen wind- of (twee maal)

Het college zal in lijn met het amendement van 27 januari 2022, waar de reclamanten naar verwijzen, de omgevingsvisie aanpassen. Besluit De zinsnede op pag 109 wijzigen we als volgt: Bewoners betrekken we op gepaste manieren bij keuzes en profiteren financieel mee van de opbrengsten. Voor windenergieprojecten streven naar een lokale financiële participatienorm van 100% met een ondergrens van 50%.

Provincie Noord Brabant

Dank

2b.

karakter. We zien veel aandacht en ambities voor natuur, gezondheid, cultuurhistorie, water en bodem. De provincie voelt zich betrokken bij de gemeente en wil de goede samenwerking graag bestendigen. De provincie beschouwt zich echter niet als coauteur en eigenaar van de visie en heeft hierin geen commitment of inspanningsverplichting. De provincie verzoekt de visie hierop aan te passen.

Provincie Noord Brabant

Het college is blij dat de provincie zich betrokken voelt en de huidige samenwerking als positief bestempeld. We herkennen hiernaast ook dat de provincie ten aanzien van de visie voor zichzelf een andere rol ziet als mede-overheid dan de gemeente Bernheze. Derhalve hebben we de teksten in de omgevingsvisie ten aanzien van de samenwerking aangepast voor de andere overheidspartners. Deze wijzigingen zijn opgesomd in bijlage 2. Tijdens het festival van de toekomst zullen we op passende wijze de samenwerking met alle overheids- en lokale partners bestendigen.

2c.

De provincie adviseert om in de visie meer aandacht te besteden aan de cultuurhistorie en ontwikkelrichting in de tijd. Het verleden en de daarmee samenhangende landschappelijke analyse is de basis van het ‘nu’ en de ontwikkelrichting in de toekomst. De provincie adviseert om de visie te starten met deze analyse, in plaats van een toelichting in hoofdstuk 5.

Provincie Noord Brabant

Besluit: Aanpassen van de teksten ten aanzien van de samenwerking conform bijlage 2. Het is een bewuste keuze geweest om niet chronologisch de visie op te bouwen, maar een back-casting opbouw in het rapport toe te passen. Eerst wat willen we voor de toekomst en vervolgens beschrijven waar we vandaan komen. De analyse van de herkomst, in hoofdstuk 5, bevat naar onze mening voldoende basis voor de waarden van de historie van Bernheze en heeft vanzelfsprekend meegewogen in het besluit van de visie. Besluit: geen aanpassingen

2d.

Ten aanzien van de afstemming met de buurgemeenten stelt de provincie voor hier nog een verdiepingsslag in te maken in aansluiting op het ruimtelijk voorstel Brabant en het ruimtelijk voorstel Noordoost-Brabant. De regionale positionering van Bernheze komt minder goed tot zijn recht in de visie, met name wat betreft de positie in relatie tot grotere stedelijke kernen zoals

Provincie Noord Brabant

Bernheze is een groene plattelandsgemeente en dat staat volop beschreven in de visie. We delen de mening van de provincie niet dat dit niet voldoende is uitgewerkt in dit strategische document. In paragraaf 4.4 duiden we de samenhang met omliggende gemeenten en andere overheden. In paragraaf 5.1.2 duiden we de verbinding met omliggende steden. In een programma mobiliteit & infrastructuur werken we in 2024 en 2025 de doelstellingen op pagina 68 verder uit.

Oss, Den Bosch, Uden en Veghel. Ook het groene karakter van de gemeente en de aanwezige natuurgebieden, waaronder de Maashorst, regionale mobiliteit en de infrastructuur en ontsluitingsroutes, verdienen meer aandacht.

Voor de regiokaart hebben we van de buurgemeenten aanvullingen en aanpassingen gekregen. Besluit: De regiokaart en de tekst passen we aan op basis van de input van buurgemeenten. Zie hiervoor bijlage 1 met de aangepaste regiokaart en legenda De inleidende zin na …... bestaande beleidsdocumenten. De kaart is slechts indicatief en informatief en er kunnen geen rechten aan ontleend worden. Met deze kaart geven we inzicht in de omgevingscontext van Bernheze. • 2e bullet aanvullen met de tekst …...... gelegen ten westen van de gemeente Bernheze wordt getypeerd als kleinschalig zandlandschap. Een oorspronkelijk kleinschalig landschap afgewisseld door bos- en heidegebieden, houtwallen en agrarische percelen. Het is nu een landschap met een mix aan functies (landbouw/wonen/recreatie). In dit gebied houden we gronden beschikbaar voor grondgebonden landbouw passend binnen het bodem en watersysteem We stimuleren de omschakeling naar extensieve, natuur- en landschapsinclusieve landbouw (duurzame teelten, zoals vlas/hennep) in combinatie met natuur- en wateropgaven. Ruimte voor waterberging door in te zetten op het opnemen van water in de bodem. Voor wat betreft energie-opwek wordt ruimte voor zon geboden, mits landschappelijk ingepast. Percelen met agrarische bedrijfsgebouwen die vrijkomen, kunnen ruimte bieden aan recreatie, wonen of zorg.

Ook dienen deze ontwikkelingen bij te dragen aan het versterken van het landschap, zoals het terugbrengen van houtwallen en bosgebied, en het vergroten van de beleefbaarheid en bereikbaarheid van het gebied. Dit lijkt en is tegenstrijdig met de manier waarop Bernheze het dekzandlandschap typeert, namelijk als grootschalig landbouwgebied. De agrarische bedrijven op het grondgebied van

•

•

2e.

De visie op de ontwikkeling van het dekzandgebied is volgens de provincie onduidelijk. Onduidelijk is hoe Bernheze de focus op productie voor de lokale en regionale gemeenschap beschouwt in relatie tot de zone van intensieve grootschalige voedsel-en grondstofproductie binnen de gemeente. Het komt niet goed naar voren of Bernheze de stelregels uit de provinciale omgevingsvisie volgt: “Steeds schoner, gezonder en veiliger”, daarnaast “Voorkomen van afwentelen naar plaats, tijd of

Provincie Noord Brabant

Bernheze zijn qua maat en schaal groter. Voor Bernheze is dit het gebied waar de agrariërs de ruimte wordt geboden. Het huidige verschil in type/omvang van bedrijven en de verwachte transitie in de landbouw maakt dat onderscheid wordt gemaakt in ontwikkelruimte. Beide gemeente onderschrijven het belang van het benutten van de zogenaamde sponswerking van de zandgronden. 6e bullet, in z'n geheel vervangen De gemeente ’s-Hertogenbosch ziet ruimte om het onderscheid in de landschappelijke onderlegger te versterken en het netwerk van paden, ecologische verbindingen en watergangen te verbinden met het landschap. Zo wordt de Grote Wetering gezien als een belangrijke landschappelijk drager met mogelijkheden voor het versterken van de beleving door recreatieve routes (wandelen/fietsen/varen), zowel richting de stad als richting gemeente Bernheze (Nistelrode). Ook zijn er kansen voor het aantakken van routes in noord-zuidrichting. Het netwerk houdt niet op bij de stadsrand. Het netwerk loopt daar door en sluit aan op de belangrijke landschappelijke aders en andere structuren. Dit versterkt de wisselwerking en mogelijkheid om woon-werk en recreatieve routes op elkaar aan te sluiten tot een hecht netwerk dat de doorwaadbaarheid van het landschap vergroot. 7e bullet, …. plannen voor herstel Wambergse beek in de gemeente ’s-Hertogenbosch vervangen door gemeente SintMichielsgestel

In het dekzandgebied verwachten we dat de kwaliteit leefomgeving de komende 20 jaar aanmerkelijk zal verbeteren ook doordat de landelijke regelgeving dat vereist. Agrarische ondernemers in Bernheze zijn innovatief en zullen zich hierop aanpassen en gebruik maken van de meest effectieve staltechnieken. Het wordt dus steeds schoner, gezonder en veiliger. Besluit: Aanvullen van de tekst op pag 102 tweede bullet: o De focus ligt daarbij op duurzame concepten die goed zijn voor de omgeving. Het wordt dus ook in het dekzandgebied steeds

andere functies”. Op de overzichtskaart staat ‘minder strenge milieunormen’ en in de tekst staat dat er meer mogelijk is ‘binnen de wettelijke milieunormen’. Dit lijkt in tegenstelling met de omgevingswet en de provinciale visie waarbij een handhaving/bescherming en verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving voorop staat. Midden in dit gebied bevindt zich de kern Loosbroek en de drinkwaterwinning met beschermingszones: een waterwingebied en boringsvrije zone (géén grondwaterbeschermingsgebied). We zien geen belemmeringszone bij deze gebieden. Onduidelijk voor de provincie is hoe Bernheze om wil gaan met teelt ondersteunende voorzieningen, kassen en andere bedrijvigheid in het buitengebied al dan niet voor ‘intensieve grootschalige (voedsel)productie’. De provincie stelt voor hiervoor een verdiepingsslag te maken en de waarden voor dit gebied vast te stellen en te vertalen in kaders, bijvoorbeeld in expliciete doelvoorschriften. Dit kan bijvoorbeeld voor (bodem)biodiversiteit, gewasbeschermingsmiddelen, grondwaterstanden, geluid, luchtkwaliteit (fijnstof, stikstofdioxide), verkeersbewegingen, watergebruik enz. Dit kunnen ook landschappelijke waarden zijn. De provincie is zeer terughoudend met ‘een flexibel bouwblok’ ofwel het vergroten van bouwblokken, verstening en ingrijpende landschapsveranderingen die niet ten goede komen aan de omgevingskwaliteit.

Dit geldt niet alleen voor de primaire landbouwfuncties, maar ook voor nevenfuncties zoals recreatieve voorzieningen. De provincie verzoekt Bernheze de visie op het dekzandgebied te verduidelijken.

schoner, gezonder en veiliger. We voorkomen daarbij dat we gaan afwentelen naar plaats, tijd of andere functies. Het is een bewuste keuze van de gemeente geweest om innovatieve landbouw op twee manieren uit te werken in de visie. Innovatie naar extensiveren in het Beekdallandschap en het Peelhorstlandschap en de Groene Gezonde Cirkels rondom de kernen enerzijds, innovatie in het Dekzandlandschap naar kennisintensieve en grootschalige voedselproductie anderzijds. Beide vormen van landbouw zullen naast elkaar blijven bestaan, binnen de geldende milieunormen. Het is aan de agrarische ondernemer om te bepalen hoe ze de milieuruimte benutten bij het besluit om te investeren. De voorschriften t.a.v. drinkwater en andere vigerende landelijke milieuvoorschriften blijven onverkort gehandhaafd en zijn in de omgevingsvisie genoemd. We zijn blij dat de provincie de optie van een groter bouwblok niet meer bij voorbaat uitsluit. Wij zijn namelijk van mening dat een groter bouwblok in sommige gevallen ook kan bijdragen aan een integrale verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving in Bernheze. Daarnaast draagt een bouwblok met meer ruimte tussen de stallen ook bij aan de brandveiligheid.

In het programma transitie landbouw en een programma duurzaamheid waar de gemeente de komende tijd aan werkt zal de door de provincie gewenste verdiepingsslag verder worden uitgewerkt en vertaald naar meer concrete doelen en maatregelen, voor zover dit overigens tot de bevoegdheden van de gemeente hoort. De provincie overvraagt op sommige punten de gemeente. Bijvoorbeeld t.a.v. gewasbeschermingsmiddelen op landbouwbedrijven heeft de gemeente geen bevoegdheden. We geven wel het goede voorbeeld door op de eigen gronden geen chemische middelen te gebruiken en stellen eisen bij het verpachten van gemeentegronden. T.a.v. luchtkwaliteit volgen we de landelijke voorschriften en het afgesproken Schone Lucht Akkoord. De wens van de provincie naar meer verdieping en verder uitgewerkte kaders voor het dekzandgebied, vinden wij niet passen in een strategisch document als de omgevingsvisie en past meer in een programma. Wij

vragen de provincie ook de andere thema’s hierop na te slaan in de omgevingsvisie, omdat ook daar de omgevingswaarden voor het dekzandgebied zijn beschreven, bijvoorbeeld voor luchtkwaliteit, biodiversiteit en landschap. Ten aanzien van de teeltondersteunende voorzieningen stellen wij voor een tekst toe te voegen aan de omgevingsvisie. Besluit: Tekst toevoegen aan het thema landbouw en economie, pag 105, onder het kopje 'we houden rekening met andere functie en beperken overlast' als derde bullet. Veranderingen in het dekzandgebied die bijdragen aan de voedselproductie, zoals teeltondersteunende voorzieningen benaderen we met de “ja-mits" benadering. Dat is mogelijk, mits de kwaliteit van de leefomgeving netto verbetert. Je kunt dan denken aan luchtkwalitieve, landschappelijke, klimaatdapatieve en biodiverse verbeteringen van het initiatief. Bij de andere thema’s staat beschreven welke omgevingswaarden in het dekzandgebied nog meer kunnen toenemen. In de andere gebieden hanteren we het principe van "nee, tenzij" bijvoorbeeld bij teeltondersteunende voorzieningen en andere veranderingen die de kwaliteit van de leefomgeving onder druk zet. 2f.

Welke vorm van landgebruik en landbouw geschikt is op welke plek is naast ‘water en bodem sturend’ ook een breder (ook landschappelijk) vraagstuk. Onduidelijk is volgens de provincie waarom in de visie is opgenomen dat een productiebos past in het Peelhorstgebied en het beekdallandschap. De provincie adviseert om de gewenste ontwikkelingen nader uit te werken met een landschapsanalyse en ontwikkelrichting in de tijd.

Provincie Noord Brabant

Voor de bestaande bossen stelt de omgevingsvisie dat we bestaande productiebossen willen omvormen naar gemengde natuurlijke bossen. Nieuwe gemengde productiebossen zijn nodig om de behoefte aan hout voor o.m. biobased bouwen en de toenemende druk op natuurgebieden te kunnen afleiden. Deze zijn overigens in alle gebieden mogelijk, bijvoorbeeld als het verdienmodel voor de boeren klopt, w.o. het dekzandlandschap. De omgevingsvisie geeft in grote lijnen aan waar we dit willen, maar de definitieve keuze zal gemaakt worden in gebiedsgerichte uitwerkingen in programma’s, zodra daarvoor financiën van derden beschikbaar komen. Dan zal vanzelfsprekend de wenselijkheid mede beoordeeld worden op basis de door de provincie genoemde criteria. Besluit: Geen aanpassingen

2g.

2h.

Juist in een landelijke gemeente zoals Bernheze is de leefbaarheid van de kernen een uitdaging. De provincie pleit ervoor om éérst en juist tempo te maken met verbetering van voorzieningen en wonen in de kernen. Ook vanuit oogpunt van mobiliteit en de vergrijzing. Uitbreiding in de kernranden is minder wenselijk. De groene buffers en geplande beschermingszones rond de kernen zijn volgens de provincie meer waardevol. De provincie is terughoudend met kleinschalige woonlocaties in het buitengebied. De provincie adviseert om de ontwikkelingen nader uit te werken met water- en bodem sturend als leidend principe, een landschapsanalyse en ontwikkelrichting in de tijd en omgevingskwaliteit.

Provincie Noord Brabant

De provincie adviseert om de zoekgebieden voor wind- en zonne-energie nader uit te werken in relatie tot de buurgemeenten en de ruimtelijke kwaliteit. Gezien de actualiteiten is het onduidelijk of de genoemde ambities realistisch zijn.

Provincie Noord Brabant

Bernheze sluit zich aan bij de provincie om eerst binnen de kernen te bouwen. Maar wanneer het tempo, vaak veroorzaakt door complexe eigendomssituaties, van bouwen daardoor vertraagt, vraagt dit om onorthodoxe maatregelen. Alleen dan kunnen we samen de wooncrisis aanpakken. Dan zijn er in de kernrandzones voldoende mogelijkheden om te bouwen en tegelijkertijd daarmee de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren. Vanzelfsprekend hanteren we de in de visie op pag. 84 gestelde principe van 'water en bodem sturend". In sommige situaties kunnen we bijvoorbeeld het uitplaatsen van intensieve veehouderij uit de kernrandzone versnellen, wanneer we woningbouw mogelijk maken op de voormalige agrarische bedrijfslocatie. We vragen de provincie hierin flexibel mee te denken aan integrale oplossingen die de leefomgeving te goede komen. Besluit: geen aanpassingen Dank voor uw advies. De verwachting is dat we in 2028 een beleidskader windenergie gaan uitwerken indien de nieuwe RES opgave na 2030 onvoldoende gehaald kan worden met zonne-energie. Vanzelfsprekend doen we dit in samenhang met andere overheden en met oog voor de ruimtelijke kwaliteit. Voor zonneparken hanteert de gemeente de voor u wel bekende zonneladder. Deze blijft voor de gemeente onverkort gehandhaafd, totdat regelgeving van andere overheden tot een herziening leidt.

Met zonneparken in het Peelhorstlandschap en het Beekdallandschap gaan we terughoudend om, zoals in de omgevingsvisie staat beschreven. De specifieke zoekgebieden voor windmolens vervallen op de kaart. Besluit: De tekst m.b.t. windmolens wordt aangepast, zoals beschreven bij 1a De tekst m.b.t. zonneparken blijft ongewijzigd m.u.v. een aanvulling met voorbeelden van zonneparken in combinatie met andere functies (zie 18e)

3.

De omwonenden Plattendel verzoeken in de omgevingsvisie de aanleg van grote zonneparken in

Omwonenden Plattedel, Nistelrode

In het dekzandgebied (ten westen van de Peelrandbreukzone) wil de gemeente agrarische ondernemers en andere initiatiefnemers ruimte bieden om energie op te wekken, voor zover de opgave hernieuwbare

4.a

het Dekzandgebied onmogelijk te maken. Hiervoor hebben zij de volgende redenen: • Het open karakter van het gebied wordt met de aanleg van zonneparken geweld aangedaan • Het directe uitzicht voor de omwonenden gaat achteruit door de hoogte van de zonneparkinstallaties, glinstering etc. • In dit gebied wordt ervan uitgegaan dat extensivering van de landbouw zal plaatsvinden waardoor meer cultuurgrond nodig zal zijn. U ontneemt in uw plannen al 500 ha. Cultuurgrond voor de aanleg van een verbindingszone natuur tussen Vorstenbosch en Dinther. Nog meer druk op beschikbare cultuurgrond lijkt dan ook niet wenselijk. • De lage energiedichtheid: onderzoek heeft aangetoond dat zonneparken een zeer lage opbrengst per m2 hebben. De omwonenden Plattedel zien andere mogelijkheden om de doelstellingen te halen: • Gebruik gronden die geen waarde toevoegen (randen langs snelwegen, ruimte bij op- en afritten, etc); • Pas bouwbesluit aan voor plaatsing op stallen en fabriekshallen; • Gebruik daken voor sedumbedekking; • Sluit overeenkomsten met woningcorporaties voor isolatiemaatregelen en zonnepanelen. De zienswijze stelt dat, tegen de landelijke trend in, het aantal varkens en kippen in de gemeente Bernheze tussen 2000 en 2022 is toegenomen.

Onderzoek toont volgens deze zienswijze aan de gemeente Bernheze aan de slag moet met het verminderen van de dierdichtheid en dat alleen inzetten op technologische ontwikkeling niet

energie in de RES dit nodig maakt. Daarvoor is de opgave van hernieuwbare energie te groot. Bij voorkeur natuurlijk op daken van gebouwen, op een voormalig agrarische bedrijfslocatie en gecombineerd met andere functies, zodat de druk op de ruimte niet te groot wordt. Maar ook zonneparken op landbouwgrond wil de gemeente mogelijk blijven maken, indien de andere opties onvoldoende bijdragen aan de opwekopgave uit de RES. Op en nabij de Peelrandbreuk en in het Peelhorstlandschap, ook onderdeel van Plattendel, vindt de gemeente zonneparken niet passend. Met de omgevingsvisie beoordeelt de gemeente de wenselijkheid van zonneparken. Dit doet de gemeente op grond van de andere doelstellingen die in de omgevingsvisie zijn beschreven voor het gebied. Indien een initiatiefnemer een zonnepark wil aanleggen zullen we de door de respondenten genoemde afwegingscriteria betrekken bij het besluit. De door respondenten genoemde alternatieven zijn voor de gemeente zeker in beeld. De gronden langs snelwegen en bij op- en afritten voegen overigens wel waarde toe. Zij zijn o.m. onderdeel van de groen-blauwe dooradering in Nederland. Deze dragen bij aan doelstellingen van biodiversiteit en klimaatadaptatie. Het bouwbesluit is de bevoegdheid van de rijksoverheid. Met woningcorporaties zijn we in gesprek over het verduurzamen van hun woningvoorraad.

In diverse programma's werken we dit verder uit, waarbij we respondenten graag betrekken. Besluit: geen aanpassingen C. en M. v. W.

De gemeente Bernheze zal geen actief beleid voeren om de rechten van zittende agrariërs te ontnemen. Het belang van voedselproductie en de wijze waarop ze dat doen, zoals de voedselveiligheid, is daarvoor te groot. We volgen landelijke en provinciale regelgeving t.a.v. de hoeveelheid dieren. Daarnaast is de verwachting dat de transitie van de landbouw de komende jaren zal uitwerken in een sterk veranderend bedrijfsmodel. Het programma transitie landbouw van de gemeente zal een nadere invulling

toereikend zal zijn. In de visie zouden de volgende dingen moeten worden opgenomen: • Geen nieuwvestiging van varkens en kippen bedrijven in Bernheze; • Afbouw van het aantal varkens en kippen in Bernheze; • Bedrijven kunnen groei realiseren buiten Bernheze door opkoop van stallen en stalderingsrechten; • Stalderingsrechten kunnen niet meer in Bernheze geeffectueerd worden; • Opkoopregelingen voor stoppers; • Handhaving van vergunningen.

geven aan deze verandering en de rol die de gemeente hierin kan vervullen. Tegelijkertijd zetten we wel in op het verplaatsen van bedrijven, daar waar overlast of gezondheidsrisico’s aan de orde zijn. Dat doen we door het proces van verplaatsen te faciliteren en te stimuleren. De ondernemers in Bernheze willen we graag hier houden. We vinden het dekzandlandschap geschikt, om ruimte te geven aan innovatieve agrariërs, op locaties waar agrariërs eerder zijn gestopt. Echter in de omgevingsvisie hebben we niet duidelijk beschreven dat we voor de te verplaatsen agrariërs gebruik maken van de vrijgekomen agrarische bouwblokken. En er dus geen nieuwe agrarische bedrijfslocaties toegevoegd worden. Besluit: tekst aanvullen op pag 11 en 102 We hebben de gronden in het middengebied hard nodig, omdat we onze eigen boeren de mogelijkheid willen geven te kunnen verplaatsen naar vrijgekomen bouwblokken en aldaar te laten groeien in dit dekzandgebied. Er komen dus niet meer agrarische bedrijfslocaties in het dekzandgebied bij.

4.b

In de ontwerpvisie wordt een aantal aanbevelingen gedaan voor het versterken/verfraaien van de natuur in het Dekzandgebied. In de zienswijze worden de volgende ideeën gegeven die een boost kunnen geven voor de opname van CO2 en de beleving van het buitengebied: • Het terugbrengen van het coulisselandschap waarbij langs wegen en waterlopen bomen worden gepland. Bij voorkeur geen houtwallen ivm onderhoudsgevoeligheid; • Het herinvoeren van erfbeplanting-verplichting bij agrarische bedrijven

C. en M. v. W.

Besluit: tekst aanvullen op pag 103 Daar bieden we hen op een vrijgekomen bouwblok van een agrarisch bedrijf een flexibel bouwblok. Deze suggesties zijn waardevol en zullen we betrekken in het nog uit te werken programma Groene Gezonde Structuren en het programma transitie landbouw van de gemeente. Besluit: geen aanpassingen

5.

6a.

6b.

• Het vaststellen van normen hoe het erf van agrarische bedrijven eruit zou moeten zien; • Opruimen van zieke bomen en aanplanten van nieuwe bomen in kleine bossen waar grote aantallen bomen dood zijn. Via deze weg wil Rijkswaterstaat waardering uitspreken voor het feit dat er expliciet aandacht wordt besteed aan het thema water en bodem sturend. Ook worden er in de Omgevingsvisie nog andere thema's/ambities genoemd die een raakvlak hebben met Rijkswaterstaat ZuidNederland. Bijvoorbeeld het thematische programma Mobiliteit en Infrastructuur, in relatie tot de afwikkeling van boven lokaal verkeer via de Rijkswegen A50 en A59. Voor zover dit nog niet gebeurt, verzoekt Rijkswaterstaat bij een nadere uitwerking van genoemde thema's/ambities Rijkswaterstaat te betrekken. Waterschap Aa en Maas is enthousiast over het inhoudelijke gedeelte van de ontwerp omgevingsvisie. We zien dat de waterbelangen goed betrokken zijn en een plek hebben gekregen in de ontwerp omgevingsvisie. In de dialoogrondes was voldoende ruimte om het waterbelang in te brengen en hier het gesprek over te voeren. We herkennen ons in de wateropgaven en -belangen in het document. Gemeente Bernheze en waterschap Aa en Maas werken samen aan opgaven in de fysieke leefomgeving die betrekking hebben op het watersysteem. Ieder vanuit haar eigen taak, rol en bevoegdheid.

Door de krachten te bundelen, worden plannen sterker. We werken constructief samen. Het grondige participatieproces van gemeente Bernheze voor de vorming van uw ontwerp-omgevingsvisie heeft dat nog verder

Rijkswaterstaat

Dank Zodra we de eerste contouren van een mobiliteitsvisie (als onderdeel van het programma mobiliteit en infrastructuur) gereed hebben nemen wij weer contact met u op. Besluit: geen aanpassingen

Waterschap Aa en Maas

Dank voor de goede samenwerking

Waterschap Aa en Maas

Wij bevestigen de goede samenwerking met het waterschap Aa en Maas en gaan graag in op het aanbod om met name in de programma’s de samenwerking te concretiseren. In bijlage 2 hebben we de teksten opgenomen die de samenwerking met partners beschrijven en hierin explicieter gemaakt dat de samenwerking met partnerorganisaties in programma's zal worden geconcretiseerd. Besluit: Aanpassen van de teksten ten aanzien van concretisering van de samenwerking in de programma's conform bijlage 2.

6c.

versterkt. Ook na oplevering van uw ontwerpomgevingsvisie blijft de samenwerking overeind. We zien daarmee uw omgevingsvisie als onderdeel van het gesprek over het wegen van de waterbelangen. Daar waar de behoefte van de beide partijen is, leggen we de samenwerking vast met een instrument. Waterschap Aa en Maas ziet de omgevingsprogramma’s als geschikt instrument voor gezamenlijke uitwerking van beleid en maatregelen die bijdragen aan verbetering van onze doelstellingen, opgaven en/of gebiedsgerichte aanpakken. Aa en Maas denkt graag met u mee over de juiste vorm om de huidige samenwerking en het gereedkomen van uw omgevingsvisie te vieren. We vragen u de teksten in de omgevingsvisie ten aanzien van de samenwerking op basis hiervan te passen. De ontwerp-omgevingsvisie geeft een onduidelijk beeld van het eigenaarschap van de ontwerpomgevingsvisie. Uw omgevingsvisie beschrijft de integrale lange termijn visie voor de fysieke leefomgeving van het gehele grondgebied van uw gemeente, die door de gemeenteraad wordt vastgesteld. In die zin is het een gemeentelijke visie en benadrukken we dat waterschap Aa en Maas zich niet beschouwt als medeauteur. Waterschap Aa en Maas neemt kennis van uw omgevingsvisie en weegt uw omgevingsvisie mee in beleid- en besluitvorming.

We vragen u de teksten in de omgevingsvisie op basis van bovenstaande aan te passen, zodat duidelijk is wie het bevoegd gezag van uw omgevingsvisie is en wat de rol, taak en verantwoordelijkheid van de partners is.

Waterschap Aa en Maas

In de omgevingsvisie staat in paragraaf 1.4 dat de omgevingsvisie in cocreatie met partnerorganisaties tot stand is gebracht, waaronder het waterschap. Wij zijn immers van mening dat we de toekomst van Bernheze samen maken, ieder vanuit zijn/haar rol en bevoegdheid. We hebben de samenwerking met het waterschap zeer gewaardeerd, waarmee we tot een integrale visie zijn gekomen, waar alle belangen van partnerorganisaties integraal zijn afgewogen en een plaats hebben gekregen in de gemeentelijke omgevingsvisie. We erkennen hiernaast ook dat het waterschap ten aanzien van de visie een andere rol heeft als mede-overheid dan de gemeente Bernheze. Derhalve hebben we de teksten in de omgevingsvisie ten aanzien van de samenwerking aangepast voor de andere overheidspartners. Deze wijzigingen zijn opgesomd in bijlage 2. Tijdens het festival van de toekomst zullen we op passende wijze de samenwerking met alle lokale partners en overheidspartners bestendigen.

6d.

Op pagina 34 stelt u dat: ‘Omdat we samen werken met provincie en waterschap aan de realisatie van de visie, verwachten we dat zij ook hun kaders waar mogelijk en gewenst afstemmen op deze visie’. Zoals eerder door u bevestigd, geldt dit voor gemeente Bernheze en niet voor provincie en waterschap. We verzoeken u deze zin te verwijderen. Op pagina 34 stelt u: ‘b. Grondposities, Inzetten van grondpositie van overheden voor het realiseren van de ambities uit de visie.’ Ook anderen kunnen grondposities inzetten voor het realiseren van ambities. Ons voorstel is de tekst ‘van overheden’ te verwijderen. Op pagina 9 wordt gesproken over het inrichten van tijdelijke waterbergingen. Bedoeld wordt ons inziens dat ruimte wordt gereserveerd waar tijdelijke wateropvang (en infiltratie) mogelijk is.

Waterschap Aa en Maas

6g.

Op pagina 10 wordt gesproken over de functie van veeteelt op de flanken. Waterschap Aa en Maas gaat er vanuit het principe van duurzaam waterbeheer vanuit dat dit met oog voor behoud en verbetering van waterkwaliteit en -kwantiteit is.

Waterschap Aa en Maas

6h.

Op pagina 14 benoemt u dat: ‘De teelt en functie van het land volgt het peil en niet andersom’. Op andere plekken noemt u ‘teelt volgt peil’. Wonen en werken bij en in een klimaat robuust watersysteem en leefomgeving vraagt een inspanning van iedereen. We gaan er vanuit dat u deze breedte ook voor ogen heeft als u spreekt over ‘teelt volgt peil’.

Waterschap Aa en Maas

6e.

6f.

Besluit: Aanpassen van de teksten ten aanzien van de samenwerking conform bijlage 2. Eens, deze zin is per abuis blijven staan. Bestuursrechtelijk is dit namelijk niet correct. Besluit: De zin op pagina 34 schrappen: Omdat we samen werken met provincie en waterschap aan de realisatie van de visie, verwachten we dat zij ook hun kaders waar mogelijk en gewenst afstemmen op deze visie.

Waterschap Aa en Maas

Uw voorstel nemen wij in dank over Besluit: verwijderen ‘van overheden’ uit de tekst op pagina 34.

Waterschap Aa en Maas

Uw voorstel nemen wij in dank over Besluit tekst tijdelijke waterberging aanpassen naar ‘tijdelijke wateropvang (en infiltratie)’ op pagina 10, 60 en 88 De intensieve veehouderij op de flanken is de beste plek vanuit het principe van water en bodem sturend. De agrarische bedrijven zullen binnen de kaders van de regelgeving hun bedrijf uitvoeren, waaronder die van waterkwantiteit en waterkwaliteit van het waterschap. Besluit: geen aanpassing Pag 64 De gemeente hanteert vanzelfsprekend het principe van water en bodem sturend in de volle breedte zoals ook op pagina 84 is uiteen gezet. Daar ontbreekt overigens de verwijzing naar de klimaatonderlegger. Besluit: verwijzing opnemen naar de kaart op pagina 41 van de klimaatonderlegger

6i.

In de tabel op pagina 42 heeft u de leidende principes uitgewerkt. Daarin is veel aandacht voor waterkwantiteit. We vragen u om bij de leidende principes ook aandacht te schenken aan waterkwaliteit. Bij landschap ligt een kans om gezond bodemleven toe te voegen.

Waterschap Aa en Maas

De aspecten van waterkwaliteit en gezonde bodem komen in de themabeschrijvingen ruim aan bod. We steunen het verzoek van het waterschap om de waterkwaliteit en gezond bodemleven in de tabel toe te voegen in de kolommen van de deelgebieden. Omdat waterkwaliteit m.n. de taak is van het waterschap, gaan wij ervan uit dat het waterschap hierin initiatief neemt. Besluit: toevoegen van ‘Aandacht voor waterkwaliteit’ in de kolommen van de deelgebieden, onder het thema klimaat... etc. en Aandacht voor gezond bodemleven onder het thema landschap op pag 43

6j.

Op pagina 84 heeft u het principe water en bodem sturend uitgewerkt. Zoals we deze zienswijze begonnen zijn, zijn we hier enthousiast over. We zien hier een kans om een koppeling te maken met het principe ‘niet afwentelen’, zoals u deze aan het begin van uw ontwerp-omgevingsvisie heeft opgenomen.

Waterschap Aa en Maas

Het principe van niet afwentelen is een basisprincipe dat we op pagina 6 al hebben centraal gesteld. Dit principe hanteren we vanzelfsprekend ook bij bodem en water sturend. Hoe we dit nader uitwerken volgt vanaf 2024 in de diverse programma's. In de omgevingsvisie hebben we het principe consequent gehanteerd, tenzij anders vermeld. Dit is bijvoorbeeld gedaan bij overmatige wateroverlast in de kernen bij een extreme bui. Dan moeten voorzieningen getroffen worden als bijvoorbeeld tijdelijke infiltratiegebieden nabij de kernen. Besluit: geen aanpassingen

6k.

Op pagina 87 heeft u een zinsnede over grondwateronttrekking opgenomen. Waterschap Aa en Maas werkt aan nieuw beregeningsbeleid waarmee we het grondwatergebruik beter willen reguleren. We volgen daarmee de lijn uit het advies van de Commissie Droogte. Leidend zijn de hydrologische randvoorwaarden voor natuur die volgend uit de Wet natuurbescherming en KRW. Bij de vorming van dit beleid worden ook de belangen van grondgebruikers meegewogen. Uw tekst suggereert dat we alle putten uitfaseren. Daar is geen sprake

Waterschap Aa en Maas

In de tekst van de visie wordt niet gesproken over het uitfaseren van alle grondwaterputten. Daar is inderdaad geen sprake van. De suggesties van het waterschap om de lijn van de Commissie Droogte expliciet in de tekst op te nemen we over. Besluit: aanvullen van de tekst op pag 87: We willen komende jaren sowieso minder grondwater onttrekken voor zover de hydrologische randvoorwaarden van de natuur op basis van de Omgevingswet en de KRW dit noodzakelijk maken, conform het advies van de Commissie Droogte. Daarom starten provincie en waterschap met het inventariseren en op termijn uitfaseren van de beregeningsinstallaties en grondwaterpompen, daar waar dit noodzakelijk is. Het waterschap werkt in dit kader aan een nieuw beregeningsbeleid.

van. We verzoeken u, uw tekst aan te passen aan bovenstaande. 6l.

6m.

Op pagina 88 geeft u aan nader te onderzoeken hoe om te gaan met potentiële waterbergingsgebieden. Om verwarring te voorkomen, vragen we u dezelfde terminologie aan te houden zoals in de provinciale verordening is opgenomen. Op pagina 89 heeft u een opsomming over zwemwater opgenomen. We verzoeken u dezelfde omschrijving te gebruiken als u op pagina 52 heeft gedaan.

Waterschap Aa en Maas

Op pag 88 staat niet dat de gemeente dit nader onderzoek gaat doen. Dat is voorbehouden aan het waterschap en de provincie. Besluit: tekst aanpassen aan de provinciale terminologie Zie 6f

Waterschap Aa en Maas

Besluit: tekst aanpassen op pag 89, tweede bullet van onderen Schrappen: Waar waterlopen en beken aanwezig zijn, richten we deze op termijn in als veilige zwemlocatie, indien de waterkwaliteit voldoet aan de kwaliteitseisen. De provincie beoordeelt of de waterkwaliteit voldoet aan de eisen. Nieuwe tekst: We gaan op zoek naar kansen voor natuurlijke zwemlocaties. Gemeente stemt dit af met provincie als bevoegd gezag voor zwemwaterlocaties en waterschap als kwaliteitsbeheerder (meten waterkwaliteit). Voordat we dit serieus kunnen oppakken is het zaak eerst de gewenste waterkwaliteit te bereiken. Eerder is dus geen actie mogelijk.

6n.

7a.

Wij willen jullie graag bedanken voor de constructieve manier van samenwerken en de manier waarop onze adviezen zijn meegenomen in het ontwerp dat er nu ligt. Wij kijken uit naar de verdere samenwerking om onze gezamenlijke ambities vorm te geven. Cumela Nederland is de brancheorganisatie van de ondernemers die met mensen en materieel als specialisten in de groen-, grond- en infra sector werken. Dat doen zij als dienstverlener voor belangrijke opdrachtgevers als agrariërs, gemeenten, waterschappen, provincies, Rijkswaterstaat, bedrijven en natuurschappen. De werkzaamheden van cumela-bedrijven bestaan onder andere uit (agrarisch) loonwerk, grondwerkzaamheden, cultuurtechnische

Waterschap Aa en Maas

Dat is geheel wederzijds. Het waterschap is een gewaardeerde partner. In concrete programma's en gebiedsprojecten zetten we onze samenwerking voort.

Cumela Nederland

Bedrijven blijven hun huidige rechten en plichten houden zoals deze in het omgevingsplan en vergunningen zijn geregeld, binnen de juridische grenzen van de wet. Wanneer bedrijven willen uitbreiden of nieuw willen vestigen en daarvoor een aanpassing van de juridische kaders nodig is, vindt altijd een afweging plaats. Met de omgevingsvisie kan de gemeente bepalen of initiatieven wenselijk zijn en passen binnen de visie. Wanneer bedrijven in uw sector overlast geven en ze zijn gelegen in een te extensiveren zone, zoals het Peelhorstgebied, het Beekdallandschap en de

7b.

werkzaamheden, mestaanwending, infrastructurele projecten, be- en verwerking van meststoffen, compostering en onderhoud van (openbare) groenvoorziening en, natuurgebieden en oppervlaktewater. Middels deze zienswijze verzoeken wij u, om het bestaansrecht van onze (lid-)bedrijven -in het buitengebied -te erkennen en om qua omgevingswaarden inpassing te geven aan de opgaven en ontwikkelingen welke voor de bedrijven relevant zijn inzake de fysieke leefomgeving. Dit geldt in relatie tot de vigerende vestigingslocatie alsmede aangaande de uitvoering van werken i.c. 'de plicht' die onze bedrijven hebben om invulling te geven aan de omgevingswaarden, beheer en behoud van de openbare ruimte in brede zin alsmede op het gebied van lokale circulaire economie en duurzaamheid. Wij vragen u dan ook om mogelijkheden te creëren om bestaande bedrijfslocaties te kunnen ontwikkelen als ook te kunnen uitbreiden, alsmede nieuwvestiging in het buitengebied mogelijk te maken om uitvoering te kunnen geven aan de in de omgevingsvisie vermelde ambities. Een belangrijk kenmerk is de vestigingsplaats van de Cumela bedrijven in het buitengebied. Dit typeert deze bedrijfstak, alsmede de concurrentie positie in de sector. Door cumela bedrijven niet naar een industrieterrein te verplaatsen worden mogelijke hinderlijke situaties voorkomen.

Ontsluitingswegen nabij een industrieterrein zijn niet altijd op de machines berekend en het werk is veelal in het buitengebied. Zo worden onnodige verkeersbewegingen voorkomen (hetgeen bijdraagt

Groene Gezonde Cirkels rondom de kernen, dan zal bij de uitbreiding van een bedrijf, waarbij de huidige juridische regels worden overschreden, gezocht worden naar alternatieve mogelijkheden. De gemeente is altijd bereid met een initiatiefnemer mee te denken of en hoe een initiatief passend te maken is of zo nodig op een andere locatie het bedrijf kan starten. We zullen geen enkele onderneming of sector zondermeer vooraf toestemming geven, omdat de maatschappelijke waarde van de kwaliteit van de leefomgeving alle belanghebbenden aangaat. Daar hoort een zorgvuldige belangenafweging per geval plaats. Daarvoor is de Omgevingswet het geëigende wettelijke kader. Besluit: geen aanpassingen

Cumela Nederland

Zie 7a voor de toelichting Besluit: geen aanpassingen

aan de ambitie in de visie inzake 'goede toegankelijkheid en veiligheid'). 7cS.

In de visie komt de uitnodiging om het met elkaar te doen nadrukkelijk tot uiting. Als organisatie gaan wij graag op deze uitnodiging in. Ten eerste via deze zienswijze, maar ook op andere wijze willen / kunnen wij participeren bij de verdere uitwerking van de ambities.

Cumela Nederland

We zullen t.z.t. met u in contact treden, om te bespreken op welke manier u het beste kunt bijdragen aan het uitwerken van de ambities. Besluit: We voegen uw organisatie vanaf 2024 toe aan de lijst met partnerorganisaties, zodat we bij het starten van thematische- of gebiedsprogramma’s met u de samenwerking kunnen zoeken. Op pagina 172 toevoegen: Cumula, brancheorganisatie voor ondernemers in groen, grond en

infra. 8a.

De gemeente Bernheze heeft gekozen voor een proces van co-creatie bij het opstellen van de omgevingsvisie. Vanuit vele geledingen is meegedacht en meegesproken over een groot aantal onderwerpen. Een transparante en constructieve houding vanuit de gemeente en vanuit alle deelnemers, inclusief B&W, is afgesproken bij de start middels het samen ondertekenen van een convenant. Ondanks de goede intenties van eenieder hebben wij serieuze zorgen over de transparantie van het proces voor het tot stand komen van de omgevingsvisie waar het betreft de energievoorziening. Dit onderwerp houdt de gemoederen van veel inwoners allang bezig, zoals ook blijkt uit de al in 2022 aan wethouder Wijdeven overhandigde petitie tegen windenergie in de Bleeken, met meer dan 1500 ondertekenaars. Om de noodzakelijke transparantie over dit onderwerp af te dwingen en een constructieve dialoog op argumenten te kunnen voeren, verzoeken we om een concreet,

Z., v. I, F., vd. L. Mede namens de achterban van meer dan 1.500 bezorgde ondertekenaars van de aan de wethouder aangeboden petitie tegen windturbines in de Bleeken,

Toelichting zie 1a Met het schrappen van concrete zoeklocaties voor windturbines in deze omgevingsvisie en het pas ten tijde van een RES die zich op de periode na 2030 richt nader uit te werken nieuwe opgave van hernieuwbare energie, zal windenergie pas in 2028 weer op de agenda worden geplaatst. De belangrijkste overweging om in het kader van RES tot 2030 geen windenergie meer als variant te overwegen is dat we de doelstelling van 0,6 Twh hoogstwaarschijnlijk halen met zonne-energie. Zodra we het beleid gaan uitwerken voor windenergie zullen we uw overwegingen en vragen uit uw zienswijze betrekken.

Besluit: Aanpassingen zie 1a

eenduidig en onderbouwd antwoord op de volgende vragen: -

-

-

-

8b.

Op basis van welke criteria is de Bleeken uitgekozen als beste locatie voor windturbines? Welke alternatieven zijn in eerste instantie overwogen? Welke alternatieven zijn daadwerkelijk onderzocht? Zijn de consequenties voor de omgeving in kaart gebracht? Wat zijn die consequenties? Hoe is tot besluitvorming gekomen? Hoe past het plaatsen van windturbines in de Bleeken bij een gezonde leefomgeving? In welke mate neemt de gemeente haar zorgplicht voor een gezonde leefomgeving serieus? In welke mate is het aanleggen van een zonnepark Bleekseweg het voorsorteren op een dikke kabel die straks eenvoudig te verbinden i is met een windturbinepark in de Bleeken? Hoe ziet de gemeente de plaatsing van windturbines in de Bleeken in relatie tot die zorgplicht voor een gezonde leefomgeving? Hoe verhouden de recente uitspraken van de wethouder zich tot het gesprek van 25 oktober jl met Edwin Daandels?

Ten aanzien van hetgeen onder 8a beschreven is, gaat ons hier vooral om het proces van totstandkoming van de omgevingsvisie, dus om het helderkrijgen van de argumenten die geleid hebben tot de beslissing om de Bleeken aan te wijzen in de voorliggende omgevingsvisie. Het antwoord op deze vragen blijft belangrijk voor de dialoog, ook als

Z., v. I, F., vd. L. Mede namens de achterban van meer dan 1.500 bezorgde ondertekenaars van de aan de wethouder aangeboden petitie tegen windturbines in de Bleeken,

De gemeente sluit windturbines na 2030 niet uit. Daarvoor is de energieopgave te groot. Het beleid voor windmolens zal het college van B&W pas oppakken, zodra de RES opgave voor na 2030 bekend is (datum nog niet bekend) en de landelijke regelgeving is aangepast (naar verwachting 2025). Besluit: zie 1a, verder geen aanpassingen

8c.

9a.

de omgevingsvisie zou worden aangepast op dit onderwerp Ook vragen we om de omgevingsvisie aan te passen en hierin geen zoekgebieden te noemen zonder dat er in Bernheze een duidelijk en goedgekeurd beleid is ten aanzien van windenergie.

Wij willen bij een eventuele planvorming voor windenergie, aandacht vragen voor een integrale benadering van het gebied en rekeninghouden met de belangen van de inwoners van onze gemeente bij de verdere uitwerking en planinvulling. In het bijzonder als het gaat om het woon- en leefklimaat van omwonenden, het kunnen meeprofiteren en de versterking van andere ruimtelijke functies in het gebied. Wij wijzen op enkele uitgangspunten van onze Visie energielandschap in o.a. paragraaf 3.5 en 3.6 van deel A zoals wij die hanteren bij de ontwikkeling van duurzame energie: - De ontwikkeling van zonne-en windenergie vergt een integrale benadering waarbij meerdere doelen met elkaar worden verenigd. - De ontwikkeling houdt zoveel mogelijk rekening met het woon- en leefklimaat, waaronder gezondheid, van omwonenden, brengt de consequenties hiervan in beeld en neemt dit integraal mee in de afwegingen - Bij transformatie ontstaan essentieel andere, nieuwe landschappen In deze gebieden moet het opwekken van duurzame energie nadrukkelijk samen gaan met ruimtelijke kwaliteiten verduurzaming van de omgeving

Z., v. I, F., vd. L. Mede namens de achterban van meer dan 1.500 bezorgde ondertekenaars van de aan de wethouder aangeboden petitie tegen windturbines in de Bleeken, Gemeente ’s Hertogenbosch

Besluit zie 1a

De gemeente is het eens met uw zienswijze. Het is vanzelfsprekend dat we een integrale benadering hanteren bij een ingrijpend besluit als windenergie. We betrekken dan de belangen van de inwoners in uw gemeente. Daarvoor hebben bij de opstelling van de visie diverse inwoners, al of niet betrokken bij de dorpsraad Vinkel, meegewerkt aan de dialoogsessies. Indien we besluiten de windmolens in overweging te nemen starten we een zorgvuldig proces met uw gemeente en inwoners. De door uw genoemde uitgangspunten betrekken we dan bij de afweging. Dat zal naar verwachting pas in 2028 aan de orde zijn. Besluit: Geen aanpassingen

9b.

Om aan de opgaven in de RES te voldoen zal de gemeente Bernheze, indien zonnedaken en- parken onvoldoende opleveren, mogelijk inzetten op windmolens aan de westgrens van de gemeente. U reserveert daartoe de noord westrand van de gemeente voor het plaatsen van een aantal windturbines. Op de themakaart 'Vitale en duurzame landbouw & economie’ is een vlak ‘Zoekgebied windmolens ingepast in het landschap en gecombineerd met andere functies' opgenomen. Het vlak op de kaart is hier bij deels gesitueerd op het grondgebied van de gemeente ’sHertogenbosch. Wij verzoeken u dit vlak en eventuele andere aanduidingen die zijn ingetekend op ons grondgebied, uit uw Omgevingsvisie te verwijderen, aangezien u daar niet bevoegd toe bent. Elke gemeente kan immers alleen over haar eigen grondgebied besluiten. Op uw eigen grondgebied, is het vlak Zoekgebied windmolens ingepast in het landschap en gecombineerd met andere functies 'ingetekend op onder andere het plan gebied van het nieuwe bedrijven terrein Heesch West. Dit is naar onze mening niet passend of mogelijk; de planvorming voor Heesch West is afgerond en het bestemmingsplan is vastgesteld (alleen nog niet onherroepelijk). In het bestemmingsplan Heesch West is geen ruimte voor windenergie. Dit is expliciet onderdeel geweest van de afwegingen in het planvormingsproces.

In dat kader is door de gemeenten Oss,’s-Hertogenbosch en Bernheze gezamenlijk onderzocht of en hoe 3 windturbines (deels op grond gebied Bernheze, deels op grondgebied ’s-Hertogenbosch) konden worden gerealiseerd. Er is op basis van bevindingen door de gemeenten afgezien van verdere uitwerking. De

Gemeente ’s Hertogenbosch

Aangezien we de zoekgebieden van de kaart verwijderen en we pas windenergie in overweging nemen bij een mogelijke RES-opgave na 2030 is uw reactie hiermee overgenomen. Besluit zie 1a

configuratie die omgevingsrechtelijk mogelijk was, zou binnen het bedrijventerrein naar verwachting tot ernstige hinder/veiligheidsissues en ruimtelijkeconomische belemmeringen gaan leiden. Er is daarom geconcludeerd en besloten dat inpassing van windturbines op Heesch West niet haalbaar is (besluit gemeente ’s-Hertogenbosch 25 augustus 2020). We verzoeken u dan ook dit deel van het zoekgebied aan te passen en te verwijderen voor zover dit vlak het plangebied van Heesch West raakt of daaraan grenst/invloed op heeft. 10a.

10b.

Vooral uw keuze een gezonde leefomgeving voorop te stellen spreekt ons aan! Dat daarbij Groene Gezonde Structuren (GGS) als uitgangspunt worden gehanteerd is ons uit het hart gegrepen. Iedere burger heeft recht op een groene en gezonde leefomgeving met schone lucht. De natuur helpt daarbij door het luchtzuiverende vermogen en nodigt uit tot bewegen, sporten en geeft een gevoel van rust en ruimte. In het groenstructuurplan zijn/worden hiervoor al mooie plannen ontwikkeld, waarin voor elke kern/wijk groene gebieden zijn aangewezen. In de visie worden ook zoekgebieden aangewezen voor 'zwemwater'. Wij gaan ervan uit dat zo’n waterplas als een natuurzwemwater zal worden ingericht met een (onder alle weersomstandigheden) gezonde waterbalans. In de Omgevings Effecten Rapportage wordt de (ecologische) waterkwaliteit van het oppervlaktewater in een referentie situatie als een 'matige' kwaliteit beoordeeld en dit geldt ook voor de kwaliteit van het grondwater. We willen toe naar een buitengebied met een gezonde bodem met voldoende water en waar de kwaliteit van het

IVN Bernheze

Dank voor het ondersteunen van de omgevingsvisie op de door het IVN genoemde punten. Het bedoelde zwemwater is inderdaad bedoeld als natuurzwemwater en zal pas als zodanig worden ingericht nadat aan alle kwaliteitseisen voor de volksgezondheid is voldaan en een gezonde waterbalans is ontstaan. Besluit: geen aanpassingen

IVN Bernheze

Uw ambitie van ‘natuurinclusieve landbouw’ willen we met name vormgeven in het Peelhorstlandschap en het Beekdallandschap. Daar verwachten we de grootste kansen en achten we deze realistisch gezien de huidige wettelijke normen die door de rijksoverheid worden bepaald. We hopen dat we in ieder geval in deze gebieden forse stappen vooruit maken met het waterschap en de provincie als belangrijkste initiatiefnemers.

water, volgens de kaderrichtlijn van KRW, goed is voor drinkwater, maar ook voor de planten en diersoorten in het buiten gebied. Helaas zijn we in het (agrarisch) buiten gebied van Bernheze nog ver verwijderd van deze doelstelling en we hebben onze twijfels of met de ambities die nu in de visie worden aangegeven, deze doelstelling haalbaar zal zijn. Ook de Omgevings Effecten Rapportage geeft aan dat het niet waarschijnlijk is dat in 2030 aan de waterkwaliteitsnormen uit de KRW kan worden voldaan. Dus gemeente: kies voor een 'gezonde' landbouw en leg niet langer de nadruk op grootschaligheid! Volgens IVN Bernheze kan dit alleen worden bereikt met een landbouw die 'natuur-inclusief’ is en met duurzame teeltmethoden, die niet voor 100 % afhankelijk zijn van bestrijdingsmiddelen en het gebruik van kunstmeststoffen. 10c.

10d.

In het beekdallandschap hebben we overigens te maken met grensoverschrijdende vervuiling stroomopwaarts. Dat overstijgt de invloed van de gemeente. De gemeente is in algemene zin volgend op regels van andere overheden mbt de waterkwaliteit en de uitwerking ervan door het waterschap. De gemeente is niet bevoegd om bijvoorbeeld te sturen op de keuze van gewassen door agrariërs en de daarbij gebruikte middelen, tenzij er sprake is van bijv. bouwwerken of teelt ondersteunende voorzieningen. De term gezond bodemleven wordt toegevoegd aan pag 43 Besluit: geen aanpassingen behoudens de bij 6i genoemde aanpassingen

Voor de drinkwaterwinning, het waterwingebied en het grondwaterbeschermingsgebied wordt bovengenoemd voorzorgprincipe wél gehanteerd. Dat houdt in dat in dit gebied geen enkele activiteit kan worden toegestaan, die de drinkwaterwinning in gevaar kan brengen; dus geen overmatig gebruik van bestrijdingsmiddelen en kunstmeststoffen. Een prima uitgangspunt wat ons betreft en om die ambitie waar te maken, stellen wij voor om grondwaterbeschermingsgebieden dan ook helder en duidelijk op de kaarten te markeren.

IVN Bernheze

Beschermen en herstellen van landschapselementen, zoals zandwegen, houtwallen, lanen etc. is een ambitie, die wij van harte ondersteunen en waaraan in de visie terecht veel aandacht wordt besteed. Beschermen is wat ons betreft echter pas effectief, wanneer dit ook

IVN Bernheze

In de gemeente zijn geen door de provincie aangewezen grondwaterbeschermingsgebieden. Er is slechts één enkel drinkwatergebied en een boringsvrije zone. De gemeente heeft geen bevoegdheden in het sturen op het agrarische gebruik van de gronden mbt bijvoorbeeld mest of bestrijdingsmiddelen. Besluit: geen aanpassingen

Dank voor het ondersteunen van de visie. Uw suggesties beschouwt de gemeente als waardevol en willen we graag betrekken bij de nadere uitwerking. Wij zien er naar uit met u in bijvoorbeeld een programma Groene Gezonde Structuren uw kennis en suggesties te benutten. Voor het herstel van landschapselementen zijn we voor een groot deel

handhaafbaar is en hierbij ook juridische instrumenten ingezet kunnen worden. Dit is het geval wanneer de te beschermen landschapselementen in kaart zijn gebracht (vergelijkbaar met de bomenlijst bij de bescherming van monumentale en toekomstbomen) en dit ook bestuurlijk is vastgelegd. De nog maar spaarzaam aanwezige historische landschapselementen, zoals oude houtwallen, historische zandwegen, eikenwallen op zandverstuivingen etc. zijn kwetsbaar en verdienen deze bescherming! Naast beschermen is herstellen van het coulissenlandschap een speerpunt in de omgevingsvisie. Door schaalvergroting de afgelopen decennia is een deel van dit coulissenlandschap verdwenen en dit zal met de ambitie een "toplocatie voor (grootschalige) voedsel- en grondstoffenproductie te zijn" ook niet terugkomen. Daar waar dit herstel niet mogelijk is, zal toch op z’n minst ook compensatie (met terugwerkende kracht!) van de landschapselementen, die hiermee verloren zijn gegaan, noodzakelijk zijn omdat biodiversiteitsherstel waar te maken. 10e.

Bernheze is bij uitstek een agrarische gemeente en dat zal ook in de toekomst zo blijven. Maar dit kan ons inziens alleen in een juiste balans met andere functies die in het buitengebied belangrijk zijn, zoals natuurkwaliteit en leefbaarheid. Om die balans overal te waarborgen stellen wij voor bij de diverse landschappelijke en ecologische functies (naast landbouw & economie), die in de omgevingsvisie worden genoemd een 'Basiskwaliteit Natuur' te definiëren en ook te handhaven.

afhankelijk van andere overheden. Provincie en waterschap zullen om o.m. deze reden ook als partner mee gaan werken aan het programma Groene Gezonde Structuren. Besluit: geen aanpassingen

IVN Bernheze

U pleit in uw zienswijze voor een Basis Kwaliteit Natuur (BKN), zoals die onder meer in de landelijke agenda Natuurinclusief is aangekondigd. We gaan graag met u het gesprek aan hoe we deze BKN in Bernheze kunnen definiëren en realiseren. In het programma GGS willen we hiermee een start maken. Daarbij maken we graag gebruik van de diverse kennisdocumenten natuurinclusief die inmiddels door andere partijen in het land zijn ontwikkeld, bijvoorbeeld natuurinclusief bouwen en natuurinclusief gezondheid in de buurt.

'Basiskwaliteit Natuur' vertelt ons hoe goed de natuur moet zijn in gebieden waar landbouw of andere economische functies leidend zijn. 'Basiskwaliteit Natuur' staat voor een minimale natuurkwaliteit in een gebied, zodat dier- en plantensoorten die je in een gebied mag verwachten, zich kunnen handhaven. Dit is nodig omdat veelal gemene soorten zoals konijn, huismus en allerlei insecten soorten en weidevogels in aantal afnemen. Het gaat bij 'Basiskwaliteit Natuur' om een meetbaar kwaliteitsniveau van de natuur buiten de natuurgebieden. Het geeft aan wanneer een gebied voldoet aan een minimale standaard van de aanwezigheid van algemene, wijdverspreide wilde planten en dieren die je in dat gebied mag verwachten. De algemene condities van veel Nederlandse landschappen voldoen momenteel niet aan die ondergrens voor basiskwaliteit.

Besluit: Op pag. 92 ‘Basis Kwaliteit Natuur (BKN)’ toevoegen bij het thema klimaat en biodiversiteit, een nieuwe bullet onder: 'we richten onze omgeving met meer natuurlijke diversiteit in" o We definiëren de Basiskwaliteit Natuur (BKN) voor Bernheze in de drie deelgebieden op basis van de landelijk en provinciaal te ontwikkelen systematiek en de agenda natuurinclusief.

Dus wat IVN Bernheze betreft zijn we "een innovatieve toplocatie voor (grootschalige) voedselen grondstoffenproductie "wanneer dit samengaat meteen Basiskwaliteit Natuur, die in balans is met die agrarische bedrijvigheid. 10f.

We geven u graag nog de volgende aandachtspunten mee, die voor de toekomst van Bernheze belangrijk zijn: - Groene gezonde structuren zowel in de kernen en in het buitengebied zijn van levensbelang voor de bio diversiteit in onze leefomgeving en natuurgebieden. Zet dan ook maximaal in op het afmaken van het Natuurnetwerk Brabant en benut kansen waar dat mogelijk is. - Bescherm historische landschapselementen en zet daarbij ook juridische instrumenten in, die ook bestuurlijk zijn geborgd.

IVN Bernheze

Uw suggesties voor een andere uitwerking van de omgevingsvisie betrekken wij onder meer bij het programma GGS dat we in 2024 gaan starten. We betrekken u hierbij en gaan dan graag in dialoog met u over de inhoud en prioriteiten. Voor een deel hebben uw suggesties al een plaats gekregen in het onlangs door de gemeente vastgesteld GroenStructuurPlan Besluit: geen aanpassingen