Kadernota 2026-2029
Tekst van het document
t2-b-?D
\, @@f
L 22 aprn 2025
Kad rn ota 2026 - 2029 Gemeente Bernheze
a=*txrzr
lnhoudsopgave 1.
lnleiding
3
2.
Begrotingsuitgangspunten
4
2.1 Uitgangspunten voor ramingen 2.2 Meiciculaie 2025
3.
Financieelmeerjarenperspectief2026-2029
3.1 Ontwikkelingen kadernota
4 4
5 6
4
Om bu igingsvoorstelle n
19
5
lnzet surplus algemene reserve
21
6.
Lokale lastenontwikke ling
22
Bijlage 1: Geparkeerde beleidsvoornemens
24
Bijlage 2: Geparkeerde om buigingsvoorstelle n
26
1. lnleiding We gaan een jaar tegemoet met zorgwekkende berichten. Vakbladen, kranten en het nieuws staan vol over het komende ravijnjaar. De VNG schrijft op haar website: Gemeenten vallen in een financieel ravijn. Vanaf 2026 krigen gemeenten te weinig geld van de overheid om hun taken uit te voeren. Het kabinet kort het gemeentefonds dan met € 2.4 miljard. Dit noemen we het raviin.
omdat 75%o van de gemeenten dan in de rode cijfers komt. De gevolgen? Minder woningbouw. ontoegankelijke zorg, minder veiligheid. minder voorzieningen en minder steun voor wie dit het hardst nodig heeft. Dit kan niet zo doorgaan: het kabinet moet ingriipen! Gelukkig geldt dit rampscenario maar beperkt voor Bernheze. We leggen een kadernola voor waarin we bli.lven ontwikkelen het komende jaar en dat met een kadernota die toch sluitend is. Sterker nog, in deze kadernota hebben we een beetje budgettaire ruimte voor toekomstige ontwikkelingen die nog niet in onze meerjarenbegroting staan en die wel begrotingsruimte vragen. Denk aan grote infrastructurele pro.,ecten op het gebied van mobiliteit, de aanleg van een sportpark in Heeswi.ik Dinther of de (her-)ont\ivikkeling van de Wildhorst. Kortom: deze kadernota maakt het mogelijk om te blijven ontwikkelen, nu en in de komende jaren.
Wat hebben we gedaan om dit mogelijk le maken? Ten eerste hebben we ons de afgelopen jaren voorbereid op teruglopende inkomsten vanuit de overheid: een besluit waar we nu de vruchten van plukken. Ten tweede zetten we een deel van onze reserves in om incidentele uitgaven te dekken en een klein deel om structurele lasten te dekken. We gebruiken hiervoor de overschotten die we de laatste jaren hebben gezien op onze jaarrekening. We vinden het verantwoord om 5% van het gemiddelde overschot van de laatste jaren in te zetten om de negatieve effecten van harde bezuinigingen te voorkomen en de koele wind uit Den Haag te verzachten. Ten derde zijn ook in Bernheze een paar ombuigingen onvermijdeli.jk. Voor de ombuigingen die we voorstellen hebben we goed geluisterd naar wat u op 4 februari tegen ons hebt gezegd. Op basis van deze bespreking stellen wij nu alleen ombuigingen voor die geen afbreuk doen aan het voorzieningenniveau zoals we dat kennen in Bernheze en die onze inwoners maar beperkt raken zoals verlenging van afschrijvingstermilnen. Ombuigingen waarvan u hebt aangegeven te vrezen voor een ongewenste maatschappelijke impact hebben we kunnen vermijden. Uiteraard zijn we ons ervan bewust dat de maatregelen die we wel voorstellen, zoals een verhoging van de OZB, wel maatschappelijke impact hebben.
We zijn van mening dat we met deze kadernota een gebalanceerd voorstel aan u voorleggen en we zien uit naar het gesprek hierover.
paqrna 3
2. Begrotingsu itgangspu nten 2.1 Uitgangspunten voor ramingen De basis voor de kadernola 2026-2029 vormen de begroting 2025 en de genomen besluiten na vaststelling van de begroting 2025 (o.a.2d" Tussentijdse rapportage 2024 en de Nota reserves en voorzieningen 2024) die doorwerken in het meerjarenperspectief. Daarnaast passen we enkele
algemene uitgangspunten toe, voor bijvoorbeeld de loonontwikkeling en inflatie. Deze zijn opgenomen in onderstaande tabel. We hanteren het uitgangspunt dat we structurele uitgaven dekken met structurele middelen en incidentele uitgaven met incidentele middelen (reserves of voorzieningen).
We blijven scherp op de beschikbaarheid van specifieke uitkeringen en subsidies. Hiermee kunnen we een deel van de lasten in de begroting dekken door een incidentele bijdrage.
Tabel Algemene uitgangspunten 2026 SàlaÍis8en De huidige Cao loopt tot en met 31 maan2025. De CAo-onderhandelingon hobbon nog niet tot rèsultaat geleidt. We sluiten voor 2026 daarom aan bij hBt door hot Rijk gehanlaerde percentage in de septembercirculaire 2024 voor loonvoot sector
3,80%
oveàeid. PÍUsontwlkkollng lasten on baton We hanteren voor de prijsontwikkeling pBBP (pdjs Bruto Binnenlands Product) op basis van de decembercirculaira 2024
2,700/o
Gem.onschapp€lUke ragollngan De ramingen voor de gemeenschappelijks rogelingen hebben wa geraamd op basis van de ingsdiends kademota's 2026.
Kadernota's 2026
Algomons ultkorlng De algemone uitksring ramen w€ in dg b€Íoting 2026 o.b.v. d€ meicirculate 2025. ln d6 kadèmota zijn we uitgegaan van de laatsté uitgebrachte s€ptembor - en decembercirculaire 2024.
September- en decembercirculaire 2024
2.2 Meicirculaire 2025 Op het moment van het schrijven van deze kadernota 2026-2029 is de uitkomst van de meicirculaire 2025 nog niet bekend. Uw gemeenteraad wordt hierover met een aparte notitie ter informatie geïnformeerd. ln deze circulaire worden in ieder geval de indexcijÍers voor lonen en prijzen geactualiseerd.
pagrna 4
3. F i na nc iee I m ee rja re n pe rs pectief 2026-2029 Gemeenten zijn voor gemiddeld 70o/o vàn hun inkomsten (gemeentefonds en specifieke uitkeringen) afhankeli.ik van het ri,k. Als dat ineens minder wordt, merken gemeenlen dat meteen. Het vorige kabinet heeft een nieuwe financieringssystemattek voor het gemeentefonds aangekondigd en vooruitlopend daarop een korting op het gemeentefonds doorgevoerd vanaf 2026. Die nieuwe systematiek is er nooit echt gekomen, maar de korting is wel blijven staan. Dat betekent dat gemeenten vanaÍ 2026 fors minder geld krijgen, tenivijl we wel al onze taken moeten blijven uitvoeren. Het kabinet kort het gemeenteÍonds vanaf 2026 met maar lieÍst € 2,4 miljard. Dit wordt niet voor niets het ravijn genoemd, omdal TSo/o van de gemeenten dan in de rode ciifers
terecht komt. De Voor.laarsnota is het allerlaatste moment waarop het kabinet gemeenten kan behoeden voor een onmogeli.ike opdracht. Op 16 april 2025 is na een periode van intensief overleg tijdens het Overhedenoverleg door het kabinet aangegeven dat ze de financièle zorgen van gemeenten delen. Door het kabinet is toegezegd dat in de Voorjaarsnota substanlieel extra middelen voor gemeenten zullen worden opgenomen, ondanks dat de middelen schaars zijn. De VNG geeft aan dat zi.i voorzichtig optimistisch is. De extra middelen zullen pas uit de Voorjaarsnota blijken. De gesprekken met het kabinet ziJn nog niet afgerond. Op een aanlal punten lijkt het nog niet om tot overeenstemming te komen, nl. de compensatie voor eerdere uitgaven die gemeente in de jeugdzorg hebben gedaan en over de wijze waarop onevenredige kosten voor gemeenten in de toekomst kunnen worden voorkomen. Daarover geeft het kabinet uiterlijk bi1 de augustusbesluitvorming duidelijkheid. Op het moment van het samenstellen van deze kadernota is het dus nog niet duidelijk met hoeveel extra middelen het Rijk over de brug komt om het 'ravijn' (gedeeltelijk) te dempen. De meicirculaire zal hierover meer duidelijkheid geven. We nemen de uitkomsten van meicirculaire mee in de besprekingen omtrent de begroting 2026-2029 die in november ter besluitvorming aan uw raad wordt voorgelegd.
We zijn in de kadernota dan ook uitgegaan van de laatste uitgebrachte gemeentefondscirculaire. Dit betekent een terugval van de inkomsten uit de algemene uitkering van € 1,6 miljoen. We zagen het'raviln al een paar jaar aankomen. Daarom hebben we uit voorz ichtigheidsprincipe de maximale begrotingsruimte al enige,aren begrensd door een gedeelte van het gemeentefonds niet in te zetten. Hiermee hebben we voorkomen dat we verplichtingen zijn aangegaan waarvoor met ingang va^ 2026 geen structurele dekking meer is. Met deze begrenzing kunnen we de terugval van de inkomsten voor 2026 gedeeltelijk opvangen. Echter door de terugval van de inkomsten uit het gemeentefonds moeten we voor de kosten als gevolg van de autonome ontwikkelingen (prijs- en cao-ontwikkeling) én nieuw beleid ruimte vinden binnen de lokale begroting.
paqrna 5
Hiervoor zijn we in het najaar van 2024 gestart met het ombuigingsproces met begeleiding van een extern bureau. Op 4 februari zi.jn de om buigingsvoorstellen besproken in de commissie Maatschappij en Bestuur. Uw opmerkingen zi.ln in onze overwegingen meegenomen om te komen tot een structureel sluitende kadernota 2026-2029.
3.1 Ontwikkelingen kadernota Leeswijzer tabellen De genoemde bedragen in de tabellen zijn weergegeven als een wijziging op de begroting 2025
Meerjarig gezien presenteren wij de bedragen als een mutatie ten opzichte van de vorige jaarschijf.
Tabel recapitulatie ontwikkelingen kadernota r € 1.000
À B.
20i,o
m2t
2024
2027
Actueel begrotingssaldo
425
21
Autonome ontwikkelingen Algemene uitkering
1.638 -133
2.127 -1.593
-2.O14
2.008 -2.250
í.080
555
46
-242
195
120
65
B€grotln gsÍulmtc na vorwoÍklng tochnlsch. fl nanclölo ontwlkkolln96n
c
Vervangingsinvestering6n
20
D
Beleidsvoomemans met een wettelijke grondslag
50
E
Beleidsvoomemens
1.968
936
318
69
12
Subtotaal
2.086
't.068
í43
-165
Ombuigingsvoorstollen (hoofdstuk 4)
-1 .249
-356
- overig
lnzet surplus algamens rss€rve (zie hooÍdstuk 5)
-270
OZB (zio hoofdstuk 6)
-803
-807
-418
Saldo na kademoÈ p.r j..Ítch[í
-?16
241
-275
-521
-236
25
-250
-n1
I Cumulad.í G = owr*ha
I+I
bt«í)
Het actuele begrotingssaldo is gebaseerd op het startsaldo van de begroting zoals opgenomen in de Programmabegroting 2025, gecorrigeerd met incidentele uitgaven.
A. Autonome ontwikkelingen r € í.000
2o.2t
202l
2028
2027
AI
Prijsontwikkeling lasten en baten
1.198
,a
CAO-ontwikkeling
880
915
Kademota's gemeenschappelijke regelingen
675 88 -323
1008
A3 A/r
-66
-34
-56
í.638 í.638
2.1tt
1.968
2.008
3.705
5.733
7.711
Overige
Ssldo p.r laeÍscà[í I Cumuladoí 1- ' 6v6Ítchot / + ! Ltoít)
1.185
1.122
1.149
paqrna 6
Korte toelichting op het begrip autonome ontwikkelingen De autonome ontwikkelingen zijn de posten waarop de gemeenten geen directe invloed heefl. De (negatieve) gevolgen van deze ontwikkelingen kunnen niel zonder meer binnen de begroting worden opgevangen. Hiermee zijn de financiële effecten onontkoombaar en noodzakelijk.
A1. en A2. Prijs- en CAO-ontwikkeling Door inflatie en loononhvikkelingen veranderen de marktprijzen die wij moeten betalen om onze wettelijke laken en ons beleid uit te voeren. Voor de prrjs- en CAo-ontwikkelingen baseren we ons op de gehanteerde percentages uit de september- en decemberciculaie 2024. Deze zijn gebaseerd op de CPB-raming. De indexen worden bijgesteld op basis van de CEP-raming in het voorjaar en op basis van de MEv-raming in september. ln de kadernota hebben we een doorrekening gemaakt op basis van de volgende percentages: 2026
m27
202
20.2,
Prijsontwikkeling
2,70k
2.6vo
2,40/o
2,4vo
CAO-ontwikkeling
3,8%
4,gyo
4,Oyo
4,00/o
A3. Kadernota's gemeenschappelijke regelingen Als gemeente zijn we deelnemer in een aanlal gemeenschappelijke regelingen (bijvoorbeeld Veiligheidsregio, GGD, Omgevingsdienst, etc.), die voor ons taken uitvoeren. Voorafgaand aan het opstellen van de gemeentelijke kadernota presenteren deze gemeenschappelijke regelingen hun kadernota voor het aankomende begrotingsjaar. Deze nota's zijn behandeld in de raadsvergadering van 20 feb(uati 2025. De Íinanciële effecten uit deze kadernota's hebben we verwerkt, zodat onze kadernota een getrouw beeld geeft van de beschikbare financiële ruimte. De zienswijzen die de gemeenteraden konden uitbrengen over deze kadernota's kunnen nog tot aanpassingen leiden van de begrotingen. Wij hebben aan alle gemeenschappelijke regelingen de oproep gedaan om de groei van kosten door ontwikkeling van nieuw beleid te beperken. We hebben er wel voor gekozen om de prijsindexeringen die de gemeenschappelijke regelingen in hun begrotingen verwerken mee te nemen in de gemeenteli.jke begroting. Dit om gemeenschappelijke regelingen geen (extra) bezuinigingen op te leggen omdat dergelijke bezuinrgingen negatieve gevolgen kunnen hebben op de taken die gemeenschappelijke regelingen voor onze gemeente uitvoeren..
44. Overige Na vaststelling van de begroting 2025 zi)n er een aantal besluiten genomen met een financièle
effecten die structureel doorwerken in het saldo voor 2026 en verder (o.a. amendementen begroting 2025,2d" Tussentijdse rapportage 2024, Nota reserves en voorzieningen 2024).
pagrna 7
B. Algemene uitkering r€ í.000 82
Algemene uitkering Ruimte ondor plafond BTw-compensatiefonds
B3
Stelpost accrss
B1
202C
Saldo per jsaÍtchljÍ
Cumulí|.í G = o,vcÍrchot / + r takoít)
1
.590
ma -2.O14
20?9 -2.250
-í.593
-2.O14
-2.zfi
-1.726
-3.740
-5.900
2027
-2.392 799
-1.723
-í33 -í33
Korte toelichting op de algemene uitkering Met de inkomsten uit de algemene uitkering financieren we ongeveer 60% van onze uitgaven. De inkomsten uit de algemene uitkering zijn op lokaal niveau niet beïnvloedbaar.
81. Algemene uitkering ln deze kadernota hebben we de inkomsten uit het gemeentefonds geraamd op basis van de september- en decembercirculaire 2024. Yanaf 2026 zien we een forse terugval van de inkomsten uit het gemeentefonds (1 1,6 mil.joen structureel), het zogenaamd financiële ravi.jn. Het kabinet heeft op 16 april in het Overhedenoverleg toegezegd dat in de Voorjaarsnota substantieel extra middelen voor gemeenten zijn opgenomen. Op het moment van het samenstellen van deze kadernota is nog niet bekend hoeveel middelen het kabinet in haar Voorjaarnota (meicirculaire
gemeentefonds) vriJ maakt om het Íinancieel ravijn (gedeeltelijk) te dempen. Daarnaast heeft er per 1 januari 2023 een herverdeling van het gemeentefonds plaatsgevonden. Gemeenle Bernheze behoorde tot de voordeelgemeenten (€ 19,50 per inwoner of terwiil een positieve bijstelling van de inkomsten). OÍ het totaal van het herverdeeleffect overeind blijft is
onzeker. Er vindt namelijk nog een evaluatie plaats voor het traject 2026 en verder, positief danwel negatief.
82. Ruimte onder plafond BTw-compensatiefonds Gemeenlen kunnen gedurende het jaar de door hen betaald BTW declareren bi.i het BTw-compensatiefonds (BCF). Het BCF kent jaarlilks een plafond. Als er minder geclaimd wordt uit het fonds dan het plafond, dan wordt de ruimte onder het plafond gestort in het gemeentefonds. Deze ruimle mag worden ingezet als structurele dekking van de exploitatie. ln de begroting 2025 hebben we van deze mogelijkheid gebruik gemaakt. Ook voor 2026 zetlen we deze onderuitputting in voor gedeeltelijke dekking van de exploitatie. Dit bedrag kan echter in de meicirculaire 2025 nog
worden bijgesteld.
83. Stelpost accres Met de gunstige accressen tot en met 2025 hadden we gedurende de periode 2023-2025 fors meer begrotingsruimte. ln 2026 is echter sprake van een forse terugval (€ 1,5 miljoen). Daarmee worden de hogere inkomsten tot en met 2025 vooÍ een gedeelte incidenteel. Uit voorzichtigheidsprincipe hebben we voor de periode 2023 tot en met 2025 de maximale begrotingsrurmte begrensd door een gedeelte van het gemeentefonds niet in te zetlen. Hiermee
pa(lrna 8
voor kwamen we dat we verplichtingen aan gingen waarvoor met ingang van 2026 geen dekking meer was. Deze stelpost komt met ingang van 2026 te vervallen. Met deze begrenzing kunnen we de terugval van de inkomsten voor 2026 opvangen.
C. Vervangingsinvesteringen r € í.000 lnv..brlng!.
2026
2024
2027
2029
budg.r
cí c2 c3
Rènovatie kunstgrasveldsn MHC HDL en MHC Heesch en vgrvanging mbotÍnaaiers (2026 ,2027 en 2028\ Vervanging en vgrduuzaming openbare vsrlichting (2026, 2027 en 2O28J lnvesteÍingen water & Riolsring 202G 2029 Uit voorziening riolering
c1
Nieuwbouw Samsnwerkingsschool Eikenwijs Heesch (2026)
c5
Nieuwbouw en privatisering blokhut 't Veerhuis (2026) Uit reserve nog nad6r tg bestemmen lnfrastruclurele weÍisn (herinrichting, renovatie en raconstructie wegen)
c6
1.285
25
134
5.306
1.567
-5.306
-1.567
'11
1
1
1
666 666
869 -869
1.204 -1.204
't20
5.990
800 -800
49
800 -800
-800 800
)o
5.954
48
(202È20291
c7
c8 c0
Vervanging afualcontainars (resÈafval, glas en luier- en incontinentie
(202ï2028')
314
13
16
3
Uit reserve afual
-314
-13
-16
-3
Huisvesting da Miss6 2-4-6 (2027)
1.600
Vervanging workplekinrichting (laptops, t8lefoons, etc.l (20262029\ Uit reserve nog nader ts b€stammon
453 -20
64
-20
-24 20
K6trn crploltad. p.Í laaEcfilÍ
20
í95
120
ctt
Cutllrla0.Í
20
215
335
/tO0
(-roUt tchoar+rlftoítl
15
Korte toelichting op het begrip vervangingsinvesteringen Van vervangingsinvesteringen is sprake als de investeringen gedaan worden ter vervanging van een bestaand bedri.ifsmiddel waarvan de afschrijvingsterm i1n is verstreken en de vervanging noodzakelijk is voor de instandhouding. Bij vervangingsinvestenngen is sprake van een going concern gedachte (bestaand beleid). Bij vervangingsinvesteringen is in principe dekking binnen de begroting aanwezig. De aíschrijvingslasten van een investering starten op basis van de Financiële verordening het jaar na realisatie. Bijvoorbeeld als een investering is geraamd voor 2026 starten de afschrijvingslasten in 2027. C1. Renovatie kunstgrasvelden MHC HDL en MHC Heesch en vervanging robotmaaiers De toplagen van de kunstgrasvelden van MHC Heesch (2026\ en MHC HDL (2027 en 2028) moeten worden vervangen. Daarnaast dienen bij diverse sportparken de robotmaaiers vervangen te worden over de periode
2026-2028.
oaqrna 9
C2. Vervanging en verduurzaming openbare verlichting Op basis van het uitvoeringsplan vindt vervanging plaats van masten waarbij tegelijkertijd
verduuzamrng plaatsvindt. C3. lnvesteringen water & riolering Voor verbetering en vervanging van het gemeenteli.lke rioleringssysteem zijn in het Programma Water en Riolering (PWR) verschillende investeringsmaatregelen opgenomen. Maatregelen voor het klimaat adaptief inrichten van de openbare ruimte zijn ook opgenomen in deze budgetten. De kosten worden gedekt uit de opbrengsten rioolhefíing. Het Programma Water en Riolering is in het tweede kwartaal 2024 vastgesteld door het college.
C4. Nieuwbouw Samenwerkingsschool Eikenwijs We zijn van de wet verplicht om onderwijshuisvesting te faciliteren. ln het lntegraal huisvestingsplan Onderwijshuisvesting (lHP) was voorzien in de renovatie/uitbreiding van de basisschool om hiermee te kunnen voldoen aan een adequate huisvesting voor primair onderwijs in Heesch. Na totstandkoming van het IHP hebben zich verschillende ontwikkelingen voorgedaan in de kern
Heesch (vertrek Hooghuis, doorontwikkeling woonwijken Heesch West, toename in leerlingenaantallen primair onderwiJs). Daarom zijn we in deze kadernota uitgegaan van nieuwbouw in plaats van renovatie. C5. Nieuwbouw en privatisering blokhut't Veerhuis te Nistelrode De huidige huisvesting is op orde en voldoet aan de eisen uit de blokhutwijzer. Voor de verplichte verduurzaming is een bedrag van € 10.375,- toereikend. Hoewel het aantal m2 aan de norm
voldoet, liggen de twee blokhutten wel op redelijke afstand van elkaar. Door hel ontbreken van één centrale vooztening kan Scouting Mira Ceti haar activiteiten niet invullen op de voor hun gewenste manier zoals opgenomen in hun beleidsvisie 2021-2027. ln de Programmabegroting 2025-2028 hielden we nog rekening met een investering van € 325.000,-, gebaseerd op het uitgangspunt dat het gebouw werd gerenoveerd en geprivatiseerd. Door Mira Ceti is echter een verzoek ingediend voor nieuwbouw, wat tot een verhoging van het budget leidt naar € 800.000,-. C6. lnfrastructurele werken (herinrichting, renovatie en reconstructie van wegen) Op basis van het afwegingskader Projecten openbare ruimte staan de volgende projecten gepland voor de periode 2026-2029:
; Gouverneursweg - 2026 - investering € 470.000,; Renovatie Weijen - Heescheweg e.o. - gefaseerd 2026-2028 - investering € 2.820.000,/ Reconstructie Den Berg - 2026 - investering € 341 .000,i Heuvel Vorstenbosch - gefaseerd 2026-2027 - investering € 505.000,- Opwaarderen fietspad Waardsestraat - 2027 - investering € 205.000,/ Herinrichting Hommelsedijk - 2028 - investering € 530.000,- Renovatie Laar - 2029 - investering € .032.000,, Reconstructie Raadhuisplein - 2029 - investering € 50.000,1
paqrna 10
C7. Vervanging afvalcontainers ln 2026 gaan we verder met de implementatie van de maatregelen uit het Grondstoffenplan. We plaatsen GFE-cocons bij hoogbouw en starten een inkooptraject voor ondergrondse
restaÍvalcontainers bij hoogbouw en de vervanging van de ondergrondse glascontainers. ln 2026 doen we onderzoek naar alternatieve inzamelingsmethoden voor incontinentie-materialen C8. Huisvesting de Misse 2 - 4 - 6 te Heesch Na het besluit van uw gemeenteraad, december 2024, om scenario 3 verder uit te werken en een
financieel kader op te stellen, is de projectstructuur van het project aangepast en heeft er een doorstart plaatsgevonden. Er wordt door de vier betrokken organisaties op een goede manier samengewerkt om de strakke planning te halen en in de eerste raadscyclus na het zomerreces van 2025 de besluitvorming te laten plaatsvinden over de definitiefase. Een inpassing van de ruimteliJk-functionele programma's met hierbij een investeringsoverzicht op hoofdlijnen zijn eindproducten van deze fase. ln afr/vachting hiervan hebben we rekening gehouden met het eerder door uw gemeenteraad vastgesteld budget van € 2,5 miljoen. Het investeringsbedrag is gefaseerd opgenomen in de begroting over de periode 2023 - 2026. Het bedrag van € í,6 miljoen is de laatste tranche van het totaal budget van € 2,5 miljoen. C9. Vervanging werkplekinrichting Onder de noemer'techniek gegarandeerd' zorgen we ervoor dat we als organisatie blijven beschikken over de luiste instrumenten in de vorm van werkplekinrichting (laptops, kantoorwerkplekken, telefoons en ipads gemeenteraad). De vervanging vindt plaats op basis van een vervangingsplan.
D. Beleidsvoornemens met een wettelijke grondslag r e í.00O lnvr.bílng!. blÉg.r D1
D2
Omgevingswet (202&2029) Uit reserve nog nader te bestsmmen
?o2A
2027
623 .623
-110
-138
-'t 45
110
138
145
2029
2A2A
Energieagonda (2026)
50
xo6i.n crploltad. p.Í l..rrhlrí Cumulalí.í (- r o,vcÍlcho( / + r bkort)
í,
0
0
0
50
50
50
50
Korte toelichting op het begrip beleidsvoornemens met een wettelijke grondslag Gemeenten voeren landelijk en eigen beleid uit. De wettelijke taken betreffen taken die gemeenten moeten uitvoeren op basis van landelijke wetten. Bijvoorbeeld de Omgevingswet, de Privacywet, de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), Wet maatschappelijke ondersteuning, de Jeugdwet. De (wettelijke) minimale kaders voor deze taken worden door het rijk bepaald, inclusief de bijbehorende middelen. Gemeenten kunnen echter de kaders verruimen.
pagina 1l
D1 . Omgevingswet
Vanaf 1 januari 2024 is de Omgevrngswet in werking getreden. De afgelopen jaren heeft de focus vooral gelegen op het opstellen van onze omgevingsvisie. Deze moeten we inbedden in de beleidscyclus, en evalueren en actualiseren. Hieraan zijn incidentele kosten verbonden. D2. Energieagenda Met de energieagenda kunnen projecten die bi.jdragen aan energiebesparing, energieopwekking en de warmtetransitie uitgevoerd worden. Denk hierbij aan communicatie, bewonersinitiatieven, het energieloket en het duurzaamheidsakkoord met de woningcorporaties.
E. Beleidsvoornemens - overig lnv.3bÍlnga-
miàa 65
E1
rcT (2026)
É2
Formatièuitbreiding (5,5 fre) (2026 2028\
e
530
Uit regeling woningbouwversnelling
-'118
Verhoging kosten Basisteam programmaleider Ondermijning en coördinator Maasland lnterventie Team (2026)
30
Cons€quentiss hervormingsagenda jeugd voor lokals toegang (2026)
50
E3
Éa E5
Uitbreiding capacitelt (2027) lncidentele subsidie OTV (2026) Uit reserve nog nader te bestammen
118
50
Vluchtelingenw6rk E6
ma
mzt
2027
budgí
-25
25
e7
Vriiwilligersbeleid en B€mhezor compliment (2026)
4
EO
Herijken belaid onderwijs en kinderopvang en brugfunctionaris op scholen (2026)
32
E9
Reparatie nul-index ONS Wellin (gefaseerd 2026 Bn 2027)
60
EíO
Werkbudget Breed Maatschappelijk Beleid (2026 sn 2027)
'10
-10
Uit res€rve Transities
-10
10
Ouurzaamheid en circulairs economie (2026)
35
Elt 812
RNOB staÍtup / scale-up ecosystem
(2026)
Eí3
e14
GebiedsgeÍichte aanpak van gestapelde opgaven in Íocusgebioden 202G2029 Uit ruimts voor ruimte€elden
10
75
D€elname EÍvenPlusprogramma 5.0
(2027)
22
Et0
Oeelname Stimuloringsregeling Landschap 202&2029 Uit Ruimte voor Ruimts gelden
25 -25
Uitvoeringsprogramma Erfgoedvisie
50
(2026)
-22 22
Uit ruimte voor ruimte gelden
Eí5
88
paclrna 12
lnYaabrlnga-
budlrt
817
Eí8
Projeci vgrgroanBn wijken (geÍasae"d 2027 - 2029\
El9
Uitvo€rÉn bewustwoÍdingscampagne groen en klimaat - ondeóoudsÍase (2026)
'1
50
-50
-50
50 16
.100
12
OntwikkelÍonds StimuleÍing
Ontwikkeling Groene Gezonde Structur€n - sp€€l- en bewsegplskken (2026)
100
-100 150.000
-100 100 10
Uitvo€ringsplan mobiliteit (2026) Uit reservo nog nader t6 bestemmen
190
- 190
-'t 90
190
É23
Herijking adaptisf wegb€hèer (2026)
160
e21
(Her)inrichten
É22
16
10
Bedriivigheid (2026) Uit rgs€Ív6 nog nader te bostommen
821
m2í,
Omschakeling ecologisch
grosnb€he€r (2026 6n 2027) Uit rasëÍve nog nader ta bestemmen
É20
mza mn ) ma
woonwagenstandplaatson
(2026)
36
726.OOO
É25
Geopark Peelhorst en Maasvallei in oprichting (2026)
E26
Hooge Vorssel - ondsrsteuning en uitvoeringstraject Living Lab Landschapsplan (2026 en 2027\ Uit reserve nog nadgr tg bestemmen
zi) -25
Kost n .rDloltadc paÍ laar3chlií
936
318
ce
12
CunuLd.í
936
1.zil
1.323
í.335
G
. ouaftchot r. t b&orl)
18
-25 25
Korte toelichting op het begrip beleidsvoornemens - overig Dit betreffen beleidsvoornemens die al waren opgenomen in de meerjarenbegroling 2026-2028. Daarnaast willen we bli,ven investeren en zijn er nieuwe beleidsvoornemens toegevoegd. E1. tCT Ons doel is een informatiesysteem neer te zetten dat ondersteunend is aan ons ambitieniveau. Dit vraagt investeringen ter verbetering van de digitalisering (applicaties, software en website) en investeringen op data gestuurd werken. E2. Formatie-uitbreiding Wij streven ernaar een solide en wendbare organisatie te zijn. Zo houden we onze dienstverlening op orde, nu en in de toekomsl. We wrllen ervoor zorgen dat onze dienstverlening niet in gevaar komt, wat flexibiliteit in personeel vereist. Hiervoor willen we de flexibele schil uitbreiding met 3 fte. Daarnaast lopen er in onze gemeente veel belangrijke ruimtelijke ontwikkelingen. Te denken is aan de Wildhorst, Heesch-West en het verplaatsen van de sportvelden in Heeswijk-Dinther. Ook in de toekomst bliiven zich dit soort projecten aandienen, bijvoorbeeld de noordoostelijke rondweg in Heeswijk-Dinther (de 4d" Poot) en een structurele oplossing om hel doorgaande verkeer in Nistelrode te beperken. Voor dit soort projecten worden incidenteel pro.lectleiders ingehuurd.
paqrna I3
Enerzilds is dat duur, anderzijds borgen we hiermee niet de kennis en ervaring binnen onze
organisatie. Daarom willen de inhuur omzetten naar vaste formatie van 1 fte. Bouwen is niet alleen landeli.ik een speerpunt, maar ook lokaal. We zien dat er vanuit de landelijke overheid wetgeving ontwikkeld wordt die ons meer mogelijkheden geeft om sturing te geven aan het woonbeleid. Het vertalen en implementeren van dit beleid in Bernheze vergt veel capaciteit.
Ook het uilvoering geven aan het woonbeleid in brede zin vraag extra ambtelijke capaciteit. Als voorbeeld noemen we de nota grondbeleid waar lot op heden steeds incidenteel is ingehuurd. We zouden het team dan ook willen uitbreiden met 1 fte. Openbaar groen natuur en landschap zijn kwetsbaar. De kwaliteit daarvan gaat achteruit door zaken zoals parkeren op gazons en rn plantsoenen, het niet uitvoeren van verplichte
erfbeplantingsplannen en het illegaal in gebruik nemen of rooien van houtvvallen. We zetten in op meer loezicht en handhaving. Dit vergt extra capaciteit van 0,5 fte. E3. Verhoging kosten Basisteam programmaleider Ondermijning en coördinator Maasland
interventieteam Nederland moet minder aankekkelijk worden voor georganiseerde misdaad, zowel op nationaal als lokaal niveau, zoals in Bernheze. We moeten ons richten op preventie, weerbaarheid, verstoring, bestuurlijke maatregelen en straffen. De basisteamprogrammaleider en het Maasland interventieteam zijn al jaren essentieel in de aanpak van ondermijnende criminaliteit, zowel preventief als repressief. De oorspronkelilke kostenramingen voor deze coördinatoren zijn niet langer toereikend door stijgende loon- en overheadkosten. E4. Consequenties hervormingsagenda jeugd voor lokale toegang Jeugdhulp is er voor alle jeugdigen en of hun ouders en opvoeders die ondersteuning nodig hebben om gezond en veilig op te groeren. We zien de vraag naar jeugdhulp helaas nog steeds jaarliJks toenemen en dit is natuurlijk niet wat we onze jeugdigen toewensen. Om deze stiJgende
vraag naar ieugdhulp om te buigen moeten we investeren in de pedagogische basis. Dit is ook de richting die wordt onderschreven in de Landelijke Hervormingsagenda en het regionaal beleidsprogramm a 2024 - 2028. Om de pedagogische basis te versterken moeten we investeren in laagdrempelige ondersteuning en preventie. We hebben deze taak belegd bij ONS Welzijn en daar willen we extra op investeren. E5. Uitbreiding capaciteit Vluchtelingenwerk Met de huisvestingsopgave voor vluchtelingen (Oekraïners, statushouders, asielzoekers) neemt ook het beroep op voorzieningen in hel sociaal domein toe, zoals de individuele ondersteuning voor jongeren en volwassenen. Een deel van deze taken wordt (regulier) uitgevoerd door onze
samenwerkingspartners zoals Vluchtelingenwerk. Vluchtelingenwerk helpt vluchtelingen met hun integratie in de samenleving. We verwachten dat de taakstelling hoog blijft en er steeds minder vrilwilligers beschikbaar zijn. Dit vraagt exÍa capaciteit bij Vluchtelingenwerk.
E6. lncidentele subsidie DTV als gevolg van uitstel Stelselwijziging De nieuwe wet die de Mediawet wijzigt en invloed heeft op de lokale omroep DTV is opnieuw uitgesteld en gaat naar verwachting pas op 1 lanuati 2027 in. Een onderdeel van deze wijziging is dat omroepen moeten fuseren om financieel sterker te worden en betere kwaliteit te leveren. Lokale publieke omroepen kriigen dan (meer) structurele financiering van de overheid. Door het uitstel blijven gemeenten tot minstens 2027 verantwoordelijk voor de flnanciering. Vooruitlopend op de wijziging heeft de omroep voor de jaren 2023-2025 jaadiiks eenmalig € 25.000,- ontvangen om de huidige kwaliteit te behouden. Nu de wijziging weer is vertraagd en er geen extra financiering van het rijk komt, willen we deze eenmalige subsidre verlengen tot de
wijziging ingaat. E7. Vrijwilligersbeleid en Bernhezer compliment Om de inzet en ondersteuning van vrijwilligers binnen de gemeente te versterken, ontwikkelen we in 2025 een aanpak die inzicht geeft in het huidige vrijwilligersbeleid en verbeterpunten ophaalt. De aanpak focust zich op het werven, behouden en waarderen van vri.jwilligers. Hier hoort een blijk van waardering voor betrokken inwoners bij - uitgereikt door uw raad - die vaak vrijwillig en belangeloos bijdragen aan de gemeenschap bij. Dit heeft u het'Bernhezer Compliment' genoemd. E8. Herijken beleid onderwijs en kinderopvang en brugfu nctionaris op scholen Het beleid voor onderwijs en kinderopvang is verankerd in verschillende beleidsdocumenten en verordeningen waaronder: het Beleid gemeentelijke taken uitvoering Wet Kinderopvang, het
Onderwijskansenbeleid, de Subsidieverordening Voorschoolse Educatie en peuteropvang en het lntegraal Huisvestingsplan (lHP). Het OndeMijskansenbeleid en het IHP moeten in 2025 opnieuw vastgesteld worden. Het huidige beleid bevat knelpunten (o.a. aanbod Voorschoolse Educatie sluit niet aan op vraag) en daarnaast spelen er nieuwe ontlvikkelingen (o.a. nieuwe wijken zorgt voor grotere vraag naar onderwijs, landelijke overheid wil toewerken naar inclusieve scholen, meer ruimte voor diversiteit in aanbod kinderopvang). Binnen de regionale samenwerking jeugd (RIOZ) is afgesproken dat iedere gemeente voorziet in een aansluiting van de toegang jeugdhulp op de scholen (basisscholen en scholen voor voortgezet onderwijs), zodat kinderen en ouders met hulpvragen sneller in beeld zijn en op de school geholpen kunnen worden. Met deze inzet kan het beroep op de specialistische jeugdhulp verminderd worden. Dit doen we door middel van een brugfunctionaris (Familiecontactpersoon) op alle basisscholen en scholen voor voortgezet onderwils. De kosten voor de brugfunctionaris hebben we tijdelijk kunnen bekostigen uit een specifieke uitkering. We willen deze brugfunctionaris continueren wat aanvullende structurele middelen vraagt. E9. Reparatie nul-index ONS Welzijn Bij het vaststellen van de programmabegroting 2024 is er voor 2024 een 0% indexering toegepast
voor professionele organisaties met een budgetsubsidie. Omdat uw raad aangaf dat deze bezuinigingstaakstelling niet ten koste mag gaan van de dienstverlening, pasten we vervolgens maatwerk toe. Voor de Bibliotheek en Muzelinck hebben we daarom vanaf 2024 alsnog een indexering van 5% ingevoerd. pàqrna 15
Voor ONS welzijn compenseerden we de o-index met dekking uit de Specifieke uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (SPUK GALA). Dit was nodig om een sluitende begroting van ONS welzijn te krijgen. Nu blijkt dat SPUK GALA onvoldoende structurele dekking biedt voor de taken die onder GALA vallen zoals Valpreventie en Kansrijke Start. Met deze reparatie van de nul-index kunnen we onze opgaven op basis van Gezond en Actief Leven Akkoord bltjven uitvoeren. E10. Werkbudget Breed Maatschappelijk beleid De raad heeft in december 2023 hel Breed Maatschappelijk Beleid (BMB) vastgesteld: een integraal meerjaren beleidsplan voor de periode 2023-2028. Het Breed Maatschappelijk Beleid is gericht op het vergroten van de individuele en collectieve veerkracht van onze kernen. We willen
zoveel mogelilk inbreng van inwoners om de eigen sociale omgeving te verbeteren. ln het beleid is ook een stevige basis voor een preventieve aanpak beschreven. Het gedachtegoed van Positieve gezondheid is daarbij de onderlegger. Volgens de kernambitie van'we doen het samen'werken we met inwoners en maatschappelijke partners aan anderhalf jaarlijkse uitvoeringsprogramma's. Om het uitvoeringsprogramma te vertalen naar een aantal concrete activiteiten vraagt tildelijk een aanvullend budget. E11. Duurzaamheid en circulaire economie Duurzaamheid speelt een rol binnen alle taken van de gemeente. Om ontwikkelingen van verduurzaming van de bedrijfsvoering van de gemeente Bernheze inzichteli.ik te kunnen maken, stellen we een methodiek op waarmee we de voortgang van de verduurzaming van de bedrijÍsvoering kunnen monitoren. De transitie naar een circulaire economie in 2050, waarin het gebruik van primaire (aan de aarde onttrokken) grondstoffen geminimaliseerd en het gebruik van secundaire (door middel van recycling verkregen grondstoffen) gemaximaliseerd wordt, moet vormgegeven gaan worden. Het opstellen van een visie is de eerste stap. E12. RNOB startup / scale-up ecosysteem We hebben aandacht voor startende en/of innoverende ondernemers. Om dit te ondersteunen willen we deelnemen in regionaal verband (RNOB) aan het ontwikkelen van een regionaal Startup Ecosysteem. E13.
Gebiedsgerichte aanpak van gestapelde opgaven in focusgebieden De gebiedsgerichte aanpak is een integrale samenwerking met gebiedspartners ten behoeve van een gezamenlijke ambitie voor een speciÍiek gebied. Zo geven we uitvoering aan de doelen uit de Omgevingsvisie. Hiervoor is inzet van een gebiedsregisseur nodig en waar nodig onderzoeken en planvorming. E14. en E15. Deelname ErvenPlus-programma en Stimuleringsregeling Landschap Problemen met klimaat en biodiversiteit kunnen we niet alleen op openbaar terrein oplossen. Ook op gronden van derden zal wat moeten gebeuren. Daarom leggen wij actieÍ uit waarom wij doen wat wij doen. Ook stimuleren wij derden om ons goede voorbeeld te volgen door hen
pagrna l{
subsidieregelingen aan te bieden voor de aanleg van landschapselementen, bloemenranden, nestkasten enzovoorts. We doen onder andere mee aan de Stimuleringsregeling Landschap en de ErvenPlus Acties.
Erfgoedvisie We willen de ambities en doelstellingen zoals geformuleerd in onze erfgoedvisie realiseren. Daarbij zijn goed beheer, onderhoud en instandhouding van ons erfgoed en onze monumenten de belangrijkste aandachtspunten. ln de uitvoering richten we ons op het in stand houden van ons erfgoed, nl. het beleefbaar maken van de Bronsschat, Canon Bernheze en erfgoed in het Aa-dal (o.a. kasteel Avesteijn) en de koppelkansen Transitie landbouw en erfgoed waaronder landgoed De Berkt en gebied Kameren, duuzaamheid en monumenten. E1 6. Uitvoeringsprogramma
E1 7. Omschakeling
ecologische groenbeheer
De omschakeling naar, en de implementatie van, ecologisch groenbeheer vraagt maatwerk en
aandacht. We gaan de vele ecologische potenties van ons buitengebied beter benutten door al ons groen het juiste beheer te geven. Dit vergt veel samenspraak met grondeigenaren (doorgaans agrariërs) en belangengroepen. Omdat veel groen in ons buitengebied eerder geen consistent beheer had, vergt het inregelen daarvan veel communicatie, kennis en capaciteit. Hiervoor zetten wij een externe deskundige in. E18. Project vergroening wijken We willen door gaan mel het vergroenen van wijken. Hiermee bouwen we aan het concept Groene Gezonde Structuren (Omgevingsvisie en groenstructuu rplan 2023), het vergroeningsplan (2024) en de kansenkaart boomaanplanl (2024\. E19. Uitvoeren bewustwordingscampagne groen en klimaat Belangri.jke prllers van het Groenstructuurplan zijn actief vergroenen en ecologischer beheren. Daarnaast vinden we het belangrijk om het goede voorbeeld te laten volgen door onze inwoners en ondernemers. Daarom communiceren we actief over onze groene maatregelen en stimuleren
we hen om het goede voorbeeld te volgen. E20. Ontwikkelfonds stimulering bedrijvigheid Om bedriivigheid te stimuleren willen we een aanjagende rol innemen door ondernemersinitiatieven te stimuleren waarin zij op basis van cofinanciering sneller mel initiatieven komen en daadwerkeli,k gaan uitvoeren. Dit draagt bij aan het doel uit de economische visie/actieprogramma en de omgevingsvisie om de dienstverlening naar onze ondernemers te verbeteren en te streven naar een vitale economie. E21. Ontwikkeling Groene Gezonde Structuren - speel- en beweegplekken ln 2025 stellen we het programma Groene Gezonde Structuren op met een uitvoeringsagenda. Het is de bedoeling om met een programmatische aanpak Ílinke stappen te zetten richting een
gezondere leefomgeving waarin iedereen kan spelen, bewegen, ontmoeten en ontspannen. De bestaande speelplekken vormen daarin wezenlilke bouwstenen. Jaarlijks renoveren we een aantal
pagrna 1/
plekken zodat we weer volledig voldoen aan de wensen en eisen die nu gelden en aansluiten bij
de behoeften van de gebruikers. E22. Uitvoeringsplan mobiliteit Ten behoeve van het Meerjarig Uitvoeringsplan Mobiliteit 2025-2030 vragen we budget voor de uitvoering, dit is in het kader van de vaststelling van het Programma Mobiliteit 2025-2035. Het budget zetten we in voor verschillende typen maatregelen. Mensgerichte maatregelen hebben
te maken met onder andere gedragscampagnes voor inwoners, onderzoeksmaaÍegelen zijn met name studieprojecten en uitvoeringsmaatregelen hebben te maken met herinrichting/renovatie van desbetreffende wegen. E23. Herijking adaptief wegbeheer Het is noodzakeli.ik om het jaarlijkse budget voor de uitvoering van het planmatig onderhoud wegen op te hogen, o.a. als gevolg van areaaluitbreiding (toename over afgelopen 7 iaar 200.000 m2). Daarnaast zijn de afgelopen jaren de prijzen voor het beheer van de openbare ruimte en de
wegen/verhardingen in het bijzonder flink toegenomen. Hiermee is in de huidige begroting onvoldoende rekening gehouden. E24. Herinrichten woonwagenstandplaatsen ln 2024 heeft uw raad het woonwagen- en standplaatsenbeleid vastgesteld. Hieruit vloeit voort dat er woonwagenstandplaatsen gerealiseerd moeten worden. Om op de bestaande locaties plekken gereed te maken zijn extra middelen nodig. Met deze middelen kunnen we ca. 6 standplaatsen opnieuw inrichten. E25. Geopark Peelhorst en Maasvallei in oprichting Om de UNESCO status te bereiken dient door de deelnemende gemeenten, provincies en Waterschappen een aanvraag ingediend te worden bij het Nederlands Forum Unesco Global Geoparks (NFUGG), aangevuld met welenschappelijke onderbouwing waarom juist dit gebied op basis van de aardkundige waarden internationaal onderscheidend is. Daarnaast dienen wil als deelnemende gemeente aan te tonen dat het gaat om een levendig gebied, waar wetenschap en
de lokale gemeenschappen bi.i betrokken zijn. Educatie op alle niveaus vormt de kern van het UNESCO Geopark concept. Randvoorwaardelijk voor de aanvraag bij UNESCO is dat cofinanciering de komende jaren geborgd is. Voor Bernheze een bedrag van € 17.500,-. E26. Hooge Vorssel - ondersteuning en uitvoeringstraject Living Lab Landschapsplan Na de opgestelde Gebiedsvisie Hooge Vorssel is de volgende uitdaging deze visie te vertalen naar een concreet Landschapsplan inclusief een uitvoeringstraject. Dit gebeurt in de vorm van Living Lab bijeenkomsten: Kennistafels en Omgevingstafels met behulp van een kernleam. Het Living Lab is een gezamenlijk initiatief van het Buurtcollectief De Hooge Vorssel (250 leden), de Dorpsraad Nistelrode, lVN, en een ondernemerscollectief op De Hooge Vorssel. Deze stap is innovatief en experimenteel van karakter, Om deze activiteiten te kunnen financieren is naast inbreng van het Living Lab, het kernteam, financiering nodig vanuit de gemeente om te zorgen voor faciliteren en continuïteit.
pagrn,r 18
4. Ombuig i ngsvoorstellen Op 4 februari zijn onderstaande ombuigingsvoorstellen opiniërend mel u besproken. Voor de ombuigingen die we voorstellen hebben we goed geluisterd naar wat u tegen ons hebt gezegd. Op basis van deze bespreking stellen wi.l nu alleen ombuigingen voor die geen afbreuk doen aan het
voorzieningenniveau zoals we dat kennen in Bernheze en die onze inwoners maar beperkt raken. Ombuigingen waarvan u hebt aangegeven te vrezen voor een ongewenste maatschappelijke impact hebben we kunnen vermijden. Uiteraard zijn we ons ervan bewust dat de maatregelen die we wel voorstellen, zoals een verhoging van de OZB, wel maatschappelijke impact hebben. Een aantal van de voorgestelde ombuigingen moeten nog nader onderzocht en uitgewerkt worden, waarbi.i ook afwegingen gemaakt moeten worden over bestuurli.ike wenseli,kheid en haalbaarheid
in relatie tot de consequenties. ln de programmabegroting 2026-2029 zullen wij dit in beeld brengen. Tegelijkertijd staat de uitnodiging aan uw raad om u bij de behandeling van de kadernota uit te spreken hierover.
r € í.000 hY..bílngtr.
hldgí
2024
FI
AÍschriiyingslasten gemeentelijk vastgoed van 40 naar 50 jaar
-3s0
F2
Afschriivingslasten reconstructies wegen van 30 naar 40 jaar
-80
F3
Toerekenen van kosten voor vegen van wegen (100%) naar rioolheffng + afuoer veegvuil
-105
F3
lnkoop: reductio met 0,5 fte (BIZOB) Pachtinkomsten: grote reclamezuilen langs de snelwsg Kostendskkendheid vergunningen (B
-50
F1 F5
2028
2027
20?9
-90
-20
6n C-€venemanten, bijv solexrace FC
n rs
TooÍistenbelasting naar landelijk gomiddoldo (regio wel gemiddeld)
-135
ToeÍistenbolasting - B en Cevenementen - alleen inwoners buiten onze gomeents
-18
Leges o.b.v. omgevingswet
-
{1
ondèrzo€ken of we hbt 2 naar een kostondskkand tariaf kunnen brengen
Ft0
Kosten OVO sociale zaken o.b.v.
-150
handreiking oYeítreidstarieYen F11
-170
Ondsruitsutting kinderopvang Ko.t n .rplollsd. p.Í l8aÍlcfilií
-1.215
0
0
0
Gumulg0.í
-1.219
-1.249
-1.219
-1.219
(-romÉchotr+rt koíl)
paqrna 19
Korte toelichting op het begrip Ombuigingsvoorstellen Op basis van de huidige inkomsten uit het gemeentefonds en de wens om te blijven ontwikkelen is het noodzakelijk om een beperkt aantal ombuigingen voor te stellen. Daarnaast willen we een beetje budgettaire ruimte voor toekomstige ontwikkelingen waarmee nog geen rekening is gehouden in het meerjarenperspectief. Denk aan grote infrastructurele projecten op het gebied van mobiliteit, de aanleg van een sportpark in Heeswijk Dinther of de (her-)ontwikkeling van de Wildhorst. Voor een uitgebreide toelichting op de afzonderlijke voorstellen verwi.jzen wtj u naar het rapport van JE Consultancy. Dit rapport kunt u vinden op raadsnet bij de commissievergadering Maatschappij en Bestuur van 3 Íebruari 2025.
Bezuiniging 3 fte Ílexibele schil ln de notitie ter opiniërende bespreking inzake de Ombuigingsvoorstellen was als één van de bezuinigingen de eliminatie van de uitbreiding van 3 fte flexibele schil opgenomen, geraamd voor 2026.ln deze nota stellen we echter voor om deze ombuiging niet door te voeren, om de volgende reden. De organisatie heeft op een aantal plekken te maken met krapte in de formatie en er is de
noodzaak om steeds wendbaarder te zijn en sneller op te kunnen schalen bij nieuwe ontwikkelingen. Tegeliikertijd zien we de afgelopen jaren overschotten in de jaarrekening, die mede veroorzaakt worden door vertragingen in onderhanden werk. We stellen daarom voor om 3 fte flexibele schil te behouden en in de programmabegroting te duiden waarvoor deze ingezet gaat worden.
paqrna 20
5. lnzet surplus algemene reserve Door de toezichthouder van de provincie is de inzet van de algemene reserve verruimd. fot 2024 was de inzet van deze reserve uitsluitend mogelijk ter dekking van incidentele uitgaven en/oÍ voor dekking van aÍschrijvingslasten. Toelichting op de verruiming: Het surplus van de algemene reserve is dat deel dat niet nodig is voor het afdekken van risico's (weerstandscapaciteit). Van dit vri.i besteedbare deel (surplus) kunnen we jaarlilks maximaal l0% inzetten voor het dekken van structurele lasten. Met de voorwaarde dat de solvabiliteit groter of gelijk aan 20% is en blijft. Het is aan de gemeente of voor deze wijze van reservegebruik wordt geopteerd. Bi.i sÍucturele inzel van de algemene reserve zal de omvang ervan.iaarlijks afnemen en daarmee ook de inzet. De structurele inzet is niet meer mogelijk als dit leidt tot onvoldoende weerstandscapaciteit en/of als de solvabiliteit onder 20% daalt. Zolang nog aan de voorwaarden wordt voldaan kan er sprake zijn van een lang.jarige inzet en kan deze worden bestempeld als een structureel dekkingsmiddel. We stellen voor een klein deel van onze reseryes (€ 270.000 op jaarbasis voor een periode van 4 jaat) in te zetten om structurele lasten le dekken. We gebruiken hiervoor de overschotten die we de laatste jaren hebben gezien op onze jaarrekening.
We vinden het verantvvoord om 5% van het gemiddelde overschot over de periode 2018-2024 (€ 5,4 miljoen) in te zetten om de negatieve effecten van harde bezuinigingen te voorkomen en de koele wind uit Den Haag te verzachten.
paflr,a 21
6. Lokale Iastenontwikkeling Voor 2026 gaan we uit van een aanpassing van de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing gelijk aan de prijsindex van 2,7o/o. Daarnaast willen we voor 2026, naast de aanpassing voor de inflatie, een aanpassing van 57o doorvoeren om ruimte te creèren om te blijven investeren en ruimte te houden voor de nieuwe gemeenteraad. ln de ombuigingsvoorstellen stellen we u voor het vegen van wegen en afvoeren van het veegvuil volledig toe te rekenen aan rioolheffing. Dit is mogelijk op basis van jurisprudentie. Dit betekent een aanpassing van het tarief rioolhefÍing met 3,6010. Voor leges hanteren we dezelfde uitgangspunten. Bij de belastingvoorstellen in december 2025 gaan we hier verder op in. ln onderstaande tabel hebben we de gemiddelde lastendrukontwikkeling in beeld gebracht. ln 2025 is door de gemeenteraad beslolen tot een incidentele teruggave, namelijk een korting van
€ 20,- op het vastrecht afual. ln kolom (4) is de gemiddelde lastendrukontwikkeling in beeld gebracht rekening houdende met deze incidentele teruggaven in 2025. ln kolom (5) is de gemiddelde lastendrukontwikkeling in beeld gebracht wanneer deze incidentele teruggave worden geëlimineerd. m25 rrl.t
arGl.
wtshlns
wtslgang
to.Y. 2025
to.v. 2025
(.rd. lndd.nLL
lncld.nnb
lncld.nbL
(o.b.v.
koídng .ív.l ln 2025
lncldcnbb
(i) B.dr.e
Niet-woningen
2026
koítng dvd ln 2025
Woningen
m23
l2l
B.dre
t ruOgEw (rl
rívd 2025) (.)
B.drrg
.h
t rugo.Yt .írrd 2025) {5)
x,
Eigsnaar
597,8Íi
597,83
646,02
8,06%
8,06%
Gsbruiker
258,90
278,90
286,15
10,53%
2,@o,/o
Eigenaar en gBbruiker
8*,72
476,72
932,'16
a,a10/o
6,320h
Eigenaar
1.686.38
1.686,38
1.818,33
7,820/o
7,820À
Gebruiker
1.25í,99
1.251,39
1 .347,75
7.700/o
7,700/o
2.937,77
2.937,77
3.166,08
7,770/0
7,77%
Eiganaar en
gebruiker
gac1na 22
ln onderstaande tabel hebben we de gemiddelde woonlastenstijging in beeld gebracht op jaarbasis:
Woningen
Niet-woningen
G.mldd.ld. wooírh.t nrthlng ln curo'3 to.Y. 2025 lncluaLí
Cremlddddc woonl8bnrdhlng ln .uÍo'. to.v. 2025 wsaó[ d.
tcruggEv. sfiral 2025
t rugg6vt rir.l 13 gröllmln .rd
Eigenaar
48
48
Gebruiker
27
7
Eigenaar en gebruiker
75
55
Eigenaar
132
132
Gebruiker
96
96
Eigenaar en gebruiker
228
228
pagina 23
Bijlage 1 : Geparkeerde beleidsvoornemens Om een sluitende meerjarenbegroting voor de periode 2026-2029 te realiseren, hebben we keuzes moeten maken. Op basis van deze keuzes hebben we de beleidsvoornemens en wensen in onderstaande tabel geparkeerd.
lnvr.bÍlngabudg.t 1
2
Doorontwikkeling P&C-cyclus Uit reserve nog nader te bestsmmsn
mZ' i 2í,,6
zoli '128
-10
-10
10
Herinrichtingsplan begraaFlaats Loo sn visie gebied begraablaats 65 -65
Parkstraat Uit roserve nog nader te bestemman 3
Ontwikkeling Groene Gezonde
Structursn 2027-2029
1
Project vergroening wijk€n (2029)
5
Uitvoeringsplan mobilitoit (2027-
6
1
8
I
190
-190
126 -25
-25 25
Digitale toegankelijkheid wobsite en systemen Uit reserve nog nader te beslemmen
-85
lnlegrale veiligheid Uit reseÍve nog nader te bestemmen
15
-85 85 -5
-15
15
Senior projectleider gebiedsvisie Abdij in Hèeswijk-Dinther Uit r€s€rve nog nader te bestemmen
-25
-25 25
Programma warmte
12
lnÍÍadructurele weíken (202&20291 HeÍhuisvesting De Misse 24{ (geÍas€eÍd 2027-2024].
13
Actualiseren waardekaart
ía
lmplementatie wetteli.ike opgaven en aanpak landelijk gebied (ALG) 202&
100
8.550
14
48
8.400
296
40
30
2025 Uit reserve reconstruclie agrarische sector Vervanging robotmaaiers (2029)
10
300
Uit ressrve nog nader bestemmen Formatie.uitbrèiding (0,89 fre) en systeem communicatie l.b.v. uitvoeren communicatievisie: ambities intsrne communicatie en corporate communication. Uit roserve nog nader t€ b€stsmm€n
1í
-65 65 10
450
2029\
í0
í5 í0
?,o.z9
-30
50 -50 37
ICT (index microsofr en
implementatiekosten vervangingen
softwaro)
65
15
Uit reserve nog nader ts bastamm€n
-65
25
17
Subsidie Rechtswinkel
4
1E
Structureel maken eíra ondeíhoud
60
centra 19
Uitbreiding uitvoeringscapaciteit Verkear en wegbeheer (0,6 ie)
67
paqrna 24
lnYt3t Ílngs-
bud!í
m21E 2027
2024
2029 -82
20
Meerkoíen organisatie kermiss€n
82
21
Regionale samenweÍking recÍeatie en toeÍisme Uit res€rve nog nader le bestemmen
6
22
Begèlsiding (ex)medeweÍkers
20
23
wet proactieve dienstvedening
22
Ko.bn .rdoftr0. p.r l8alcfilrÍ
404
20
120
í6
CumulíLí
494
5í /a
934
950
(- E oy.trlcho,t / + - bkoít)
6
-6
6
)aqrna 25
Bijlage 2: Geparkeerde ombuigingsvoorstellen Onderstaande ombuigingsvoorstellen betreffen de rode voorstellen uit het rapport Ombuigingsvoorstellen begroting 2026-2029. Zoals met u besproken zetten we deze
ombuigingsvoorstellen slechts in bij een uiterste noodzaak. r € í.qn hv..i.Íln!a-
! ? 1
budgí
OZB - structurelè verhoging (+10%)
20m -67
Reductie van aantal wethouders G1)
-100
Rèduclie formatia grifie (-0,5 fts)
-50
Abouw flexibele schil G7 fte)
-700
q
Introductig bstaald paÍkeren
-300
7
Abchafien píojectsubsidie lokaal ondeÍwiisb€loid (kunstcultuurondeMiis op scholen)
42
q
Verhoging huurtarieven sport Kosten lokale omroep (hogere subsidie dan landelijk)
-100
AÍschafien boomfeestdag Aanschafien van intemationale
-7
't0
'tr
subsidies
202E
?OD
-544
Buurtpoecten
!q
I
Nn
-55
-45
12
lnvoering hondenbelasting
-80
13
Minimabeleid ('120% naar 100%)
-100
11
Eigon bÍdrag€ Wmo ('150% naar 100%)
-100
Ko.r.n .rploltao. F.í jaaÍldruí
-2.p0
0
0
0
Cr-"l.'0.í (-!ow]lchotr+rb&o|Ít)
-2.4n
-2.2s
-2.290
-2.z§tt
pdqrna 2(