Landschapsplan Heesch West 30-11-2021 (Bestemmingsplan Regels Bijlage 2)

27

Bijlage 2 Landschapsplan Heesch West 30-11-2021

Heesch West (gemeente Bernheze) vastgesteld, 30 november 2021

Landschapsplan Heesch West 30-11 2021

INHOUDSOPGAVE

Inleiding 1. Landschapsanalyse bestaande situatie Ontstaansgeschiedenis Water, Wijst en geomorfologie Groenstructuur Cultuurhistorie Ruitersdam, Ruitersweg-West Bestaande (auto-, fiets- en wandel-) routes Bestaande natuurwaarden en doelsoorten 2.

Ambities in Landschapspark Heesch West

3. Planbeschrijving bij plantekening Stedenbouwkundige opzet Landschappelijke opzet 4

4.3 Duurzaam watersysteem Visie op het duurzame watersysteem Leggers rondom Het Heesch West systeem Systeem kwalitatief 4.4 Natuurontwikkeling Leefgebied beschermde soorten - mitigatieopgave Aanvullende doelsoorten Natuur op kavels Zoggelsestraat en Koksteeg 4.5 Duurzame elektriciteitsopwekking zonnepark 4.6 Recreatieve voorzieningen

Onderdelen landschapsplan

4.1 Groenstructuur en beplantingsconcepten Laanbeplanting Solitairen Houtwallen en groensingels Natuurbos Boomgaarden Graslanden 4.2 Ontsluitingsstructuren Auto Fiets Wandel Kabels- en leidingenzones Calamiteitenroutes Profielen

4.7 Beeldtaal Landschapspark Kleurgebruik Meubilair Entrees landschapspark Kunst Bruggen en vlonderpaden Hekken Verlichting 5.

Beeldkwaliteit kavels Zoggelsestraat en Koksteeg

6.

Beheer- en Parkmanagement

Colofon

3

INLEIDING

Inleiding Robuuste bosrand

Waterberging

Vleermuisroute

Groen voorterrein Afvalwater lokaal verwerken Waterberging Groen voorterrein

Fiets- en wandelroutes

Hergebruik lokale grondstoffen Duurzaam gebruik dak Opwekken van duurzame energie

Nieuw leefgebied flora en fauna Klimaatadaptief landschap Waterberging

Afvalwater lokaal verwerken Hergebruik lokale grondstoffen

Nieuw leefgebied flora en faun - natuurven

Duurzaam gebruik dak

Robuuste singelbeplanting

Opwekken van duurzame energie

Bloemrijke bermen

Zichtlocatie Waterberging

Station duurzame brandstoffen

Bloemrijke vochtige graslanden Insecten en bijenlandschap

Bijenlint Boomgaarden

Nieuw leefgebied flora en fauna

Robuuste bosrand

Opwekken van duurzame energie

Vleermuisroute

Robuuste bosrand Vleermuisroute

Het landschapspark van Heesch West wordt beschreven in dit document. Het is een uitwerking in de geest van het stedenbouwkundige plan, omschreven in het circulair kwaliteitsplan behorende bij het ontwerp bestemmingsplan. In het voorjaar en najaar 2021 is er een uitgebreid participatieproces doorlopen met de omgeving. We hebben vier wandelingen door het gebied gemaakt en er zijn twee workshops gehouden. De vragen en opmerkingen op het ontwerpbestemmingsplan ten aanzien van het landschap en het groen zijn vertaald in het voorliggende landschapsplan. Het aangepaste stedenbouwkundige plan en beeldkwaliteitsplan van de bedrijfskavels worden omschreven in het aangepaste circulair kwaliteitsplan. We wensen u veel leesplezier, Mariëlle Kok en Esther Kruit

KruitKok Landschapsarchitecten

Landschapsplan Heesch West in vogelvlucht

5

Landschapsplan Heesch West

1. LANDSCHAPSANALYSE BESTAANDE SITUATIE

Ontstaansgeschiedenis Het huidige landschap rondom de planontwikkeling Heesch West is het resultaat van een continue wisselwerking tussen natuurlijke processen en menselijke ingrepen. Het landschap is gevormd door grotendeels agrarische gebruik dat zich aangepast heeft aan de lokale omstandigheden en verschillen tussen ondergronden, hoog en laag, nat en droog. Deze lokale omstandigheden zijn sinds de ruilverkaveling in de jaren ’70 minder bepalend geworden maar de verschillende waterhuishoudkundige en geomorfologische omstandigheden zijn nog steeds zichtbaar in het huidige landschap van Heesch West. Kuyperkaart, kaart 1815

Het gebied waar Heesch ligt was al omstreeks 2000 voor Christus bewoond. De oudste schriftelijke vermelding van Heesch stamt uit 1191. Hierin wordt melding gemaakt van de tienden van Heesch. Men leefde van de landbouw maar de grond was schraal. Rogge, haver en boekweit werden er verbouwd, maar ook was Heesch een pleisterplaats voor postkoetsen op de route tussen Grave en ‘s-Hertogenbosch, aangezien Heesch halverwege deze twee steden lag. Toen van 1818-1836 een straatweg tussen deze steden werd aangelegd groeide Heesch uit tot een lintdorp langs deze weg (bron Wikipedia). Op de kaart uit 1815 is de straatweg tussen Den Bosch en Heesch zichtbaar. Ook is de noord-zuid verbinding tussen Geffen en Vinkel, de huidige Weerscheut te herkennen.

7

Landschapsplan Heesch West

Kaart 1900

8

De twee oost-west stromende watersystemen, noordelijk De Vinkel (nu de Rijtsche loop genaamd ter hoogte van de huidige Bosschebaan), en zuidelijk De Leij beek zijn goed herkenbaar op de kaart uit 1815. Op de kaart uit 1900 is het fijnmazige slagenlandschap bestaande uit noord – zuid gerichte smalle agrarische percelen met greppels en elzensingels goed zichtbaar. Het terrein loopt in westelijke richting af met een hoogteverschil van ongeveer 1,2 meter tussen het oostelijke en westelijke deel van het bestemmingsplangebied.

Kaart 1970

Opvallend is de verdraaiing in kavelrichting en wegen rondom het gehucht de Zoggel en langs de Zoggelsestraat. Bij bestudering van de historische kaart in combinatie met de geomorfologische kaart en bodemkaart blijkt dat hier een dekzandrug gelegen is met een zwarte enkeerdgrond als bodem. Dit verklaart de verdraaiing van de verkaveling maar ook de aanwezigheid bebouwing en erfbeplanting met beuken en linden langs de Zoggelsestraat terwijl in de directe nabijheid geen bebouwing en alleen boomsoorten van natte gronden aanwezig zijn. De bestaande bebouwing langs de Zoggelsestraat is gelegen op de rand van deze kleine dekzandrug.

Kaart 2000

9

Landschapsplan Heesch West

Ontwerp landschapspark over kaart 1900

10

Geomorfologische ondergrond met plangrenzen

AHN kaart hoogte met plangrenzen

Richtingen in het landschap met geomorfologische ondergrond

11

Landschapsplan Heesch West

Water, wijst en geomorfologie Conform de geomorfologische kaart van de provincie loopt er door het plangebied een aftakking van de Peelrandbreuk. De Peelrandbreuk heeft als eigenschap om op de hogere oostelijk gelegen gronden nattere omstandigheden te hebben dan de lager westelijk gelegen gronden. De natte omstandigheden boven en dus ten oosten van de breuk wordt “wijst” genoemd. Wijstwater of grondwater wat uit grotere diepten vlak aan het maaiveld of in sommige gevallen zichtbaar wordt in het oppervlaktewater, bevat o.a. veel ijzer en kalk. Dat komt omdat het van grote diepte, afstand en tijd veel ijzer en ionen heeft opgenomen en mee heeft getransporteerd. Dit wijstwater is de basis voor de ontwikkeling van waardevolle natuurlandschappen zoals het natuurbeheertype ‘Vochtig hooiland’.

Potentieel drie breuklijnen, bron: Rimbaud Lapperre (2019)

Een quickscan naar wijstverschijnselen in en om het plangebied Heesch West door geohydroloog ir. Rimbaud Lapperre (2019), aangevuld met lokale kennis van agrariërs toont aan dat er in het plangebied ijzerhoudende wijstwaterlopen aanwezig zijn. Het lijkt erop dat er meer dan één breuken in de ondergrond aanwezig is of dat de wijst door geomorfologische ondergrond diffuus naar boven komt Tijdens meerdere veldwandelingen met onder meer lokale agrariërs en vrijwilligers uit natuurorganisaties hebben wij natte kwelplekken geïdentificeerd. Deze informatie hebben we meegenomen in het landschapsontwerp.

12

Principe wijst bron: Rimbaud Lapperre (2019)

Natte locaties in plangebied ter hoogte van vermoedelijke breuklijn

Groenstructuur: een lanenen houtwallenlandschap met cultuurhistorische waarde De omgeving van het plangebied Heesch West bestaat uit een fijnmazig stelsel aan lanen, houtwallen met zandpaden en bosjes die akkers en graslanden omzomen. In de 18de eeuw is er ten zuiden van het plangebied het ontginningslandgoed de Berkt ontstaan. Dit landgoed bestond uit een sterrenbos, een labyrinth, een fijnmazig stelsel aan houtwallen en zandpaden, akkers en uiteraard een landhuis.

Historische structuur Ruitersdam, RuiterswegWest

Tijdens de ruilverkaveling is veel van de oorspronkelijke structuren verloren gegaan. De huidige eigenaar van de Berkt is delen van de oorspronkelijke structuren aan het herstellen tot een nieuw natuurlandgoed. Er is een uitgebreide analyse gedaan naar de huidige lanen, houtwallenstructuur en zandpaden in de omgeving van het bestemmingsplangebied Heesch West. Het doel hiervan is om het nieuwe landschapsplan van Heesch West naadloos aan te laten sluiten op dit mooie en bijzondere houtwallen- en zandpadenlandschap.

Deze catalogus uit de omgeving dient als inspiratie voor het landschapsontwerp voor Heesch West. De Ruitersdam, ook wel Zomerweg genoemd is als een aarden baan in 1814 aangelegd “tot betere passage in den zomer tusschen ’s Bosch en Grave, waardoor een groot gedeelte zware zandige weg over Heesch wierd vermeden”. Vermoedelijk was hier al vóór 1814 een karrenspoor, aansluitend op de Ruiterswegwest, zo genoemd naar de veelvuldige verplaatsingen van legers. Want er trokken soms duizenden soldaten door de regio van of naar de Nistelrodense Heide. Via de Zomer- en Ruitersweg konden de militairen bijna rechtstreeks dit heidegebied bereiken zonder dat de dorpen Nuland, Geffen en Heesch daarvan overlast ondervonden (bron BHIC: Henk Buijks). Deze historische structuur wordt ook nu nog veelvuldig gebruikt door ruiters en wandelaars.

In de analyse op de volgende pagina’s is te zien dat er verschillende type houtwallen zijn met verschillende maatvoeringen, boomsoorten, met of zonder paden.

Doorsnede bestaande Ruitersdam

13

Landschapsplan Heesch West

Analyse tekening houtwallenlandschap

14

A_Enkele bomenrij

1 roede 3.76 m

2 roede 7.50m

3 roede 11.30m

4 roede 15.00m

5 roede 18.70m

6 roede 22.50m

7 roede 26.30m

/3 - 4 m/

/6 - 7.5 m/

/11 - 12 m/

/14 - 15 m/

/17 - 19 m/

/22 - 23 m/

/26 - 27 m/

A1r - H.w. erfgrens

A2r_v_q loodrecht A2r_v_q op Koksteeg Reksstraat

A3r_v_s Zoggelsestraat

B2r_v_q loodrecht B2r_v_p op Weerscheut Kievit

B4r_v_q Weerscheut B3r_v_q Koksteeg B3r_v_q De Berkt (3 hoeks type 1(4 hoeks verb.) (driehoeksverband) verband)

B2r_z_f loodrecht aan Weerscheut (driehoeksverband)

B3r_z_q Koksteeg B3r_z_q De Berkt B4r_z_q loodrecht op (3 hoeks type 2 (4 hoeksverb.) Weerscheut (driehoeksverband) verband)

B2r_g_q loodrecht B2r_g_p op Kasteellaan Raktstraat

B3r_z_q Vosbergstraat

A3r_v_q loodrecht op Weerscheut

zand/graspad verhard pad

B_Dubbele bomenrij laan

B5r_v_q Weerscheut (driehoeksverband)

B6r_v_q Weerscheut (driehoeksverband)

zand/graspad verhard pad

C_Drie rijen bomen laan

B6r_z_b De Berkt

B3r_z_p Ruitersweg - west

C3r_z_q De Berkt -type 3 (driehoeksverband)

zand/graspad verhard pad D5r_v_q Kasteel Heeswijk type 4 (driehoeks verband)

D_Vier rijen bomen laan zand/graspad verhard pad

D4r-z_q De Berkt type 4 (driehoeks verband)

D7r_v_q Weerscheut (driehoeks verband)

D5r_z_q De Berkt type 3b(driehoeks verband)

Overzichtstabel houtwallenlandschap

15

Landschapsplan Heesch West

Bestaande routes

eut

Raktstraat

Wandelen Het gebied ten zuiden van de Zoggelsestraat kent een uitgebreid zandpadennetwerk waar veel wordt gewandeld. Het plangebied kent geen zelfstandige wandelroutes. Er wordt veel over de Zoggelsestraat gewandeld. Door omwonenden worden de onderhoudszones langs de waterlopen en houtwallen binnen het plangebied ook als wandelroute gebruikt waardoor er tussen de Raktstraat, de Zoggelsestraat en de Koksteeg ‘ommetjes’ mogelijk zijn. In gesprekken met omwonenden is de aanwezigheid van deze mogelijkheden voor ‘ommetjes’ als waardevol aangegeven.

16

eg

te ks Ko

Fiets Fietsers gebruiken de Zoggelsestraat, de onverharde Ruitersdam, de Koksteeg en de Bosschebaan. Slechts de Weerscheut heeft een vrijliggend fietspad. De Bosschebaan heeft fietsstroken.

Bo

n

aa

eb

h ssc

Weersch

Auto Het plangebied is op dit moment agrarisch gebied met weinig doorgaande verbindingen. Voor auto’s is er als oost-west verbinding in het noorden de Bosschebaan, en in het zuiden de Zoggelsestraat. Als noord-zuid verbinding is er de Koksteeg en de Weerscheut. Er is geen verharde rechtstreekse verbindingsweg tussen de Zoggelsestraat en de Weerscheut. De oostwest georiënteerde Raktstraat ligt in het hart van het plangebied en loopt dood op een boerderijcluster.

aat

lsestr

Zogge

Legenda Autoroute Fietsroute Wandelroute verhard Wandelroutre onverhard

Bestaande auto-, fiets- en wandelstructuur

Bestaande natuurwaarden en doelsoorten Er is een ecologisch onderzoek gedaan naar de bestaande natuurwaarden in het plangebied. Hieruit zijn een aantal soorten naar voren gekomen die mitigerende maatregelen behoeven namelijk: • Vleermuizen • Huismussen • Steenuil (ambassadeurssoort Bernheze) • Kerkuil • Sperwer • Marterachtigen waaronder de das, steenmarter, bunzing en de wezel • Eekhoorn • Grote modderkruipers

Wezel

Als we het landschapsplan voor deze doelsoorten goed inrichten, dan doen we het ook goed voor heel veel soorten die kenmerkend zijn voor kleinschalige agrarische landschappen.

Doelsoorten

17

2. AMBITIE LANDSCHAPSPARK HEESCH WEST

Ambitie

De ambitie voor het bedrijventerrein Heesch West is “energiek, groen en circulair”. Om samen met de bedrijven concrete mogelijkheden aan te pakken wordt er vanuit 5 circulaire thema’s gewerkt: • Landschap en biodiversiteit • Klimaatadaptie • Duurzame mobiliteit • Duurzame energieopwekking • Circulair bouwen en ontwikkelen De thema’s gelden niet alleen voor de bedrijfskavels en de zich vestigende bedrijven. Zoals het voor de bedrijven niet vrijblijvend is om aandacht te geven aan een toekomstbestendige ontwikkeling is dit ook voor de Gemeenschappelijke Regeling Heesch West niet vrijblijvend. Het landschapsplan geeft uitwerking aan dezelfde thema’s en zal daar inspiratie in bieden. In dit document beschrijven we de openbare groene component, het landschapspark dat de nieuwe bedrijven gaat omringen. De totale omvang van de groene openbare ruimte inclusief verkeersvoorzieningen bedraagt ongeveer 64 hectare. De duurzaamheidsambities van de bouwkavels, het verkeer en toekomstige bebouwing worden omschreven in het circulair kwaliteitsplan. Als we inzoomen op deze thema’s kunnen we de ambities voor het landschapspark nader duiden als:

Landschap en biodiversiteit: toekomstbestendige en biodiverse groenstructuren • Zo robuust mogelijke bosopstanden rondom bedrijven. • Aansluiten van de nieuwe groenstructuren op de aanwezige cultuurhistorische en landschappelijke patronen. • Grote eenheden natuur- en groengebieden met hetzelfde natuurlijk beheer per eenheid. • Bomen met goede groeiomstandigheden gebaseerd op ondergrondse en hydrologische omstandigheden. • Versterking van de ecologische waarde en biodiversiteit van het gebied. • Leefgebied beschermde soorten beschermen of terugbrengen. Aanvullende ambities vanuit beleving en gebruik: • Landschap voor recreatief medegebruik voor de omgeving o.a. aansluiten op ommetjes in de direct omgeving en aansluiten op doorgaande wandel- en fietsroutes. • Landschap voor de werknemers van bedrijventerrein Heesch West; korte ommetjes en pauzeplekken in het groen dichtbij. • Veilige woon-werkfietsroutes. • Creëren van een gezond werklandschap.

Klimaatbestendig landschap • Regenwater op terrein vasthouden, bergen, infiltreren en zuiveren. • Forse aanplant van groen rondom de bedrijven. • Creëren van koelte eilanden en beschaduwde wandelroutes. • Het watersysteem draagt bij aan de ambitie voor een robuuste groenstructuur en het versterken van ecologische waarde. Duurzame mobiliteit • Creëren van een fijnmazig stelsel van prettige, verkeers- en sociaal veilige woon - werk fietsroutes. Duurzame energieopwekking • Aardgasvrij bedrijvenpark. • Duurzame energieopwekking op de kavels door zonnepanelen op daken. • Duurzame energieopwekking in het landschapspark door middel van een zonnepark. Circulair bouwen en ontwikkelen • Zuinig met ruimte en grondstoffen. • (Her)gebruik duurzame materialen met inachtneming van zowel het productieproces, de levensduur en recyclebaarheid. • Beperking transportbewegingen. • Duurzaam beheer. Hoe deze ambities vertaald zijn in het landschapsplan wordt in de volgende hoofdstukken verder toegelicht.

19

Landschapsplan Heesch West

3. PLANBESCHRIJVING BIJ PLANTEKENING

Stedenbouwkundige opzet Het bedrijventerrein wordt als een nieuwe kern in het landschap opgenomen. Daarbij past een eigen identiteit die inspeelt op het bovenregionale karakter van het grootschalige bedrijventerrein.

oostzone middenzone oost

middenzone west

westzone

Deelgebieden kavelzones

zuidzone

De stedenbouwkundige opzet van het bedrijventerrein kenmerkt zich door een indeling in vier noordelijke zones langs de Bosschebaan (westzone, middenzonewest, middenzone-oost en de oostzone) die ontsloten worden via parksingels. Daarbinnen kunnen grootschalige bedrijven flexibel worden ingepast en gefaciliteerd. Een van de parksingels is de bestaande Koksteeg die als lijn behouden blijft. De weg wordt afgesloten voor gemotoriseerd verkeer maar kan wel gebruikt blijven worden door langzaam verkeer. Het vijfde deelgebied is de zuidzone die van het noordelijk deel gescheiden wordt door een robuuste groene zone parallel aan de Raktstraat, het parkhart. Het uitgeefbaar gebied van de zuidzone is naar het parkhart georiënteerd. Een robuuste bosstrook langs de Zoggelsestraat zorgt voor een landschappelijk overgang naar het agrarische buitengebied. De zuidzone zal niet vanaf het begin van de realisatie aan bedrijven worden uitgegeven. Wel is het van belang dat de landschappelijke ontwikkeling rond deze zone vroeg in de ontwikkelfase van het terrein mee aan te pakken.

21

Landschapsplan Heesch West

Landschapsplan in context

22

Landschappelijke opzet Het bedrijventerrein is niet gekoppeld aan de kernen Heesch of Vinkel, maar ligt min of meer solitair in het landschap. Het aandeel landschap op het bedrijventerrein Heesch West is naar verhouding hoog. Het landschapspark bestaat uit verschillende onderdelen die samen een robuuste groenstructuur vormen. Deze brengt ordening in het bedrijventerrein aan en vormt de drager van het gebied. Het groen draagt bij aan een vriendelijke, toegankelijke en ontspannen uitstraling. Het merendeel van de bedrijven komt aan de robuuste groenstructuur te liggen. Voor de deur van elk bedrijf ligt een kwalitatief hoogwaardige landschapspark. De robuuste groenstructuur is een kwaliteitsimpuls op het bedrijventerrein zelf maar óók voor de omgeving. Een nieuw landschap dat naadloos aansluit om bestaande groenstructuren, met groene en ecologische kwaliteiten, wandelpaden, waterberging en recreatieve mogelijkheden betekent een verbetering van de biodiversiteit en gebruiksmogelijkheden van de omgeving.

Te handhaven en te verwijderen landschapsstructuren

23

Landschapsplan Heesch West

Deelgebieden Landschappelijke structuren

24

Het landschapspark is opgebouwd uit de volgende landschappelijke structuren. Bestaande structuren De volgende bestaande waardevolle landschappelijke lijnen en beplantingsstructuren zijn integraal opgenomen in het circulair landschapspark: • De bosschages langs de A59 en de Bosschebaan • De Raktstraat met boombeplanting • De Koksteeg met boombeplanting • Het bosje aan de Weerscheut, • De historische boerderijen met monumentale bomen langs de Koksteeg (nr. 14 en 18) • Een landbouwpad met elzen dat loopt vanaf de Koksteeg richting Weerscheut. • Een deel van de Kleine Wetering • Erven met bestaande bomen langs de Zoggelsestraat (nr. 118, 120, 122) • Tijdelijk behoud van oost-west georiënteerde houtwal in de zuidzone Ze zijn onderdeel van het landschapspark, hebben een nieuwe betekenis gekregen en geven structuur aan het stedenbouwkundig plan. De robuuste groene bosranden Het bedrijventerrein krijgt nieuwe robuuste groenranden die passen bij het landschap. Het bedrijventerrein wordt ingekaderd door: • De verbrede Ruitersdam, met aan de noordzijde een verbreding

•

• • •

van de houtwal van 45 meter inclusief een vleermuiscorridor. De zuidelijke bosrand Zoggelsestraat bestaand uit een brede natuurbosrand, erven en boomgaarden van minimaal 60 en maximaal 130 meter breed Laanbeplanting aan de Weerscheut. De Bosschebaan met haar bestaande bosschages en watergang parallel aan de A59 Brede houtwallen met watergang aan de oostzijde.

De parksingels De drie centrale parksingels ontsluiten de kavels en hebben een belangrijke functie in de waterberging van het verhard oppervlak van de bedrijven en de wegen, en het voorkomen van hittestress binnen het bedrijvenpark. Groene omzoming bedrijfskavels De kavels zijn omsloten door groensingels van inheemse beplanting. We dagen de bedrijven uit om daar meerwaarde aan toe te voegen door op eigen terrein een robuuste groenzone aan te leggen dat aansluit op de groenstructuren in de openbare ruimte. Uitzondering vormt de representatieve zichtlocaties aan de westzone en zuidzone. Hier worden geen houtige bosschages voorgesteld langs de erfgrens maar een bomenrij langs de rijbaan. Het parkhart Het parkhart is een vormgegeven halfopen

water- en natuurlandschap, gebaseerd op een ingenieus watersysteem geïnspireerd op de historische vloeiweiden. Door groundmodelling op microniveau ontstaan er talloze gradiënten die natuurontwikkeling bevorderen, water vasthoudt en infiltreert. De bezoeker kan op een aantal plekken over vlonderpaden en dijkjes, door het natuurgebied wandelen. Natuur- en wijstvennen Er zijn op enkele plekken natuurvennen gecreëerd waar kwelwater geïsoleerd wordt van overig water om de meest optimale natuur te creëren. De westelijke water- en moeraszone Tussen de Weerscheut en de zichtlocatie Westzone, het laagste deel van het plangebied ligt een halfopen waterrijk landschap. Zon- en biodiversiteitspark Aan de westzijde komt het zonnepark dat aansluit bij het open en grootschalige broekontginningen landschap ten oosten van de Weerscheut. De ambitie is om de energieopwekking te combineren met een hoge biodiversiteit. Aan de oostzijde (buiten het plangebied) komt het zonnepark Achterste Groes. Dit park wordt zelfstandig ontwikkeld en met langgerekte houtwallen en struwelen ingepast. Natuurbos Als onderdeel van de robuuste zuidrand wordt een natuurbos aangelegd met daarin enkele hoogstamboomgaarden.

25

Landschapsplan Heesch West

Legenda

Bestaande bomen Bestaande houtwal Bestaand bos Historische boerderij behouden (met functiewijziging)

Bomenlaan - Eiken Bomenlaan - Abelen Boomgaard Solitairen gestrooid - Es, Els, Wilg, Berk Houtwal, Robuuste Bosrand Abelen groep

Parkhart met vloeiweiden Natuurven Parksingels met wadi’s

Zonnepark Westelijke drasse parkrand Noordelijke waterlegger

Rijbaan Fietspad Zandpad Vlonderpad Schouwpad - graspad Bouwvlakken

Landschapsplan Heesch West

26

Landschapsplan Heesch West

Vogelvlucht Landschapsplan Heesch West

27

Landschapsplan Heesch West

4. THEMATISCHE BESCHRIJVING LANDSCHAPSPARKONDERDELEN

In dit hoofdstuk volgt per thematische onderdeel een nadere beschrijving van het landschapspark.

4.1 Groenstructuur en beplantingsconcepten Hieronder volgt een globale beschrijving van de beplantingsconcepten. De beplantingsconcepten zijn gebaseerd op inheemse soorten en soorten die van oorsprong op deze plek voorkomen. Deze concepten worden later uitgewerkt met behulp van lokale natuurbeheerorganisaties. Laanbeplanting De laanbeplantingen in het plan bestaan uit eikenlanen (Koksteeg en Weerscheut) en eikenrijen langs het fietspad van de Bosschebaan. In de parksingels langs de fietspaden, langs de zichtlocatie aan de westzijde en langs de noordzijde van de zuidzone worden rijen abelen voorgesteld. Deze populiersoort heeft een mooie grijswitte stam met ‘ogen’, komt al in het gebied voor ter hoogte van de Raktstraat, groeit snel en heeft een maat als volwassen boom (tot 25 meter hoog) die kan concurreren met de maat en schaal van de toekomstige bedrijven. Langs de Raktstraat wordt de essenrij versterkt tot essenlaan.

Opgaande groenstructuren

29

Landschapsplan Heesch West

Staalkaart van toegepast sortiment

Knotwilgen komen langs het diagonaal dijkje dat tevens waterscheiding is, en langs het bijenlint op de doorgaande transport gasleiding.

bestaat uit onder andere lijsterbes, meidoorn, hazelaar, veldesdoorn, hondsroos, vuilboom, gelderse roos, en hulst.

Solitairen Op de dekzandrug langs de Zoggelsestraat worden eik, beuk, tamme kastanje, diverse soorten linden en noten als boomgroepen en solitairen geplant.

Boomgaarden Langs de Zoggelsestraat wordt tussen de erven en het natuurbos boomgaardjes voorgesteld bestaande uit hoogstam fruit met diverse boomsoorten van appel-, peer, wilde appel en noot. Deze kleinschalige landschapselementen passen bij het agrarische karakter van de Zoggelsestraat en bieden recreatieve mogelijkheden.

In half open nat tot vochtig landschap in het parkhart en het zuidwestelijke parkdeel bestaan solitairen en boomgroepen uit de soorten els, es, diverse soorten wilg, populier, berk. Houtwallen en groensingels De beplantingsprincipes van de houtwallen bestaan uit een mix van boomvormers en heesters zoals eik, es, els, ruwe berk, lijsterbes, meidoorn, hazelaar, veldesdoorn, hondsroos, vuilboom, gelderse roos en hulst.

Diverse te ontwikkelen graslandbiotopen

Natuurbos Langs de Zoggelsestraat en de zuidkant van het bedrijventerrein wordt een natuurbos voorgesteld. De beplanting bestaat uit een mix van droog berken-zomereikenbos en droog wintereiken- beukenbos, met de hoofdsoorten beuk, wintereik, zomereik en ruwe berk en eventueel tamme kastanje op zichtlocaties. De struiklaag bestaat uit lijsterbes, wilde appel, brem en lokaal gaspeldoorn en sporkehout op nattere plekken. Af en toe zijn eikenstobben van hakhoutbeheer aanwezig. De mantelzoom

Graslanden biotopen Het halfopen landschap in het parkhart, het zonnepark en de westzone zal uit vele verschillende type graslanden gaan bestaan. Doordat we de agrarische toplaag op veel plaatsen verwijderen en in houtwallenwallen rabatten ten behoeven van het zonnepark en dijkjes te verwerken ontstaan er vele gradiënten, nat- droog, zon- schaduw, etc. Door ecologisch beheer kunnen waardevolle natuurbeheertype ontstaan zoals vochtige hooilanden en kruidenrijke graslanden. Ook de bermen van de wegen tussen de kavels worden middel ecologisch beheer tot kruiden- en bloemrijke bermen omgevormd. Dit dient nader uitgewerkt ter worden met ecologen in een beheerplan.

31

Landschapsplan Heesch West

4.2 Ontsluitingstructuren Autostructuur In het circulair kwaliteitsplan staat de auto ontsluiting omschreven. De basiskenmerk van de ontsluiting is dat het verkeer van het bedrijventerrein zich zo direct mogelijk afwikkelt van/naar de A59. Doordat de Koksteeg wordt omgevormd tot fietsstraat is voor lokaal verkeer een nieuwe lokale ontsluiting nodig tussen de Zoggelseweg|Koksteeg en de Weerscheut. Bij de uitwerking van het landschapsplan tijdens het participatietraject met de omgeving is hier nadrukkelijk bij stilgestaan. De weg is gesitueerd in het westelijke deel van landschapspark. De aansluiting op de Koksteeg ligt ongeveer 45 meter ten noorden van de huidige houtwal Ruitersdam. Bestaande bebouwing langs de Koksteeg wordt hiervoor verwijderd. De weg loopt een stukje parallel langs de nieuwe bosstructuur ten noorden van de Ruitersdam tot aan het zonnepark. Daar buigt de weg naar het noorden om bij de bestaande wetering aan te sluiten op de Weerscheut. Fietsstructuur Voor de fietser, lokaal en doorgaand, wordt het plangebied een stuk interessanter en comfortabeler. Daar waar nu enkel langs de Weerscheut een vrijliggend fietspad aanwezig is komt op het nieuwe terrein van Heesch West een stelsel aan vrijliggende fietspaden die op diverse plekken aangesloten is op de omgeving. Langs de Bosschebaan ligt een vrijliggend

32

Schema ontsluitingsstructuur

fietspad, de parksingels hebben een doorgaande gebogen vrijliggende fietsstructuur, de Koksteeg wordt fietspad en langs ontsluitingsweg van het kavels in het westen en aan de zuidzijde liggen ook vrijliggende fietspaden. De bestaande Raktstraat splitst zich ter hoogte van de oostelijkste parksingel in een vrijliggend fietspad ten zuiden of in een zandpad in een houtwal ten noorden van het centrale parkhart. Het doel van de fietstocht (woon-werkverkeer of recreatiefverkeer) zal de keuze voor de route bepalen. De Zoggelsestraat en de verlenging daarvan richting de Weerscheut blijft een fietsverbinding op een agrarische weg. De bestaande Ruitersdam blijft een zandpad waarover gefietst kan worden.

meter. De vlonders zijn gedimensioneerd op 2-3 m. Kabels- en leidingenzones De kabels- en leidingenzones zijn 3,5 tot 4,5 meter breed. Ze zijn gesitueerd langs de ontsluitingswegen aan de zijde van de kavels. Er zijn geen bomen of stuiken op deze zones gesitueerd. De bermen worden kruiden- en bloemrijk aangelegd en ecologisch beheerd (nader uit te werken in beplantings- en beheerplannen).

Profielen Op de volgende pagina’s vindt u een overzicht van de belangrijkste profielen.

Wandelstructuur Het landschapspark biedt een aantal nieuwe routes en ommetjes die aansluiten op de bestaande routes in de omgeving. Hiermee wordt het waardevolle zandpadenlandschap ten zuiden van de Zoggelsestraat doorgetrokken in het landschapspark.

Kabels- en leidingenzones

1 5 9

Er zijn verschillende type routes: zandpaden in houtwalstructuren, gras en struinpaden door een bijenlint, over een dijkje met knotwilgen en langs waterstructuren. Vlonderpaden door natte en moerasachtige landschappen waar water geborgen kan worden ontsluiten de natuurzones selectief. De zandpaden zijn ruim 3,5 meter breed en ook toegankelijk voor ruiters. De gras en struinpaden zijn smaller, ongeveer 1,5 tot 2

2 3

10

4

7 8

1

Locatie profielen

33

Landschapsplan Heesch West

1 Profiel Bosschebaan

1

2

2 Profiel Koksteeg

34

3 Profiel tussen Weerscheut en de Westzone

3 1

4

4 Lokale weg- Bijenlint - Westzone

35

Landschapsplan Heesch West

5 Profiel Singel

5

36

6 Profiel Ruitersdam

6

37

Landschapsplan Heesch West

7 Profiel oostelijke legger noord

7

8 8 Profiel oostelijke legger zuid

38

9 Profiel Raktstraat

9

39

Landschapsplan Heesch West

10 Profiel Parkhart

40

11 Natuurbos en boomgaarden Zoggelsestraat

11

41

Landschapsplan Heesch West

4.3 Duurzaam watersysteem Visie op het duurzame Watersysteem Het watersysteem van Heesch West is gebaseerd op de volgende uitgangspunten: • Scheiden van regionaal en lokaal watersysteem. • De omgeving wordt in principe niet belast met water uit het projectgebied. • Vasthouden en infiltreren van regenwater daar waar het valt. • Waterbergingscapaciteit van minimaal 70 mm per m² verharding en dakoppervlak binnen het plangebied Heesch West • Scheiden van waterkwaliteiten binnen de kavel en het projectgebied • Zuiveren van afstomend regenwater tot natuurwater • Duurzaam watersysteem inzetten om zo veel mogelijk gradiënten te realiseren en daarmee biodiversiteit. Het watersysteem is een robuust systeem dat op alle schaalniveaus, van gebouw en kavel tot buitengebied trapsgewijs water vasthoudt en infiltreert, zuivert en vertraagd afvoert. De robuustheid en flexibiliteit zijn ingebouwd in het systeem. Om pieken op te kunnen vangen en verdroging tegen te gaan kan er aan meerdere knoppen gedraaid worden om het kostbare water te verdelen in het landschapsplan. In het plan zijn drie verdeelpunten aanwezig.

42

Visie schema watersysteem van kavel tot landschap

Hierna volgt een omschrijving van de diverse onderdelen op hoofdlijnen. Leggers De noordelijke legger De noordelijke legger, gelegen langs de Bosschebaan is op dit moment een smalle greppel. Op enkele plekken zijn wijstverschijnselen gesignaleerd. Deze legger wordt verbreed en ingericht conform de kaderrichtlijn water. De doelsoort in deze legger is onder andere de aanwezige modderkruiper. Aandachtspunt hierbij is dat deze legger watervoerend moet zijn. Het profiel van insteek tot insteek is 10 meter breed en bestaat uit een glooiend talud variërend van 1:4 | 1:10, de bodembreedte is 1,5 meter. Het geheel zal op een natuurtechnische wijze aangelegd worden waardoor microgradiënten en extra laagtes in het talud kunnen ontstaan. De inrichting van deze zone met natuurlijke oevers zal nader uitgewerkt worden samen met het Waterschap Aa en Maas en ecologen. Het schouwpad valt samen met het fietspad aan de noordzijde van de legger. De bomenrij op de insteek staat 12 meter uit elkaar, zodat het beheer van de waterloop goed vanaf deze rand te doen is.

Watersysteem van kavel tot landschap

De oostelijke legger Aan de oostelijke rand van het plangebied is een bestaande legger gesitueerd. Deze heeft een meer traditionele opbouw vanwege de aanwezige ruimte.

43

Landschapsplan Heesch West

Aan de westzijde van deze legger met een bodembreedte van 1 meter wordt een beheerzone aangehouden van 3,5-5 meter. De taluds zijn 1:3 aan beide zijden. Tussen de Raktstraat en de Zoggelsestraat heeft deze waterloop aan de westzijde twee voorzieningen die als paaiplaats voor de modderkruiper kunnen dienen in de natuurboszone. Deze laagtes in het bos staan in verbinding met de legger door middel van een duiker. De laagtes zijn natuur technisch uitgewerkt met diepere delen en ondiepe delen, om te dienen als paaiplek maar ook als overwinteringslocatie. Deze voorzieningen zullen in details samen met een ecoloog en het waterschap nader uitgewerkt worden. Deze oostelijke legger is een noord-zuid verbinding tussen de twee oost-west leggers noordelijk en zuidelijk van het plangebied en is door een dekzandrug gegraven. Westelijke water- en moeraszone Aan de westzijde sluit het watersysteem Heesch West op twee plaatsen aan op de leggers namelijk de watergang langs de houtwal halverwege de Weerscheut en de watergang parallel langs de A59 en de Rekken. De westelijke moeraszone bestaat uit een natuurlijk vormgegeven landschap met diepere en ondiepere delen, aaneengeregen door een verkleind watervoerend “bakje“. Dit landschap is een ideale jaarronde biotoop voor de modderkruiper en allerlei aan moeras

44

gebonden organismen. In periodes van uitzonderlijk veel regenval kunnen door middel van natuurlijke drempels in dit gebied extra water geborgen worden als laatste optie in het duurzaam watersysteem. Te verwijderen leggers Doordat het watersysteem van Heesch West losgekoppeld wordt van het agrarisch watersysteem wordt er ook een knip gelegd met de noord-zuid legger in het hart van het gebied. Deze legger watert het gebied af op de Vinkelse Loop, dwars door de dekzandrug heen. De verkaveling van de zuidzone loopt over deze structuur. Overwogen kan worden om deze structuur te handhaven en als lokale waterberging en infiltratie naar het grondwater in te zetten.

Schema nieuwe leggerstructuur

Het Heesch West watersysteem Hier volgt een beschrijving van het watersysteem voor Heesch West. Het is een fijnmazig systeem van wadi’s en laagtes die het gevallen regenwater plaatselijk opvangen en vertraagd afvoeren onder natuurlijk verval naar het lager gelegen westelijk deel van het plangebied. De waterbergingscapaciteit is doorgerekend en voldoet aan de uitgangspunten. In de vervolg uitwerkingen gaan we het systeem nader dimensioneren en finetunen tot een bijzonder, toekomstbestendig en flexibel watersysteem. Bestaande water en leggerstructuur

Kavels en gebouwen Water wat valt op de verharding van de kavels van verhardingen worden idealiter geïnfiltreerd op de plek waar de regendruppel valt (bijv. door middel van waterdoorlatende verharding). Het dakwater stroomt vertraagd af naar de omgeving, om geïnfiltreerd te worden in de groenvoorzieningen en parkeerplaatsen op de kavel alvorens het afstroomt naar de omgeving. Van regenwater ter plaatse van mogelijke verdiepte en verharde laad- en losplaatsen wordt in ieder geval de eerste flush eerst opgevangen en gezuiverd alvorens water van de bedrijfspercelen afstroomt naar het wadisysteem van het landschapsplan. Zo wordt dockwater met mogelijke olieverontreinigingen niet in het systeem gebracht. De parksingels en de wegenstructuur binnen Bedrijvenpark Heesch West Afstromend regenwater van openbare verhardingen wordt in de bermen opgevangen en komen via bodempassages in de laagtes van de parksingel. Hierdoor wordt het afstromende water gezuiverd. De parksingels bestaan uit een doorgaand fietspad en een stelsel aan laagtes, waar het water van de kavels en de weg wordt opgevangen en geïnfiltreerd en vertraagd wordt afgevoerd in de richting van het parkhart.

45

Landschapsplan Heesch West

Om water onder vrij verval naar het parkhart te laten stromen is het volgende ruimtelijke oplossing bedacht om te veel vergraving in het gebied te voorkomen. Het voorstel bestaaat uit het getrapt opvangen van water in compartimenten die van elkaar gescheiden zijn door middel van dammetjes met regelbare stuwtjes. Hiermee wordt tijdens piekbuien meer water gebufferd en kan er gecontroleerd vertraagd worden afgevoerd van compartiment naar compartiment. Deze dammetjes zijn onderdeel van de parksingels en kunnen tevens ingezet worden als overbruggingen van de wadi’s. Deze kunstwerken gaan mede de beeldtaal en daarmee de sfeer van het landschapspark bepalen.

Schets principe watersysteem van de parksingels

Referentiebeeld bruggen over wadi’s

Referentiebeeld dammetje

46

Referentiebeeld wadi

Schets principe watersysteem van het parkhart

Het parkhart – ingenieuze waterberging met natuurwaarde Het parkhart is geïnspireerd op het middeleeuwse principe van bevloeiing van beemden langs beken. Er worden twee parallelle hoger gelegen verzamelsloten gecreërd met daaraan doodlopende insteken die zich vullen met afstromend regenwater. Vanuit deze zijgreppels kan het water vloeien over de graslanden in de richting van de insteekgreppels van de lager gelegen middensloot. Bij bevloeiingen zal een groot deel van het water infiltreren naar het grondwater. Bij heftige buien zal het water meer vloeien over de kruidenrijke vegetatie. Vloeiweide

De groundmodelling zorgt er voor dat in oost-west richting een bolvormig landschap ontstaat volgens een wasbordprincipe. In de noord - zuidrichting is het profiel gekant met het laagste deel in het midden. landschap ontstaat. Hierdoor ontstaan allerlei verschillend exposities ten opzichte van de zon en zeer veel gradiënten van nat naar droog. Het nog nader uit te werken vlonderpadensysteem organiseert zonering in betredingsdruk, rekening houdend met flora en fauna. Het parkhart als totaal is een licht gebogen ruimte met solitairen en plukken stuweelbeplanting, omzoomd met een houtwal aan de noordzijde en en laanbeplanting aan de zuidzijde, geïnspireerd op de richtingen in het omringende landschap.

47

Landschapsplan Heesch West

Het beheer kan in een droge periode door middel van begrazing (bijv. schapen) of door een keer per jaar te hooien. Wijst en kwelwatervennen Dit gebied kent ook kwel- en wijstverschijnselen. Dit bijzondere ijzerrijke kwelwater willen we zo zuiver mogelijk houden en hebben we op die reden geïsoleerd van het overige watersysteem. Het kwelwater wordt opgevangen in een aantal laagtes en vennen. De keuze van de locaties is gebaseerd op de gebiedskennis van de omwonenden.

Waterberging in parkhart met vlonderpad

48

Systeem kwantitatief Het systeem is doorgerekend en de hoeveelheid beschikbare berging is voldoende om de hoge ambitie van 70mm/ m2 verharding te bergen. In de bijlage 21 van het bestemmingsplan zijn de uitgangspunten en de berekeningen toegevoegd.

4.4 Natuurontwikkeling Leefgebied beschermde soorten De ontwikkeling van Heesch West raakt de functie als potentieel foerageeren leefgebied gebied voor van een aantal beschermde soorten die een afhankelijkheidsrelatie kunnen hebben met het plangebied. Van de volgende soorten zal het leefgebied aangetast worden: • Vogels (o.a. huismus, steenuil, kerkuil, buizerd, sperwer) • Zoogdieren (o.a. vleermuizen, marterachtigen, eekhoorn) • Vissen (o.a. grote modderkruiper) Doordat in het plangebied zorgvuldig wordt omgegaan met de betreffende soorten (zowel door de inrichting, planning als werkwijze van de activiteiten) wordt gezorgd dat de gunstige staat van instandhouding niet in het geding komt. De inrichting zoals deze nu in dit landschapsplan is opgenomen, draagt bij aan het opnieuw creëren van leefgebied van deze soorten. De opgaande groenstructuur in combinatie met gedifferentieerde graslanden en moeras- en waterpartijen bieden voor verschillende soorten (vogel, zoogdieren, vissen, amfibieën en insecten) een geschikt leefgebied. De kavels en bebouwing, die behouden blijven aan Koksteeg (nr. 14 en 18),

kunnen een belangrijke rol spelen in de mitigatieopgave voor bepaalde gebouw bewonende soorten (bijvoorbeeld voor huismus en vleermuizen). Dit geldt ook voor de erven (nr. 118, 120, 122) langs de Zoggelsestraat. Deze kavels kunnen ook een belangrijke rol spelen voor de steenuil en kerkuil. Voor deze kavels wordt een beeldkwaliteitsplan opgesteld die voorwaarde stelt aan de ontwikkelingen ten aanzien bestaande natuurwaarde en natuurinclusief bouwen (zie hoofdstuk 5). De bomenstructuur langs de Ruitersdam is een landschappelijke lijn die zowel foerageergebied als essentiële vliegroute is voor vleermuizen. Deze houtwal blijft behouden en wordt 45 meter verbreed inclusief een vleermuiscorridor met vleermuistoren waardoor de vleermuizen hier ongestoord gebruik van kunnen blijven maken in de toekomstige situatie. (zie ook profiel 6). Ook worden er nieuwe robuuste lijnvormige groenstructuren aangelegd namelijk aan weerszijden van het parkhart en door het midden van de parksingels. De bestaande eikenlaanbeplanting langs de Koksteeg wordt aangevuld tot een volwaardige laan. Door de inrichting van vele hectaren natte en kruidenrijke graslanden zal met de toekomstige inrichting een groot, nieuw foerageergebied ontstaat voor diverse soorten vleermuizen.

49

Landschapsplan Heesch West

Voor een beschrijving van effecten op beschermde soorten en de te treffen mitigerende maatregelen verwijzen we naar de natuurtoets. Aanvullende doelsoorten in het landschapsplan Aanvullend op de mitigerende maatregelen is het ook de ambitie om het landschapspark optimaal in te richten voor vlinders, bijen en insecten en amfibieën. Dit houdt in de inrichting van doorgaande structuren van kruidenrijke en bloemenrijke graslanden en bermen en ruige vochtig (kwel)watermilieus met veel gradiënten. De gasleiding die diagonaal door het zuidwestelijke deel van het landschapsplan loopt en het dijkje tussen het infiltratiemoeras en de natuurven wordt specifiek ingericht als bijenlint met graspad. Het parkhart en het zonnepark bieden ruimte aan verschillende vogel-, amfibie-, vis- en zoogdiersoorten. De inrichting wordt ruig en zo nat als mogelijk. Met gradienten, variatie in waterdiepte en stromend|stilstaand water, poelen, plasdraszones, rietzones en droge ruigten en vernatting van oost naar west. De westelijke water- en moeraszone is maximaal ingericht om de grote modderkuiper ruimte te geven. Er is een doorgaande waterstructuur met doodlopende waterarmen ten behoeve van de voortplanting. Een dergelijke voorziening wordt ook aangelegd aan de oostzijde van

50

het plangebied gekoppeld aan de bestaande watergang (legger). Aandachtspunt is dat het systeem watervoerend moet blijven. Om aan specifieke doelsoorten als oevergebonden amfibieën en vogels de juiste omstandigheden aan te bieden, worden een aantal geïsoleerde poelen en vennen aangelegd.

Bijenlandschap Oss-Bernheze Kansenkaart Status kansenkaart

De Parksingels biedt ruimte aan verschillende soorten als insecten, vogels, en kleine zoogdieren door langs de randen van de kavels robuuste groenzones te maken met opgaande bomen omgeven door mantelzoomvegetatie overgaand in kruidenrijk|bloemrijk grasland in de wadi’s. De parksingel heeft een doorgaande abelenrij langs het fietspad, wadi’s en groepen solitaire bomen waaronder els, es, berk en eik met onderbeplanting. Bestaande te behouden kavels, beplanting en bebouwing Koksteeg (nr. 14 en 18) en Zoggelsestraat (nr. 118, 120, 122) spelen een belangrijke rol in de mitigatieopgave voor bestaande beschermde soorten. Toekomstige ontwikkelingen moeten daarom voldoen aan een beeldkwaliteitsplan die in hoofdstuk 5 omschreven zijn. Op cruciale plekken worden faunapassages onder de wegen gerealiseerd. Dit wordt later uitgewerkt.

Kansenkaart bijenlandschap Oss en Bernheze

4.5 Duurzame elektriciteitsopwekking in het landschapspark Er is afgesproken dat er in het landschapspark minimaal 15 TJ aan duurzame elektriciteit opgewekt wordt. Het is de ambitie op dat op een manier te doen die multifunctioneel ruimtegebruik mogelijk maakt en dat zonnepanelen als het ware opgaan in het landschap.

Het ontwerp van het zonnepark dient nader uitgewerkt te worden. Uitgangspunten zijn: • Geen zichtbare hekken, • Panelen onder ooghoogte • Voldoende ruimte tussen de panelen voor waterberging, natuurlijke gradiënten en een biodivers landschap voor kleine zoogdieren, vogels, vlinders en insecten • Geen transformatiehuizen en andere objecten zichtbaar Met deze uitgangspunten is een eerste idee geschetst in het landschapsplan.

Schetsen op het zonnepark

De zonnepanelen liggen op walletjes / rabatten gericht op het zuidwesten. De oriëntatie komt voort uit de hoofdstructuren van het landschapsplan. De rabatten zijn ontstaan door het afgraven van de verrijkte agrarische gronden ertussen. Er ontstaat hierdoor een fijnmazig landschap met veel gradiënten waar in geval van piekbuien ook water geborgen kan worden. Als de piekbui over is loopt de vloeiweide vanzelf leeg. Aandachtpunt is het beheer. Bij voorkeur worden hiervoor grazers als schapen ingezet. Het zonnepark wordt in het vervolgtraject nader uitgewerkt in samenspraak met de omgeving.

51

Landschapsplan Heesch West

4.6 Recreatieve voorzieningen Door het agrarische karakter van de huidige situatie kent het plangebied nauwelijks tot geen recreatieve waarde. Met de inrichting van het plangebied wordt ingezet op het realiseren van veilige en aantrekkelijke fietsroutes die tot in Bernheze, ’s-Hertogenbosch en Oss reiken en aansluiten op het recreatieve fietsnetwerk. Deze routes zijn gekoppeld aan de grote groenstructuren en gescheiden van (vracht) autoverkeer. Zo kan recreatief fietsverkeer vrij over het terrein fietsen en wordt er een aantrekkelijke schakel in de omgeving toegevoegd. Voetgangers kunnen op de struinpaden in het gebied wandelen. Hiermee krijgt het gebied recreatieve waarde voor de werknemers op het bedrijventerrein maar ook voor omwonenden of passanten. Over de zandpaden in lanen en houtwallen is, zoals overal in de omgeving, ook ruiterverkeer mogelijk. Op enkele plekken worden voorzieningen om te rusten (bijvoorbeeld picknick- voorzieningen en zitelementen op vlonders) aangelegd. Aandachtspunt bij uitwerking zijn honden en verstoring van fauna. De ambitie is om de historische boerderijen Koksteeg 14 en 18 om te vormen tot bijvoorbeeld lunchhuis en faciliteit voor natuur en milieueducatie. Deze voorzieningen kunnen bijdragen aan de recreatieve aantrekkelijkheid van het landschapspark.

52

4.7 Beeldtaal Landschapspark De beeldtaal van het landschapspark is natuurlijk en robuust. Door middel van de keuze voor een beeldtaal voor meubilair, verlichting en kunstwerken kan een accent gegeven worden aan het groen. De doelstellingen van het circulair bedrijvenpark weerspiegelen zich o.a. in deze objecten. Hieronder volgt een globale omschrijving van de ambities. Dit wordt later uitgewerkt tot een beeldtaal voor alle objecten in het landschap. Toepassing materialen conform ambitie grondstoffenakkoord 2030. Dat betekent 50% minder primaire grondstoffen gebruiken. Dit kan bijvoorbeeld door toepassing van biobased materialen, door minimalisering materiaalgebruik maar ook door hergebruik van te verwijderen beplanting of andere te verwijderen materialen uit het gebied van de woningen en schuren die afgebroken worden. Kleurgebruik • Het kleurgebruik van objecten in het landschap is over het algemeen terughoudend uitgaande van naturelkleuren • Een of twee accenten kunnen toegepast worden, bijvoorkeur materiaaleigen kleuren.

Meubilair Het meubilair en de voorzieningen hebben een stoere uitstraling, passend bij het robuuste en natuurlijke karakter van het gebied. Hout, (hergebruikt) beton, staal in pure vormen. Entrees landschapspark De langzaam verkeersentrees van het landschapspark worden geaccentueerd. Afhankelijk van het type entree wordt dit een opvallend object of slechte een simpel bordje met naam en routeaanduiding. Dit wordt nader uitgewerkt in vervolgtrajecten. Kunst Het begin en einde van het park worden gemarkeerd door een beeldend kunstwerk.

Verlichting De ambitie is visueel zo min mogelijk lichtbelasting om de natuur en het landschap zo min mogelijk te verstoren. Minimaal energiegebruik is uitgangspunt. Dit betekent gebruik van duurzame ledverlichting, amberkleurige verlichting en het doven van verlichting in de nacht. Dit geldt vooral voor de nieuwe Zoggelsestraat west. Het licht is bij voorkeur in de rijbaan of heel laag bij de grond tenzij vanuit verkeersveiligheid dit niet gewenst is, bijvoorbeeld bij rotondes en kruisingen.

Bruggen en vlonderpaden Bruggen, verblijfsvlonders en vlonderpaden gaan de gebruiks- en verblijfplekken vormen van het parkhart. De bruggen kunnen een eigen karakter krijgen die de ambities van het circulair bedrijvenpark illustreert. Hekken De hekken zijn terughoudend en in de meeste gevallen ingepakt in het groen. Daar waar de hekwerken en poorten in het zicht zijn, zijn de spijlen van het hekwerk antraciet van kleur.

53

Landschapsplan Heesch West

5. BEELDKWALITEITSPLAN ZOGGELSESTRAAT EN KOKSTEEG

Zoggelsestraat De kavels langs de Zoggelsestraat (nr. 118, 120 en 122) worden herontwikkeld tot woonwerklocaties. Het is de ambitie om het karakter van de Zoggelsestraat als agrarisch lint met boerdererven te behouden. Dit stelt eisen aan de toekomstige bebouwing en inrichting van de kavel. We maken een onderscheid in de beeldkwaliteitseisen van de inrichting van de kavel en de bebouwing. Beeldkwaliteitseisen inrichting kavel Duurzaam behoud bestaande bomen • • • •

• • • •

Omkadering van erf met een vrij uitgroeiende gemengde inheemse kniphaag. Knip of scheerhaag aan de voorzijde (Zoggelsestraat) van minimaal 1 meter breed en maximaal 1,5 meter hoog. Infiltratie van dak en oppervlakteverharding op eigen terrein of in kavel omringende zaksloten Toevoegen inheemse beplanting en solitaire bomen als eik, beuk, tamme kastanje, diverse soorten linden en noten Bestaande faunaverblijfplaatsen behouden en waar mogelijk nieuwe faunavoorzieningen creëren Parkeren op eigen terrein Gevel woonhuis op 6 tot 10 meter uit de insteek zaksloot Gevel bedrijfsbebouwing 5 meter achter gevel woonhuis

Beeldkwaliteitseisen bedrijfswoning en bedrijfsgebouwen • • • • • • •

Architectuur bedrijfswoning en bedrijfsbebouwing stemmen overeen in vorm en materiaalgebruik Architectuur kleinschalig van opzet, vriendelijk en eenvoudig, geen ‘blokkendozen’. Passend bij de omringende bebouwing Duidelijke kapvorm: zadeldak Maximale goot 6.6 meter. en nokhoogte 11 meter. Dakbedekking: dakpannen zwart of riet of beiden Materiaal: baksteen, hout, staal

Natuurinclusief bouwen • Voorzieningen natuurinclusief bouwen aan of in het gebouw • Mussenvoorzieningen bijvoorbeeld een klimopwand • Vleermuisvoorzieningen in dakranden en muren • Steenuilvoorzieningen in dak of op terrein • Marterverblijfplaats op terrein

Voorbeeld Kavelinrichting Zoggelsestaat, haagomzoming en behoud bestaande bomen

55

Landschapsplan Heesch West

Kavels Zoggelsestraat en Koksteeg die in het kader van het bestemmingsplan worden herbestemd of verwijderd (kavels met rood kruis)

56

Koksteeg nr. 14 en 18 Langs de Koksteeg worden twee historische boerderijen en bijbehorende kavel en beplanting behouden namelijk nr. 14 en 18. Beide kavels staan op de kaart van 1900 weergegeven. De boerderijen staan min of meer haaks op de Koksteeg. Voor de boerderij staan oude leilindes. Op het achterterrein van Koksteeg 18 staan twee monumentale linden.

Koksteeg 14

Deze boerderijen krijgen een gemengde bestemming (zonder woonfunctie) bijvoorbeeld als lunchroom, educatief centrum of kantoor. Het bestaande hoofdgebouw blijft behouden. Functionele aanpassingen aan het gebouw zijn ondergeschikt en passend bij het hoofdvolume. De kavel en gebouw is nestplaats voor vleermuizen, steenuil, huismussen en vele andere broedvogels. Deze faunavoorziening dient behouden en verbetert te worden. Zie hiervoor de natuurtoets bij het bestemmingsplan. Beeldkwaliteitseisen inrichting kavel • •

• Referentiebeelden eenvoudige en terughoudende bebouwingsenclaves geïnspireerd op in de omgeving voorkomende historische boerderijtypen

57

Behoud waardevolle bestaande bomen Omkadering van erf met een vrij uitgroeiende gemengde inheemse haag van minimaal 2,5 meter breed aan de zijkant en de achterkant Knip- of scheerhaag aan de voorzijde (Zoggelsestraat) van minimaal 1 meter breed en maximaal 1,5 meter hoog.

Landschapsplan Heesch West

nr 14

kaveltekeningen Zoggeslestraat 14 en 18 toevoegen nr 18

58

• •

• • • • •

Infiltratie van dak en oppervlakteverharding op de omringende zaksloten en infiltratiemoerassen. Toevoegen inheemse beplanting en solitaire bomen als eik, beuk, tamme kastanje, diverse soorten linden en noten Bestaande faunaverblijfplaatsen behouden Nieuwe faunavoorzieningen creëren Parkeren op eigen terrein Ontsluiting vanaf het bedrijventerrein (niet vanaf de Zoggelsestraat) Behoud van bestaande kapconstructie

Beeldkwaliteitseisen bebouwing • • • •

Bestaande karakter agrarische bebouwing behouden Aanbouwen en bijgebouwen familie van en ondergeschikt aan het hoofdvolume gesitueerd aan de zijkant of achterkant. Dakbedekking: dakpannen zwart of riet of beiden Materiaal, baksteen, hout, staal

Natuurinclusief bouwen • Voorzieningen natuurinclusief bouwen aan of in het gebouw • Mussenvoorzieningen bijvoorbeeld een klimopwand en nestkasten • Vleermuisvoorzieningen op zolders, in dakranden en muren • Steenuilvoorzieningen in dak of op terrein • Marterverblijfplaats op terrein Voorbeelden natuurinclusief bouwen

59

Landschapsplan Heesch West

6. BEHEER- EN PARKMANAGEMENT

Het uiteindelijke ontwerp wordt deels in het veld bepaald door bijvoorbeeld het toe te passen beheer en de waterstanden. Voor een natuurlijke uitstraling is het van belang een goed passend beheerplan te maken. Door niet teveel te maaien en goed te kijken naar de soorten en deze op maat te beheren kan de natuurlijke uitstraling vorm krijgen. In het vervolgtraject zal de beheerparagraaf verder uitgewerkt worden. Er wordt naar gestreefd om lokale kennis en kunde van natuurorganisaties maar ook omwonende en agrariërs te integreren in het beheerplan. Het landschapsplan zal tot bloei komen met langdurige en continue aandacht en ecologisch beheer.

61

Landschapsplan Heesch West

COLOFON

Titel: Landschapsplan Heesch West Opdrachtgever: De Gemeenschappelijke Regeling Heesch West Uitgevoerd door:

Kruit | Kok Landschapsarchitecten

Projectarchitect:

Esther Kruit

Ontwerpteam:

Esther Kruit, Mariëlle Kok, Danijela Kirin, Puck van Hout

Tekst:

Esther Kruit, Mariëlle Kok

Illustraties | Foto’s: Kruit Kok Landschapsarchitecten, internet Plaats en datum:

Eindhoven, 30-11-2021

Projectnummer: L2101 Documentnummer:

L2101 R012 - V04

Kruit Kok Landschapsarchitecten T: 040 2516114 M: Esther Kruit 06 15420190 Vestiging Eindhoven (tevens postadres) Strijp-S SWA 4.013 Torenallee 45 5617 BA Eindhoven E: info@kruitkok.nl I: www.kruitkok.nl

63

Landschapsplan Heesch West

92

Heesch West (gemeente Bernheze) vastgesteld, 30 november 2021