Kadernota 2024-2027 - vastgesteld door college 11-4-2023

Heesch | 11 april 2023

Kadernota 2024-2027 Gemeente Bernheze

Inhoudsopgave Inleiding / voorwoord

4

Op weg naar de begroting 2024 Financieel perspectief Betrokkenheid

4 4 5

Programma 1: Leefbare kernen

6

Kermissen Openbare ruimte & groen Actualisatie nota grondbeleid Robotmaaiers Vervanging toplaag kunstgrasvelden Verduurzaming maatschappelijk vastgoed (eigen gebouwen) Onderwijs en onderwijshuisvesting Herijken gemeenschapshuizenbeleid Gevolgen sluiting Willibrordcentrum Heeswijk Scouting Mira Ceti Groen, natuur en landschap Wonen Erfgoed en monumenten Omgevingswet

6 6 10 11 11 11 12 12 13 13 14 14 15 16

Programma 2: Gezonde zorgzame gemeente

22

Wegwijzer Algemene voorzieningen Welzijn en zorg Huisvesting statushouders, asielzoekers, Oekraïners en bijzondere doelgroepen Participatiewet: Werk en Inkomen Zorg en ondersteuning 0 tot 100 jaar Jeugdhulp Ontwikkeling Wmo-voorzieningen Ontwikkeling beschermd wonen Gelijke kansen op onderwijs Positieve gezondheid Lokaal sportakkoord

22 23 24 25 26 26 26 27 28 29 30

Programma 3: Klimaatbestendig, biodivers en circulair

32

Duurzaamheid Circulaire economie Water, riolering en klimaatadaptie

32 33 34 pagina 2

Energietransitie

35

Programma 4: Duurzame landbouw en economie

37

Economie Transitie landbouw Toerisme en recreatie

37 38 40

Programma 5: Weerbare en veilige samenleving

43

Veilige leefomgeving Zorg en veiligheid

43 44

Programma 6: Dienstverlening en sterke organisatie

46

Burgerzaken Professionalisering inkoopfunctie Doorontwikkeling dienstverlening ICT Huisvesting de Misse 2, 4 en 6 Vervanging voertuigen Overig

46 47 47 49 50 50 51

Programma 7: Financiën

52

Risico’s Vermogenspositie Lokale lasten Begrotingsruimte

52 53 54 54

pagina 3

Inleiding / voorwoord Het is amper een jaar geleden dat we de laatste hand hebben gelegd aan het bestuursprogramma voor deze bestuursperiode. Samen Bouwen aan een Veerkrachtig Bernheze. Het werd een ambitieus programma waarin we onze visie en toekomstplannen gaven met betrekking tot thema’s als leefbaarheid, gezondheid, klimaat en landbouw. Het college is voortvarend aan de slag gegaan. Enerzijds met het vertalen van dat bestuursprogramma in nieuwe plannen, maar anderzijds ook met de ambities en plannen die er nog liggen: Zaken waar uw raad vaak op een eerder moment al ‘ja’ tegen heeft gezegd. Het zijn allemaal ingrediënten voor deze kadernota, aangevuld nog met taken die vanuit het rijk of vanuit nieuwe wetgeving onze kant op komen. Een houtskoolschets, zeker in relatie met de begroting die later dit jaar aan uw raad aangeboden zal worden. Voor u ligt de kadernota 2024-2027. In deze nota geven we een toelichting op de vooruitzichten en de financiële positie van onze gemeente.

Op weg naar de begroting 2024 We presenteren deze nota met al onze voornemens. Dat is ook meteen onze belangrijkste voetnoot bij dit document. We hebben deze nog niet geprioriteerd en zijn ons ervan bewust dat niet alles dat we in deze kadernota noemen ook daadwerkelijk kan. Dit betekent dat er nog een uitdaging ligt om tot een sluitende begroting te komen. Daarvoor ligt een belangrijke taak bij ons, als college. Wij gaan de komende periode gebruiken om alle wensen af te zetten tegen de financiële ruimte die er is. We betrekken daar ook de resultaten van de jaarrekening van het jaar 2022 bij. Tegelijkertijd doen we ook een beroep op uw raad. Wij roepen de gemeenteraadsleden van de gemeente Bernheze op om de behandeling van deze kadernota te gebruiken om ons aandachtspunten mee te geven. Waar ligt voor jullie het zwaartepunt van onze ambitie? Waar mogen we wel wat harder óf zachter op gaan lopen? Uiteraard in evenwicht, want we moeten ons ambitieniveau aanpassen aan de schaal én de begrotingsruimte van de gemeente Bernheze. Niet alles kan op het allerhoogste niveau. De conclusie die werd getrokken bij de bespreking van de regionale prioriteiten, en die ten grondslag lag aan het formuleren van de kernambities, is ook van toepassing op de puzzel die we gezamenlijk moeten leggen om de begroting en het ambitieniveau op elkaar aan te laten sluiten.

Om dat te faciliteren hebben we in dit document geprobeerd om zo goed mogelijk het onderscheid te maken tussen nieuwe wettelijke taken én verplichtingen enerzijds en nieuwe wensen en ambities anderzijds.

Financieel perspectief Bij het programma financiën vatten we de consequenties samen en geven we een inleiding van de risico’s. Een punt van aandacht is de vraag in welke mate we met de ambtelijke capaciteit het hoofd kunnen bieden aan de voortdurende opgaves en ambities. De uitkomsten van de

pagina 4

meicirculaire voor de rijksinkomsten hebben we bij de totstandkoming van deze nota niet mee kunnen nemen. In deze kadernota bepalen we het financiële vertrekpunt en brengen de geïnventariseerde voornemens in beeld. We maken onderscheid tussen de voornemens tussen zaken die al in de meerjarenbegroting (MJB) waren ondergebracht en zaken die bij deze nota nieuw zijn ingebracht (Nieuw). Daarnaast maken we verschil tussen vervanging of wettelijk (noodzakelijk) en anderzijds overige (keuze mogelijk). In onderstaande tabel geven we aan welke begrotingsruimte er nodig is wanneer alle genoemde wensen ook daadwerkelijk uitgevoerd zouden worden. X € 1.000

2024

2025

2026

2027

Benodigde begrotingsruimte

1.956

3.465

3.970

5.418

Betrokkenheid Deze kadernota geeft, zoals aangegeven, wat ons betreft een totaalplaatje van bestaande plannen en nieuwe ambities weer. Naar ons idee is het een onverenigbaar totaalplaatje. Het college wil niet prioriteren zonder u als gemeenteraad eerst aan het woord te laten. We horen graag wat u van onze plannen vindt en hopen dat u ons aandachtspunten mee kunt geven om zo samen richting te geven aan de begroting 2024.

pagina 5

Programma 1: Leefbare kernen Bernheze telt vijf kernen. Het is belangrijk dat deze kernen leefbaar zijn en blijven voor huidige en toekomstige generaties. Dit vraagt om voldoende en goede woningen, een hoogwaardig ingerichte groene woonomgeving die uitnodigt om te ontmoeten, bewegen en recreëren, waar voorzieningen op peil zijn. Daarnaast is bereikbaarheid van groot belang. Het is wezenlijk dat onze gemeente een plek is waar inwoners goed kunnen leven, waar ze zich verbonden voelen met de kern, andere inwoners ontmoeten en waar nodig voor elkaar zorgen. Dit vraagt om een woonomgeving die schoon, heel, veilig en klimaatbestendig is, met voldoende voorzieningen voor de dagelijkse behoeften. De groene omgeving van Bernheze moet ruimte bieden voor ontspanning en recreatie voor zowel onze inwoners als bezoekers van omliggende dorpen en steden. Voorzieningen, zoals scholen, sportverenigingen en bibliotheken dragen in grote mate bij aan het woonplezier. Voorzieningen vormen een belangrijke basis voor een gezonde zorgzame samenleving. Niet iedere voorziening kan in iedere kern aanwezig zijn. Goede en veilige verbindingen van én naar voorzieningen zijn en blijven een belangrijk punt van aandacht.

Kermissen Wat willen we bereiken? Als inwoners zich verbonden voelen met de kern waar ze wonen, andere inwoners ontmoeten en waar nodig voor elkaar zorgen, is onze gemeente een fijne plek om samen te leven. Kermissen dragen daar aan bij.

Wat gaan we daarvoor doen? In 2024 en 2025 lopen er een groot aantal contracten met kermisexploitanten af. Wij willen een openbare inschrijving voor de periode 2025 t/m 2030 organiseren voor de kermissen in Bernheze. In de loop van dit jaar zullen wij inzicht geven in de te verwachten kosten en baten..

Openbare ruimte & groen Wat willen we bereiken? Een prettige, veilige, schone, functionele en toekomstgerichte leefomgeving.

Hoe weten we dat? Of de leefomgeving voldoet aan onze doelstellingen beoordelen we op basis van:

pagina 6

-

-

Inrichting: eisen aan de inrichting van de openbare ruimte zijn vastgelegd in diverse beleidsplannen, zoals het groenstructuurplan, beeldkwaliteitsplannen en richtlijnen van CROW (onafhankelijk kenniscentrum infrastructuur). Functie: de functie van infrastructuur is vastgelegd in diverse beleidsplannen zoals bestemmingsplannen en het mobiliteitsplan. Gebruik: dit kunnen we onder andere meten op basis van verkeerstellingen en visuele inspecties.

Wat gaan we daarvoor doen? Planvorming Uitvoeren verkeersanalyse Heeswijk-Dinther en Heesch In het kader van het beleidsproces rondom het nieuwe mobiliteitsplan Bernheze wordt een verkeersanalyse uitgevoerd in Nistelrode, dit is op basis van diverse onderzoeken. De onderzoeken die zijn verricht in Nistelrode zijn: - Parkeerdrukonderzoek - Verkeerstellingen met telslangen - Kentekengericht onderzoek De kernen Heesch en Heeswijk-Dinther hebben evenals Nistelrode te maken met grote hoeveelheden verkeer die door de kern rijden. We willen graag in het kader van het mobiliteitsplan inzichtelijk maken wat de verkeersstromen zijn in Heesch en Heeswijk-Dinther. Daarnaast voeren we een parkeerdrukonderzoek uit om inzicht te verkrijgen over de huidige parkeersituatie. De uitkomsten van de eventueel uit te voeren verkeersanalyse nemen we mee in het mobiliteitsplan. Opstellen beheerplan Spelen In een beheerplan wordt aangegeven op welke wijze, met welke frequentie en tegen welke kosten speelplaatsen worden beheerd, onderhouden en vervangen. Op dit moment is er geen beheerplan. Daarnaast is het nodig om jaarlijks een budget beschikbaar te hebben in verband met reiniging van het vulzand. Aanschaf systeem voor Meldingen openbare ruimte Meldingen met betrekking tot de openbare ruimte komen nu via allerlei kanalen binnen. Het systeem waarin zij worden verwerkt moet worden vervangen.

We hebben de wens dit systeem te vervangen door een systeem van waaruit we meldingen volledig digitaal kunnen afwerken. Op deze wijze wordt de dienstverlening verbeterd.

pagina 7

Activiteiten voor onderhoud Structureel maken extra onderhoud centra De inzet van de zogenaamde Gluttons als proef bij het schoonhouden van de centra bevalt goed. We willen deze graag continueren. De middelen die hiermee gemoeid zijn staan vermeld in de tabel aan het einde van het programma Leefbare Kernen.

Activiteiten voor renoveren Renovatie: vervangen en verduurzaming openbare verlichting In het beheerplan Openbare verlichting 2022-2025 is de beheer en onderhoud-strategie uitgewerkt en zijn investeringen voor renovatie en verduurzaming geprogrammeerd. Deze worden jaarlijks beschikbaar gesteld. Renovatie: herstraten Peelstraat Vorstenbosch Door realisatie van de Ruimte voor Ruimte-locatie Rietbeemden is het gebruik van de Peelstraat geïntensiveerd. Daarnaast maakt meer vrachtverkeer gebruik van deze route. Het is noodzakelijk om deze straat op korte termijn te herstraten. Renovatie: Gouverneursweg te Heeswijk-Dinther De rijbaan tussen de komgrens en de ‘slinger’ ter hoogte van Kasteel Heeswijk moet vernieuwd worden. Tevens dient het profiel van de rijbaan ter hoogte van de monumentale bomenrij te worden aangepast. Het in stand houden van de aanwezige klinkerverharding is niet langer mogelijk vanuit het reguliere beheerbudget. Renovatie: uitvoering rioleringsplan Voor verbetering en vervanging van het gemeentelijke rioleringssysteem zijn in het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) verschillende investeringsmaatregelen opgenomen. Maatregelen voor het klimaat adaptief inrichten van de openbare ruimte zijn opgenomen onder het thema Klimaat & Duurzaamheid. Renovatie: Weijen te Nistelrode De onderhoudstoestand en inrichting van deze weg voldoen niet meer.

Hierdoor ontstaan verkeersonveilige situaties. We hebben de wens om deze situatie aan te pakken. Met deze renovatie zouden we de positie voor fietsers en voetgangers verbeteren, waarbij we het centrum van Nistelrode bereikbaar houden voor auto’s en bevoorrading. Renovatie: Laar te Nistelrode De onderhoudstoestand en inrichting van deze weg voldoen niet meer. Hierdoor ontstaan verkeersonveilige situaties. Net als bij Weijen hebben we de wens om deze situatie aan te pakken, met als doel om de positie voor fietsers en voetgangers te verbeteren. Het centrum van Nistelrode blijft bereikbaar voor auto’s en bevoorrading.

pagina 8

Activiteiten voor reconstructie Reconstructie: Schoonstraat te Heesch Als gevolg van de aanwezige waardevolle bomen in te kleine vakken, is de wegverharding dusdanig aangetast dat die niet meer te herstellen is met regulier onderhoud. We willen de onderhoudstoestand en verkeersveiligheid van dit weggedeelte verbeteren door een herinrichting waarbij we ook duurzaamheidsaspecten willen meenemen. Daarnaast wordt met de reconstructie de fietsverbinding richting het sportpark aangepakt. Reconstructie: Raadhuisplein te Nistelrode Dit gebied wordt steeds meer een woon- en uitgaansgebied (verblijfsgebied). Dit wordt onderstreept met de aanplant van groot (schaduwgevend) groen. De functie als kermislocatie blijft gewaarborgd. Als er file staat op de A50 richting Eindhoven en de ‘reguliere’ sluiproute over Laar dichtslibt, wordt vervolgens de omgeving van het Plein aansluitend misbruikt als zeer ongewenste ‘overloopsluiproute’. Om dit misbruik van doorgaand autoverkeer tegen te gaan en de verblijfsfunctie te onderstrepen en uit te bouwen wordt begin 2022, ter hoogte van het Raadhuisplein, de weg voor gemotoriseerd verkeer afgesloten. Herinrichting van het plein is dan mogelijk. Reconstructie: Heuvel te Vorstenbosch De Heuvel vormt samen met de Kerkstraat de doorgaande weg door Vorstenbosch. In navolging van de herinrichting van de Kerkstraat willen we ook de Heuvel herinrichten.

Bij deze herinrichting vervangen we het asfalt door klinkers. Hiermee verlagen we de snelheid van het verkeer. Ook besteden we aandacht aan meer groen en verduurzaming van de openbare ruimte. Reconstructie: Den Berg in Heesch Woningbouwcoöperatie Mooiland wil op locatie Den Berg 34 woningen vervangen voor nieuwbouwwoningen. De openbare ruimte rondom de te vervangen woningen is gedateerd en is op middellange termijn aan vervanging toe. De realisatie van het bouwplan van Mooiland is aanleiding om de openbare ruimte eerder aan te pakken. Reconstructie: Weijen – Heescheweg e.o. Vanuit de woningbouwontwikkeling Weijen-West is er een noodzaak tot aanpassing van de omliggende wegenstructuur (Heescheweg, Weijen, Weverstraat & Dijkstraat). Op basis van de wettelijke criteria kan slechts een deel van de kosten worden toegerekend aan de bouwgrondexploitatie voor Weijen-West. De overige kosten worden in deze kadernota opgenomen. Reconstructie: Ontsluiting Kleinwijk te Nistelrode Door de aanleg van de snelfietsroute Oss-Uden door Nistelrode is een verkeersonveilige situatie ontstaan op Kleinwijk. Deze verkeersonveilige situatie is op voorhand niet meegenomen bij de ontwikkeling en aanleg van de snelfietsroute. Er zijn maatregelen nodig om de situatie verkeersveilig te maken

pagina 9

Reconstructie: Veilige looproute Fercheval naar Nistelrode (Dintherseweg) Op locatie Fercheval in Nistelrode worden internationale werknemers gehuisvest. Er is de ambitie om te komen tot een zo veilig mogelijke voetverbinding tussen Fercheval en het centrum van Nistelrode. Er zijn meerdere routes en oplossingen mogelijk, deze worden momenteel onderzocht en uitgewerkt.

Actualisatie nota grondbeleid Wat willen we bereiken? De gemeente is eigenaar van diverse gronden. Deze moeten goed beheerd worden. Daarnaast koopt en verkoopt de gemeente regelmatig gronden. In de nota grondbeleid leggen we vast hoe we met grond omgaan. Dit grondbeleid moet periodiek herijkt worden.

Wat gaan we daarvoor doen? Actualiseren nota grondbeleid In onze financiële verordening is vastgelegd dat in het begin van elke bestuursperiode de nota grondbeleid geactualiseerd wordt. Dat betekent dat we in 2027 onze nota moeten actualiseren. Vanwege het incidentele karakter is het de wens om hiervoor externe expertise in te huren.

De Wildhorst We willen De Wildhorst transformeren naar een gebied met toekomstperspectief. Samen met onze partner onderzoeken we de kansen voor een toekomstbestendige ontwikkeling. Een eventuele herontwikkeling hoort uiteindelijk uiteraard bij deze verkenning.

Duurzaam verpachten van onze landbouwgronden We verpachten onze landbouwgronden op duurzame wijze zodat op die plekken de biodiversiteit verhoogt, de bodemkwaliteit verbetert en de bodem meer vocht vasthoudt. Dit levert minder pachtopbrengsten op. Met bonuskortingen stimuleren we pachters om een stap extra te doen op het gebied van klimaat en biodiversiteit.

Heesch West Het bestemmingsplan voor Heesch West is in 2022 vastgesteld. Tegen het plan is beroep ingesteld. We verwachten dat de Raad van State in 2024 een uitspraak doet.. De tussenliggende periode gebruiken voor de voorbereiding van het bouwrijp maken, het opstellen van uitgiftecriteria en het afstemmen van de leges. Bij een positieve uitspraak kunnen we dan in 2024 ook direct de eerste grond uitgeven.

pagina 10

Robotmaaiers Wat willen we bereiken? Door goede buitensportaccommodaties aan te bieden en deze te onderhouden, bieden we gelegenheid tot sport en bewegen. Dat draagt bij aan een goede gezondheid en een sterke sociale infrastructuur binnen de kernen.

Wat gaan we daarvoor doen? Sinds 2012 worden diverse velden op sportparken gemaaid met robotgrasmaaiers. De oudste robotgrasmaaiers moeten waarschijnlijk in 2025 en 2026 vervangen worden. We begroten het vervangen van de nu aanwezige machines.

Vervanging toplaag kunstgrasvelden Wat willen we bereiken? Door goede sportvelden aan te bieden en te onderhouden, bieden we gelegenheid tot sport en bewegen binnen de kernen. Dat draagt bij aan een goede gezondheid en een sterke sociale infrastructuur.

Wat gaan we daarvoor doen? Op diverse sportparken hebben we in het verleden kunstgrasvelden aangelegd. Om de sportvelden volwaardig en veilig te kunnen blijven gebruiken dienen we de toplagen te vervangen.

Verduurzaming maatschappelijk vastgoed (eigen gebouwen) Wat willen we bereiken? Het verduurzamen van ons maatschappelijk vastgoed draagt bij aan de aanpak van klimaatverandering. Door gebouwen te verhuren die energiezuinig zijn, dragen we bij aan de verlaging van de CO2-uitstoot en verlagen we de exploitatiekosten voor ons als exploitant of voor de huurders.

Wat gaan we daarvoor doen? In het kader van de Duurzame energieagenda heeft de gemeenteraad van Bernheze besloten dat alle gemeentelijke gebouwen in 2025 over energielabel A moeten beschikken. Een versnelling ten opzichte van wettelijke vereisten. De budgetten die hiervoor benodigd zijn vragen we fasegewijs aan.

pagina 11

In de Duurzame energieagenda is voor de gemeente alleen een aanjaagfunctie opgenomen voor de verduurzaming van gemeenschapshuizen. Om de noodzakelijke verduurzaming van de gemeenschapshuizen mogelijk te maken is, mede gelet door de financiële situatie van de diverse gemeenschapshuizen, extra financiële ondersteuning nodig.

Onderwijs en onderwijshuisvesting Wat willen we bereiken? Het realiseren van goed onderwijs en goede onderwijshuisvesting voor alle jongeren draagt bij aan een goede gezondheid en welzijn van onze jeugd, toegankelijk en goed onderwijs in duurzame gebouwen en kernen die leefbaar zijn nu en in de toekomst. -

Wij willen dat onze jongeren veilig en gezond opgroeien en zich naar vermogen kunnen ontwikkelen: Er is een goede onderwijshuisvesting in de kernen, met een gezond en veilig binnenklimaat.

Wat gaan we daarvoor doen? -

Nieuwbouw/renovatie van basisschool Op Weg in Vorstenbosch, zoals omschreven in het IHP (integraal huisvestingsplan). Renovatie/uitbreiding van basisschool Eikenwijs (nieuwe naam Samenwerkingsschool BS De Toermalijn en BS Delta) in Heesch, zoals in het IHP omschreven.

Herijken gemeenschapshuizenbeleid Wat willen we bereiken? Om onze kernen leefbaar te houden zorgen we voor een toekomstbestendig gemeenschapshuis in elke kern, waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten en sociaal culturele activiteiten kunnen beoefenen. Dat draagt bij aan een goede en sterke sociale infrastructuur.

Wat gaan we daarvoor doen? In 2023 herijken we de nota beleidsuitgangspunten gemeenschapshuizen. De nog vast te stellen uitgangspunten kunnen in 2024 financiële consequenties hebben. De hoogte hiervan is op dit moment moeilijk in de schatten.

pagina 12

Gevolgen sluiting Willibrordcentrum Heeswijk Wat willen we bereiken? Door maatschappelijk vastgoed aan te bieden en te onderhouden, bieden we gelegenheid tot ontmoeting en beoefening van sociaal culturele activiteiten. Dat draagt bij aan een goede en sterke sociale infrastructuur en het welzijn van onze inwoners.

Wat gaan we daarvoor doen? Eind 2023 sluit het Willibrordcentrum (WBC) haar deuren als gevolg van de herontwikkeling van de Heeswijkse parochie en omliggend terrein. Dat betekent dat we aan zet zijn om na te denken over bepaalde herhuisvestingsvraagstukken. We stellen hiervoor in de loop van 2023 een projectplan op. De consequenties worden binnen dit project in kaart gebracht en later aan uw raad voorgelegd.

Scouting Mira Ceti Wat willen we bereiken? Door maatschappelijk vastgoed aan te bieden en te onderhouden, bieden we gelegenheid tot ontmoeting en beoefening van sociaal culturele activiteiten. Dat draagt bij aan een goede en sterke sociale infrastructuur.

Wat gaan we daarvoor doen? Scouting Mira Ceti heeft in haar beleidsvisie 2021 – 2027 de gewenste ontwikkelingen beschreven voor hun scoutingactiviteiten en het scoutcentrum Achter de Berg. De beschreven ambitie vraagt om verdergaande professionalisering, het vergroten en verduurzamen van de gebouwen én meer internationale uitstraling. De huidige huisvesting is op orde en voldoet aan de eisen uit de blokhutwijzer. Voor de verplichte verduurzaming is een bedrag van € 10.375,- toereikend. Mira Ceti vraagt om een financiële bijdrage voor: - Renovatie van blokhut De Burcht - Nieuwbouw blokhut ’t Veerhuis - Uitvoering noodzakelijke verduurzaming in relatie tot het verkrijgen van het internationaal keurmerk Scenes. - Privatisering van de gebouwen door afkoop van de onderhoudskosten en eigendomsoverdracht van de gemeente naar de Scouting.

pagina 13

Groen, natuur en landschap Wat willen we bereiken? Onze kernen richten we groener en klimaatbestendig in. Een voornemen dat ook tijdens de bijeenkomsten in het kader van dit bestuursprogramma overtuigend werd onderstreept. Met de juiste inzet van groen houden we niet alleen onze straten koeler in de zomer en droger in de herfst, maar zorgen we er ook voor dat onze inwoners zich uitgenodigd voelen om een rondje te gaan wandelen of hardlopen.

Wat gaan we daarvoor doen? We geven invulling aan deze doelstelling door natuurgebieden te versterken en te verbinden, door ons openbaar groen biodiverser in te richten en te beheren en door onze eigen landbouwgronden duurzaam te verpachten. Begin 2024 stellen we een bosbeheervisie vast waarin de mogelijkheden voor het vergroten van de biodiversiteit en ecologisch beheer van onze bossen en natuurgebieden terugkomen. Daarnaast is het onze wens om actief te blijven werken aan het verbinden van de natuurgebieden door invulling te geven aan onze EVZ (Ecologische Verbindingszone)-opgave. Bij de natte EVZ's doen we dit samen met Waterschap Aa en Maas. De droge EVZ's leggen we zelf aan. In het laatste kwartaal van 2023 stellen we een groenstructuurplan en groenbeheerplannen vast waarin de mogelijkheden voor ecologische inrichting en beheer van ons openbaar groen terugkomen. De financiële consequentie hiervan voor de jaren 2024-2027 zal uit die plannen blijken.

Openbare ruimte & groen Bij onze woningbouwlocaties en bij uitbreidingen van bedrijventerreinen leggen we nieuwe openbare ruimte aan. Bij aanleg en beheer en onderhoud houden we rekening met de eisen zoals de raad die stelt in bijvoorbeeld het gemeentelijk rioleringsplan, duurzaamheidsbeleid, mobiliteitsplan, het groenstructuurplan, de lokale inclusie agenda en het gezondheidsbeleid.

Wonen Wat willen we bereiken? Samen met onze partners op het gebied van wonen willen we bereiken dat Bernheze een mooie plek om te wonen is én blijft, waarbij een passende woning voor iedereen onze wens is. We bouwen betaalbaar, waarbij we aansluiting zoeken op de behoeften van onze inwoners. Concreet bouwen we 1.200 woningen tot 2026. Wij hebben daarbij in ieder geval extra aandacht voor de volgende doelgroepen: senioren (vanaf 55 jaar), starters, statushouders, woonwagenbewoners,

pagina 14

arbeidsmigranten en (sociale) huurders. Er is aandacht voor de verduurzaming van de woningvoorraad (aansluitend op het Duurzaamheidsakkoord) en de relatie van wonen met het sociale domein (wonen en zorg).

Wat gaan we daarvoor doen? We gaan onze ’zachte’ plannen zoveel mogelijk verharden en versnellen, zodat de woningen er ook zo snel mogelijk komen. We blijven ons inzetten om aan onze taakstelling voor het huisvesting van statushouders te voldoen. We gaan het in 2023 vastgestelde woonwagenbeleid uitvoeren; ruimte creëren voor nieuwe standplaatsen en standplaatsen toewijzen op basis van vastgesteld beleid. We blijven ons inzetten om voor elke inwoner (doelgroep) de juiste woning beschikbaar te hebben. Hier houden we rekening mee bij het maken van prestatieafspraken en we baseren onze nieuwbouwplannen daar mede op. Kwantitatief volgen wij het uitvoeringsprogramma van onze Woonvisie 2022-2027 (inclusief herijkingen). Mocht uit nieuw woonbehoefteonderzoek blijken dat de behoefte is veranderd, zal de woonvisie worden bijgesteld.

Erfgoed en monumenten Wat willen we bereiken? We willen de ambities en doelstellingen zoals geformuleerd in onze erfgoedvisie realiseren. Daarbij zijn goed beheer, onderhoud en instandhouding van ons erfgoed en onze monumenten de belangrijkste aandachtspunten.

Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoeren projecten erfgoedvisie We richten ons onder andere op het beleefbaar maken van erfgoed (Bronschat, Canon Bernheze en erfgoed in het Aa-dal), de koppelkansen Transitie landbouw en erfgoed (gebiedsproces Kameren ikv GGA Aa-dal Noord), duurzaamheid en monumenten, de implementatie van de erfgoedkaart in het omgevingsplan (speerpunt beschermen en behouden) en de toekomst van de Abdij en het religieuze erfgoed. Dit vergt projectleiding en proceskosten, kosten voor inhuur van derden (onder andere conceptontwikkeling) en realisatie van projecten.

Verplaatsen Bakhuis molen Nistelrode Op basis van stedenbouwkundig advies is indertijd voor gekozen om het bakhuisje te situeren achter op het molenterrein achter de molenbelt. We willen graag het bakhuisje verplaatsen zodat: - De molenaars bij aanwezigheid zichtbaar zijn en hun gastheerschap kunnen vervullen. - Bezoekers die minder valide zijn ook van de toiletvoorziening gebruik kunnen maken.

pagina 15

Organiseren Open Monumentendag (structureel) De (jaarlijkse) Open Monumentendag maakt onderdeel uit van het gemeentelijke erfgoed-en monumentenbeleid en is als zodanig belangrijk voor de betrokkenheid en draagvlak bij de inwoners van onze gemeente. In het verleden waren de kosten hiervoor niet expliciet geraamd. Het is onze wens om dit structureel op te nemen.

Beleefbaar maken Bronsschat (kosten uitvoering) In de Erfgoedvisie van Bernheze (2020) is het zichtbaar en beleefbaar maken van het Bernhezer Erfgoed een belangrijke speerpunt van het nieuwe beleid. De gevraagde middelen hebben hier betrekking op.

Omgevingswet Wat willen we bereiken? De Omgevingswet staat voor een goed evenwicht tussen het benutten en beschermen van de leefomgeving. Door verbeterde integraliteit en vernieuwende insteek van dienstbaarheid (de jamits-houding), wordt dit doel zo effectief mogelijk bereikt. Per 1 januari 2024 gaat de omgevingswet in waardoor het voor gemeenten mogelijk wordt om leges in rekening te brengen voor omgevingsvergunningen milieu. Wij gaan (regionaal) verkennen op welke wijze wij deze kosten in rekening kunnen brengen bij de aanvragers in het kader van kostendekkende tarieven. Binnen het programma wordt door het hiervoor opgerichte programmateam in vier projecten gewerkt aan het volgende:

Wat gaan we daarvoor doen? De Omgevingsvisie De gemeenteraad stelt uiterlijk 31 december 2023 de Omgevingsvisie definitief vast. Participatie is een belangrijk onderdeel bij het opstellen van de visie. Dit werken we uit in een omgevingsconvenant met onze belangrijkste partnerorganisaties. De omgevingsvisie stellen we samen door in 2023 samen met onze partners uit drie toekomstscenario’s de beste onderdelen te selecteren. De omgevingseffectrapportage levert daarvoor de onderbouwing.

Het Omgevingsplan Een van de nieuwe juridische instrumenten binnen de Omgevingswet is het omgevingsplan. Het omgevingsplan vervangt op termijn de huidige bestemmingplannen, beheersverordeningen en gemeentelijke verordeningen. Uiterlijk, afhankelijk van de datum inwerkingtreding Omgevingswet, op 31 december 2029 is de transitie naar het omgevingsplan nieuwe stijl afgerond. In de jaren 2024, 2025 en 2026 is extra inzet nodig voor het opstellen van het omgevingsplan.

pagina 16

Wat mag het kosten? Vervanging / Wettelijk Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Opstellen beheerplan Spelen / jaarlijks budget i.v.m. reiniging valzand

Nieuw

2024

25.000

Structureel

Vervanging en verduurzaming openbare verlichting – masten o.b.v. uitvoeringsplan

MJB MJB MJB Nieuw

2024 2025 2026 2027

42.200 42.200 42.200 42.200

Investering investering investering Investering

Investeringen water & riolering

MJB MJB MJB Nieuw MJB MJB MJB Nieuw

2024 2025 2026 2027 2024 2025 2026 2027

406.000 1.622.651 1.344.760 462.550 -406.000 -1.622.651 -1.344.760 -462.550

Investering Investering Investering Investering Investering Investering Investering Investering

Actualisatie nota grondbeleid

Nieuw

2027

20.000

Incidenteel

Nieuwbouw/renovatie BS Op Weg

MJB

2024

3.500.000

Investering

Renovatie/uitbreiding Samenwerkingsschool Eikenwijs

MJB

2026

2.500.000

Investering

Vervangen robotgrasmaaiers Prinses Irene Uit SPUK Sport

MJB MJB

2025 2025

35.000 -6.074

Investering Investering

Vervangen robotgrasmaaiers WHV Uit SPUK Sport

MJB MJB

2025 2025

22.000 -3.818

Investering Investering

Vervangen robotgrasmaaiers vv Heeswijk Uit SPUK sport

Nieuw Nieuw

2026 2026

22.000 -4.512

Investering Investering

Renovatie toplaag Prinses Irene (voetbal) – verhoging krediet (IVP 2022 opgenomen: € 432.575) Uit SPUK Sport

Nieuw

2024

107.425

Investering

Nieuw

2024

-18.644

Investering

Renovatie toplaag MHC HDL (waterveld) Uit SPUK Sport Bijdrage sportvereniging meerkosten

MJB MJB MJB

2025 2025 2025

825.000 -143.182 - 5.500

Investering Investering Structureel

Renovatie toplaag MHC Heesch (heel zandveld) Uit SPUK Sport

MJB MJB

2026 2026

566.000 -98.231

Investering Investering

Renovatie toplaag MHC Heesch (kwart zandveld) Uit SPUK sport

MJB MJB

2026 2026

160.000 -27.769

Investering Investering

Bijdrage gemeente in de renovatie van De Burcht, Nieuwbouw ’t Veerhuis, verduurzaming en privatisering Uit reserve nog nader te bestemmen Vrijval exploitatielasten a.g.v. privatisering

MJB MJB MJB

2025 2025 2026

325.000 - 325.000 - 3.700

Incidenteel Incidenteel Structureel

Woonwagenbeleid

Nieuw

2024

7.000

Incidenteel

Vervanging

Uit voorziening riolering

pagina 17

Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Verduurzaming gemeentelijke gebouwen

MJB

2024

100.000

Investering

Uitvoeren maatregelen EML MFA De Stuik, CC De Wis, CC Servaes en CC Nesterlé

MJB

2024

55.000

Investering

Opstellen programma’s Omgevingsvisie

MJB MJB Nieuw Nieuw MJB MJB Nieuw Nieuw

2024 2025 2026 2027 2024 2025 2026 2027

30.000 30.000 30.000 30.000 -30.000 -30.000 -30.000 -30.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

MJB Nieuw Nieuw Nieuw MJB Nieuw Nieuw Nieuw

2024 2025 2026 2027 2024 2025 2026 2027

12.500 12.500 12.500 12.500 -12.500 -12.500 -12.500 -12.500

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw

2024 2025 2026 2027 2024 2025 2026 2027

20.000 20.000 50.000 50.000 -20.000 -20.000 -50.000 -50.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Indidenteel

Omgevingsplan Omgevingsplan incl. NRD Omgevingsplan incl. MER en Commissie MER Uit reserve nog nader te bestemmen

MJB MJB Nieuw MJB MJB Nieuw

2024 2025 2026 2024 2025 2026

50.000 25.000 75.000 -50.000 -25.000 -75.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Omgevingswet - Opleiden programma Uit reserve nog nader te bestemmen

MJB MJB

2024 2024

20.000 -20.000

Incidenteel Incidenteel

Omgevingswet - Inhuur extern personeel kernteam omgevingsplan

MJB Nieuw Nieuw MJB Nieuw Nieuw

2024 2025 2026 2024 2025 2026

435.000 305.000 155.000 -435.000 -305.000 -155.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Wettelijk

Uit reserve nog nader te bestemmen

Uitvoeren en monitoren omgevingsvisie

Uit reserve nog nader te bestemmen

Opstellen en onderhoud omgevingsvisie Aanpassen omgevingsvisie (4-jaarlijks,n a GRverkiezingen en participatief Uit reserve nog nader te bestemmen

pagina 18

Overig Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Uitvoeren verkeersanalyse Heeswijk-Dinther en Heesch

Nieuw Nieuw

2024 2025

50.000 50.000

Incidenteel Incidenteel

Aanschaf meldingensysteem voor de openbare ruimte

Nieuw Nieuw

2024 2024

27.000 12.000

Investering Structureel

Structureel maken extra onderhoud centra

Nieuw

2024

55.000

Structureel

Renovatie Weijen te Nistelrode - uitvoering Uit voorziening riolering (i.v.m. subsidie woningbouw)

MJB MJB

2025 2025

1.780.757 -530.757

Investering Investering

Renovatie Laar te Nistelrode – uitvoering Uit voorziening riolering

MJB MJB

2026 2026

1.285.060 -360.060

Investering Investering

Herinrichting Schoonstraat te Heesch: Voorbereidingskrediet Uitvoering Uit voorziening riolering

MJB MJB MJB

2024 2025 2025

50.000 1.185.894 - 685.894

Investering Investering Investering

Herstraten Peelstraat te Vorstenbosch

MJB

2024

50.000

Investering

Herinrichting Raadhuisplein te Nistelrode - uitvoering

MJB

2027

325.000

Investering

Gouverneursweg te Heeswijk-Dinther

MJB

2025

450.000

Investering

Heuvel Vorstenbosch: Voorbereidingskrediet Uitvoering Uit voorziening riolering

MJB MJB MJB

2025 2026 2026

50.000 552.490 -152.490

Investering Investering Investering

Reconstructie Den Berg: Voorbereidingskrediet Uitvoering Bijdrage wegbeheer Uit voorziening riolering

Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw

2025 2026 2026 2026

69.000 716.210 -15.000 -426.210

Investering Investering Investering Investering

Reconstructie Weijen – Heescheweg e.o: Scenariostudie Voorbereidingskrediet Uitvoeringskrediet Uit voorziening riolering

Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw

2025 2026 2027 2027

50.000 100.000 1.256.550 -56.550

Investering Investering Investering Investering

Reconstructie: ontsluiting Kleinwijk te Nistelrode

Nieuw

2025

250.000

Investering

Reconstructie: Veilige looproute Fercheval naar Nistelrode (Dintherseweg )

Nieuw

2024

125.000

Investering

Gevolgen herijking Nota beleidsuitgangspunten gemeenschapshuizen

Nieuw

2024

Pm

Structureel

Uitwerking projectplan Willibrordcentrum

Nieuw

2024

pm

Incidenteel

Acties voortvloeiend uit het Groenstructuurplan. Hierover vindt in 2023 bestuurlijke besluitvorming plaats.

Nieuw

2024

25.000

structureel

pagina 19

Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Vergroeningsplan opstellen, dat zich richt op: Ontstenen en vergroenen Verbeteren groen t.b.v. leefbaarheid, gezondheid, biodiversiteit enz.)

Nieuw

2024

25.000

Incidenteel

Vergroeningsplan uitvoeren (dekking bestaat uit middelen begroting én de voorziening groencompensatie. Naarmate de voorziening meer gevuld raakt kunnen de incidentele middelen afnemen)

Nieuw Nieuw

2025 2026

25.000 10.000

Incidenteel Incidenteel

Formatie op peil: werkvoorbereider groen (vergroeningsplannen, klimaatplannen, groenrenovaties enz.)

Nieuw

2024

80.000

Structureel

Formatie op peil: projectleider groen (coördinatie diverse groenplannen en ecologische verbindingszones, nieuwe natuurterreinen/bossen)

Nieuw

2024

80.000

Structureel

Ontwikkelen bewustwordingscampagne ‘groene doelen’. Informeert inwoners over de doelen en inzet van de gemeente. En stimuleert hen het goede voorbeeld te volgen. Uitvoeren bewustwordingscampagne

Nieuw

2024

20.000

Incidenteel

Nieuw

2025

20.000

Structureel

Nieuw

2024

15.000

Incidenteel

Nieuw

2024

pm

Structureel

Nieuw

2024

pm

Structureel

Nieuw

2024

pm

Structureel

Nieuw

2024

pm

Structureel

Nieuw

2024

30.000

Incidenteel

Nieuw

2024

20.000

Structureel

Nieuw

2024

40.000

Structureel

Acties voortvloeiend uit het Groenstructuurplan. Hierover vindt in 2023 bestuurlijke besluitvorming plaats: - 100-20-10-regel en compensatieregeling uit laten werken t.b.v. juridische borging - Beheer stedelijk groen in lijn brengen met ambities uit het Groenstructuurplan - Beheer landschappelijk groen in lijn brengen met ambities uit het Groenstructuurplan - Beheer bossen en heideterreinen in lijn brengen met ambities uit het Groenstructuurplan - Beheer laan- en straatbomen in lijn brengen met ambities uit het Groenstructuurplan - Uitvoering beheerplannen organiseren in werkopdrachten voor de komende jaren - Formatie op peil: databeheer groen t.b.v. planmatig groenbeheer, monitoring en verantwoording (0,25 fte) - Formatie op peil: natuurbeheerder buitengebied zodat alle landschapselementen, natuurgebieden en bossen het maatwerkbeheer krijgen dat nodig is om de biodiversiteitsdoelstellingen te halen (0,5 fte)

pagina 20

Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Deelname Stimuleringsregeling Landschap 2024-2027

Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw

2024 2025 2026 2027 2024 2025 2026 2027

25.000 25.000 25.000 25.000 -25.000 -25.000 -25.000 -25.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Deelname ErvenPlusprogramma 4.0 Uit Ruimte voor Ruimte-gelden

Nieuw Nieuw

2026 2026

22.000 -22.000

Incidenteel Incidenteel

Ontwikkelen natte EVZ’s – realisatie EVZ en wandelen langs de Aa Uit reserve nog nader te bestemmen

MJB MJB

2024 2024

130.702 -130.702

Incidenteel Incidenteel

Woonconsulenten per kern (0,2 fte)

Nieuw

2024

16.000

Structureel

Uitvoeringsprogramma erfgoedvisie

MJB Nieuw Nieuw Nieuw

2024 2025 2026 2027

50.000 50.000 50.000 50.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Verplaatsen bakhuis molen Nistelrode

MJB

2024

74.085

Investering

Organiseren Open Monumentendag

Nieuw

2024

15.000

Structureel

Beleefbaar maken bronsschat

Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw

2024 2025 2024 2025

50.000 50.000 -50.000 -50.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Uit Ruimte voor Ruimte-gelden

Uit reserve nog nader te bestemmen

pagina 21

Programma 2: Gezonde zorgzame gemeente We vinden het belangrijk dat iedereen kan meedoen, mensen elkaar kennen en zorg dragen voor elkaar. Dit vraagt om een zorgzame en sociale gemeenschap en om veerkrachtige en weerbare inwoners. Om dit te bereiken zetten we onder andere algemene voorzieningen en individuele ondersteuning in voor onze inwoners. Ondanks de sociale en zorgzame gemeenschap zijn er altijd mensen die kwetsbaar zijn en individuele hulp nodig hebben om mee te blijven doen in de samenleving. Voor een zorgzame en sociale gemeenschap zijn een sterk verenigingsleven, (maatwerk)voorzieningen en inwonersinitiatieven onmisbaar. Indien nodig kunnen inwoners een beroep doen op ondersteuning via onze toegang Wegwijzer. We zien kansen in het omarmen van het gedachtegoed van positieve gezondheid. Positieve gezondheid richt zich op het versterken van de veerkracht van de mensen zelf en het vergroten van hun kwaliteit van leven. We ondersteunen inwoners op diverse leefgebieden zoals het dagelijks functioneren, het meedoen in de samenleving, bieden van zingeving, het verbeteren van het mentaal welbevinden en het bevorderen van een gezonde leefstijl. We bieden hulp bij het vinden van een passende en duurzame werkplek. Zo dragen we bij aan het fundament van een prettig woon- en leefklimaat in Bernheze.

Wegwijzer Wegwijzer Bernheze biedt toegang voor alle vragen op het gebied van wonen, werk, inkomen, zorg, opvoeden en welzijn voor de inwoners van de gemeente Bernheze. Met Wegwijzer werken we aan brede en integrale vraagverduidelijking en zoeken we ook de verbinding met de kernen. Wegwijzer is de plek waar de maatwerk aanpak van Bernheze tot verdere wasdom kan komen. In de afgelopen jaren zien we een trend van steeds meer multidisciplinaire en complexe meldingen. Onder andere door landelijk gebrek aan behandelplekken en woningen en de instroom van statushouders, Oekraïners en andere ‘bijzondere doelgroepen’. -

Doordecentralisatie Beschermd Wonen treed per 1 januari 2024 in werking, dit heeft extra werk tot gevolg. Naar verwachting treed per 1 januari 2024 de Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) in werking. Dit heeft o.a. impact op processen waar gegevens worden gedeeld tussen verschillende partijen over één inwoner en daarmee de Integrale Toegang waarvan team Wegwijzer onderdeel is.

pagina 22

Wat willen we bereiken? We willen dat inwoners tijdig en passende zorg en ondersteuning krijgen, of het nu gaat om hulp in de huishouding of ondersteuning in werk en inkomen. Daarnaast willen we dat inwoners Wegwijzer kennen en weten te vinden. We willen een sterk samenwerkend netwerk van professionele en vrijwilligersorganisaties rondom zorg en ondersteuning.

Hoe weten we dat? Evaluatie 2023 van het samenwerkingsverband Wegwijzer levert mogelijk verbeterpunten op. Deze verbeterpunten worden omgezet in een actieplan doorontwikkeling Wegwijzer 2024 en verder.

Wat gaan we daarvoor doen? Wegwijzer blijft door ontwikkelen op (interne) samenwerking door o.a. gedeelde visie op casus- en procesregie en door monitoren en evalueren. Wegwijzer werkt continu aan haar bekendheid via communicatie, bezoeken en door positionering in het gebouw de Misse 2-4-6 in Heesch. Op basis van de evaluatie 2023 volgt een actieplan doorontwikkeling Wegwijzer 2024 en verder die mede invulling geeft aan de wijze waarop de ontwikkeling en opleiding van Toegang Wegwijzer wordt vormgegeven. We denken dat het nodig is om team Wegwijzer uit te breiden met 1.0 fte Wmo-consulent per 2024 om de toegenomen Wmo-meldingen op te kunnen vangen. Daarnaast geloven we een aanpassing van het werkbudget Wegwijzer noodzakelijk is, omdat de incidentele middelen uit het Maatschappelijks Ondersteuningsfonds zijn uitgeput.

Algemene voorzieningen Welzijn en zorg Wat willen we bereiken? We vinden het belangrijk dat inwoners kunnen meedoen, mensen elkaar kennen en zorg dragen voor elkaar. Naast de noodzakelijke individuele voorzieningen WMO en jeugdzorg, zijn de algemene voorzieningen belangrijk. Met algemene voorzieningen die voor iedereen toegankelijk zijn, stel je inwoners in staat om tijdig en passende zorg en ondersteuning te krijgen.

Hoe weten we dat? De integrale werkwijze en registraties van Wegwijzer geven inzicht in wat onze inwoners nodig hebben aan ondersteuning en preventie. Ook ONS welzijn heeft een registratiesysteem en werkt steeds meer aan data-gestuurd werken. Een verdere doorontwikkeling en afstemming van beide systemen gaat sturingsinformatie opleveren wat onze inwoners nodig hebben aan ondersteuning in het sociaal domein.

pagina 23

Wat gaan we doen? In onze kernen zien we veel samenkracht van inwoners. Gezamenlijk georganiseerde burgerinitiatieven noemen we dorpsinitiatieven. Deze initiatieven hebben draagvlak, sluiten aan op de behoeften van inwoners en zorgen voor onderlinge hulp en samenwerking in een kern. We maken in 2023 een kader met uitgangspunten voor de inzet en subsidiering van dorpsinitiatieven. Professionals van ONS welzijn ondersteunen de eigen kracht en samenkracht van onze inwoners. In 2023 investeerden we in opbouwwerk, in 2024 versterken we het jongerenwerk van ONS welzijn. We willen hiermee een verschuiving van individuele naar meer collectieve ondersteuning in gang zetten. Aanvullend aan de dienst Sociaal Raadslieden werk van ONS welzijn is er in Bernheze een Rechtswinkel, gestart als pilot. Beiden helpen inwoners op weg bij vragen en advies over sociale voorzieningen, wet en regelgeving en formulieren. Een andere pilot is het tweejarige project Maatschappelijke Ervaringstijd om jongeren de kans te geven zich verder te ontwikkelen en maatschappelijk actief te zijn. Er wordt samengewerkt met het onderwijs en jongerenwerk.

Huisvesting statushouders, asielzoekers, Oekraïners en bijzondere doelgroepen Wat willen we bereiken? Bernheze is een gastvrije gemeente. We geven uitvoering geven aan de nieuwe wet (Spreidingswet) op het gebied van opvang en spreiding van asielzoekers en statushouders. Daarnaast bieden we huisvesting en ondersteuning aan vluchtelingen uit Oekraïne

Wat gaan we daarvoor doen? Een landelijke ontwikkeling met lokale impact is de huisvesting van vluchtelingen en asielzoekers in onze gemeente. Dat gaat over zowel vluchtelingen uit Oekraïne alsook uit andere landen. We hebben een projectorganisatie met projectleider met als opdracht huisvesten van een aantal specifieke doelgroepen ingesteld. Onder die doelgroepen horen ook de zogenaamde spoedzoekers overlast gevende personen, dak- en thuislozen en inwoners die afhankelijk zijn van beschermd wonen. Naast deze inzet zien we dat de professionele organisaties Vluchtelingenwerk en ONS welzijn die zich inzetten voor de integratie, maatschappelijke begeleiding en ondersteuning van vluchtelingen ook meer capaciteit nodig hebben. De uitbreiding van de professionele inzet op dit dossier is dan ook opgenomen in het overzicht van wensen voor Bernheze. pagina 24

Participatiewet: Werk en Inkomen Iedereen die wil en kan werken begeleiden we naar werk. Voor wie dit niet kan zorgen we voor participatie door bijvoorbeeld vrijwilligerswerk, dagbesteding et cetera. We ondersteunen mensen wanneer zij vragen hebben over werk en inkomen. Wanneer inwoners zelf in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien wordt meedoen ook makkelijker. Ook blijven we investeren in basisvaardigheden (taal, rekenen en digitale vaardigheden) en armoedebeleid. Daarnaast zorgen we ervoor dat informatie over regelingen en ondersteuning voor iedereen toegankelijk is. Het mobiliteitscentrum PIM Werkt draagt bij aan de begeleiding van mensen met een arbeidsvraagstuk, of dit nu naweeën van de coronacrisis voor zelfstandigen betreft of voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Wat willen we bereiken? Elke inwoner van Bernheze moet in staat zijn om zichzelf of het gezin te voorzien in primaire levensbehoeften. De hoge vaste lasten en stijgende uitgaven wordt voor steeds meer huishoudens een probleem. We hebben aandacht voor de toenemende armoede en schuldenproblematiek in onze gemeente en zorgen dat het aanbod ook hiervoor toegankelijk en vindbaar is. Wij willen mensen met lage basisvaardigheden (taal, rekenen en digitaal) een aanbod doen. Hiermee voorkomen we toekomstige schulden of het slecht mee kunnen doen bij maatschappelijke activiteiten of werk.

Wat gaan we daarvoor doen? We creëren een doorlopende lijn van zorg naar werk. We voeren de nieuwe wet Inburgering uit (nieuwe instroom) en we begeleiden en investeren in statushouders om ze economische zelfstandig te maken. We ontwikkelen een integrale aanpak energiearmoede om het energieverbruik van de meest kwetsbare huishoudens blijvend omlaag te brengen. Dit doen we door het uitreiken van de energietoeslag, inzetten witgoedregeling, de klusbus en de inzet van de energiecoach. Dit doen we in samenwerking met de beleidsadviseur energietransitie (programma 3 Klimaatbestendig en biodiversiteit) Omdat het nog onduidelijk is wat de doorwerking gaat zijn van de energiecrisis op o.a. de kwetsbaarheid van onze inwoners, maar ook gemeenschapshuizen en (sport)verenigingen is het lastig aan te geven of extra middelen (anders dan Rijksmiddelen) nodig zijn om hen te ondersteunen. Met het aanstellen van een projectleider strategische aanpak energiecrisis in 2023 is de verwachting dat benodigde inzet (inhuur, middelen, acties) voor 2024 en verder in afstemming met college en raad meer bekend worden.

pagina 25

Zorg en ondersteuning 0 tot 100 jaar We bieden ondersteuning voor al onze inwoners, van prenatale zorg tot aan 100+ jaar. Samen staan we sterk. Daarom werken we op verschillende terreinen nauw samen met onze partners in de regio, lokale externe partners en interne partners. We streven naar een integrale benadering en samenwerking met (maatschappelijke) partners waarbij onze inwoners centraal staan.

Jeugdhulp Wat willen we bereiken? We willen dat er voldoende aandacht is voor kwetsbare jongeren tussen 16 en 27 jaar. Met name voor jongeren zonder startkwalificatie, te lage basisvaardigheden en/of die uit Jeugdzorg afkomstig zijn. Daarnaast willen we voorsorteren op de landelijke hervormingsagenda en de financiële consequenties die deze mogelijk voor de gemeente Bernheze gaat hebben. Deze hervormingsagenda heeft als doel om het stelsel van zorg en ondersteuning aan de jeugd meer in balans te brengen en zodoende ook beter financieel beheersbaar. In de hervormingsagenda wordt uitgegaan van een besparing op jeugdzorg. Dit betekent dat we minder jeugdzorggeld vanuit het rijk ontvangen, maar over de precieze omvang van deze bezuiniging is nog geen duidelijkheid.

Wat gaan we daarvoor doen? Door intensiever samen te werken met het onderwijs en laagdrempelige toegang tot wegwijzer willen we problemen bij jongeren vroeger signaleren. Op deze manier krijgen we kwetsbare jongeren sneller in beeld en kan eerder of zelfs preventief hulp en ondersteuning worden ingezet. We willen de integrale aanpak voor kwetsbare jongeren (16-27 jaar) uitbreiden vanuit de drie wetten WMO, Jeugdhulp en participatiewet. Wanneer jongeren de 18-jarige leeftijd bereiken zijn ze voor de wet ‘ineens’ volwassen. Zorg vanuit de jeugdhulp kan niet meer worden ingezet en ze moeten zich voor hulp en ondersteuning wenden tot de WMO. Met een integrale aanpak voor deze jongeren willen we de overgang minder groot maken en begeleiding bieden bij de vragen die er spelen.

Ontwikkeling Wmo-voorzieningen Prijsstijgingen: de inflatie is ongekend hoog. Aanbieders zien zich geconfronteerd met hoge loonkosten en schaarste (zowel personeel als goederen). Dat is vervolgens van invloed op de prijsstelling voor Wmo-voorzieningen. In de lopende inkooptrajecten voor voorzieningen zien we dat heel expliciet.

pagina 26

In 2023 lopen er drie inkooptrajecten voor Wmo-voorzieningen, te weten inkoop Huishoudelijke Verzorging, Regiotaxi en Hulpmiddelen. Dit zijn regionale inkooptrajecten waarbij we de genoemde trends (krapte arbeidsmarkt en prijsstijging) in volle omvang zien. Bovenstaande ontwikkelingen betreffen autonome ontwikkelingen die we meenemen in de cyclus van P&C.

Wat willen we bereiken? We willen onze inwoners op een veilige manier en verantwoorde manier zo lang mogelijk thuis laten wonen. We gaan onverkort voor goede ondersteuning aan de onze inwoners wanneer zij dit nodig hebben. Daarnaast gaan we ook voor het zo goed als mogelijk beheersbaar houden van de kosten.

Wat gaan we daarvoor doen? In regionaal verband doorlopen we, vanwege de afloop van lopende contracten, een aantal aanbestedingstrajecten, te weten Wmo Huishoudelijke Verzorging, Wmo-regiotaxi en WmoHulpmiddelen. Met oog voor realisme gaan we de nieuwe contracten sluiten waarbij we ook nadrukkelijk stilstaan bij thema's als innovatie en de wachtlijstproblematiek. Bezien vanuit de Wmo-uitgangspunten biedt de gemeente ondersteuning. Dit betekent ook dat Wegwijzer oog heeft en houdt op passende alternatieven voor Wmo-voorzieningen het eigen netwerk en de eigen kracht van inwoners. Onze Onafhankelijke Cliëntondersteuners (OCO's) helpen inwoners bij het vinden van formele zorg, maar ook leiden zij inwoners indien mogelijk door naar vormen van informele ondersteuning in het voorliggend veld.

Ontwikkeling beschermd wonen Wat willen we bereiken? Door de toename van dakloosheid, onder andere door woningtekort, raakt de maatschappelijke opvang (regionale vangnet centrumregeling) overvol. Daarom is regionaal afgesproken dat mensen die op straat komen zonder begeleidingsnoodzaak of complexe problematiek, in de eigen gemeente huisvesting moeten krijgen.

Wat gaan we daarvoor doen? We ontwikkelen een lokaal beleidsplan Langer veilig en verantwoord thuis blijven wonen. Hierin worden de nieuwe taken en financiële verantwoordelijkheden vanuit de Wmo en andere landelijke opdrachten vertaald naar lokale opgaven.

pagina 27

Vanaf 1 januari 2024 wordt de gemeente geleidelijk financieel verantwoordelijk voor beschermd wonen ten gevolge van doordecentralisatie van deze verantwoordelijkheid naar de gemeente. Wij zetten de samenwerking in de regio ook na doordecentralisatie voort. Zo borgen we beschikbare en passende specialistische zorg voor onze inwoners en sturen we gezamenlijk op de ketensamenwerking tussen het sociaal domein, het medisch domein en het veiligheidsdomein.

Gelijke kansen op onderwijs We willen dat ieder kind gelijke kansen krijgt op onderwijs en een startkwalificatie behaald. Hiermee worden de kansen op een baan en een zelfredzaam leven vergroot.

Wat willen we bereiken? Voor de komende periode zien we meerdere opgaven. Taalonderwijs voor anderstalige leerlingen staat onder druk, door de grote toestroom van anderstalige leerlingen, peuters met een indicatie kunnen door toenemende druk op voor- en vroegschoolse educatie niet altijd binnen 3 maanden geplaatst worden en de verbinding jeugdhulp en passend onderwijs komt nog niet altijd optimaal tot stand. We hebben ons als doel gesteld om er voor te zorgen dat: - -Kinderen (passend) kunnen onderwijs volgen en starten zonder achterstand in het basisonderwijs. - -Leerlingen ondersteuning krijgen bij het behalen van een startkwalificatie en voorkomen schooluitval. - -Anderstalige leerlingen die in Bernheze komen wonen taalles krijgen om goed in te kunnen stromen in het reguliere onderwijs.

Hoe weten we dat? -

Jaarlijkse instroom Voor en Vroegschoolse educatie via GGD (aantal afgegeven indicaties). Aantal peuters dat van Voor en Vroegschoolse educatie gebruik maakt via jaarlijkse opgave van de kinderdagverblijven. Resultaten Voor- en Vroegschoolse educatie via lokale monitor (in ontwikkeling). Instroom anderstalige leerlingen op het basisonderwijs wordt jaarlijks gerapporteerd door de basisscholen. Aantal leerlingen op het speciaal onderwijs via samenwerkingsverbanden. Opgave van verzuim en schooluitval via het Regionaal Bureau Leerplicht (jaarlijks).

Wat gaan we daarvoor doen? -

We onderzoeken op welke wijze we het aanbod van de Voorschoolse Educatie kunnen uitbreiden en bekijken of we de toelatingseisen voor de instroom Voorschoolse educatie kunnen herzien.

pagina 28

-

-

-

We breiden het taalaanbod voor anderstalige leerlingen uit zowel op de basisscholen als voor het voortgezet onderwijs. We onderzoeken de mogelijkheden van de inzet jeugdhulp op de scholen als onderdeel van een onderwijszorgarrangement voor de leerling. Ook bekijken we met de samenwerkingsverbanden of we een lokale pilot kunnen draaien op een of meerdere scholen om meer leerlingen met een zorgvraag voor het reguliere onderwijs te behouden. We versterken de samenwerking tussen (passend) onderwijs en jeugdhulp op lokaal niveau t.b.v. integrale en vroegtijdige ondersteuning. We zetten vanuit het Nationaal programma onderwijs in op jeugdhulp op de scholen. We kijken of we de inzet kunnen verbinden met de opgave om de instroom in het speciaal onderwijs te beperken en integrale hulp te bevorderen. We ondersteunen leerlingen die (dreigen) uit te vallen op scholen. Hierover maken we afspraken met de GGD en het Regionaal Bureau Leerplicht. Uiteraard betrekken we hier waar mogelijk ook de scholen bij.

Positieve gezondheid Wat willen we bereiken? Inwoners zijn en voelen zich gezond(er). Er is een afname van inwoners met een ongezonde levensstijl en / of overgewicht en inwoners met mentale / eenzaamheidsklachten. De gezondheidsverschillen tussen inwoners worden verkleind. Er is een afname van het aantal inwoners dat minder goede kansen heeft op een gezond leven.

Hoe weten we dat? Op basis van deze vierjaarlijkse monitor van de GGD zien we nu het volgende beeld: - Inwoners ervaren een goede gezondheid. - Aandachtspunten zijn: overmatig alcoholgebruik (bij 26% jeugd, ruim 20% volwassenen en ruim 10% ouderen) , overgewicht (bij 10% jongeren, 44% volwassenen en 61% ouderen) en eenzaamheid en psychische gezondheid (1 op de 4 jongeren en 1 op de 3 volwassenen en ouderen is eenzaam). - Kwetsbare groepen met een gezondheidsachterstand in Bernheze zijn ouderen, vrouwen, migranten, mensen met een lager inkomen en lager opgeleiden. - Inwoners zijn tevreden over de fysieke leefomgeving in relatie tot gezondheid; er is veel groen en een aantrekkelijke omgeving om te bewegen. 16% van de inwoners maakt zich ook wel eens zorgen over de leefomgeving. Het meeste zorgen hebben ze over fijnstof en zoönosen.

Wat gaan we daarvoor doen? We zetten collectieve preventieactiviteiten in voor het bevorderen van de gezondheid voor brede doelgroepen (ouderen, jongeren, volwassenen). We richten ons op terugdringen van het

pagina 29

alcoholgebruik, overgewicht en roken/drugs omdat we verwachten hiermee de meeste gezondheidswinst te behalen. We zetten preventieactiviteiten in voor specifieke doelgroepen waarvan uit data van de GGD blijkt dat zij nu minder goede kansen hebben op een gezond leven. We stimuleren een fysieke gezonde leefomgeving waarbij de functies, ontspannen, ontmoeten, spelen, sporten en natuur met elkaar worden verbonden zodat we voor jong en oud een aantrekkelijke gezonde ontmoetingsplek realiseren. We werken de specifieke opgaven uit in het gezondheidsbeleid en aanpalend beleid zoals het speelruimteplan , sportbeleid en beleid voor natuur en landschap. Bij de aanvraag vanuit de regio, voor de vijfde tranche regio deal, nemen we expliciet de thema’s leefbaarheid én gezondheid mee als zaken waarop we als regio nog bijzondere slagen kunnen maken.

Lokaal sportakkoord Wat willen we bereiken? Lichamelijk, geestelijk en sociaal gezonde inwoners. En een zo optimaal mogelijk gebruik van onze sportaccommodaties.

Wat gaan we daarvoor doen? In 2020 is door diverse sportaanbieders (verenigingen, commerciële bedrijven, onderwijs, zorgaanbieders enzovoorts) het Sportakkoord Bernheze opgesteld. Voor de uitvoering van de in het akkoord opgenomen projecten ontvangen we uitvoeringsbudget van de rijksoverheid. In 2023 dient het Sportakkoord op basis van nieuw rijksbeleid te worden geactualiseerd tot Sportakkoord 2.0. Daarbij wordt nog meer expliciet de verbinding gemaakt met ons gezondheidsbeleid (preventie).

Wat mag het kosten? Vervanging / wettelijk Onderwerp

Bron: MJB Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Wmo beschermd wonen (gemeentelijke en regionale uitvoering)

MJB

2023-2027

Rijksmiddelen

Structureel

Uitvoering Beleidsplan langer veilig en verantwoord thuis wonen

MJB

2024 en verder

p.m.

Structureel

Wettelijk

pagina 30

Overig Onderwerp

Bron: MJB Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Wmo-consulent (1,0 fte)

Nieuw

2024

80.000

Structureel

Ontwikkelbudget Integrale Toegang - Actieplan Toegang Wegwijzer 2024 en verder

Nieuw

2024

20.000

Structureel

Aanpassen werkbudget Wegwijzer

Nieuw

2026

20.000

Structureel

Versterken dorpsinitiatief

Nieuw

2024

50.000

Structureel

Uitbreiden jongerenwerk Ons Welzijn

MJB

2024

100.000

Structureel

Rechtswinkel

Nieuw

2024

4.000

Structureel

Project Maatschappelijke Ervaringstijd

Nieuw

2025

2.500

Structureel

Uitbreiding coördinatie Vluchtelingenwerk (12 uur)

Nieuw

2024

50.000

Structureel

Uitbreiding ondersteuning vluchtelingen ONS welzijn (20 uur)

Nieuw

2024

70.000

Structureel

Uitbreiding ondersteuning vluchtelingen ONS welzijn (4 uur t.b.v. Oekraïners die inwoners Bernheze zijn geworden)

Nieuw

2025

15.000

Structureel

Coördinator zorg voor Gemeentelijk Opvang Oekraïne (28 uur) Uit SPUK ontheemden Oekraïne

Nieuw

2024

90.000

Incidenteel

Nieuw

2024

-90.000

Incidenteel

Bijdrage Integrale aanpak energiearmoede

Nieuw

2024 - 2025

p.m.

Incidenteel

Integrale aanpak kwetsbare jongeren 16 – 27 (project 2023-2027)

Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw

2024 2025 2026 2027

50.000 50.000 50.000 50.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Hervormingsagenda consequenties voor onze lokale toegang

Nieuw

2024

100.000

Structureel

Voortzetten ondersteuning OCO

Nieuw

2024

20.000

Structureel

Onderwijszorgarrangement Investering afhankelijk van de doelen van de nog op te stellen ondersteuningsplannen van de samenwerkingsverbanden passend onderwijs

Nieuw

2024

30.000

Structureel

Schakelklas (anderstalige leerlingen voortgezet onderwijs) in aanvulling op bestaande middelen.