Jaarstukken 2024

85

Kerncijfers

Kwaliteit Metingsmethode

Doelstelling gemeente

Begroot onderhoudsniveau

Risicoriool

47,6 km

Geïnspecteerd in de afgelopen 10 jaar

10% per jaar

95%

Niet-risicoriool

157,7 km

Geïnspecteerd in de afgelopen 20 jaar

5% per jaar

7%

Trottoir- en straatkolken

12.256 st

Reiniging

n.v.t.

2x per jaar

780 st

Individuele keuring

100% gekeurd en correct bevonden

95% gekeurd en 90% correct bevonden

100% gekeurd en correct bevonden

100% gekeurd en correct bevonden

Pompgemalen drukriolering Drukriolering

156,9 km

Randvoorzieningen

7

Gemalen

26

Overstorten

13

Duikers Interne Stuw

10.956m 1 Beoordeling: Goed

Onderhoudsplan buitensportvelden Het meerjarig onderhoudsplan omvat de natuurgrasvelden in onze gemeente. Naast het reguliere onderhoud (maaien, inzaaien, egaliseren, beluchten, bemesten) is het noodzakelijk dat een natuurgrasveld met enige regelmaat wordt gerenoveerd. Afhankelijk van de situatie ter plekke wordt bekeken welke renovatiewerkzaamheden noodzakelijk zijn. In het onderhoudsplan hanteren wij als richtlijn dat een veld om de 15 tot 20 jaar moet worden gerenoveerd. De uitvoering van het meerjarenonderhoudsplan vindt plaats aan de hand van objectieve gegevens die aantonen welke velden aan renovatie toe zijn. De mate van gebruik en de grondsituatie ter plaatse zijn daarbij belangrijke factoren. In 2023 stelden de gemeenteraad het meerjarenonderhoudsplan 2024-2033 voor de natuurgras sportvelden vast. Bij de volgende actualisatie in 2028 bekijken we de mogelijkheid om dit onderhoudsplan samen te voegen met het onderhoudsplan voor de technische voorzieningen op sportparken. Kerncijfers

Natuurgras sportvelden

Kwaliteit

29

Metingsmethode

Doelstelling gemeente

Begroot onderhoudsniveau

Gecombineerde kwaliteitsbeoordeling met rapportcijfer (hoger is beter)

7,0

7,0

Beoordeling: Voldoende

86

Technische voorzieningen sportparken De gemeente Bernheze is eigenaar/verhuurder van diverse sportparken, welke zijn voorzien van technische installaties (automatische beregeningsinstallaties, veldverlichting). Voor de vervanging van deze technische installaties stellen wij periodiek een meerjarenonderhoudsplan op. In 2023 stelden de gemeenteraad het meerjarenonderhoudsplan technische installaties sportparken 2024-2033 vast. Daarbij is gekozen voor de versnelde verledding, waardoor de dotatie structureel verlaagd kan worden. Bij de volgende actualisatie in 2028 bekijken we de mogelijkheid om dit onderhoudsplan samen te voegen met het onderhoudsplan voor natuurgras sportvelden. Kerncijfers

Kwaliteit

Automatische beregeningsinstallaties

6

Verlichtingsinstallaties

24

Armaturen verlichtingsinstallaties

201

Metingsmethode

Doelstelling Gemeente

Begroot onderhoudsniveau

Inspectie (33% van het totaal, minimaal driejaarlijks)

7,0

7,0

Beoordeling: Voldoende

Gemeentelijke gebouwen Om het plan en de daarbij behorende financiële consequenties up-to-date te houden, actualiseren wij het plan iedere twee jaar op zowel inhoud (werkzaamheden) als financiën. Het huidige onderhoudsplan is er op gericht om de staat van onderhoud “redelijk/goed” te kunnen noemen, waarbij aan technische normeringen (bijv. NEN 3140 en Wet Milieubeheer) moet worden voldaan. Ook de molens maken onderdeel uit van dit plan. We voeren jaarlijks onderhoud uit aan onze gebouwen. Daarbij hanteren we de uitgangspunten zoals de raad die vaststelde. De technische begeleiding van de uitvoering is in handen van Raderadvies. In 2022 stelde de gemeenteraad een meerjarenonderhoudsplan 2023-2032 vast. Kerncijfers

Kwaliteit Metingsmethode

Doelstelling Gemeente

Begroot onderhoudsniveau

Publieksgebouwen en monumenten

12

NEN 2767

Niveau 2 (goed)

Niveau 2 (goed)

Verenigingseigen gebouwen

29

NEN 2767

Niveau 2/3 (goed-redelijk)

Niveau 2/3 (goed-redelijk) Beoordeling: Goed

Kunst De wijze waarop wij kunst in de openbare ruimte realiseren is opgenomen in de beleidsnota "Prikkelende Cultuur en Kunst in Bernheze". Deze nota vormt het beleidskader voor het brede terrein cultuur en kunst in Bernheze. Aangezien wij vinden dat de kunstwerken het gezicht van de gemeente bepalen, is het belangrijk de werken blijvend te onderhouden. 87

We voeren het jaarlijks onderhoud uit aan de kunstwerken op basis van de uitgangspunten zoals de raad die vaststelde in september 2019. Kerncijfers

Aantal kunstwerken

Kwaliteit

65

Metingsmethode

Doelstelling Gemeente

Begroot onderhoudsniveau

Inspectie (vijfjaarlijks)

Sober maar doelmatig

Sober maar doelmatig Beoordeling: Voldoende

Financieel Kapitaalgoed

Dotatie aan voorziening/ onderhoudsbudget

Werkelijke onderhoudsuitgaven

Openbare ruimte – civiele kunstwerken

20.108

7.072

Riolering

665.691

136.280

Molens

21.954

36.715

Buitensportvelden

35.000

25.643

Technische voorzieningen sportparken

4.780

12.117

Kunst

18.878

14.405

Gebouwen

335.731

645.186

1.102.142

877.418

Totaal

88

D. Financiering Inleiding De paragraaf financiering heeft betrekking op de treasury functie. Deze ondersteunt de programma’s en omvat alle activiteiten die zich richten op het sturen, beheersen, verantwoorden en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële stromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s.

Ontwikkelingen en rentevisie De kern van het monetaire beleid is prijsstabiliteit. Prijzen die niet te snel stijgen of dalen zorgen ervoor dat de koopkracht zoveel mogelijk behouden blijft. De ECB (European Central Bank) hanteert de rente als instrument om dit beïnvloeden. Op 12 december 2024 verlaagde de ECB de beleidsrente met 25 basispunten. De depositorente kwam hierdoor uit op 3% eind 2024, waar deze in het begin van het jaar nog op 4% stond. Ook in 2025 liggen verdere renteverlagingen in het verschiet. De ECB gaf tijdens de beleidsvergadering van december duidelijk aan dat zij de rente terug wil brengen tot meer neutrale renteniveaus. Het is onzeker wat er met de rente gebeurt na het bereiken van het neutrale renteniveau.

Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet stelt grenzen aan de mate waarin de financieringsbehoefte wordt gedekt met kortlopende leningen (< 1 jaar). De kasgeldlimiet is uitgedrukt in een percentage (8,5%) van de omvang van de begroting (circa € 92.422.281,-). De kasgeldlimiet bedraagt € 7,9 miljoen. In 2024 Hebben we het kasgeldlimiet niet overschreden. Kasgeldlimiet

1e Kwartaal 2e Kwartaal 3e Kwartaal 4e Kwartaal

Toegestane kasgeldlimiet In procenten

8,50%

8,50%

8,50%

8,50%

In bedrag

7.856

7.856

7.856

7.856

Gemiddelde vlottende schuld

0

0

0

0

Gemiddelde vlottende middelen

419

596

318

316

Gemiddelde netto vlottende schuld (+) / overschot vlottende middelen (-)

-419

-596

-318

-316

Ruimte onder kasgeldlimiet

8.275

8.452

8.174

8.171

Overschrijding kasgeldlimiet

0

0

0

0

Renterisiconorm Om het risico van renteaanpassing en herfinanciering bij langlopende leningen (> 1 jaar) te beperken is de renterisiconorm ingesteld. Dit houdt in, dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de 89

renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het rekeningtotaal (circa € 116.365.349,-). De renterisiconorm van € 23.273.000,- op begrotingsbasis voor Bernheze. In 2024 zijn geen nieuwe leningen afgesloten en er zijn ook geen vervroegde aflossingen gedaan. Als gevolg hiervan is het renterisico met € 23.081.000,- over 2024 onder de norm gebleven.

Financieringsbehoefte 2024-2027 Op basis van de halfjaarlijkse liquiditeitsprognoses is gemonitord op de financieringsvraag. In 2024 zijn geen nieuwe geldleningen afgesloten. Op het einde van het jaar was de restantschuld € 1,11 miljoen.

Rentelasten en toerekening Over het eigen vermogen berekenen we geen rente. Op het vreemd vermogen hadden we per saldo geen rentelasten in 2024. Daardoor is de omslagrente is in 2024 0%.

Schema rentetoerekening 2024 Externe rentelasten over korte en lange financiering

62.295

Externe rentelasten

-62.295

Saldo rentelasten- en baten Rente die aan de grondexploitatie wordt toegerekend o.b.v. een rentepercentage van 1,13%

0 0

De rentebaat van doorverstrekte leningen, die aan het betreffende taakveld wordt toegerekend

62.295

Rente van projectfinancieringen die aan betreffende taakvelden zijn toegerekend (leningen Woningstichting JOOST (diverse rentepercentages).

-62.295

Totaal werkelijk aan taakvelden toe te rekenen rente

-0

De aan taakvelden toegerekende rente (rente-omslag) o.b.v. -/- 0,8321%

-0

Renteresultaat op taakveld treasury

-0

90

E. Bedrijfsvoering Algemene inleiding De paragraaf bedrijfsvoering beschrijft hoe de gemeente de eigen bedrijfsprocessen die nodig zijn om beleidsdoelstellingen uit de eigen programma's te realiseren, beheerst en aanstuurt. Het betreft zowel beleidsmatige (primaire) processen, ondersteunende (secundaire) processen en de sturing en beheersing ervan. Deze paragraaf beschrijft op hoofdlijnen hoe wij onze bedrijfsvoering hebben ingericht: de specifieke acties die we gerealiseerd hebben in 2024 zijn te vinden onder programma 6, Dienstverlening en Sterke Organisatie. Hoe zijn we ingericht:

Deze organisatie vulden we in 2024 in met een toegestane formatie van 204,85 fte.

Kaderstelling voor organisatie Visie op dienstverlening In 2019 is de visie op dienstverlening vastgesteld door het college van B&W. Tijdens de organisatieontwikkeling van 2020-2021 is deze visie aangescherpt tot de volgende visie:

91

We bieden efficiënte dienstverlening van betrouwbare kwaliteit. Door informatie en processen transparant te maken, te standaardiseren en waar mogelijk te digitaliseren creëren we ruimte voor persoonlijke aandacht daar waar het nodig is. Inwoners en ondernemers staan daarin centraal. Zo zoeken we de balans tussen individueel en gemeenschappelijk belang. Het dienstverleningsproces sluit hierop aan en vraagt intensieve samenwerking binnen de gemeentelijke organisatie en met onze dienstverlenende partners. Daar zijn we sterk in. We zijn een goede werkgever waar talent graag wil werken, en passen ons met gemak en voortdurend aan nieuwe ontwikkelingen en kansen aan. Deze visie geeft richting aan onze dienstverlening en organisatie. Deze visie vormt het kader voor de verbetering van onze dienstverlening. Op 16 maart 2023 heeft u het programmaplan dienstverlening vastgesteld, met daarin de drie programmalijnen: Beleving, Digitalisering en Procesoptimalisatie. Met het vaststellen van het programma werken we aan ‘gewoon goed geregelde dienstverlening’. En verbeteren we onze dienstverlening ons aan onze beloften na te komen. Via notities ter informatie hebben wij u op de hoogte gehouden over het verloop van dit programma en de acties die wij daarin oppakken.

Integriteitsbeleid De gemeente Bernheze wil een integere organisatie zijn, die zich inzet voor de belangen van Bernheze en zijn inwoners. Er zijn gedragscodes voor raadsleden, voor het college van B&W en voor de ambtelijk medewerkers. Deze gedragscode voor medewerkers is in 2021 geactualiseerd naar de nieuwe kernwaarden van onze organisatie, Samen, Aandacht en Moed (SAM). Nieuwe medewerkers moeten een ambtseed afleggen om in Bernheze te kunnen komen werken.

Global Goals in Bernheze In de vorige raadperiode is Global Goals omarmd. Gezien de beschikbare capaciteit is geconcludeerd dat de focus op andere vlakken moet liggen. Global Goals blijft een inspiratiebron. De gemeente draagt dit belang uit en heeft zich aangesloten bij de Gemeenten4Global Goals. De gemeente blijft Global Goals aandacht geven en stimuleert inwoners en ondernemers om samen te werken aan de doelstellingen achter de Global Goals, maar kiest ervoor daar vooralsnog geen nieuwe beleidskeuzes aan te koppelen.

Planning en controlcyclus Leidend voor de sturing van onze organisatie is onze planning en controlcyclus. Die cyclus start vierjaarlijks met een bestuursprogramma. Het bestuursprogramma geeft antwoord op de vraag: wat willen raad en college bereiken in de nieuwe bestuursperiode. De gemeenteraad stelt het bestuursprogramma vast. Jaarlijks legt het college in mei\juni een voorstel voor aan de gemeenteraad hoe het vierjaarlijks bestuursprogramma te vertalen naar jaarprogramma’s in de vorm van de kadernota. De kadernota kan achterwege blijven in een jaar waarin gemeenteraadsverkiezingen plaatsvinden, in overleg met de gemeenteraad. 92

Als de gemeenteraad de kadernota vaststelt, vertaalt het college de voornemens uit de kadernota naar de programmabegroting. In de programmabegroting stelt het college de gemeenteraad voor wat dat jaar te gaan doen om de doelstelling voor dat jaar te realiseren. De organisatie vertaalt de doelstellingen uit de programmabegroting naar een directieplan en teamplannen voor de organisatie. Het directieplan en de teamplannen voeden de raadskalender. Op basis van de raadskalender weet de raad wanneer zij welk beleidsdocument\ onderwerp voorgelegd krijgt op welk moment. Lopende het jaar informeert het college de gemeenteraad minimaal twee keer over de voortgang van de uitvoering van de programmabegroting (nieuw- en bestaand beleid) door middel van tussentijdse rapportages. Daarnaast informeert het college de gemeenteraad door middel van notities ter informatie. De raadskalender en het concernplan zijn periodiek onderwerp van gesprek tussen teams, directieteam en college met het oog op de bewaking van de voortgang en de voeding van de tussentijds rapportages. Na afloop van het jaar legt het college verantwoording af aan de gemeenteraad over de uitvoering van beleid en de daarvoor uitgevoerde processen door middel van de jaarstukken en de jaarrekening. De hierboven beschreven cyclus vormde ook het afgelopen jaar ons kader.

De met ingang van 2023 gewijzigde indeling van de begroting op basis van programma’s - die beter aansluiten bij de opgaves in het bestuursprogramma – hebben we vertaald in de verschillende P&C documenten.

Verantwoordelijkheden en sturing m.b.t. processen De inrichting van onze organisatie hebben we zoveel als mogelijk gebaseerd op de processen die onze organisatie uitvoert om zowel de medebewindstaken (verplichte taken op basis van hogere wetgeving) als onze autonome taken (wat vinden we in Bernheze zelf belangrijk) uit te voeren.

Eerste lijn De primaire processen – die processen die een concreet resultaat opleveren voor onze inwoners – zijn ondergebracht in de domeinen Woon- en Leefgemeente en Zorgzame gemeente. Wat het resultaat moet zijn van deze processen wordt vastgesteld door de gemeenteraad in de vorm van de verschillende beleidsdocumenten en\of verordeningen (voor deze documenten verwijzen wij u naar de desbetreffende programma’s). De teams uit het domein Woon en Leefgemeente en Zorgzame gemeente zijn er primair verantwoordelijk voor, dat de processen worden uitgevoerd volgens de eisen waaraan die processen moeten voldoen, vanuit wet- en regelgeving.

93

Tweede lijn De secundaire processen – die processen die nodig zijn om de primaire processen (PIOFACHJ1) uit te kunnen voeren – zijn ondergebracht in het domein bedrijfsvoering. De beleidsuitgangspunten die gelden voor deze processen stelt het college van burgemeester en wethouders primair vast. De ondersteunende teams adviseren de eerste lijn over en controleren de eerste lijn op het correct vertalen van deze uitgangspunten in hun primaire processen.

Derde lijn Onafhankelijk gepositioneerde interne medewerkers (intern auditor, privacy-officer, security-officer en concerncontrolller) zien toe op een correcte uitvoering door de eerste- en tweede lijn. Deze derde lijn adviseert waar nodig de directie en het college over eventueel te nemen (corrigerende-) maatregelen of aanpassing in het stelsel van beheersing en control. Instrumenten hierbij zijn: - Administratieve organisatie en functiescheiding. - Frauderisico-analyse: een risico-beoordeling van de verschillende processen in de organisatie op fraudegevoeligheid. De afspraak met de auditcommissie en de accountant is om de hoogste risico-processen en de beheersingsmaatregelen daarop jaarlijks te bespreken met de auditcommissie. - Intern controle plan: het plan waarin op basis van een risico-afweging (o.a. frauderisico) is bepaald welke processen elk jaar (extra) aandacht behoeven in de controle door de derde lijn; - Zelfevaluaties (zoals bijv. Ensia). Externe auditoren (accountant, Functionarisgegevensbescherming, ENSIA-auditor of auditor Wet Politie Gegevens) hebben vanuit de wet of een door de raad vastgestelde verordening de plicht om het college te toetsen op een correcte uitvoering van hun opdracht. Zij steunen in hun oordeel op de bevindingen van de interne functionarissen.

De bevindingen van de externe auditoren worden gerapporteerd aan de gemeenteraad: rechtstreeks of via de jaarstukken. Op het moment van het schrijven van deze paragraaf bedrijfsvoering (februari 2025) hebben nog niet alle externe auditoren hun werkzaamheden over het afgelopen jaar afgerond. Wel heeft onze accountant in 2024 een tussentijdse controle uitgevoerd. De belangrijkste bevindingen uit die interim controle 20243 zijn afgestemd met de auditcommissie, op 5 december 2024. Die bevindingen zijn: •

De interne beheersing van de processen en de controleomgeving zijn van een voldoende niveau.

•

De actiepunten rondom de interne beheersing zijn grotendeels gelijk gebleven aan die van vorig jaar: het gaat dan om verbeteringen die toezien op de processen rondom de omgevingsvergunningen en de verwerking van memoriaalboekingen.

•

Met ingang van 2024 is een afzonderlijke intern auditor aangesteld die volledig belast is met het uitvoeren van interne controles: een positieve ontwikkeling wat de accountant betreft.

1 Personeel, Informatievoorziening, Organisatie, Financiën, Automatsering, Communicatie, Huisvesting en

Juridisch) 94

•

De fraude(risico-)analyse is in 2022 geactualiseerd. Verbetermogelijkheden hierin zijn het uitvoeren van themaonderzoeken en in de IC rapportages de koppeling te maken met de fraude(risico-)analyse.

Uitgangspunten ondersteunende processen Personeel en organisatie Onder de noemer Verder vanuit de Kern werken wij aan onze organisatieontwikkeling. Vanuit de kernwaarden Samen, Aandacht en Moed (SAM) werken we samen aan een organisatie waarin we het goede doen voor onze samenleving, zowel lokaal als regionaal. We doen dit met aandacht voor elkaar en aandacht voor ons werk en de inwoners van Bernheze. We tonen moed door onszelf kwetsbaar op te stellen en door elkaar aan te spreken waar nodig. We nemen onze eigen verantwoordelijkheid en durven ook met oplossingen te komen die buiten de gebaande paden vallen. Hierbij is de inzetbaarheid en gezondheid van onze medewerkers belangrijk. We hebben aandacht voor beheersing van werkdruk en verzuim. En werken aan het voorkomen van verzuim door aandacht te hebben voor de persoonlijke & professionele situatie van medewerkers. We willen een robuuste en wendbare organisatie zijn met een goede concurrentiepositie op de arbeidsmarkt.

Informatievoorziening en automatisering Voor de inrichting van onze informatieorganisatie is het onderstaande plaatje leidend: dienstverlening en primaire processen zijn leidend, informatievoorziening is in principe volgend. Dit neemt niet weg, dat informatievoorziening richtinggevende uitgangspunten formuleert met betrekking tot privacy, security en archivering

Doel van ons privacy beleidskader is waarborgen, dat de gemeente de privacywetgeving naleeft en zorgdraagt voor een behoorlijke en zorgvuldige verwerking van persoonsgegevens in overeenstemming met de wet. De uitgangspunten daarbij zijn:

95

-

-

-

De gemeente Bernheze voert betrouwbaarheid en respect voor inwoners en medewerkers hoog in het vaandel. We staan voor een betrouwbare en gewaardeerde dienstverlening aan onze inwoners met een open en respectvolle benadering. Goede bescherming van persoonsgegevens is cruciaal. Onze inwoners mogen erop vertrouwen dat wij persoonsgegevens rechtmatig, behoorlijk en op een transparante wijze verwerken. Het college stuurt actief op privacy, door te voorzien in praktische waarborgen voor de bescherming van persoonsgegevens in overeenstemming met de Algemene Verordening Gegevensbescherming. Bij dilemma's gaan we de dialoog aan. Het college kan met vertrouwen verantwoording afleggen over de privacy-bestendigheid van de gemeentelijke bedrijfsvoering.

Ons informatiebeveiligingsbeleid (security) is primair gericht op bescherming van gemeentelijke informatie, in alle verschijningsvormen, zoals elektronisch, op papier en mondeling. Het informatiebeveiligingsbeleid van onze gemeente is in lijn met relevante landelijke en Europese wet- en regelgeving. Het informatiebeveiligingsbeleid van onze gemeente is in lijn met relevante landelijke en Europese wet- en regelgeving en in overeenstemming met de zogeheten Baseline Informatiebeveiliging Overheid en wordt voorbereid op de komende Nis2 verplichtingen. Zowel vanuit beheeroptiek als vanuit het minimaliseren van security risico’s opteert Bernheze voor – waar mogelijk - het onderbrengen van haar applicatielandschap in de Cloud. Dit traject is in 2024 zo goed als afgerond. Daarnaast zijn we als gemeente verplicht om de onder onze verantwoordelijkheid vallende gegevens op de juiste manier, conform archiefwet te bewaren en op termijn te vernietigen of over te dragen. Deze vernietiging en/of overdracht betreft zowel digitale als analoge gegevens. De digitalisering van onze maatschappij en onze dienstverlening, in combinatie met de introductie van nieuwe communicatiekanalen, resulteert in een uitbreiding van de onder de archiefwet vallende gegevens. In onze archiefverordening geven we aan hoe we hieraan voldoen.

Financiën In de Financiële verordening bepaalt de gemeenteraad aan welke eisen de inrichting van de financiële administratie en de planning en control-cyclus moeten voldoen. Het belangrijkste financiële uitgangspunt voor ons financiële beleid is, dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te kunnen dekken. In het Treasury statuut staan onze regels voor het beheer van de geldstromen, de beheersing van de risico’s daarvan en de informatievoorziening daarover. Verder staat hierin hoe de bevoegdheden en verantwoordelijkheden verdeeld zijn en wat de uitgangspunten zijn voor de administratie- en interne controle van de financieringsfunctie. Ons beleid is – wettelijk ook verplicht - om financiële risico’s te mijden. We beleggen niet in risicodragende producten. 96

De basis voor ons inkoop- en aanbestedingsbeleid ligt vast in de Europese Richtlijnen en de hieruit voortvloeiende Aanbestedingswet. Met dit beleid willen we de volgende doelstellingen realiseren: a) Maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen. b) Creëren van maximale maatschappelijk waarde met publieke middelen. c) Professioneel, integer en betrouwbaar opdrachtgeven. d) Beperken van administratieve lasten. In de controleverordening tenslotte, bepaalt de gemeenteraad aan welke eisen de accountant moet voldoen, die onze jaarstukken controleert en aan welke kaders de accountant zich hierbij dient te houden. Met ingang van 2023 is de rechtmatigheidsverklaring door het college ingevoerd. De eerste noodzakelijke aanpassing van de financiële verordening heeft de gemeenteraad op 14 december 2023 vastgesteld. Op 12 december 2024 is de eerder vastgestelde verordening geactualiseerd vanwege een aanpassing in de kadernota rechtmatigheid, die in 2023 niet meer verwerkt kon worden. De aanpassing van de verordening behelst, dat over- en onderschrijdingen van baten en lasten niet onrechtmatig zijn, als ze tijdig zijn gemeld aan de gemeenteraad. Afwijkingen zijn tijdig gemeld als het college die afwijkingen verantwoord in de jaarrekening.

Communicatie We houden in onze communicatie zoveel mogelijk rekening met de wensen en behoeften van inwoners. Dat betekent dat we een mix van online en offline-middelen inzetten. Inwoners die minder zelfredzaam zijn in de digitale wereld, verliezen we niet uit het oog. Onze communicatievisie vloeit voort uit de vastgestelde vijf beloften van programma dienstverlening. De communicatievisie bekijkt de communicatiecomponent van de belofte en licht toe hoe de organisatie een communicatieve invulling geeft aan de belofte. Het is een toetssteen voor alle mensen die betrokken zijn bij de gemeente. De vijf hoofdlijnen: Wij zijn er voor iedereen Wij zijn helder en duidelijk Wij zijn transparant Wij zijn betrouwbaar Wij maken dienstverlening zo makkelijk mogelijk Communicatiestijl van de gemeente Bernheze is dat bij alles wat we doen, de inwoners, ondernemers en instellingen van Bernheze centraal staan. Dat vraagt een open houding ten opzichte van hen en van elkaar als collega’s. Zo willen we als medewerkers en als organisatie blijven leren. We hanteren daarbij de kernwaarden Samen, Aandacht en Moed. De visie wordt uitgewerkt in een uitvoeringsplan. Daar staat in wat de concrete invulling van de belofte betekent en geeft een duidelijke richting voor de komende jaren. Participatievisie Samen Bernheze

97

Participatie De gemeente Bernheze hecht grote waarde aan de inbreng van inwoners omdat zij de dagelijkse praktijk ervaren en daarmee waardevolle kennis kunnen delen. Door samen te werken vergroten we de kwaliteit en uitvoerbaarheid van beleid en projecten. Daarnaast zorgt een goede samenwerking voor een grotere betrokkenheid bij en groter draagvlak voor beleid en projecten. Een goede samenwerking draagt bij aan wederzijds vertrouwen en begrip. Door belanghebbenden in een vroeg stadium te betrekken krijgen we snel inzicht in de verschillende belangen en kunnen we samenwerken aan een goede oplossing. We zijn vooraf helder over de kaders en beïnvloedingsruimte: over welke onderwerpen kan meegedacht worden, wat gaan we met de inbreng doen, wie heeft welke rol. We geven altijd terugkoppeling over de participatie en motiveren wat wel en niet is meegenomen.

Persbeleid We willen meer aan de voorkant van de berichtgeving komen en een goede relatie opbouwen met de media. De media bieden de gemeente immers de kans om onderwerpen en resultaten te duiden en voor het voetlicht te brengen van inwoners en andere doelgroepen zoals ondernemers, maatschappelijke organisaties en belangenverenigingen: we voeren een proactief persbeleid. Actief betekent zelf het initiatief nemen, ook bij negatief nieuws. Een actieve houding zorgt voor meer invloed op de boodschap en het moment van publicatie. Het resultaat van een proactief persbeleid is berichtgeving van de gemeente die bijdraagt aan het transparant informeren van onze inwoners, het creëren van draagvlak voor beleid, het profileren van bestuurders op specifiek gekozen thema’s en het profileren van de gemeente als betrouwbaar, open en klantgericht. Ons persbeleid heeft als doel duidelijkheid te geven over het proces en de afspraken met de media. Het helpt ook om een goede relatie met de pers op te bouwen. We willen meer aan de voorkant van de berichtgeving komen en een goede band met de media opbouwen. De media geven de gemeente de kans om onderwerpen en resultaten uit te leggen en onder de aandacht te brengen van inwoners en andere groepen zoals ondernemers, maatschappelijke organisaties en belangenverenigingen. We voeren een actief persbeleid.

Dit betekent dat we zelf het initiatief nemen, ook bij negatief nieuws. Een actieve houding zorgt ervoor dat we meer invloed hebben op de boodschap en het moment van publicatie. Het resultaat van een actief persbeleid is dat de berichtgeving van de gemeente bijdraagt aan het transparant informeren van onze inwoners, het creëren van steun voor beleid, het profileren van bestuurders op specifieke thema’s en het neerzetten van de gemeente als betrouwbaar, open en klantgericht.

Huisvesting Hybride werken is de norm voor onze huisvesting. Het staat voor het flexibel invullen van de locatie waar het werk plaatsvindt. Niet het beschikbare gebouw (gemeentehuis) is voor de werklocatiekeuze leidend, maar het type werk, het doel van de activiteit, de gewenste mate van interactie, de efficiënte van communicatie en de voorkeuren van onze klanten (inwoners, 98

regiogemeenten, leveranciers, etc.) en medewerkers. Al geruime tijd zijn we samen met de Bibliotheek, gemeenschapshuis De Pas en de Eijnderic aan het werk om onze gebouwen in gezamenlijkheid multifunctioneel in te richten. Na een ‘hik’ in het proces hebben we het afgelopen jaar een doorstart gemaakt, waarbij we als gemeente meer de regie in handen hebben genomen.

Juridisch De juridische advisering is ingericht op rechtmatige besluitvorming door organisatie, dagelijks- en algemeen bestuur en op proactieve risicobeheersing. Belangrijke kaders hierbij vormen de algemene beginselen van behoorlijk bestuur op grond van de Algemene Wet Bestuursrecht en ons interne mandaatregister. Naast proactieve risicobeheersing – op basis van vroegtijdige inschakeling in het proces - ondersteunt juridische kwaliteitszorg reactief bij de behandeling van bezwaar- en beroepschriften. Andere aandachtspunten voor juridische kwaliteitszorg zijn Bibob procedures en uitvoering van de Wet Open Overheid (WOO). Accenten bij de WOO vormen de openbaarheid van stukken enerzijds en geheimhouding van stukken anderzijds.

Beleidsindicatoren Gemeenten lichten de effecten van beleid toe door een vaste set beleidsindicatoren op de nemen in de begroting en de jaarrekening. De meeste van deze indicatoren zijn te vinden op www.waarstaatjegemeente.nl, onder het dashboard ‘Besluit Begroting en Verantwoording’. Dat geldt niet voor de beleidsindicatoren op het gebied van bedrijfsvoering. Hiervoor is geen landelijke bron beschikbaar. Deze indicatoren zijn gebaseerd op eigen gemeentelijke informatie en in een aantal gevallen op indicatoren vanuit het A&O-fonds. Beleidsindicator

Jaar realisatie

Referentie 20.000-50.000

Bernheze

Formatie (fte per 1000 inwoners – excl. formatie B&W, raad en griffie) (Bron referentiedata Personeelsmonitor A&O fonds: tabel 1.2 [bezetting als % formatie] x tabel 1.5 [bezetting per 1.000 inwoners])

2019 2020 2021 2022 2023 2024

6,5 6,9 6,8 6,9 7,4 Geen data

5,1 5,1 5,2 5,5 5.9 6,0

Bezetting (fte per 1000 inwoners – excl. formatie B&W, raad en griffie) (Bron referentiedata tabel 1.5 Personeelsmonitor A&O fonds 2023)

2019 2020 2021 2022 2023 2024

6,4 6,8 6,7 6,8 7,3 Geen data

4,4 4,8 4,8 4,7 4,8 5,2

Apparaatskosten (kosten per inwoner) (loonkosten ambtelijk apparaat excl. uitbestede diensten zoals sociale zaken, belastingsamenwerking, inhuur en totale kosten overhead.

2019 2020 2021 2022 2023 2024

Geen data Geen data Geen data Geen data Geen data Geen data

493 531 557 598 676 735

99

Beleidsindicator

Jaar realisatie

Referentie 20.000-50.000

Bernheze

Externe inhuur (kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen) (Bron referentiedata tabel 1.27 Personeelsmonitor A&O fonds 2023)

2019 2020 2021 2022 2023 2024

Geen data Geen data 15,7 17,6 18,8 Geen data

23,2% 21,3% 23,4% 25,8% 28,1% 27,5%

Overhead (% van de lasten) (alle kosten die samen samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces)

2019 2020 2021 2022 2023 2024

Geen data Geen data Geen data Geen data Geen data Geen data

10,1% 10,0% 10,4% 8,3% 12,0% 11,3%

Rechtmatigheid Voor de invoering van het wetsvoorstel ‘versterking decentrale rekenkamers’ verstrekte de externe accountant een controleverklaring met een oordeel inzake getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekeningen van gemeenten. Het tweede onderdeel van dit wetsvoorstel handelt over het onderwerp rechtmatigheid. Met de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording is dit per 2023 gewijzigd. Het college van B en W geeft dan een rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Daarmee valt de rechtmatigheidsverantwoording onder het getrouwheidsoordeel van de accountant. Dit impliceert, dat de accountant nog wel beoordeelt of de rechtmatigheidsverantwoording ‘juist’ is. Vanuit de commissie BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten) moet bij over een aantal verplichte onderwerpen gerapporteerd worden m.b.t. het onderdeel rechtmatigheid.

Controleprotocol 2023-2026 Uw raad stelde op 14 december 2023 het controleprotocol voor de jaarrekening 2023-2026 vast. Hierin wordt door de gemeenteraad een aantal zaken geregeld ter afbakening en ondersteuning van de uitvoering van de jaarrekeningcontrole door de accountant, het opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording door Burgemeester en wethouders (hierna: college) en daarmee tevens het financiële beheer zoals uitgeoefend door het college.

Risicoanalyses (Fraude en fiscaal) Periodiek, elke 4 jaar, wordt een (fraude)risicoanalyse opgesteld. Het schrijven van een (fraude)risicoanalyse biedt niet de garantie dat er ook daadwerkelijk geen fraude plaats zal vinden binnen Gemeente Bernheze, maar geeft inzicht in risico’s in de diverse onderdelen in de organisatie en de beheersing ervan. Met deze analyse wordt beoogd om mogelijke frauderisico’s voor gemeente Bernheze in kaart te brengen en hiervoor bewustwording te creëren. Niet alleen zijn risico’s met betrekking tot fraude in kaart gebracht, maar ook algemene risico’s van onjuistheden. Op 29 november 2022 heeft het college deze risicoanalyse vastgesteld. 100