Kadernota 2022-2025 Gemeente Bernheze

Heesch | 6 april 2021

Kadernota 2022-2025 Gemeente Bernheze

Inhoudsopgave INLEIDING KADERNOTA 2022-2025

4

GLOBAL GOALS

6

WONEN

7

Woonvisie 2022-2027 Zorgvuldig ingericht openbaar gebied Ruimtelijke kwaliteit kernen en buitengebied

7 8 9

TOERISME EN RECREATIE

11

De Wildhorst De Maashorst Erfgoed en monumenten Toerisme & recreatie, diverse ontwikkelingen Natuur en landschap Sport

11 12 13 14 17 19

TRANSITIE LANDBOUW

23

Transitie landbouw, algemeen

23

OMGEVINGSWET

27

Wettelijke instrumenten Mensen toegerust voor hun taak Instrumenten

27 29 31

SOCIAAL DOMEIN

33

Integrale toegang Meedoen naar vermogen Aanpakken met impact Langer thuis Jeugd(hulp) en onderwijs Huiskamer van Heesch

33 34 36 38 40 42

SAMENLEVING IN BEWEGING

44

Visie op dienstverlening Visie op communicatie Visie op inwonersparticipatie

44 46 47

pagina 2

DUURZAAMHEID/ENERGIETRANSITIE

49

Klimaatmigratie, inclusief energietransitie Circulariteit, inclusief afval Klimaatadaptatie Maatschappelijk vastgoed

49 51 52 54

GEMEENTE IN UITVOERING

56

ICT Organisatieontwikkeling Heesch West Vitale en duurzame economie Vitale en duurzame arbeidsmarkt Beheer, openbare ruimte, mobiliteit Openbare orde en veiligheid Ondermijning Zorg en veiligheid VTH (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving) VTH: Wet kwaliteitsborging

56 58 63 64 67 68 74 75 76 77 79

TOELICHTING FINANCIEEL PERSPECTIEF

81

Kanttekeningen Opbouw financieel perspectief

81 81

FORMATIE-UITBREIDING

86

LOKALE LASTEN

87

pagina 3

Inleiding kadernota 2022-2025 Drie jaar geleden zijn we deze bestuursperiode gestart met het Bestuursprogramma Samen voor Bernheze, 2018-2022. Wie had toen kunnen bedenken hoe anders de wereld er op dit moment uit zou zien. De coronacrisis heeft, naast het persoonlijke leed voor veel mensen, tot grote veranderingen in onze samenleving en economie geleid. Ook voor Bernheze. Tegelijkertijd zien we een enorme veerkracht en inzet om te blijven werken aan de thema’s die voor Bernheze belangrijk zijn. Bernheze heeft een financieel solide positie. Het is ons gelukt om weinig tot geen bezuinigingen door te voeren. Daar staat een matige lastenverzwaring van twee procent extra onroerendezaakbelasting tegenover. We zijn daarom trots dat we in dit laatste jaar van de bestuursperiode een sluitende kadernota kunnen presenteren. Het grootste deel van het Bestuursprogramma Samen voor Bernheze is daarmee uitgevoerd en dat vormt een degelijk fundament voor de volgende bestuursperiode. Dit betekent dat we blijven investeren in wonen met het opstellen van een nieuwe woonvisie en het zorgen voor een zorgvuldig ingericht openbaar gebied. Voor groen en openbare ruimte betekent dit het handhaven van de huidige budgetten. We schatten in dat dit mogelijk is zonder kwaliteitsverlies, omdat de budgetten tot nu niet volledig werden gebruikt.

De ruimtelijke kwaliteit van en de leefbaarheid in de kernen en het buitengebied willen we behouden, beschermen en versterken. Ook werken we aan een duurzame toekomst voor de Wildhorst en de Maashorst en voeren we de visies op recreatie&toerisme en erfgoed uit. Ook de transitie in de landbouw blijft een maatschappelijk actueel en soms weerbarstig onderwerp. Bernheze is daar nauw bij betrokken en begeleidt onder meer initiatieven van agrariërs/ondernemers in het buitengebied. De voorbereidingen voor de Omgevingswet lopen door; het herinrichten van het proces Vergunningen, Toezicht en Handhaving maakt hier onderdeel van uit. We blijven werken aan de integrale toegang; in februari 2021 zijn we gestart met Wegwijzer Bernheze. Ook voor de jeugd hebben we aandacht zowel op het vlak van preventie, behandeling als onderwijs. Duurzaamheid en energietransitie blijven onze aandacht houden. We gaan meer duurzaamheidsleningen verstrekken, voeren de duurzame energie-agenda uit en zijn alert opgaven te verbinden aan de Regionale Energiestrategie. Doel is een vitale en duurzame economie die inspeelt op de veranderende samenleving en arbeidsmarkt. We richten ons daarbij op de centra, bedrijventerreinen en buitengebied. Een aantal straten krijgt een reconstructie waarbij we maatregelen tegen wateroverlast, verdroging en hittestress nemen.

In ons bestuursprogramma zeiden we al dat we onze doelen willen we bereiken in nauwe samenwerking met onze maatschappelijke partners, met ondernemers en met de inwoners van

pagina 4

onze gemeente. We willen daarbij de komende jaren meer gebruik maken van nieuwe (digitale) vormen van inwonersparticipatie en participatief werken. Ondanks de coronacrisis zien we veel veerkracht en inzet in onze gemeenschap. Dit neemt echter niet weg dat sommige groepen onevenredig zwaar getroffen zijn. De komende maanden onderzoeken we, met vertegenwoordigers uit de samenleving, of het nodig is een coronaherstelplan te ontwikkelen. We bekijken of we daarbij kunnen aanhaken op regionaal- en Rijksniveau. Dit alles kunnen we alleen realiseren met een organisatie die op orde is en een goede dienstverlening biedt aan onze inwoners. Zowel nu als in de toekomst. Hiervoor gaan we onder meer werken met een nieuwe organisatiestructuur, zorgen we voor meer coördinatie en sturing, actualiseren we ons human resourcebeleid en investeren we in capaciteit en kwaliteit. We kijken uit naar de bespreking van uw reacties op deze kadernota. Het college van burgemeester en wethouders

pagina 5

Global Goals In 2015 hebben de lidstaten van de Verenigde Naties de agenda met Global Goals for Sustainable Development aangenomen. Tot 2030 werken alle lidstaten aan deze gezamenlijke agenda. Ook gemeenten hebben hier een rol in te vervullen, omdat veel van de doelen raakvlakken hebben met opgaven van lokale overheden. De 17 Global Goals staan hieronder.

De gemeente Bernheze ziet de raakvlakken tussen de Global Goals en onze opgaven ook, en wil graag een Global Goals gemeente zijn. Dat betekent dat we bij ons beleid rekening gaan houden met de uitgangspunten van de Global Goals. In de komende jaren gaan we de Global Goals implementeren in onze gemeente. Ze worden dan onderdeel van onze ambtelijke processen. Onze planning- en controlcyclus is het eerste proces waarin we de Global Goals integreren. De kadernota is daar het eerste product van. Bij elk thema en onderwerp staat aan welk Global Goal we werken.

pagina 6

Wonen Het thema wonen bevat de volgende onderwerpen: - Woonvisie 2021-2026 - Zorgvuldig ingericht openbaar gebied - Ruimtelijke kwaliteit kernen en buitengebied

Woonvisie 2022-2027 Global Goals:

Wat willen we bereiken? Wij maken een nieuwe woonvisie. Daarin is aandacht voor het woningbouwprogramma, dat zowel kwantitatief als kwalitatief een aantrekkelijk perspectief biedt voor het invullen van de woonbehoefte van de gemeente. Binnen het woningbouwprogramma gaat het om inclusiviteit. Dat betekent een woning voor iedereen. Wij hebben daarbij in ieder geval extra aandacht voor de volgende doelgroepen: senioren, starters, statushouders, woonwagen- bewoners, arbeidsmigranten en (sociale) huurders. In de woonvisie is aandacht voor wat stakeholders kunnen bijdragen aan het oplossen van de vraagstukken. Tevens is er aandacht voor de woonomgeving aansluitend op het programma Aantrekkelijke Woonomgeving en Wonen, de verduurzaming van de woningvoorraad (aansluitend op het Duurzaamheidsakkoord) en voor de relatie van wonen met het sociale domein (wonen en zorg).

Hoe weten we dat? Kwantitatief volgen wij het uitvoeringsprogramma van onze Woonvisie 2022-2027 (inclusief herijkingen). Kwalitatief geeft het regionaal woonbehoefteonderzoek 2019 daaraan in eerste instantie richting. In 2023 wordt er een nieuw regionaal woonbehoefteonderzoek uitgevoerd. Mocht het nodig zijn, dan kan aan de hand van dit onderzoek de woonvisie herijkt worden.

Wat gaan we daarvoor doen? -

We bepalen de kwantitatieve opgave, onder andere aan de hand van de bevolkingsprognoses

pagina 7

-

-

We bepalen de kwalitatieve opgave, onder andere aan de hand van het regionaal woonbehoefteonderzoek 2019. Wij herijken minimaal 2-jaarlijks zowel de kwantitatieve als de kwalitatieve uitgangspunten. Wij stellen een woningbouwplanning op. Voor 2022 gaan we ervan uit om 278 woningen te bouwen. Wij bieden ruimte aan vernieuwende, duurzame en alternatieve woonvormen en -concepten. Wij onderzoeken potentiële woningbouwlocaties in en rondom de kernen. Wij vervullen onze taakstellingen voor de huisvesting van bijzondere doelgroepen. De nieuwe woonvisie is uitvoeringsgericht en vormt de basis voor programma’s. De programma’s bevatten een concreet en meetbaar plan waaruit blijkt hoe de betrokken partijen de gestelde ambities gaan halen, dus: wie doet wat wanneer en welke middelen worden daarbij ingezet? Na vaststelling van de nieuwe woonvisie is het nodig de programma’s nader uit te werken. Wij zorgen dat de hiervoor benodigde bestemmingsplannen tijdig onherroepelijk zijn en de bouwlocaties bouwrijp zijn. We implementeren het arbeidsmigrantenbeleid, zoals de gemeenteraad in december 2020 heeft vastgesteld. Onderwerp

Bron

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Uitwerken programma’s als gevolg van woonvisie

Nieuw

2022

25.000

incidenteel

Regionaal woonwensenonderzoek

Nieuw

2023

15.000

incidenteel

Zorgvuldig ingericht openbaar gebied Global Goals:

pagina 8

Wat willen we bereiken? Wij zorgen voor een meer kwalitatief hoogwaardige inrichting en beleving van het openbaar gebied.

Hoe weten we dat? Of de leefomgeving voldoet aan onze doelstellingen, beoordelen we op basis van: - inrichting: eisen aan de inrichting van de openbare ruimte zijn vastgelegd in diverse beleidsplannen zoals het groenstructuurplan, beeldkwaliteitsplannen en richtlijnen van CROW (onafhankelijk kenniscentrum infrastructuur); - functie: de functie van infrastructuur is vastgelegd in diverse beleidsplannen zoals bestemmingsplannen en het mobiliteitsplan; - gebruik: dit kunnen we onder andere meten op basis van verkeerstellingen en visuele inspecties.

Wat gaan we daarvoor doen? Wij zorgen voor een afdoende integrale afweging bij de inrichting van het openbaar gebied, waarin wij onder andere rekening houden met duurzaamheidsambities (Regionale Energie Strategie, Transitie Visie Warmte), klimaatadaptatie, energietransitie en structureel groen.

Ruimtelijke kwaliteit kernen en buitengebied Global Goals:

Wat willen we bereiken? Wij willen de ruimtelijke kwaliteit van en de leefbaarheid in de kernen en het buitengebied behouden, beschermen en versterken. Hiervoor is een zorgvuldige belangenafweging nodig van alle relevante aspecten.

Hoe weten we dat? De ruimtelijke ontwikkelingen en gerealiseerde plannen zijn positief beoordeeld aan de hand van de opgestelde visies.

pagina 9

Wat gaan we daarvoor doen? Voor ruimtelijke initiatieven die wenselijk zijn in het kader van ruimtelijke kwaliteit kernen en buitengebieden is een visie nodig voor het desbetreffende gebied. Om deze initiatieven adequaat te begeleiden, is het dus nodig om zo snel als mogelijk (2021) vooruit te lopen op de omgevingsvisie van onze gemeente. In de periode tot zomer 2020 willen we de gebiedsanalyses uit de verschillende sectorale beleidsactualisaties met elkaar koppelen (zie hieronder). Op basis van de gebiedskwaliteiten maken we kaders, waarmee we sneller, beter onderbouwd en eenduidig kunnen anticiperen op initiatieven. En waar mogelijk kunnen de kaders al dienen om gewenste initiatieven direct te begeleiden voordat onze omgevingsvisie gereed is. Relevante beleidsactualisaties zijn: 1. Erfgoedvisie 2. Beleid zonneparken 3. Landschapsontwikkelingsplan 4. Analyse van de kernrandzones 5. Woonvisie 6. Visie recreatie en toerisme 2018 - 2022

pagina 10

Toerisme en recreatie Het thema toerisme en recreatie bevat de volgende onderwerpen: 1. De Wildhorst 2. De Maashorst 3. Erfgoed en monumenten 4. Toerisme & recreatie, diverse ontwikkelingen 5. Natuur en landschap 6. Sport

De Wildhorst Global Goals:

Wat willen we bereiken? De Wildhorst toekomstbestendig maken via transformatie van het gebied naar een combinatie van recreatie, natuur en wonen.

Hoe weten we dat? Het park is getransformeerd binnen de kaders van de toekomstverkenning.

Wat gaan we daarvoor doen? In 2020 is er een toekomstverkenning vastgesteld door de raad. In het eerste half jaar van 2021 rapporteren we over de voorlopige financiële haalbaarheid en vragen we de Raad richting te geven aan het vervolgtraject. Op basis daarvan komt besluitvorming over de transformatie naar verwachting in 2022. Na het besluit over de transformatietoekomst van De Wildhorst gaan we uit van een gefaseerde uitvoering. We gaan er van uit dat de plankosten vanaf 2023 via de grondexploitatie terug verdiend kunnen worden.

pagina 11

Onderwerp

Bron

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Procesbegeleidingskosten De Wildhorst

MJB

2022

60.000

Incidenteel

Uit reserve nog nader te bestemmen

MJB

2022

- 60.000

Incidenteel

De Maashorst Global goals:

Wat willen we bereiken? Behouden en versterken van de kwaliteit van de natuur en recreatievoorzieningen in De Maashorst. Efficiënt samenwerken met Maashorstpartners binnen een nieuwe organisatiestructuur waarin de gemeente Maashorst het Maashorst Team heeft geïncorporeerd en wij diensten bij hen afnemen via een dienstverleningsovereenkomst.

Wat gaan we daarvoor doen? Doorontwikkelen van De Maashorst We blijven de Maashorst ontwikkelen tot een aantrekkelijk gebied, zowel vanuit natuurlandschappelijk, recreatief als economisch oogpunt. Uitgangspunten daarbij zijn samenwerking, een efficiënte organisatie en de één-loketgedachte. We gaan in 2021 in overleg met de nieuwe gemeente Maashorst over invulling van een DVO (dienstverleningsovereenkomst) hiervoor. Deze invulling moet ons als gemeente Bernheze duidelijkheid en comfort bieden, zowel qua inhoud als financieel. Natuureducatie vinden we belangrijk en willen we laagdrempelig voor onze inwoners beschikbaar houden. Het natuurcentrum op Slabroek speelt daarin een belangrijke rol. Onze inzet is dan ook om op deze plek het aanbod van natuureducatie te behouden. We gaan in 2021 in gesprek met de hierbij betrokken partners om samen te komen tot een gedragen plan. Voor het doorwikkelen van De Maashorst is een structureel budget opgenomen in de bestaande begroting van € 176.000,-. Door de overgang van een beleidsorganisatie naar een beheerorganisatie zien we de mogelijkheden de bijdrage te verminderen met € 25.000,-.

pagina 12

De Maashorst duurzaam en integraal beheren De natuur en het landschap worden gevormd door natuurlijke processen en minder door menselijk beheer (procesnatuur). Daarnaast zijn het duurzaam beheren van alle recreatieve voorzieningen en de veiligheid van bezoekers belangrijke uitgangspunten. Voor de bijdrage duurzaam en integraal beheer is een structureel budget opgenomen in de bestaande begroting van € 51.000,-.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron

Jaar

Taakstelling bijdrage Maashorst doorontwikkeling organisatie

Nieuw

2022

Bedrag (in €) - 25.000

Incidenteel/ Structureel/ Investering Structureel

Erfgoed en monumenten Global Goals:

Wat willen we bereiken? -

Het realiseren van de ambities en doelstellingen zoals geformuleerd in onze nieuwe erfgoedvisie. Goed beheer, onderhoud en instandhouding van ons erfgoed en onze monumenten.

Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoeren projecten erfgoedvisie In 2020/2021 is de erfgoedvisie inclusief uitvoeringsprogramma vastgesteld. We richten ons op onder andere de kerkenvisie en de toekomst van de Abdij van Berne. De gevraagde middelen hebben betrekking op projectleiding en proceskosten, kosten voor inhuur van derden (onder andere conceptontwikkeling) en realisatie van de projecten.

pagina 13

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Uitvoeringsprogramma erfgoedvisie

MJB MJB MJB

2022 2023 2024

50.000 50.000 50.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Uit reserve nog nader te bestemmen

MJB MJB MJB

2022 2023 2024

- 50.000 - 50.000 - 50.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Toerisme & recreatie, diverse ontwikkelingen Global Goals:

Wat willen we bereiken? Ten aanzien van toerisme & recreatie willen we ons onderscheiden door kwalitatief hoogwaardig aanbod. Daarbij willen we vooral een aantrekkelijk recreatief uitloopgebied zijn voor de omliggende stedelijke omgeving, met mooie routenetwerken, aantrekkelijke horeca, prachtige cultuurhistorische plekken, mooie natuur en veel betrokkenheid van vrijwilligers die zich verbonden voelen met de streek (recreatievisie 2018-2022).

Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoeren projecten recreatievisie 2018-2022 In 2020 hebben we, namens de Bernhezer recreatieondernemers en in samenwerking met belangenbehartigende organisaties, het marketingconcept Brabantse Juweeltjes ontwikkeld. Dit biedt een ‘paraplu’ waaronder recreatieondernemers en -organisaties zichzelf aan een breed publiek kunnen presenteren. Ook in 2022 zetten we in op marketing/promotie en informatievoorziening met gebruikmaking van dit concept. Daarnaast stimuleren we de samenwerking tussen, en kennisuitwisseling met recreatieve organisaties en ondernemers. De benodigde middelen zijn bij het vaststellen van de recreatievisie opgenomen in de begroting.

pagina 14

Faciliteren toekomstvisie Abdij van Berne We werken mee aan het behoud van de abdij door de integrale ontwikkeling ervan te faciliteren. In 2019 is door de abdij een toekomstvisie opgesteld. Zowel de provincie (€ 1,8 miljoen) als de gemeente stellen middelen beschikbaar voor de uitvoering van dat visieplan. Onze financiële bijdrage richt zich in ieder geval op het compenseren van procedurekosten (vergunningen).

Realiseren Unesco Geopark De Peelrandbreuk (van Roermond tot Heesch) moet uitgroeien tot een Unesco Global Geopark. Deze ambitie willen we samen met aanliggende gemeenten, waterschappen en provincies verwezenlijken. Hiervoor participeren we in het samenwerkingsverband Geopark Peelhorst en Maasvallei. We besteden daarbij ook aandacht aan herstel van wijst (ijzerrijk grondwater). In 2021 vindt evaluatie plaats van de bestaande Geopark-samenwerking, en wordt de afweging gemaakt hoe verder te gaan. De verwachting is dat de samenwerking in ieder geval in 2022 nog zal doorlopen.

Project publiekskoepel sterrenwacht Halley Sterrenwacht Halley in Heesch is een begrip in de regio en ver daarbuiten. De vereniging richt zich op de beoefening en verbreiding van sterrenkundige wetenschap in populairwetenschappelijke zin. De publieksactiviteiten worden jaarlijks bezocht door gemiddeld 5.000 belangstellenden, waaronder veel leerlingen van het basis- en voortgezet onderwijs. Hiermee vervult Halley een prominente rol op zowel educatief als recreatief vlak voor Bernheze en omgeving. Halley staat voor de uitdaging om de 30 jaar oude grote koepel inclusief telescoop te ververvangen. De financiering gebeurt uit eigen middelen (met name ureninzet) en via het werven van sponsoren en mogelijke subsidieverstrekkers (met name voor materiaalkosten).

Opstellen evenementenvisie Evenementen dragen bij aan de recreatieve aantrekkelijkheid en leefbaarheid van Bernheze. Maar niet alles kan en past overal. De huidige evenementennota is een handboek/leidraad voor organisatoren, maar bevat geen beleidsmatige keuzes. We stellen daarom een richtinggevend kader op, waarmee belangenafwegingen worden gemaakt tussen de recreatieve aantrekkelijkheid en de eventuele belasting van/voor de omgeving. Deze visie zal samenhangen met de omgevingsvisie. Net als de horecavisie heeft de evenementenvisie impact op de fysiek leefomgeving, en als zodanig hebben ze verbinding met de omgevingsvisie. Middelen voor de evenementenvisie (€ 35.000,-) zijn al opgenomen in de begroting 2021. Echter vanwege het uitstellen van de Omgevingswet en de impact van de corona-crisis op de werkzaamheden van betrokken medewerkers, is het opstellen van de visie in 2021 niet haalbaar gebleken. Dat is nu voorzien in 2022.

pagina 15

Opstellen horecavisie In het verlengde van de evenementenvisie stellen we een horecavisie op. Deze dient ook als richtinggevend kader voor het opstellen/beoordelen van ruimtelijke plannen. Deze visie hangt daarmee ook samen met de omgevingsvisie.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Faciliteren toekomstvisie Abdij van Berne

MJB MJB

2022 2023

50.000 50.000

Incidenteel Incidenteel

Uit reserve nog nader te bestemmen

MJB MJB

2022 2023

- 50.000 - 50.000

Incidenteel Incidenteel

Realiseren Unesco Global Geopark

Nieuw

2022

10.000

Incidenteel

Uit reserve nog nader te bestemmen

Nieuw

2022

- 10.000

Incidenteel

Projectsubsidie/investeringsbijdrage publiekskoepel sterrenwacht Halley

Nieuw

2022

35.000

Incidenteel

Uit reserve nog nader te bestemmen

Nieuw

2022

- 35.000

Incidenteel

Opstellen evenementenvisie

Vervanging

2022

35.000

Incidenteel

Opstellen horecavisie

Vervanging

2023

20.000

Incidenteel

Voorstel niet te honoreren Actualiseren recreatievisie Wat gaan we niet doen? In 2018 is een recreatievisie opgesteld voor de periode 2018 t/m 2022, inclusief een uitvoeringsprogramma met dezelfde looptijd. We achten deze nota nog bij de tijd en vinden het niet nodig op deze opnieuw op te stellen.

Actualiseren recreatievisie

Bron

Jaar

Nieuw

2023

Bedrag (in €) 17.500

Incidenteel/ Structureel/ Investering Incidenteel

pagina 16

Natuur en landschap Global Goals:

Wandelen langs de Aa Wat willen we bereiken? Een doorgaand wandelpad langs de Aa, dat draagvlak heeft bij lokale bewoners, grondeigenaren, (recreatie)ondernemers en initiatiefnemer Stichting Beekdal de Aa. Dit project komt voort uit de visie De Kracht van het Aa-dal en draagt bij aan de Global Goal van gezond leven. We nodigen mensen uit om te ontspannen en te bewegen in de natuur.

Wat gaan we daarvoor doen? De inventarisatie naar mogelijkheden die eerder heeft plaatsgevonden, werken we de komende jaren uit in concrete maatregelen. Omdat we op veel locaties afhankelijk zijn van de medewerking van (particuliere) grondeigenaren, werken we nauw samen met het waterschap. Ook houden we ruimtelijke ontwikkelingen in het Aa-dal nauwlettend in de gaten en zoeken waar mogelijk koppelkansen (opgaven slim verbinden).

Wat mag het kosten? Fysieke ingrepen koppelen we zo veel mogelijk aan andere projecten (en dus financieringsbronnen) zoals ontwikkelingen van derden of EVZ-ontwikkelingen (Ecologische Verbindingszones). Daar waar die koppeling niet gemaakt kan worden, putten we uit het krediet Post Onvoorzien Buitengebied (9507007/ 4320030). De uren hiervan zijn onderdeel van het reguliere takenpakket.

LOP-projecten Wat willen we bereiken? Een aantrekkelijk en leefbaar landschap voor mens, flora en fauna. Met dit doel zijn 14 projecten gedefinieerd in het Landschapsontwikkelingsplan (LOP) Bernheze. Daarnaast hebben wij een taakstelling om mee te werken aan de ontwikkeling van het landelijk Natuurnetwerk. Hierin liggen zowel natte (langs waterlopen) en droge ecologische verbindingszones (verbindingen over land).

pagina 17

Landelijk is het streven opgelegd om in 2027 in elk geval de natte ecologische verbindingszones (EVZ’s) gereed te hebben.

Wat gaan we daarvoor doen? In de periode 2022-2025 werken we aan: - Realisatie EVZ’s - Project ErvenPlus tranche 2022-2024 - Stimuleringsregeling Landschap - Inventarisatie cultuurhistorische elementen - Versterking zuidelijke dorpsrand Heesch. Voorstel is om dit te koppelen aan de ontwikkelingen bij Heesch- West en eventuele uitbreidingen van de wijk De Erven.

Wat mag het kosten? Benodigde middelen zijn in beeld gebracht bij de vaststelling van de actualisatie van het LOP. Voor de versterking van de zuidelijke dorpsrand Heesch is € 40.000,- gereserveerd in het jaar 2023. Onderwerp

Bron

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Ontwikkelen natte EVZ’s – realisatie EVZ en wandelen langs de Aa

MJB MJB MJB

2022 2024 2025

200.000 437.500 437.500

Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Uit reserve nog nader te bestemmen

MJB MJB MJB

2022 2024 2025

- 200.000 - 437.500 - 437.500

Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Versterking zuidelijke dorpsrand (Ruitersweg) Heesch

MJB

2023

40.000

Incidenteel

Uit reserve landschappelijke kwaliteitsverbetering

MJB

2023

- 40.000

Incidenteel

Voorstel niet te honoreren Verbeteren kwaliteit groen Wat gaan we niet doen? In de periode 2022-2025 werken we aan het op B-niveau brengen en houden van alle groenvakken en het op aanvaard niveau (optimaal onderhoudsniveau) brengen en houden van alle gemeentelijke bomen. Hiervoor renoveren we versleten groenvakken en ronden de inhaalslag af met betrekking tot het boomonderhoud.

pagina 18

Voor het opplussen van het groen waren voor de komende 4 jaren extra middelen opgenomen van jaarlijks € 50.000. Wij denken dat we binnen de huidige begroting over voldoende middelen beschikken om het onderhoud op voldoende niveau te kunnen blijven uitvoeren. Ook willen we nu pas op de plaats maken, omdat we deze begrotingspost reeds verhoogden. Naar aanleiding van de opiniërende bespreking zijn deze verhoogd in de begroting 2021 met € 50.000,-, in 2020 met € 75.000,- en in 2019 met € 125.000,-. Dit jaar bieden wij u het structuurplan groen met verdere onderbouwing van onze keuzes aan. Onderwerp

Bron

Jaar

Verbeteren kwaliteit groenonderhoud

MJB MJB MJB Nieuw

2022 2023 2024 2025

Bedrag (in €) 50.000 50.000 50.000 50.000

Incidenteel/ Structureel/ Investering Structureel Structureel Structureel Structureel

Sport Global Goals:

Vervanging toplaag kunstgrasvelden Wat willen we bereiken? Het aanbieden, beheren en in stand houden van sportvelden is gekoppeld aan Global Goal 3: “een goede gezondheid en welzijn voor iedereen”. Door goede sportvelden aan te bieden en te onderhouden, bieden we gelegenheid tot sport en bewegen. Dat draagt bij aan een goede gezondheid en een sterke sociale infrastructuur.

Wat gaan we daarvoor doen? Op diverse sportparken hebben we in het verleden kunstgrasvelden aangelegd. Om de sportvelden volwaardig en veilig te kunnen blijven gebruiken, dienen we de toplagen te vervangen. Hierbij houden we rekening met actuele prijzen in verband met ontwikkelingen in de markt (onder andere afvoer- en stortkosten) en de recente keuze van de gemeenteraad om geen SBR-infill (rubbergranulaat) meer toe te passen.

pagina 19

Voor de vervanging van de kunstgras sportvelden zijn forse bedragen opgenomen in deze nota. De benodigde investeringen zijn gestegen en vragen aanzienlijke offers. We willen nadenken hoe dit zich verhoudt tot ons gestelde doel om minimaal 60% van de inwoners te laten sporten en bewegen. We willen kijken op welke wijze de investeringen in deze voorzieningen beheerst kunnen worden en of een meer kostendekkende omslag mogelijk is. Ook blijven we de actuele ontwikkelingen op het gebied van sporten/bewegen en bij de gebruikers/verenigingen monitoren. Op basis daarvan kunnen we beoordelen of, op het moment dat het aan de orde is, vervanging van de bestaande kunstgrasvelden de beste oplossing is of dat er wellicht alternatieven zijn. Tevens onderzoeken we de mogelijkheid om deze projecten in te brengen voor de nieuwe Interreg subsidieregeling.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Vervangen toplaag kunstgras VV HVCH

Vervanging

2022

432.575

Investering

Bijdragen van derden – SPUK sport

Vervanging

2022

- 75.075

Investering

Uit bestemmingsreserve afschrijvingslasten

Vervanging

2022

- 357.500

Investering

Vervangen toplaag kunstgras VV Prinses Irene

Vervanging

2022

432.575

Investering

Bijdragen van derden – SPUK Sport

Vervanging

2022

- 75.050

Investering

Uit bestemmingsreserve afschrijvingslasten

Vervanging

2022

- 357.500

Investering

Aanpassen akoestiek binnensportaccommodaties Wat willen we bereiken? Het aanbieden, beheren en in stand houden van binnensportaccommodaties is gekoppeld aan Global Goal 3: “een goede gezondheid en welzijn voor iedereen”. Door goede binnensportaccommodaties aan te bieden en te onderhouden, bieden we gelegenheid tot sport en bewegen. Dat draagt bij aan een goede gezondheid en een sterke sociale infrastructuur. Daarnaast moeten we in onze rol van werkgever en verhuurder zorgen voor goede en veilige (arbeids)omstandigheden.

Wat gaan we daarvoor doen? De binnensportaccommodaties in de kern Heesch (sporthal ’t Vijfeiken en sportzaal Lindershof) zijn de oudste zalen in ons aanbod. Deze zalen zijn gebouwd in een tijd dat er nog geen normen of richtlijnen waren voor akoestiek in de zaal. Die normen (Bouwbesluit) en richtlijnen (NOC*NSF) zijn er inmiddels wel. Onderzoek heeft uitgewezen dat deze zalen niet voldoen aan de huidige eisen. Hierdoor is de gehoorbelasting van onder andere onze medewerkers en de (vak)docenten te hoog, wat we als werkgever en verhuurder onwenselijk vinden.

pagina 20

Het is mogelijk om de akoestische waarden van de zaal te verbeteren met panelen aan de wanden. Er is per accommodatie berekend hoeveel panelen noodzakelijk zijn om aan de hedendaagse eisen te voldoen.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Verbeteren akoestiek sporthal ’t Vijfeiken

Vervanging

2022

42.000

Investering

Bijdragen van derden – SPUK sport

Vervanging

2022

- 7.289

Investering

Uit bestemmingsreserve afschrijvingslasten

Vervanging

2022

- 36.793

Investering

Verbeteren akoestiek sportzaal Lindershof

Vervanging

2022

18.000

Incidenteel

Bijdragen van derden – SPUK sport

Vervanging

2022

- 3.124

Incidenteel

Uit bestemmingsreserve afschrijvingslasten

Vervanging

2022

- 14.876

Incidenteel

Robotgrasmaaiers Prinses Irene en WHV Wat willen we bereiken? Het aanbieden, beheren en in stand houden van buitensportaccommodaties is gekoppeld aan Global Goal 3: “een goede gezondheid en welzijn voor iedereen”. Door goede binnensportaccommodaties aan te bieden en te onderhouden, bieden we gelegenheid tot sport en bewegen. Dat draagt bij aan een goede gezondheid en een sterke sociale infrastructuur.

Wat gaan we daarvoor doen? Sinds 2012 worden diverse velden op sportparken gemaaid met robotgrasmaaiers. Dat leidt tot tevreden sportclubs, die te maken hebben met een dichter begroeide mat die elke dag van de week dezelfde graslengte heeft. Dat biedt speltechnische en praktische voordelen. Met de medewerking van de sportclubs, die bij deze werkwijze van cruciaal belang is, geven wij bovendien invulling aan burgerparticipatie. De clubs zien en ervaren daar ook de voordelen van. Robotgrasmaaien is minder milieubelastend (minder CO2-uitstoot). En als de velden langer meegaan, dan hoeven me minder te renoveren en is het milieueffect nog groter. De stroom die de robotgrasmaaier verbruikt, compenseren wij met zonnepanelen voor alle betrokken sportclubs. De oudste robotgrasmaaiers (Prinses Irene 2013 en WHV 2014) zullen te zijner tijd vervangen moeten worden. Op dit moment schatten we in dat dit in 2025 aan de orde is. We begroten het vervangen van de nu aanwezige machines. We denken dat er te zijner tijd nieuwe technieken zijn (gps-gestuurd maaien) waardoor we met minder machines eenzelfde areaal kunnen maaien. Dat kan mogelijk positieve effecten hebben op de kosten.

pagina 21

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Vervangen robotgrasmaaiers Prinses Irene

Vervanging

2025

36.000

Investering

Bijdrage van derden – SPUK Sport

Vervanging

2025

- 6.248

Investering

Vervangen robotgrasmaaiers WHV

Vervanging

2025

24.000

Incidenteel

Bijdrage van derden – SPUK Sport

Vervanging

2025

- 4.165

Incidenteel

Uit reserve nog nader te bestemmen

Vervanging

2025

- 19.835

Incidenteel

pagina 22

Transitie landbouw Het thema transitie landbouw bevat het onderwerp: - Transitie landbouw algemeen

Transitie landbouw, algemeen Global Goals:

Wat willen we bereiken? Een gezond, veilig en leefbaar buitengebied -

Gezond op het gebied van geur en luchtkwaliteit. Veilig op het gebied van verkeer, externe veiligheid (gevaarlijke stoffen, risicovolle activiteiten) en als het gaat om het tegengaan van ondermijning. Leefbaar op het gebied van natuur, landschap en erfgoed.

Wat gaan we daarvoor doen? 1. Begeleiden van initiatieven (van agrariërs/ondernemers) in het buitengebied, in de context van de landbouwtransitie De transitie van de landbouw is volop gaande, wat te merken is aan de toename van initiatieven (vooroverleggen, principeverzoeken en bestemmingsplanprocedures). Deze ontwikkelingen vragen om direct handelen, binnen een zekere samenhang. Wachten op de vorming van een bredere omgevingsvisie is geen optie. 2. Inzicht behouden in het verloop van de landbouwtransitie waar wij samen met onze agrariërs voor staan Om richting te kunnen geven aan de landbouwtransitie, moeten we een zo concreet mogelijk inzicht behouden in de verschillende initiatieven en vraagstukken van de agrariërs.

pagina 23

Een gezond, veilig en leefbaar buitengebied zijn kernbegrippen die terugkomen bij de realisatie van de onderdelen 1 en 2. Data (onder andere over ITV, Intensief Toezicht Veehouderijen, en ondermijning) spelen een rol bij transformaties van bedrijven of functies en bij gebiedsgerichte transformaties. Ze zijn van invloed zijn op de te doorlopen procedure en de afbakening van gebieden. Onderdeel 1a Fase 1 Voor ruimtelijke initiatieven die wenselijk zijn in het kader van de landbouwtransitie en die positief inspelen op andere opgaven binnen onze gemeente (bijvoorbeeld een woonopgave), is volgens de Interim omgevingsverordening van de provincie veelal een visie nodig voor het desbetreffende gebied. Om deze initiatieven adequaat te begeleiden, is het dus nodig om zo snel als mogelijk (2021) vooruit te lopen op de omgevingsvisie van onze gemeente. De resultaten van de gebiedsanalyses uit de verschillende sectorale beleidsactualisaties willen we met elkaar koppelen (zie hieronder). Op basis van de gebiedskwaliteiten maken we kaders, waarmee we sneller, beter onderbouwd en eenduidig kunnen anticiperen op initiatieven. In overleg met onder andere de provincie onderzoeken we wat optimale randvoorwaarden zijn voor deze kaders. Zo kunnen ze zo efficiënt mogelijk input zijn voor onze omgevingsvisie.

En waar mogelijk kunnen ze al dienen om gewenste initiatieven direct te begeleiden voordat onze omgevingsvisie gereed is. Relevante beleidsactualisaties zijn: 1. Erfgoedvisie 2. Beleid zonneparken 3. Landschapsontwikkelingsplan 4. Analyse van de kernrandzones 5. Woonvisie 6. Visie recreatie en toerisme 2018-2022 Fase 2 Smalle participatie toepassen, in verband met de haalbaarheid in tijd (bijvoorbeeld door overleg over initiatieven in het buitengebied met het Partneroverleg buitengebied). Fase 3 Onder 1 genoemde kaders uitvoeren (2021) en evalueren vanuit het oogpunt van de omgevingsvisie. Onderdeel 1b Als het gaat om de voortgang van de transitie op lokaal niveau, blijft de begeleiding van agrariërs/ondernemers een aandachtspunt. Hieronder valt ook begeleiding van de deelnemers aan de ‘warme sanering’ (deels een regionaal instrument) en de bekende ‘stoppers’. Dit vraagt om een pagina 24

verlenging van de twee tijdelijke fte (vooralsnog t/m 2021) om de begeleiding van deze initiatieven te borgen. Voorstel is om dit te verlengen t/m 2023. Daarnaast onderzoeken we of vereniging voor boeren en tuinders ZLTO ons op onderdelen kan ondersteunen in de vorm van bijvoorbeeld het voeren van vooroverleggen. Onderdeel 2a Voor het behouden van het inzicht gaan we het volgende doen: Lokaal Gesprekken voeren met agrariërs om een beeld te behouden over hoe zij transformatieopgave invullen (dit geldt zowel voor stoppers als voor ondernemingen die doorgaan). Gespreksvoerder(s) stemt af op/let op signalen over: - veiligheid - ondermijning - diverse sociale aspecten Tevens wordt het onderzoek ‘Leefbaarheid en veiligheid in het buitengebied 2020’ meegenomen. Regionaal - Continuering van de regionale samenwerking met de provincie. - Aansluiten bij de regionale kopgroep transitie landbouw (zowel de ambtelijke als de bestuurlijke kopgroep). - Zoeken naar koppelkansen met andere thematische opgaven, bijvoorbeeld de energietransitie. (Koppelkansen zijn kansen om opgaven slim te verbinden.) - Continuering van de samenwerking met belangenorganisaties als ZLTO. - Aansluiten bij de pilot Actieplan Ondermijning Buitengebied 2020/2022. - Bepalen of we in de periode 2021-2023 blijven investeren in intensief toezicht.

Dit doen we op basis van bevindingen van onderzoek (door bureau Connecting Agri & Food in overleg met Omgevingsdienst Brabant Noord, de ODBN) en onze eigen wensen . Onderdeel 2b Bestaande overzichten van stoppende agrarische bedrijven en van lopende ontwikkelingen en initiatieven vertalen we naar een interactieve kaart. Met deze kaart verkrijgen we een duidelijker beeld van gebiedsontwikkelingen, waarmee we de te maken transitiekeuzes verder kunnen ondersteunen. Leefbaar buitengebied: geur We gaan de geurverordening (in het kader van de Wet geurhinder en veehouderij) evalueren. Een (mogelijk andere) toekomstige normering valt onder de Omgevingswet. Hierbij wordt afstemming gezocht met het proces voor de totstandkoming van de omgevingsvisie.

pagina 25

Leefbaar buitengebied: natuur De pilot Duurzame verpachting landbouwgronden maakt onderdeel uit van een gezond en leefbaar buitengebied.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Transitie Landbouw kosten van gebiedsanalyse en uitvoering van gebiedsvisies en -aanpak

MJB MJB MJB

2022 2023 2024

100.000 50.000 50.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Uit reserve nog nader te bestemmen

MJB MJB MJB

2022 2023 2024

- 100.000 - 50.000 - 50.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Begeleiding agrariërs – externe inhuur

MJB MJB

2022 2023

152.000 152.000

Incidenteel Incidenteel

Uit reserve nog nader te bestemmen

MJB MJB

2022 2023

- 152.000 - 152.000

Incidenteel Incidenteel

pagina 26

Omgevingswet Het thema omgevingswet bevat de volgende onderwerpen: - Wettelijke instrumenten - Mensen toegerust voor hun taak - Instrumenten Op 1 januari 2022 treedt de Omgevingswet in werking. De Omgevingswet beoogt vier verbeterdoelen: - een inzichtelijk omgevingsrecht; - de leefomgeving staat centraal; - ruimte voor maatwerk; - een snellere en betere besluitvorming. Dit betekent een andere manier van werken en regelgeving door de overheid. Om aan de wet te voldoen stellen we nieuwe kerninstrumenten op, en vervangen dan wel actualiseren we oude weten regelgeving op het gebied van het fysieke domein. Aan het doel ‘snellere en betere besluitvorming’ hebben we in 2019 en 2020 al gewerkt en naar verwachting voldoen we daar eind 2020 aan door de herinrichting van het proces VTH (Vergunningen, Toezicht, Handhaving). Aan de andere drie doelen wordt in de periode 2021-2024 gewerkt.

Wettelijke instrumenten Global Goals:

pagina 27

Wat willen we bereiken? Vastgestelde wettelijke instrumenten Omgevingsvisie Samen met onze maatschappelijke partners, ondernemers en inwoners willen we een omgevingsvisie voor Bernheze opstellen. Een visie voor een gezonde, veilige en duurzame fysieke leefomgeving, gebaseerd op onze maatschappelijke opgaven. De centrale vraag hierbij is: wat willen we bereiken in de fysieke leefomgeving en hoe gaan we dit samen doen? Bij het opstellen van de omgevingsvisie maken we gebruik van de kennis en kunde van bovengenoemde partners. In 2020 zijn we gestart met de participatie en hebben we toegewerkt naar een koersdocument. In 2021 volgt een concept omgevingsvisie. Bij het opstellen van de omgevingsvisie gaan wij ervan uit dat een MER nodig is (een milieueffectenrapport). Ook willen we gebruik maken van Big Data Analyse om te bekijken of we met het huidige beleid onze doelen bereiken. Verder onderzoeken we of we de ontwikkeling van nieuw beleid gaan monitoren. Omgevingsplan We willen één onherroepelijk en raadpleegbaar omgevingsplan voor de gehele gemeente. Een plan waarin we de ambities uit de omgevingsvisie vertalen naar regels. Hierdoor ontstaat een inzichtelijk omgevingsrecht, waarbij ruimte is voor maatwerk. Omgevingsprogramma’s In de omgevingsprogramma’s vertalen we het beleid in uitvoeringsprogramma’s.

De nieuwe wetgeving schrijft voor dat ook monitoring en evaluatie onderdeel is van deze programma’s.

Hoe weten we dat? We hebben onze doelen bereikt als bovengenoemde wettelijke instrumenten (omgevingsvisie, plan en -programma’s) vastgesteld en in werking zijn. Als de raad tevreden is met het participatietraject dat we doorlopen hebben. Dit bepalen we samen met de raadswerkgroep. En ook als de beleidskeuzes uit de visie goed zijn vertaald in het omgevingsplan en we kunnen sturen op de ambities en gemaakte keuzes door middel van de programma’s.

Wat gaan we daarvoor doen? Opstellen van de omgevingsvisie In 2021 stellen we een concept omgevingsvisie op. Hiervoor werken we samen met onze maatschappelijke partners, ondernemers en inwoners. Ook onze collega’s en stakeholders zoals het waterschap, de provincie, de veiligheidsregio en omgevingsdienst ODBN betrekken we hierbij. Belangrijk in het hele proces is dat we bewust keuzes maken over de vorm van participatie en over de rol van initiatiefnemers, (externe) partners en (interne) collega’s. Ook moeten we keuzes maken over de manier waarop we met elkaar en richting initiatiefnemers/inwoners communiceren over dit

pagina 28

proces. Lopende beleidsvisies integreren we in de concept omgevingsvisie, zoals het economisch beleid, de Woonvisie en het structuurplan openbare ruimte. Nieuw beleid zoals horeca- en evenementenbeleid en de nota bovenwijkse voorzieningen verwerken we meteen in de omgevingsvisie. In 2022 werken we toe naar een definitieve omgevingsvisie. De uitvoering hiervan vertalen we door naar omgevingsprogramma’s en het omgevingsplan. Ook doen we voorstellen voor de monitoring van de ambities en doelstellingen uit de omgevingsvisie en eventuele bijstelling van de omgevingsvisie.

Opstellen omgevingsplan door extern bureau Gemaakte keuzes in de omgevingsvisie over de wijze van regelgeven, bijvoorbeeld veel direct werkende regels en weinig afwijkingsmogelijkheden, vormen de input voor het op te stellen omgevingsplan. Dit geldt ook voor het milieueffectenrapport (MER). Momenteel worden bestemmingsplannen door externe bureaus opgesteld, omdat we zelf niet de kennis en kunde hebben om dit te doen. Mogelijk wordt het (gedeeltelijk) veranderen van of kleine aanpassingen doen aan het omgevingsplan door de eigen organisatie prettiger, omdat er niet meer met postzegelbestemmingsplannetjes gewerkt wordt. Hierdoor zijn we niet meer afhankelijk van externe bureaus om kleine aanpassingen aan het omgevingsplan te doen.

Afstemming omgevingsvisie met omgevingsplan De omgevingsvisie en het omgevingsplan kennen voor een deel een parallel proces. Dit is enerzijds ingegeven door ambitie maar heeft er ook mee te maken dat beide kerninstrumenten elkaar op deze manier kunnen beïnvloeden om uiteindelijk tot werkbare en duidelijke regels te komen.

Opstellen van omgevingsprogramma’s Hoe dit eruit gaat zien en welke budgetten we daarvoor nodig hebben is nog niet duidelijk, omdat dit per programma verschillend is. Vanaf 2024 moeten we deze wel gaan opstellen. In de volgende Perspectiefnota komen we hierop terug.

Mensen toegerust voor hun taak Global Goals:

pagina 29

Wat willen we bereiken? De Omgevingswet vraagt een andere manier van werken. Medewerkers van de gemeente dienen voorbereid te worden op deze nieuwe manier van werken. Zodat vergunningen binnen acht weken verleend kunnen worden en initiatiefnemers goed geholpen worden bij de door hen gewenste ontwikkelingen. Wat we ook willen bereiken is een relatie met de doelen van het bestuursprogramma Samen voor Bernheze 2018-2022, en participatie van onze inwoners en maatschappelijke organisaties.

Hoe weten we dat? Het doel is bereikt: - als er vanuit het programma opleidingen gefaciliteerd zijn voor de medewerkers om hun kennis en kunde te vergroten; - als initiatiefnemers adequaat geholpen worden om hun aanvraag verder te brengen, wat resulteert in een tevredenheidscijfer zeven of hoger. Hiervoor moet een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd worden; - op het moment dat de medewerkers van de gemeente het instrumentarium van de Omgevingswet in praktijk kunnen brengen (zowel intern als naar externe partijen) en zich de competenties eigen gemaakt hebben om samen te werken en de dialoog te voeren met andere partijen.

Wat gaan we daarvoor doen? Kennis en kunde In 2020 wordt al ingezet op de kennis en kunde om te kunnen werken met de nieuwe instrumentaria. In de daaropvolgende jaren gaan we hier verder mee door opleidingen aan te bieden. Dit met als doel voldoende kennis en kunde binnen de organisatie om de nieuwe wet goed uit te voeren, maar ook om de nieuwe instrumenten zoals visie en plan op te kunnen stellen.

Cultuuromslag Er dient gewerkt te worden volgens de systematiek van de Omgevingswet. De gewenste cultuuromslag vraagt om meer samenwerking en dialoog binnen en tussen overheden, maar vooral ook om een andere relatie tussen overheid en bedrijven/burgers. Om dit te realiseren is er een verandering vereist in gedrag, houding en werkwijzen. Er wordt in beeld gebracht welke competenties nodig zijn om te werken op basis van de Omgevingswet. Dit komt terug bij het thema Organisatie in beweging.

pagina 30

Instrumenten Global Goals:

Wat willen we bereiken? Finetuning en waar nodig aanpassing van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en het proces herinrichting VTH (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving).

Hoe weten we dat? Onderzoek is nodig onder gebruikers van het nieuwe stelsel (DSO). Wetgever en ontwikkelaar werken hierin samen. Voor de herinrichting van het proces VTH voeren we een klanttevredenheidsonderzoek uit. Bij een score van zeven of hoger hebben we het doel bereikt.

Wat gaan we daarvoor doen? Vanaf 2021 monitoren we de instrumenten. Ook bekijken we periodiek of de bestaande instrumenten DSO en het nieuwe proces voor VTH nog voldoen, en waar verbetering mogelijk is. Voor het proces VTH houden we een klanttevredenheidsonderzoek. Voorstellen hiertoe nemen we mee in de reguliere planning- en controlcyclus.

Wat mag het kosten? Onderwerp

Bron

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Opstellen omgevingsvisie

Wettelijk

2022

5.000

Incidenteel

Participatiemiddelen inzetten

Wettelijk

2022

2.500

Incidenteel

Uit reserve nog nader te bestemmen

Wettelijk

2022

- 2.500

Incidenteel

Uitvoeren en monitoren omgevingsvisie

Wettelijk

2023

25.000

Structureel

pagina 31

Onderwerp

Bron

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Opstellen omgevingsplan inclusief MER

Wettelijk Wettelijk Wettelijk

2022 2023 2024

150.000 100.000 50.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Uit reserve nog nader te bestemmen

Wettelijk Wettelijk Wettelijk

2022 2023 2024

- 150.000 - 100.000 - 50.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Afstemmen omgevingsvisie

Wettelijk

2022

10.000

Incidenteel

Onderzoek beheer in eigen organisatie

Wettelijk

2022

150.000

Incidenteel

Uit reserve nog nader te bestemmen

Wettelijk

2022

- 150.000

Incidenteel

Opleiding medewerkers

Wettelijk Wettelijk

2022 2023

30.000 30.000

Incidenteel Incidenteel

Uit reserve nog nader te bestemmen

Wettelijk Wettelijk

2022 2023

- 30.000 - 30.000

Incidenteel Incidenteel

Inhuur extern personeel (i.v.m. vervanging eigen personeel)

Wettelijk

2022

250.000

Incidenteel

Uit reserve nog nader te bestemmen

Wettelijk

2022

- 250.000

Incidenteel

pagina 32

Sociaal domein Het thema sociaal domein bevat de onderwerpen: - Integrale toegang - Meedoen naar vermogen - Aanpakken met impact - Langer thuis - Jeugd(hulp) en onderwijs - De Nieuwe Instelling

Integrale toegang Global Goals:

Wat willen we bereiken? Wij willen dat onze inwoners tijdige en passende hulp krijgen: - inwoners weten waar ze zich kunnen melden voor ondersteuning (toegang); - inwoners ervaren dat verschillende vormen van dienstverlening voldoende op elkaar zijn afgestemd, waardoor er een goede kwaliteit van hulp wordt bereikt (integraliteit). Indicator

2018

2019

Streven 2021

% cliënten (Wmo) dat het (helemaal) eens is met de stelling: “Ik wist waar ik moest zijn met mijn hulpvraag.”

80%

79%

> 80%

% cliënten (Wmo) dat het (helemaal) eens is met de stelling: “De ondersteuning die ik krijg past bij mijn hulpvraag.” (aansluiting op hulpvraag; Wmo is Wet maatschappelijke ondersteuning)

82%

86%

> 86%

pagina 33

Wat gaan we daarvoor doen? -

-

Per 1 februari 2021 is Wegwijzer Bernheze, de integrale toegang tot het Bernhezer sociaal domein, gestart voor onze inwoners. Na de eerste evaluatie van Wegwijzer Bernheze, medio 2021, wordt het Basisteam Jeugd en Gezin volledig onderdeel van Wegwijzer Bernheze. Ook maken wij dan de afweging of de functie van regisseur Wegwijzer structureel wordt ingevuld. In 2022 wordt de integrale toegang verder ontwikkeld. In 2021 evalueren wij de programmalijnen Integrale toegang, Meedoen naar vermogen en Aanpakken met impact. Ook een landelijke evaluatie zoals Sociaal domein op koers? (Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) 2019) zullen we daarbij betrekken.

Meedoen naar vermogen Global Goals:

Wat willen we bereiken? Wij willen dat onze inwoners naar vermogen participeren in onze samenleving, het liefst door te werken: - Iedereen heeft een vangnet voor levensonderhoud. - Meer inwoners met een bijstandsuitkering zijn op een passende (werk)plek en duurzaam aan het werk. - Tenminste 50% van de statushouders (de zogenoemde ondertussengroep, die is ingestroomd tussen 2013 en 2020) is economisch zelfstandig in 2023. - Meer inwoners met een arbeidsbeperking zijn via loonkostensubsidie aan het werk of bevinden zich een trede hoger op de participatieladder. - We hebben een passende dienstverlening ontwikkeld voor de ondernemers die door de corona-crisis ondersteuning nodig hebben.

pagina 34

Indicator

2018

2019

2020

Streven 2021 en verder

Aantal gezinnen met een bijstandsuitkering (WWB, IOAZ en BBZ)

273

269

265*

< 265

Aantal bijstandsuitkeringen aan statushouders (inburgeringsplichtig en gevestigd tussen 1-1-2015 en 31-122019 (aantal uitkeringsdossiers)

59**

tenminste 50% economisch zelfstandig in 2023.

Personen met een bijstandsuitkering per 1.000 inwoners (18 jaar en ouder)

16,1

15,4

.

< 15,4

Aantal personen met loonkostensubsidie IBN

17

19

26

> 26

Aantal personen met loonkostensubsidie regulier

21

29

21

> 21

Aantal personen beschut werk

4

4

4

>4

45

45

Aantal deelnemers lesgroepen laaggeletterden NT1 + NT2 (ROC & Capabel) Aantal deelnemers Taalpunten

20

Aantal deelnemers lesgroepen basisvaardigheden via Ons Welzijn en vrijwilligersorganisaties

65

Afname aantal inwoners met lage basisvaardigheden (geletterdheid, rekenen en computergebruik) Aantal PSO-gecertificeerde bedrijven (PSO: keurmerk sociaal ondernemen)

11%

3

8%

5

7 in 2022 10 in 2024

* November 2020 ; ** Let op definitie is gewijzigd en het gaat hier om uitkeringsdossiers en niet om personen.

Wat gaan we daarvoor doen? We voeren de programmalijn Meedoen naar vermogen uit, onder andere: - We begeleiden mensen naar een passende werkplek. - We voeren de nieuwe Wet inburgering uit (nieuwe instroom) en we begeleiden de huidige groep statushouders. De nieuwe Wet inburgering gaat in op 1 januari 2022. - We creëren stage- en/of werkervaringsplekken voor onze statushouders en geven als gemeente het voorbeeld door zelf ook stageplekken te creëren. - We begeleiden mensen met een arbeidsbeperking naar werk (regulier, beschut, met loonkostensubsidie, dagbesteding en dergelijke).

pagina 35

-

-

-

We creëren een doorlopende lijn van zorg naar werk, onder andere door via netwerkbijeenkomsten een lokaal netwerk op te bouwen (pilot Van zorg naar werk). We breiden de sluitende aanpak voor jongeren uit en investeren in kansen creëren voor onze jongeren. We werken meer integraal (onder andere in Wegwijzer) en zetten in op meer preventie. We versterken samenwerking tussen arbeidsmarkt en werkgeversbenadering en stimuleren hiermee bedrijven om mensen met een arbeidsbeperking in dienst te nemen. We blijven een social return verplichting opleggen wanneer we inkopen. Hiermee zorgen we dat inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk worden geholpen. We geven uitvoering aan ons partnership met IBN (per 1 juli 2021) en maken optimaal gebruik van de dienstverlening van IBN (IBN is de regionale uitvoeringsorganisatie voor de Wet Sociale Werkvoorziening). We versterken de basisvaardigheden van mensen die deze onvoldoende beheersen. We hebben een passende dienstverlening ontwikkeld voor mensen die door de corona-crisis ondersteuning nodig hebben (onder wie zzp’ers). We maken beter inzichtelijk hoeveel inwoners via een vrijwilligersorganisatie les volgen ter verbetering van hun basisvaardigheden, waaronder geletterdheid.

We nemen contact op met bedrijven en organisaties in Bernheze om hen te informeren over de voordelen van het verbeteren basisvaardigheden (geletterdheid NT1 (Nederlands als eerste taal), rekenen en computergebruik). We realiseren in 2021 Taalpunten en Taalcafés in de kernen voor het op peil houden van de basisvaardigheden. We gebruiken zogenoemde camouflagecursussen om gericht deelnemers te werven voor het verbeteren van hun basisvaardigheden. We ondersteunen deelnemers aan NT1-, reken- en computerlessen, zodat zij niet voortijdig uitvallen/stoppen.

Aanpakken met impact Global goals:

Wat willen we bereiken? Wij willen de zelfredzaamheid van onze inwoners versterken. - We willen burgerinitiatief versterken. - Wij willen onderlinge verbinding en samenwerking in de kernen.

pagina 36

-

In iedere kern is een fysieke ontmoetingsplek (gemeenschapshuis, multifunctionele accommodatie (MFA)) Wij willen de zelfredzaamheid van onze burgers versterken, zodat minder inwoners eenzaam zijn en armoede ervaren. We zetten ook in op een goede ondersteuning voor mantelzorgers en mensen met dementie. Indicator

2016*

Aantal gehonoreerde burgerinitiatieven (stimuleringsregeling)

2019

Streven 2021

11 (2018-2019) 10 (2020)

10

% volwassenen dat zich actief inzet om de buurt te verbeteren

21%

> 21%

% ouderen dat zich actief inzet om de buurt te verbeteren

14%

> 14%

% volwassenen dat veel sociale samenhang (sociale cohesie) in de buurt ervaart (19-64 jaar)

19%

> 19%

% volwassenen (19-64 jaar) dat zich eenzaam voelt

34%

< 34%

% ouderen (65+) dat zich eenzaam voelt

43%

< 43%

% jonge mantelzorgers (t/m 18 jaar) dat zich (tamelijk) zwaar belast voelt

1%

< 1%

% mantelzorgers dat zich (tamelijk) zwaar belast voelt

2%

< 2%

Bereik minimavoorzieningen

45%

> 45%

* De GGD-monitors jeugd, volwassenen en ouderen verschijnen vierjaarlijks. De GGD-monitor over 2020 verschijnt in Q3 2021.

Wat gaan we daarvoor doen? We voeren de programmalijn Aanpakken met impact uit, in de kernen en gemeentebreed: - We stimuleren burgerinitiatieven. De stimuleringsregeling evalueren we in Q4 2021. - Wij faciliteren in alle kernen onze burgerinitiatieven omdat wij samenwerking en verbondenheid van de lokale organisaties in de kernen belangrijk vinden en willen stimuleren en versterken. Dat zijn Dorpsplein Heesch, Stichting Zorg Voorzieningen Vorstenbosch en Samen Sterk Heeswijk-Dinther en Loosbroek. Daarnaast hebben we pilots om de samenwerking in de kern te versterken. In Nistelrode zijn twee pilots: laagdrempelige ontmoeten Burenhulp Nistelrode en intensivering opbouwwerk ONS welzijn. En in Heesch draait de pilot van Wij Heesch, die zich op met name het thema eenzaamheid en de realisatie van een website waar vraag en aanbod van vrijwilligers worden gematcht. Op dit moment hebben de subsidies aan de burgerinitiatieven veelal een incidenteel karakter. We hanteren bij de subsidieverstrekking en – beoordeling onvoldoende/geen beleidsregels. We willen dit jaar toewerken naar een soort van standaardisering van subsidiëring van alle burgerinitiatieven. Wij vragen onze burgerinitiatieven

pagina 37

-

-

-

-

-

in de vijf kernen hiermee mee te denken, zo ook ONS welzijn. Gelijktijdig hieraan evalueren we de regeling stimuleringsbijdrage 2020-2021. We maken met u in Q4 2021 een afweging op welke wijze we in alle kernen met onze burgerinitiatieven omgaan, zoals hoe we de subsidiëring structureel kunnen invullen. Hiervoor gebruiken we: o de evaluatie van de pilots, o de evaluatie regeling stimuleringsbijdrage 2020-2021, en o het overleg met burgerinitiatieven en ONS welzijn over de mogelijkheden van subsidiëring. We willen de samenwerking tussen burgerinitiatieven, welzijnswerk en gemeente verstevigen. De evaluatie van de pilots zorgt mede voor inzicht in de samenwerking. In Q2 2021 leveren we een gezamenlijk gedragen plan van aanpak eenzaamheid op. Dit plan geeft de ambities weer die we gemeentebreed gaan oppakken. Daarna vertalen we de ambities naar concrete acties per kern. Eind 2020 is het uitvoeringsplan Mantelzorg 2021-2025 vastgesteld. Hierin geven we aan wat we de komende jaren doen aan bestendigen en versterken van ondersteuning en waardering van mantelzorgers. Evaluatie van het armoedebeleid wordt in Q1 2021 afgerond. Indien nodig voeren we daarna verbetermaatregelen door. Verbetering van de informatievoorziening, zodat de vindbaarheid en het bereik van de gemeentelijke voorzieningen wordt vergroot.

We voeren de pilot De Nederlandse Schuldhulproute uit en monitoren de resultaten. We hebben aandacht voor de energielasten van minder draagkrachtige inwoners (zie programma Duurzaamheid). De Energie Prestatieadviezen (EPA’s) zijn uitgevoerd. We onderzoeken hoe we de verduurzaming van gemeenschapshuizen kunnen stimuleren (zie programma Duurzaamheid). We voeren het Koploperproject Cliëntondersteuning uit. Op basis van de evaluatie van het project in Q3 2022 maken we met u een afweging of en op welke wijze dit structureel kan worden ingevuld. We zetten in op een gezonde leefomgeving, onder andere met de uitvoering van de acties uit het lokaal sportakkoord Bernheze en het inrichten van de openbare ruimte met groen en sporten spelvoorzieningen. We behouden de huidige MFA’s en gemeenschapshuizen en ze worden zo optimaal mogelijk gebruikt als ontmoetingsplek.

Langer thuis Global Goals:

pagina 38

Wat willen we bereiken? Wij willen dat onze inwoners langer zelfstandig kunnen wonen: - Inwoners kunnen gezond en veilig leven. - De ondersteuning is van goede kwaliteit, tijdig en dichtbij. - We hebben voldoende, kwalitatief goede en bereikbare voorzieningen per kern (zie ook Aanpakken met Impact en Wonen). - Passend (woon)beleid voor bijzondere doelgroepen (zie programma Wonen). Indicator

2018

2019

Streven 2021

Aantal inwoners met een maatwerkvoorziening Wmo (per 1.000 inwoners)

52

49

56

% cliënten dat het (helemaal) eens is met de stelling: “Door de ondersteuning die ik krijg kan ik me beter redden.” (zelfredzaamheid)

84%

87%

> 87%

% cliënten dat het (helemaal) eens is met de stelling: “Door de ondersteuning die ik krijg kan ik de dingen doen die ik wil.” (eigen regie)

77%

84%

> 84%

% cliënten dat het (helemaal) eens is met de stelling: “Door de ondersteuning die ik krijg heb ik een betere kwaliteit van leven.” (kwaliteit van leven)

78%

84%

> 84%

Aantal inwoners met ondersteuning via gemeentelijke, maatschappelijke voorzieningen, zoals ONS welzijn (per 1.000 inwoners)

60

Wat gaan we daarvoor doen? -

-

-

We voeren het regionale Koersdocument opvang, zorg en ondersteuning voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid uit en hebben dit vertaald naar een regionale en lokale ontwikkelagenda Langer thuis wonen. We onderzoeken bij inwoners met een psychische kwetsbaarheid hoe zij zich zonder maatwerkondersteuning kunnen handhaven binnen onze gemeente. De uitkomsten gebruiken we in onze lokale aanpak. We draaien pilots en experimenteren met nieuwe vormen van ondersteuning op het gebied van zorg en veiligheid. We voeren het preventieprogramma voeding, bewegen en overgewicht uit. We toetsen de toegankelijkheid en mate van inclusie van de gemeente aan de richtlijnen van het VN-verdrag Handicap. We behouden de huidige MFA’s en gemeenschapshuizen en ze worden zo optimaal mogelijk gebruikt als ontmoetingsplek.

pagina 39

Jeugd(hulp) en onderwijs Global Goals:

Wat willen we bereiken? Wij willen dat onze jongeren veilig en gezond opgroeien en zich kunnen ontwikkelen: - Kinderen zonder achterstand in het basisonderwijs. - Goede onderwijshuisvesting in de kernen. - De hulp is van goede kwaliteit, tijdig en dichtbij. - Kinderen moeten veilig kunnen opgroeien thuis of zo thuis als mogelijk. Indicator % jongeren (12-17 jaar) dat lid is van een vereniging of (sport)club

85% (2016)*

Bereik aantal geïndiceerde kinderen voor voor- en vroegschoolse educatie (VVE)

2019

Streven 2021

85% (2019)*

Gelijk

24 (86%)

100%

% kinderen met overgewicht en obesitas (0-11 jaar)

5% (2013)

% kinderen met overgewicht en obesitas (12-18 jaar)

8% (2016)*

9% (2019)*

< 8%

% jongeren dat wel eens alcohol drinkt (12-18 jaar)

33% (2016)*

38% (2019)*

< 33%

% jongeren dat wel eens drugs heeft gebruikt (12-18 jaar)

8% (2016)*

10% (2019)*

< 8%

17

Afhankelijk van instroom

Aantal (anderstalige) kinderen NT2-onderwijs (NT2: Nederlands als tweede taal)