Jaarstukken 2022

Heesch | 6 juni 2023

Jaarstukken 2022 Gemeente Bernheze

Inhoudsopgave Voorwoord

4

Jaarrekening in één oogopslag

7

Global Goals

8

Deel 1: Programmaverantwoording

9

Bestuur en ondersteuning Veiligheid Verkeer, vervoer en waterstaat Economie Onderwijs Sport, cultuur en recreatie Sociaal domein Volksgezondheid en milieu Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

10 18 24 27 39 43 53 67 78

Deel 2: Paragrafen

92

A. Lokale heffingen B. Weerstandsvermogen C. Kapitaalgoederen D. Financiering E. Bedrijfsvoering F. Verbonden partijen G. Grondbeleid H. Rechtmatigheid

93 102 114 123 132 139 152 162

Deel 3: Jaarrekening

165

Balans per 31 december 2022 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Toelichting op de balans Algemeen financieel beleid

166 168 175 200

SiSa

233

Ensia verklaring (informatieveiligheid)

235

pagina 2

Privacy verklaring

236

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

237

Raadsbesluit

238

pagina 3

Voorwoord Aan de raad van Bernheze, Hierbij bieden wij u de Jaarrekening over 2022 aan. Hiermee leggen wij verantwoording af over de uitvoering van het beoogde beleid dat is opgenomen in de begroting 2022, die op 04 november 2021 in uw raadsvergadering werd vastgesteld. Vanuit de bedrijfsvoering (algemene dienst) hebben wij 2022 afgesloten met een positief resultaat van € 6.170.492,53. Daarnaast is het resultaat vanuit de bouwgrondexploitaties € 1.244.390,14 (gedeelte vanuit de woningbouwexploitaties € 1.216.390,14 en de exploitaties ten behoeve van bedrijventerreinen € 28.000). Samen zorgt dit in 2022 voor een positief resultaat van € 7.414.882,67. Het afgelopen jaar is een bewogen jaar geweest. Naast de verkiezingen in het begin van het jaar hebben we ook te maken gehad met verschillende crises die een impact hebben gehad op onze inwoners en de mensen die we hebben mogen opvangen. De coronacrisis, de Oekraïne-crisis en de daaropvolgende energiecrisis maakten dat we ons als organisatie wendbaar hebben getoond en andere en extra activiteiten hebben uitgevoerd. In deze jaarstukken kijken we daarom niet alleen terug op de geplande activiteiten, maar ook onze bijdragen om onder andere Oekraïners een veilige plek te bieden en mensen te compenseren voor de hoge energielasten.

De eerste maanden van het jaar 2022 stonden in het teken van de gemeenteraadsverkiezingen en de vorming van een nieuw college. Tijdens de raadsvergadering op 2 juni werd afscheid genomen van wethouder Van Dieperbeek en werd het nieuwe college geïnstalleerd. Het bestuursprogramma, dat na een zorgvuldig en participatief proces tot stand kwam, werd op 10 november door de raad vastgesteld. “Samen Bouwen aan een Veerkrachtig Bernheze”. Een titel en bestuursprogramma waarmee het college en de raad uitspraak doet over haar drie belangrijkste (kern)ambities: Bouwen, Werken aan Veerkracht en het Samen doen. In het kader van de verbetering van kwaliteit van onze dienstverlening zijn in datzelfde bestuursprogramma richtinggevende uitspraken gedaan. Mede op basis van gesprekken met de gemeenteraad en de organisatie heeft dit geleid tot een programmaplan voor de aanpak van het programma dienstverlening., welke in het komende jaar zal worden aangeboden aan de gemeenteraad en zal verder vorm worden gegeven aan het werken aan de kwaliteit van de dienstverlening van de gemeente Bernheze. In 2022 is de opvang crisis in toenemende mate geëscaleerd. De instroom van meer vluchtelingen in Nederland en de komst van Oekraïense vluchtelingen heeft voor een grote opgave rondom huisvesting en opvang gezorgd.

Voor Oekraïense vluchtelingen realiseerden we twee gemeentelijke opvanglocaties, in Nistelrode en Heeswijk Dinther. Daarnaast wonen er nog

pagina 4

Oekraïners bij particulieren. Naast huisvesting, bieden we zorg en ondersteuning, zoals onderwijs, leefgeld, en werk. Het aantal te huisvesten statushouders is in 2022 verhoogd. Met inzet van partijen als woningcorporaties, vluchtelingenwerk en ONS welzijn realiseren we de taakstelling en lopen we zelfs voor. In oktober stelden we met de raad onze bestuurlijke uitgangspunten vast die we hanteren bij het organiseren van asielopvang: we zijn gastvrij, we zijn betrouwbaar en betrekken inwoners en we zetten in op duurzame, humane en uitvoerbare opvang. Als gevolg van de oorlog in Oekraïne is ook een energiecrisis ontstaan. De effecten hiervan zijn voelbaar voor vele huishoudens in Bernheze, samenwerkende partijen, verenigingsleven, bedrijfsleven et cetera. In 2022 hebben we uitvoering gegeven aan Rijksregelingen, zoals de energietoeslag en hebben we op andere wijzen inwoners ondersteund (waaronder bijstelling van het sociaal minimum van 120 naar 130% en witgoedregeling). 2022 stond ook in het teken van de doorontwikkeling van Wegwijzer, aanpak eenzaamheid en armoede en de inburgering van statushouders. Zo is de integratie van Jeugd binnen Toegang Wegwijzer gerealiseerd, is de pilot met praktijkondersteuners huisarts GGZ Jeugd afgerond en is binnen ONS Welzijn geïnvesteerd in de duurzame aanpak van eenzaamheid.

Ook is hard gewerkt aan opgaven als de transitie landbouw, woningbouw en programma Omgevingswet. Mede als gevolg van de transitie die de landbouw doormaakt, zijn de integrale gebiedsprocessen opgestart. Gebiedsprocessen die nieuw perspectief gaan bieden voor ontwikkelingen in ons buitengebied. Parallel aan de totstandkoming van de drie scenario’s voor een in 2023 vast te stellen omgevingsvisie, is het groenstructuurplan ontwikkeld. De druk op de woningmarkt is groot. Met volle vaart zijn nieuwe instrumenten ontwikkeld om uitvoering te geven aan onze woonvisie en het in 2022 tot stand gekomen bestuursakkoord. De jaarrekening is een doorslag van de vastgestelde begroting. Dit verantwoordingsdocument is gecontroleerd door BDO Audit & Assurance B.V., die in 2020 door uw raad is benoemd voor de controle over de boekjaren 2020 tot en met 2023. In de overeenkomst met de accountant is een mogelijkheid tot verlenging van vier maal één jaar benoemd bij wederzijds goedvinden. De jaarstukken bestaan uit de volgende drie onderdelen: - Deel 1: Programmaverantwoording - Deel 2: Paragrafen - Deel 3: Jaarrekening In de programmaverantwoording onder deel I nemen we op wat we van het voorgenomen beleid hebben gerealiseerd en wat we aan nieuwe onderdelen in 2022 hebben toegevoegd. Deze verantwoording gaat in op de gemaakte keuzes en de mate waarin we deze hebben waargemaakt.

Hierbij beantwoorden we de twee vragen, zoals deze ook in de begroting zijn gesteld, maar dan op basis van uitvoering:

pagina 5

-

Wat hebben we bereikt? Hoe weten we dat? Wat hebben we daarvoor gedaan?

Bij alle programma’s hebben we een analyse van de afwijkingen opgenomen. In deel II zijn de verplichte paragrafen opgenomen. Hierin rapporteren we aan de hand van de uitgangspunten die in de begroting over 2022 waren opgenomen. Deel III omvat de balans met uitgebreide toelichting. Hiermee brengen we onze financiële positie per einde 2022 in beeld, zodat hierover een verantwoord oordeel kan worden gegeven.

Het college van burgemeester en wethouders.

pagina 6

Jaarrekening in één oogopslag

pagina 7

Global Goals In 2015 hebben de lidstaten van de Verenigde Naties de agenda met Global Goals for Sustainable Development aangenomen. Tot 2030 werken alle lidstaten aan deze gezamenlijke agenda. Ook gemeenten hebben hier een rol in te vervullen, omdat veel van de doelen raakvlakken hebben met opgaven van lokale overheden. De 17 Global Goals staan hieronder.

De gemeente Bernheze ziet de raakvlakken tussen Global Goals met onze opgaven ook en wil graag een Global Goals gemeente zijn. Dat betekent dat we bij ons beleid rekening houden de uitgangspunten van de Global Goals. In de komende jaren gaan we de global goals implementeren in onze gemeente. Ze gaan dan onderdeel vormen van onze ambtelijke processen. Onze planningen controlcyclus is het eerste proces waarin we de Global Goals integreren. In 2022 is een quickscan uitgevoerd om de plek van de Global Goals in Bernheze te onderzoeken. De resultaten hiervan worden in het eerste kwartaal van 2023 met de raad gedeeld. Er is voor gekozen om, in tegenstelling tot wat eerder besloten was, de Global Goals niet specifiek als kapstok te gebruiken in het bestuursprogramma. Ook vanwege de quickscan die overlappend uitgevoerd is. Voor de quickscan is gesproken met meerdere stakeholders, waaronder de verschillende gemeenteraadsfracties. In de begroting nieuwe stijl hebben we voor 2023 nog steeds de verwijzing naar de verschillende global goals opgenomen. Als vervolg op de quickscan kan er voor gekozen worden bij toekomstige versies uitgebreider of juist minder uitgebreid te doen.

pagina 8

Deel 1: Programmaverantwoording

pagina 9

Bestuur en ondersteuning Wat hebben we bereikt in het begrotingsjaar? 1. Investering gemeentehuis in combinatie met De Pas, de Bibliotheek en de Eijnderic Wat hebben we bereikt Al jaren hebben wij een beleid voor plaats- en tijdsonafhankelijk werken. Door de corona-crisis heeft deze ontwikkeling een vlucht genomen. Het perspectief op goed werkgeverschap is veranderd door het massaal thuiswerken in corona-tijd. Het faciliteren van de combinatie van thuisen op kantoor werken maakt daar inmiddels vast onderdeel van uit. Vanuit organisatieperspectief zien we dat met deze combinatie winst te behalen valt. Zo konden we het gemeentehuis anders inrichten en inzetten, om beter aan te sluiten bij zowel de behoefte van onze inwoners als onze medewerkers. Het gemeentehuis is nog meer een plaats van persoonlijk aandacht en ontmoeting geworden. Tegelijkertijd faciliteren we onze medewerkers om thuis vooral efficiënt en geconcentreerd individueel te werken. Hierbij zien we grote meerwaarde om dit in combinatie met De Pas en de Bibliotheek te doen. De kans doet zich voor om De Misse 2, 4 en 6 in onderlinge samenhang te bezien. Het gemeentehuis wordt met name tijdens kantooruren op werkdagen benut. In de avonden en de weekenden wordt het gebouw minimaal gebruikt. Bij De Pas is het veelal andersom: gebruik in de avonden/weekenden en tijdens kantooruren minder gebruik.

Beide gebouwen moeten onderhouden worden, vragen schoonmaak, kennen afschrijving, kosten energie en hebben zelfde faciliteiten. Dat leidt tot onnodige kosten. Door de drie gebouwen in onderlinge samenhang te bezien is een efficiënte verbeterslag en substantiële kostenreductie en/of inkomstenverhoging mogelijk. Immers, door het benutten van de gedeeltelijke leegstand en multifunctioneel gebruik van ruimten ontstaan besparingen, verhuur- en/of verkoopmogelijkheden. Met een herinrichting van de gebouwen, reshuffeling van het gebruik, het vernieuwen van installaties en het multifunctioneel benutten van de ruimten kan een vernieuwd integraal samengesteld pand ontstaan, dat beter aansluit bij het beoogde gebruik en worden de structurele kosten gereduceerd.

Wat hebben we daarvoor gedaan In december 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met de startnotitie Huisvesting gemeentehuis, gemeenschapshuis De Pas en Bibliotheek Heesch. Deze notitie beschrijft het te starten project met een korte en een lange termijn aanpak. De korte termijn richt zich op het uitbreiden van de verhuurbare vloeroppervlakte gemeentehuis en het introduceren van hybride werken binnen de gemeentelijke organisatie. De lange termijn richt zich op de integratie van het gebruik, het multifunctioneel benutten van de ruimten en renovatie .

pagina 10

Nadat de startnotitie door de gemeenteraad is vastgesteld, is gestart met de invoering van hybride werken in de gemeentelijke organisatie en daarmee ook het vrijmaken van de tweede verdieping boven De Pas voor verhuur. Zo heeft een interne verhuizing plaatsgevonden en is een huurder haar activiteiten in het gemeentehuis gestart (sportschool Meer Sports). De gemeentelijke organisatie is gestart met hybride werken, waarbij het aantal werkplekken is verkleind, die tevens meer ingezet worden voor gedeeld gebruik. Op drie medewerkers zijn twee werkplekken beschikbaar en zijn diverse zogenaamde aanlandplekken beschikbaar. Dit zijn plekken waar kort kan worden gewerkt, bijvoorbeeld tussen vergaderingen door. Ook zijn er diverse belcellen beschikbaar voor bellen of digitaal overleg. Aan het gebouw en de inrichting zijn diverse aanpassingen gepleegd: onder andere het verplaatsen van wanden, techniek, inrichting. Met de interne verhuizing is een lang gekoesterde ambitie in vervulling gegaan: het concentreren van de publieke dienstverlening in de hal van het gemeentehuis. Ons Welzijn, Team Wegwijzer en Vluchtelingenwerk zijn verhuisd van de 2e verdieping boven De Pas naar de publiekshal. In deze setting wordt ervaring opgedaan in het hybride werken en zullen de wensen met betrekking tot de toekomstige huisvesting en inrichting te zijner tijd beter kunnen worden geformuleerd.

Dat geeft voor de langere termijn een beter resultaat. Dit geldt ook voor de integratie van de dienstverlening. Naast deze resultaten is de samenwerking met De Pas en de Bibliotheek vormgegeven. Ook zijn diverse onderzoeken uitgevoerd (opties verduurzaming, status van de techniek en inspirerende ontwerpmogelijkheden), waarmee er input is voor het verdere planvormingsproces. Tegelijkertijd is voor de lange termijn aanpak een aantal voorbereidende activiteiten opgestart, zoals het uitwerken van de aanpak, het maken van een gezamenlijk communicatie- en participatieplan (samen met het bestuur van De Pas en de bibliotheek) en een bezoek aan het gemeentehuis in Waalre ter oriëntatie op mogelijkheden. Het project bevindt zich op dit moment in de beginfase van het opstellen van een functioneel programma en de daarbij behorende financiële onderbouwing. Volgend hierop wordt het programma uitgewerkt tot een ontwerp, waarna de fase van realisatie start. De eerder aangestelde externe projectleider heeft aangegeven voor het vervolg van het project niet meer beschikbaar te zijn. Dit heeft geleid tot vertraging in het proces. Het is de wens om het projectmanagement voor het totale vervolgtraject bij één partij neer te leggen die ervaring heeft met integratie van functies in een gebouw.

Voorwaarde is dat deze partij ook voldoende bemensing heeft, ervaring heeft in politiek-bestuurlijk complexe trajecten en voldoende kennis heeft op het gebied van cultuurverandering. Om te komen tot een nieuwe projectleiding wordt een onderhandse aanbestedingsprocedure gevolgd. De planning is dat in de eerste maanden van 2023 opdracht wordt verleend waarna het project wordt doorgestart.

pagina 11

2. Wet open overheid Global Goals:

Wat hebben we bereikt De Wet Open Overheid (Woo) is de opvolger van Wet openbaarheid van bestuur (Wob). De wet is bedoeld om onder andere de gemeentelijke organisatie meer transparant te maken en deze wet moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar en toegankelijk word. De invoering van de wet zal gefaseerd gebeuren. We hebben binnen de gemeente Bernheze een contactpersoon Woo aangesteld. Deze contactpersoon helpt op een laagdrempelige en klantvriendelijke manier bij de beschikbaarheid van publieke informatie. Kortom, een “simpel” loket voor de informatie-zoekende externe. Op deze manier is de “passieve openbaarmaking” goed geregeld. De actieve openbaarmaking wordt gefaseerd ingevoerd.

Wat hebben we daarvoor gedaan Om inzichtelijk te maken wat de impact van de Woo op de informatievoorzieningen is, wordt er een Woo-scan uitgevoerd. Uit deze scan volgen de stappen die we als Bernheze de komende jaren moeten zetten om te voldoen aan de wet.

3. Verkiezingen Global Goals:

Wat hebben we bereikt De houten borden bij de verkiezingen zijn vervangen door digitale borden zijn vervangen met als belangrijkste reden duurzaamheid. Andere redenen zijn: geen vervuiling van openbare ruimte, veilig en weerbestendig, hoogwaardige uitstraling en volledige ontzorging van communicatie met de politieke partijen.

pagina 12

Wat hebben we daarvoor gedaan Bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 en de Tweede Kamerverkiezingen is er gebruik gemaakt van vijf verkiezingsborden van ImageBuilding, die digitaal werden voorbereid. Het gaat om de zogenaamde “trotters”. Omdat wij tevreden zijn over de diensten van ImageBuilding en het tevens financieel aantrekkelijker is, wordt er een meerjarige samenwerking aangegaan voor de aankomende vier verkiezingsmomenten, te weten: 1. Provinciale Staten en Waterschappen maart 2023 2. Europees Parlement mei 2024 3. Tweede kamer verkiezing 2025 4. Gemeenteraad verkiezingen 2026.

4. Overhead De toelichting op de overhead is opgenomen in de paragraaf E Bedrijfsvoering.

Verbonden partijen Heesch West De gemeenschappelijke regeling Heesch West heeft als doel het ontwikkelen van een nieuw regionaal bedrijventerrein. Aanvullend is er ruimte voor een specifieke profilering met meerwaarde voor de regio op het gebied van circulaire economie, energie en nieuwe concepten in de bouw. Heesch West versterkt het vestigingsklimaat voor Noordoost-Brabant door in te spelen op deze specifieke kwaliteiten. Het nieuwe terrein biedt vestigingsmogelijkheden voor nieuwe regionale en (inter)nationale ruimtevragers én biedt uitbreidingsmogelijkheden voor het bedrijfsleven uit onder andere onze gemeente. Daarnaast zorgt Heesch West voor directe en indirecte werkgelegenheid voor de regio.

Brabants Historisch Informatiecentrum (BHIC) Het Brabants Historisch Informatiecentrum (BHIC) voert voor Bernheze en de andere deelnemende gemeenten en waterschappen wettelijk verplichte taken uit op het gebied van archiefbeheer, ordening, controle en –ontsluiting. Binnen de mogelijkheden werkt het BHIC aan het beleidsdoel “meer publiek, meer divers publiek”. Dit sluit aan bij onze doelstelling om cultuur, in dit geval het papieren en digitale erfgoed van de gemeente, gemakkelijk toegankelijk te maken voor belangstellenden.

pagina 13

Belastingsamenwerking Oost-Brabant (BSOB) De BSOB is een regionaal samenwerkingsverband dat zich richt op het gezamenlijk innen van belastingen. Het doel is de kwaliteit, dienstverlening, efficiency en continuïteit van de waardering, heffing en inning van lokale belastingen te verbeteren.

Beleidsindicatoren De beleidsindicatoren die voor dit programma in de begroting zijn benoemd, zijn in de jaarrekening verantwoord in paragraaf E Bedrijfsvoering.

Wat kostte het? Lasten 2022 Nr.

Omschrijving taakveld

0.1

Bestuur

0.2

Geraamd

Geraamd na wijzigingen

Baten 2022 Werkelijk

Geraamd

Geraamd na wijzigingen

Werkelijk

1.883.363

2.119.079

1.714.014

Burgerzaken

950.997

987.993

967.130

485.083

485.083

449.276

0.3

Beheer overige gebouwen en gronden

197.860

35.911.254

36.042.973

490.859

36.346.468

36.607.129

0.4

Overhead

9.255.466

9.697.723

9.580.623

93.286

112.782

196.309

0.5

Treasury

20.065

143.225

149.987

36.038

113.117

240.626

0.61

OZB woningen

463.471

552.867

534.668

4.949.003

4.703.141

4.682.805

0.62

OZB niet-woningen

2.949.341

2.860.871

2.804.320

0.64

Belastingen overig

29.200

29.200

30.889

0.7

Alg. uitkeringen en ov. Uitkeringen GF

45.765.159

52.156.164

52.794.411

0.8

Overige baten en lasten

0.9

Vennootschapsbelasting (Vpb)

0.10

Dotaties reserves programma 0 Totaal

121.983

463.792

238.599

-8.547 339.186

177.650

311.778

2.546.227

645.538

1.320.128

3.097.730

13.070.855

50.187.711

51.866.261

55.443.507

98.126.954

101.142.094

Financiële toelichting Algemeen Alle programma’s van 0 tot en met 9 bestaan uit diverse taakvelden, welke op hun beurt weer bestaan uit verschillende kostenplaatsen. We voorzien de taakvelden van een financiële toelichting als hier een bepaalde mate van afwijking is ontstaan tussen geraamd na wijziging 2022 en werkelijk 2022. Indien het taakveld een afwijking heeft van meer dan € 50.000 geven wij een financiële toelichting, waarbij ook wordt ingezoomd op de kostenplaatsen die deel uit maken van het betreffende taakveld.

pagina 14

Een uitgebreid overzicht van de baten en lasten per taakveld is weergegeven op pagina 202 en 203. Financiële afwijking raming na wijziging t.o.v. werkelijk Nr.

Omschrijving taakveld

Lasten

Baten

0.1

Bestuur

-405.065

-238.599

-643.664

0.2

Burgerzaken

-20.863

35.807

14.944

0.3

Beheer overige gebouwen en gronden

131.719

-260.661

-128.942

0.4

Overhead

-117.100

-83.527

-200.627

0.5

Treasury

6.762

-127.509

-120.747

0.61

OZB woningen

-18.199

20.336

2.137

0.62

OZB niet-woningen

56.551

56.551

0.64

Belastingen overig

-1.689

-1.689

0.7

Alg. uitkeringen en ov. Uitkeringen GF

-638.247

-638.247

0.8

Overige baten en lasten

-472.339

-472.339

0.9

Vennootschapsbelasting (Vpb)

339.186

339.186

0.10

Dotaties reserves programma 0

2.234.449

-1.777.602

Totaal

456.847

Lasten: Een + saldo betekent dat er meer kosten zijn gemaakt dan geraamd. Een - saldo betekent dat de uitgaven in werkelijkheid lager zijn dan geraamd. Baten: Een + saldo betekent dat er minder inkomsten zijn ontvangen dan geraamd. Een - saldo betekent meer ontvangen inkomsten dan geraamd. Samen zorgt dit voor het saldo per taakveld, waarbij een + bedrag een nadelig saldo is voor het taakveld en een – bedrag een voordelig taakveld saldo.

Taakveld 0.1 Bestuur Wethouders De pensioenregeling voor de politieke ambtsdragers is geregeld in de Algemene Pensioenwet Politieke Ambtsdragers (APPA). Gemeenten en provincies zijn op grond van artikel 44 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) verplicht een APPAvoorziening op te nemen. Als gevolg van de bijstelling van de rekenrente naar boven (2019: 0,29%; 2020: 0,082%; 2021: 0,528%; 2022: 2,472%) is er geen sprake van een dotatie maar een onttrekking aan de voorziening. Dit leidt tot een voordeel in de exploitatie van € 483.336. Daarnaast vallen de salariskosten € 58.256 lager uit dan geraamd.

Bestuursondersteuning raad Op 27-1-2022 besloot uw raad tot een uitbreiding van de griffie met 1,7 fte. De invulling is echter gefaseerd doorgevoerd.

Taakveld 0.2 Burgerzaken Personeel taakveld Burgerzaken Vanwege ziekten/vacatures is gebruikt gemaakt van de continuïteitsregeling om de bedrijfsvoering op peil te houden. De salariskosten zijn hierdoor € 50.392 hoger dan geraamd.

pagina 15

Taakveld 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Reststroken / paardenweien Op dit budget zijn de verkopen van overhoeken in 2022 hoger geweest dan geraamd. Dit komt voornamelijk door de verkoop van enkele bovengemiddeld grote overhoeken.

Taakveld 0.4 Overhead Innovatie en flexibiliteit In 2022 is in bestaande budgetten rekening gehouden met uitvoering van het programma en inzet rondom o.a. digitalisering. In 2022 hebben we gefocust op de opzetten van een programma(plan) dienstverlening. Er is, laagdrempelig, uitvoering gegeven aan een aantal initiatieven zoals de campagne bereikbaarheid. De uitvoering op grotere schaal zal plaatsvinden in 2023 (en verder) o.b.v. het programmaplan dat is opgesteld.

ICT in eigen beheer Met name de beoogde formatieuitbreiding van A naar I is nog niet is ingevuld. Deze onderuitputting wordt gebruikt als dekking van de Continuïteitsregeling. De externe inhuur gaat over de jaren 2022 en 2023 met dekking uit de reserve ICT en zal worden overgeheveld.

Wet Open overheid Door het rijk zijn via de algemene uitkering middelen beschikbaar gesteld voor de invoering van de Wet Open Overheid (WOO). Deze middelen zijn in 2022 maar beperkt ingezet.

Taakveld 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Algemene uitkering gemeentefonds In de decembercirculaire ontvingen we nog extra middelen voor o.a. energietoeslag 2023 (voorschot) ad € 463.360. Daarnaast ontvingen we nog middelen voor o.a. inkomstenderving COVID-19 over 2020, meerkosten Oekraïne en compensatieregeling Voogdij 18+.

Taakveld 0.8 Overige baten en lasten Algemene lasten en baten De onderschrijding van de post algemene baten en lasten is het gevolg van het onbenutte deel van de post onvoorzien en het budget projectsubsidies. Daarnaast hebben we op deze post het niet benutte deel van de POK-middelen (Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag) opgenomen.

pagina 16

Vennootschapsbelasting Voor de vennootschapsbelasting betaalden we een voorlopige aanslag over 2022. We raamden deze niet.

Taakveld 0.10 Dotaties reserves programma 0 Saldo gewone dienst Het positieve saldo vanuit de algemene dienst ad € 6.170.492,53 is toegevoegd aan de reserve nader te bestemmen. Deze maakt deel uit van het totale jaarrekeningresultaat (inclusief grondbedrijf) ad € 7.414.882,67. De toevoegingen aan de reserve nog nader te bestemmen van het resultaat van het grondbedrijf zijn verantwoording op programma 3 en 8.

Vrijval reserve weerstandsvermogen O.b.v. de inventarisatie van de risico’s wordt de hoogte van de algemene weerstandsreserve bepaald. De ratio van het weerstandsvermogen is moet liggen tussen de 1,0 en 1,4. Ultimo 2022 bleek de norm van 1,4 te worden overschreden. Als gevolg hiervan heeft een verlaging van de algemene weerstandsreserve plaatsgevonden met € 2.147.199,-. Deze vrijval is gelijktijdig toegevoegd aan de reserve nog nader te bestemmen.

Budgetten niet volledig besteed De geraamde uitgaven op diverse budgetten zijn niet of niet volledig uitgegeven, waardoor de hiervoor beschikbaar gestelde dekking uit de reserve(s) ook lager is dan geraamd. Het incidentele budget voor 2022 voor de uitbreiding van de griffie is niet volledig besteed. Daarnaast ontvingen we POK-middelen (Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslagen) voor versterking van dienstverlening aan kwetsbaren die we in 2022 maar beperkt hebben ingezet.

pagina 17

Veiligheid Wat hebben we bereikt in het begrotingsjaar? 1. Openbare orde en Veiligheid Global goals:

Wat hebben we bereikt Het jaar 2022 heeft grotendeels in het teken gestaan van omvangrijke crisissen. Rondom Corona zijn begin dit jaar veel aanvragen gedaan voor financiële tegemoetkoming van met name horecaondernemer die coronatoegangsbewijzen moesten controleren. Verder zijn er na uitbreken van de oorlog in Oekraïne meer dan 100 plekken gecreëerd waar ontheemden een tijdelijke, veilige woonplek hebben gekregen. De plekken zijn nog steeds bewoond. Er is nieuw Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026 vastgesteld. Met dit kader zijn prioriteiten gesteld waar gemeente en veiligheidspartners de komen jaren mee aan de slag kunnen. In kader van crisisbeheersing is een koersdocument vastgesteld waarop het Beleidsplan van de Veiligheidsregio volgend jaar gebaseerd wordt.

Hoe weten we dat We houden vast aan een 7,8 die onze inwoners in de burgerpeiling aan sociale veiligheid geven. We monitoren incidentcijfers van veiligheidspartners.

Wat hebben we daarvoor gedaan Begin dit jaar is er nog veel werk verzet in de “afronding” van de covid19-pandemie. Meteen daarna brak de oorlog in de Oekraïne uit. Veel ontheemden kwamen ook naar Nederland. Ontheemden zijn voor acute huisvesting over ons land verdeeld. In korte tijd heeft de gemeente meer dan 100 opvangplekken gereed gemaakt, waar tot op heden nog steeds ontheemden gehuisvest zijn. De organisatie rondom de opvang is vanuit de crisisstructuur, binnen het subteam Veiligheid, opgepakt. Door de aanpak van Covid-19 en opvang ontheemden zijn andere werkzaamheden, welke opgenomen waren in de begroting en teamplan, blijven liggen. Ook speelden er vrijwel het hele jaar capaciteitsproblemen binnen het subteam veiligheid. Door deze ontwikkelingen hebben we minder tijd kunnen investeren in onder andere burgerparticipatie,

pagina 18

aanpak van vuurwerkoverlast en de doorontwikkeling van het Maasland Interventie Team. Ook is de ontwikkeling van het nieuwe beleid aanpak mensenhandel doorgeschoven naar het 2e kwartaal 2023. Nu de pandemie “ten einde” is zie je dat de traditionele vormen van criminaliteit weer toenemen, maar ook cybercrime blijft hoog. Dit onderwerp heeft dan ook prioriteit gekregen in het nieuwe Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026 die door uw raad in december vastgesteld is.

2. Opstellen horecavisie Global goals:

Wat hebben we daarvoor gedaan Het opstellen van de horecavisie heeft in 2022 niet plaatsgevonden en wordt op korte termijn ook niet voorzien. De visie op horeca nemen we mee in de Omgevingsvisie in het kader de Omgevingswet. Dit is gedurende het jaar al gecommuniceerd via de tussentijdse rapportage.

3. Ondermijning Global goals:

Wat hebben we bereikt We hebben dit jaar, samen met onze veiligheidspartners, zowel binnen als buiten de organisatie, gewerkt aan weerbaarheid. Daardoor hebben we stappen gezet in de aanpak van criminele activiteiten.

Hoe weten we dat Ondermijnende criminaliteit laat zich moeilijk meten. De meest recente informatie kunnen we halen uit de, in het voorjaar van 2020, gehouden burgerpeiling veiligheid en leefbaarheid in het buitengebied en incidentcijfers van interne en externe partners.

pagina 19

Wat hebben we daarvoor gedaan Dit jaar is op het gebied van ondermijning met name geïnvesteerd in de aanpak van ondermijning in het buitengebied. Het actieplan ondermijning buitengebied 2021-2023 vormt de basis voor de aanpak. Daarnaast is samen met de Taskforce-Riec een zogenaamde gelegenheids/risicokaart van het buitengebied in ontwikkeling. Deze kaart geeft extra inzicht in mogelijk kwetsbare gebieden in het buitengebied met het oog op ondermijnende criminele activiteiten. Door deze gelegenheidskaart kunnen we beter informatiegericht toezicht houden in het buitengebied. Verder is samen met de ZLTO, politie en Openbaar Ministerie, het convenant Veilig Buitengebied afgesloten. Met bijbehorende modelhuurovereenkomst kunnen boeren met meer zekerheden hun stallen of schuren verhuren zonder vrees te hebben dat ze, mits te goeder trouw, de stallen en schuren gesloten worden als er criminele activiteiten hebben plaatsgevonden. Een belangrijk onderwerp dit jaar was het vergroten van de weerbaarheid van medewerkers en onze inwoners. Een meldingsbereidheid-campagne van Meld Misdaad Anoniem heeft daar ook aan bijgedragen. Tijdens de Herfstschool hebben veel collega’s deelgenomen aan verschillende trainingen om inzicht krijgen in diverse onderwerpen rondom ondermijnende criminaliteit en weerbaarheid. Ook is er een zelfscan uitgevoegd naar de informatiepositie van gemeente.

Er is nu een goede 0 meting van de data-infrastructuur, processen en software binnen Bernheze. Dit vraagt om een vervolg aanpak.

4. Zorg/Veiligheid Global goals:

Wat hebben we bereikt Ook in 2022 zijn weer een mensen “geholpen” met maatwerk aanpak. Hierdoor ervaart de samenleving wat minder problemen en overlast op het snijvlak zorg- en veiligheid. Daarmee is erger voorkomen en houden we de samenleving zo veilig mogelijk.

pagina 20

Hoe weten we dat Kwalitatief/kwantitatief onderzoek: Jaarverslag Zorg- en Veiligheidshuis; evaluatie gesprekken met ketenpartners; inzichten opgedaan bij interventies rondom complexe casuïstiek.

Wat hebben we daarvoor gedaan Binnen het thema zorg en veiligheid hebben we fors geïnvesteerd in kwaliteit en kwantiteit van de MDO’s (multi disciplinaire overleggen). Daardoor wordt steeds vaker een gepaste oplossing gevonden voor multi problematiek van burgers. De inzet van de lokale procesregisseur heeft daartoe bijgedragen, evenals de kennis en procesregie van het Zorg- en Veiligheidshuis. Het invoeren van het middel wat kan helpen bij (snelle) opschaling is het AVE-model. Samen met de afdeling zorgzame gemeente zal dit in 2023 worden opgepakt en waar mogelijk ingevoerd.

Verbonden partijen Veiligheidsregio Brabant-Noord De Veiligheidsregio Brabant-Noord omvat Brandweer Brabant-Noord, de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) en Bevolkingszorg. In de veiligheidsregio werken zij met de 16 gemeenten en de GGD samen op het gebied van brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing, geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen en bevolkingszorg. Ook de Nationale Politie, de Meldkamer Oost-Brabant, het Waterschap Aa en Maas, het Waterschap De Dommel en het Regionaal Militair Commando-Zuid werken samen binnen de veiligheidsregio.

Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Noordoost Het Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Noordoost is een netwerksamenwerking waarin veiligheid, zorg en lokaal bestuur samenkomen voor de integrale aanpak van complexe problematiek. Het doel van de samenwerking is het terugdringen van overlast en recidive, waarbij wordt ingezet op gedragsverandering en verbetering van kwaliteit van het leven van de betrokkene(n).

Beleidsindicatoren In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. Om de cijfers van Bernheze te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 25.000 tot 50.000 inwoners. De waarde van Bernheze is weergegeven onder realisatie. Wij nemen vijf vergelijkingsjaren op in de tabel, waarbij we uitgaan van de meest actuele informatie die beschikbaar is.

pagina 21

Bron: Waarstaatjegemeente.nl Beleidsindicator

Jaar realisatie

Referentie

Realisatie

Verwijzingen halt (aantal per 1.000 inwoners, 12-17 jaar)

2017 2018 2019 2020 2021

12 11 12 10 7

9 8 15 4 2

Winkeldiefstallen (aantal per 1.000 inwoners)

2017 2018 2019 2020 2021

1,0 1,0 1,1 1,0 1,0

1,2 1,5 1,1 1,6 1,4

Gewelds- en seksuele misdrijven (aantal per 1.000 inwoners)

2017 2018 2019 2020 2021

3,6 3,4 3,5 3,3 3,1

2,3 2,0 3,1 1,6 1,9

Diefstallen uit woningen (aantal per 1.000 inwoners)

2017 2018 2019 2020 2021

2,3 2,0 1,9 1,4 1,1

1,8 1,6 2,8 1,8 1,3

Vernielingen en misdrijven tegen de openbare orde (aantal per 1.000 inwoners)

2017 2018 2019 2020 2021

4,6 4,2 4,6 4,9 4,8

3,1 2,9 3,1 2,9 2,4

Wat kostte het? Lasten 2022 Nr.

Omschrijving taakveld

1.1

Crisisbeheersing en brandweer

1.976.076

1.976.200

1.974.227

1.2

Openbare orde en veiligheid

724.816

715.065

654.599

3.252

32.892

40.120

0.10

Reserves programma 1 2.700.892

2.691.265

2.628.826

3.252

32.892

40.120

Totaal

Geraamd

Geraamd na wijzigingen

Baten 2022 Werkelijk

Geraamd

Geraamd na wijzigingen

Werkelijk

Financiële toelichting Financiële afwijking raming na wijziging t.o.v. werkelijk Nr.

Omschrijving taakveld

Lasten

1.1

Crisisbeheersing en brandweer

-1.973

1.2

Openbare orde en veiligheid

-60.466

0.10

Reserves programma 1

Baten

Totaal -1.973

-7.228

-67.694

pagina 22

Taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid Integraal veiligheidsbeleid Het jaar 2022 heeft voor team veiligheid in Bernheze voor een groot gedeelte in het teken gestaan van de aanpak van de vluchtelingencrisis. Er is hierdoor geen inzet geweest van het Maasland Interventieteam. Het Maasland Interventie Team is een samenwerking met de gemeente Oss en dit team wordt voor de bestuursrechtelijke aanpak van complexe handhavings- en ondermijningszaken ingezet. Hiervoor hebben we in 2022 geen financiële bijdrage betaald aan de gemeente Oss. Verder is er minder inzet geweest, en dus minder geld uitgegeven, voor het project aanpak ondermijning in het buitengebied (vanwege de afwezigheid van de externe projectleider).

pagina 23

Verkeer, vervoer en waterstaat Wat hebben we bereikt in het begrotingsjaar? 1. Beheer, openbare ruimte, mobiliteit algemeen Global goals:

Wat hebben we bereikt Door de uitvoering van onderhoud, reparaties, renovaties en vervangingen hebben we de leefomgeving prettiger, veiliger, functioneler en toekomstbestendiger gemaakt.

Hoe weten we dat In 2022 hebben we door middel van inspecties en metingen de openbare ruimte gemonitord. Op basis van deze inspecties is de openbare ruimte beoordeeld en zijn er maatregelen bepaald, geprogrammeerd of uitgevoerd.

Wat hebben we daarvoor gedaan In 2022 zijn we gestart met het opstellen van een Leidraad inrichting Openbare ruimte. In deze leidraad worden handvatten gegeven hoe we de inrichting van de openbare ruimte willen vormgeven. In 2023 gaan we verder met de leidraad en in 2024 willen we deze afronden. Activiteiten voor onderhoud, repareren en renoveren Renovatie: vervangen en verduurzaming openbare verlichting We hebben in 2022 de laatste hand gelegd aan het vervangen van de conventionele armaturen voor dimbare led armaturen. Hiermee is het gehele areaal vervangen en voldoen we aan de klimaatdoelstelling waarbij we een energiebesparing realiseren van ± 57% ten opzichte van 2013. Activiteiten voor reconstructie Reconstructie: Traverse Heeswijk Dinther De herinrichting van de Traverse bestaat uit 4 fasen en de Hertog Janstraat. Op dit moment zijn fase 1 en 2 gereed. Dit betreft het deel tussen Raadhuisplaza en de komgrens Heeswijk.

pagina 24

Voor fase 3 heeft de aanbesteding plaatsgevonden en zouden we begin januari 2023 starten met de herinrichting. Het betreft het deel van Raadhuisplaza tot de kruising met de Torenstraat. Tijdens de inkoop van bestratingsmaterialen door de aannemer is gebleken dat de stenen pas rond de bouwvak 2023 leverbaar zijn. Helaas zijn geschikte alternatieven niet voorhanden en is ervoor gekozen om de uitvoering uit te stellen tot september 2023. Om zo min mogelijk tijd te verliezen zijn we direct aan de slag gegaan met de contractvoorbereidingen van het laatste deel van de Traverse, zodat we na realisatie van fase 3 snel verder kunnen met fase 4. Ook zijn we begonnen met de voorbereiding van de Hertog Janstraat. Stelpost infrastructurele werken In de meerjarenbegroting hebben we (aan de hand van het afwegingskader en het bestuursprogramma) de infrastructurele werken geprioriteerd en ingepland. Nieuwe aanleg Nieuwe aanleg: bereikbaarheid Weijen-West met centrum Deze aanpassing van de openbare ruimte hebben we opgenomen in de herinrichting Weijen-Laar. Ontsluitingsweg Retsel HD Dit onderzoek is afgerond en de resultaten zijn gepresenteerd aan de Commissie Ruimtelijke Zaken. De uitkomsten worden meegenomen bij het nieuw op te stellen mobiliteitsplan.

Wat kostte het? Lasten 2022 Nr.

Omschrijving taakveld

2.1

Verkeer en vervoer

2.2

Parkeren

2.5

Openbaar vervoer

0.10

Reserves programma 2 Totaal

Geraamd 4.077.125

Geraamd na wijzigingen 4.146.528

3.843.400

24.083

4.425

2.732

2.727

1.562.200 5.735.543

2.732

4.079.857

Baten 2022 Werkelijk

Geraamd

Geraamd na wijzigingen

Werkelijk

291.101

469.940

382.047

1.562.200

30.359

1.723.717

1.667.281

5.412.752

321.460

2.193.657

2.049.328

Financiële toelichting Financiële afwijking raming na wijziging t.o.v. werkelijk Nr.

Omschrijving taakveld

Lasten

Baten

2.1

Verkeer en vervoer

-303.128

2.2

Parkeren

-19.658

2.5

Openbaar vervoer

0.10

Reserves programma 2

87.893

Totaal -215.235 -19.658

-5

-5 56.436

56.436

pagina 25

Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer Openbaar groen (wegen) en Wegen Op de activiteiten Onderhoud Groen langs de wegen en Wegen zelf is niet het volledige budget besteed.

Taakveld 0.10 Reserves programma 2 De geraamde uitgaven op diverse initiatieven en/of investeringskredieten zijn niet of niet volledig uitgegeven, waardoor de hiervoor beschikbaar gestelde dekking uit de reserves ook lager is dan geraamd. Het investeringskrediet “Haalbaarheid 4de poot rotonde Retsel is niet volledig besteed. Ook zijn de geraamde kosten van begeleiding bij aanbesteding rooien bomen/calamiteiten en boomveiligheidscontrole niet volledig gemaakt.

pagina 26

Economie Wat hebben we bereikt in het begrotingsjaar? 1. Vitale en duurzame economie Global goals:

Wat hebben we bereikt Het streven naar een vitale en duurzame economie en arbeidsmarkt heeft geresulteerd in flinke stappen voorwaarts en in een aantal mooie successen. We zijn meer zichtbaar voor de doelgroepen en denken dat de communicatie een impuls heeft gekregen.

Hoe weten we dat Onze Indicatoren zijn: Indicator

2018

2020

2022

2024

Cijfer voor mkb-vriendelijkste gemeente

6,1

6,3

6,5 *

6,7

8%

20+% 21%** 8

26%**

Percentage zonnepanelen op bedrijfsdaken Aantal PSO-gecertificeerde bedrijven (PSO: keurmerk/norm voor sociaal ondernemen)

3

6

10

Tekst in rood is streefgetal en in zwart daadwerkelijk gerealiseerd. *Er heeft in 2022 geen nieuwe enquete “MKB-vriendelijkste gemeente” plaatsgevonden. De instantie die dit organiseert heeft de vorige editie later uitgevoerd vanwege de coronacrisis en heeft nu bepaald dat de editie ’22 naar ’23 wordt verplaatst. ** indicator niet meer te raadplegen op website (percentage volgens laatste update).

Wat hebben we daarvoor gedaan Economische Visie In 2020 en 2021 is de economische visie “Van meer naar Beter” en het actieprogramma economische visie vastgesteld. Vervolgens zijn we in 2022, in een economie met (nog steeds) een pagina 27

hoge dynamiek en een groot aantal uitdagingen, aan de slag gegaan met de uitvoering van dit actieprogramma (op een 6-tal pijlers die hieronder worden toegelicht) en tevens regiehoudend daarop. Dit heeft in de meeste gevallen geresulteerd in flinke stappen voorwaarts en in een aantal mooie successen. Verder zijn we aan de slag om een gedetailleerde statusupdate te verzorgen van het actieprogramma die via een NTI naar college en de raad wordt gecommuniceerd naar verwachting in het eerste kwartaal van 2023. Dienstverlening, verbinden en aanjagen We hebben ons veelvuldig laten zien bij ondernemersorganisaties en hebben proactief meegedaan aan de overleggen. Denk hierbij aan Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO), Centrum Management, Samenwerkende Ondernemersverenigingen Bernheze (SOB) en veel regionale organisaties en samenwerkingsverbanden. Maar ook schuiven nu met enige regelmaat collegabeleidsmedewerkers, een strategisch adviseur of de Wethouder (of ander collegelid) aan. Met name de bedrijfscontactfunctionaris is stevig in positie gebracht als 1e aanspreekpunt en als “wegwijzer” voor de ondernemers. Daarnaast hebben we meerdere thema-avonden, banenmarkten en collegebezoeken georganiseerd en hebben samen met ondernemers aan initiatieven van RNOB/AFC deelgenomen of zijn deze aan het organiseren (onder andere ondernemerstafels, AFC-ontbijtsessie en AFC-radentour).

Centra We hebben nieuwe commerciële planaanvragen en initiatieven (via intaketafel en omgevingsoverleg) getoetst aan het concentratiebeleid. Hierdoor blijven commerciële ruimtes behouden op plaatsen waar deze gewenst zijn en wordt versnippering, verval en leegstand tegengegaan. Daarnaast hebben we subsidie aangevraagd en toegewezen gekregen als impuls om de centra te “vergroenen”. Daarnaast hebben we deelgenomen aan KVO-winkelcentra en weten mede hierdoor de centra veilig en leefbaar te houden. Verder is het beleid om leegstand tegen te gaan zeer succesvol geweest. We hebben ten tijde van het pré corona tijdperk, in tegenstelling tot de verwachtingen, de leegstand flink weten te beperken en hebben de laagste leegstand (2,5%) binnen Regio Noordoost Brabant (RNOB). (Bron: Locatus). Verder is de Traverse in Heeswijk-Dinther verder gerevitaliseerd en hebben we actief deelgenomen aan bijeenkomsten van Centrum Management, ov’s en KVO-Winkelcentrum. Ook hebben we in RNOB verband samengewerkt aan een nieuwe detailhandelsvisie. Bedrijventerreinen Na het opstellen van het uitgifteprotocol hebben we alle bedrijfskavels op ‘t Retsel II verkocht. Ook hebben we meegewerkt aan het realiseren van een CPO en bedrijfsverzamelgebouw. Voor Cereslaan en ‘t Runneke zijn gesprekken met ondernemers en omgeving gevoerd.

Er is gewerkt aan diverse varianten van kavelindeling (met meer nieuwe bedrijfslocaties) en de concrete vraag vanuit ondernemers naar bedrijfskavels op Cereslaan-West is vastgelegd. Daarnaast is er gewerkt aan de (ontwerp)bestemmingplannen die naar verwachting beide (respectievelijk begin en medio) 2023 ter inzage worden gelegd. In 2022 hebben we het bestemmingsplan Heesch West afgerond en door de raden van Bernheze en 's-Hertogenbosch vast laten stellen. Echter zijn bij de Raad van

pagina 28

State 31 beroepen tegen het vaststellingsbesluit aangetekend. Uitspraak verwachten we medio 2024.We werken nu verder aan het uitgifteprotocol en om de vraag up-to-date te houden. Daarnaast sluiten we aan bij de drie KVO-bedrijventerrein overleggen om de bedrijventerreinen leefbaar en veilig te houden en bij de regionale overleggen “werkgroep bedrijventerreinen” en “1loket” om regionaal afspraken te maken en bedrijven te laten landen op de juiste locatie (zoals bijvoorbeeld XXL-logistiek). Buitengebied We hebben ondernemers(verenigingen) actief gewezen op regionale initiatieven zoals die van RNOB, Agrifood Capital en de Regiodeal (kansenkaart) en aangespoord hierop in te schrijven. Daarnaast hebben we ook deelgenomen aan een AFC-ontbijtsessie met burgemeester, wethouder Economische Zaken en ondernemers uit Bernheze en zijn we aan de slag gegaan om een AFCradentour te organiseren. Daarnaast zijn we betrokken geweest bij ingediende initiatieven van ondernemers via de intake- en omgevingstafel waar nieuwe initiatieven worden besproken en getoetst om zo passende bedrijvigheid in het buitengebied mogelijk te maken. De bedrijfscontactfunctionaris biedt ondersteuning bij deze trajecten. Verder is er actief samengewerkt aan en met “Brabantse Juweeltjes” en “Visit Brabant” om recreatie en toerisme in Bernheze nog beter op de kaart te zetten.

Arbeidsmarkt Het thema arbeidsmarkt wordt nader toegelicht onder 2. Vitale en duurzame arbeidsmarkt. Duurzaamheid We hebben succesvol een impuls weten te geven aan de verduurzaming van bedrijven. We hebben een samenwerking opgezet met Cinergie en de SOB en hebben vouchers uitgegeven aan bedrijven om energiescans uit te laten voeren. Er zijn 40 energiescans uitgevoerd, waarmee het projectbudget vrijwel volledig benut is. De gemiddelde energiebesparing per deelnemer is 15%. Bij het ontwikkelen van nieuwe bedrijventerreinen hebben we de nodige aandacht besteed in de planvorming dat bedrijven gasloos, voorzien van zonnepanelen en eventueel met groene daken worden ontwikkeld. Daarnaast is er een plankaart voor publieke laadpalen opgesteld, zodat alle beoogde laadpalen t/m 2030 zichtbaar zijn. In 2022 zijn 15 nieuwe publieke laadpalen geplaatst. Het aandeel zon op dak is in de tijd tot de afkondiging van de netwerkcongestie fors toegenomen. Naast een impuls voor het verduurzamen van bedrijven zijn we ook druk in de weer geweest om een impuls te geven aan het “vergroenen” van de centra. We hebben een subsidie aangevraagd en toegezegd gekregen en hebben met de ondernemers 2 plenaire en meerdere sessies per kern georganiseerd om plannen uit te werken. Dit wordt vervolgd in het komende jaar.

pagina 29

2. Vitale en duurzame arbeidsmarkt Global goals:

Wat hebben we daarvoor gedaan We hebben gewerkt aan een betere verbinding tussen beleidsveld arbeidsmarkt, PIMwerkt/WSP, IBN, de ondernemers(verenigingen) en het ondernemersteam van Meierijstad. Samen hebben we (thema)bijeenkomsten georganiseerd zoals: “meer verdienen met anders werken” voor zzp’ers in een kwetsbare doelgroep en hebben we een banenmarkt georganiseerd. Vanwege het succes geven we dit in januari 2023 een vervolg. Daarnaast hebben we een goed contact onderhouden met Starterssucces Oss/Bernheze die starters en jonge ondernemingen ondersteunen/coachen. In regionaal verband is ook het zzp-boost georganiseerd. Verder hebben we onze samenwerking met PSO Nederland (Prestatieladder Socialer Ondernemen) voortgezet. Er zijn gesprekken gevoerd met ondernemers in Bernheze om ze te ondersteunen (via vouchers) bij het behalen van het PSOcertificaat.

3. Heesch West Global Goals:

Wat hebben we bereikt In 2022 hebben we een volgende stap in de ontwikkeling van Heesch West gezet. Qua planologie is het bestemmingplan Heesch West vastgesteld en is het bestemmingsplan van het zonnepark onherroepelijk geworden. Verder is gewerkt aan de doorontwikkeling van de organisatie.

pagina 30

Hoe weten we dat In de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten zijn ten aanzien van planologie besluiten genomen. In het dagelijks en algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regelingen zijn besluiten genomen die de verdere professionalisering van de projectorganisatie bewerkstelligt.

Wat hebben we daarvoor gedaan In 2022 is het bestemmingsplan Heesch West vastgesteld. Door diverse belanghebbenden is beroep ingesteld. We zijn nu in afwachting van de behandeling hiervan bij de Raad van State. Naar verwachting is dat pas in 2024. Het bestemmingsplan van het zonnepark is in 2022 onherroepelijk geworden. In 2022 zijn de voorbereiding getroffen voor het bestemmingsplan Vismeerstraat/Cereslaan-West. Dit plan wordt begin 2023 in procedure gebracht. We zijn gestart met het inrichten van de nieuwe projectorganisatie. In 2023 gaan we aan de slag om een aantal praktische zaken af te stemmen, bijvoorbeeld het uniformeren van leges. Netwerkcongestie is een groot punt van zorg. Hierover zijn we in gesprek met Enexis, zodat het terrein straks ook aangesloten kan worden op het electriciteitsnetwerk.

4. De Maashorst Global goals:

Wat hebben we bereikt Ook in 2022 is ingezet op het versterken van de kwaliteit van de natuur en de recreatievoorzieningen in De Maashorst. Hierin wordt intensief samengewerkt door de verschillende Maashorstpartners: de gemeenten Bernheze, Maashorst en Oss, Waterschap Aa en Maas en Staatbosbeheer. Zo is bijvoorbeeld de natuurlijke begrazing door de combinatie van Exmoor pony's, Wisenten en Taurossen verder vormgegeven, worden maatregelen uitgevoerd om de verdroging van het gebied tegen te gaan, en wordt in overleg met terreineigenaren en met (financiële) steun van de provincie gewerkt aan de inrichting van meer gronden tot natuur in met name de kern van het gebied.

pagina 31

Daarnaast zijn diverse recreatieve voorzieningen ontwikkeld en verbeterd. Denk daarbij aan de realisatie van honden losloopgebieden (onder andere bij het Bomenpark) en recreatieve routes.

Wat hebben we daarvoor gedaan Doorontwikkelen van De Maashorst We blijven de Maashorst ontwikkelen tot een aantrekkelijk gebied, zowel vanuit natuurlandschappelijk, recreatief als economisch oogpunt. Uitgangspunten daarbij zijn samenwerking, een efficiënte organisatie en de één-loketgedachte. Tot 2022 was er de stichting Maashorst in Uitvoering aan wie opdracht werd verleend om projecten uit te voeren. Deze stichting is geliquideerd. Op basis van ingebrachte middelen hebben we circa € 170.000,- uit het restantbudget van de stichting terugontvangen. De eenmalige extra subsidie aan natuurcentrum de Maashorst (zie hieronder) is ten laste van dit budget gebracht, waarmee nog circa € 150.000,- resteert. Over de besteding hiervan volgt in 2023 nadere besluitvorming. In 2022 is een dienstverleningsovereenkomst (DVO) gesloten met de gemeente Maashorst. De kosten hiervan bedroegen circa € 123.000,-. Ten opzichte van 2021 betekende dat een kostenbesparing van ruim € 52.000,-. De DVO biedt duidelijkheid over wat er aan projecten en werkzaamheden wordt uitgevoerd in het gebied en wat de gemeente Maashorst (cluster Maashorst) daarin voor de gemeente Bernheze oppakt. In 2023, voorafgaand aan de besluitvorming over de nieuwe Maashorst gebiedsvisie (inclusief meerjarenprogramma), vindt de evaluatie plaats van de DVO 2022.

In 2022 is gestart met het opstellen van de nieuwe gebiedsvisie voor De Maashorst (inclusief uitgebreid participatie traject). Dat als opvolger van het MaashorstManifest. Ook is het Inrichting en Beheer Plan (IBeP) geactualiseerd. Over beide stukken vindt in 2023 de besluitvorming plaats. Natuureducatie vinden we belangrijk en willen we laagdrempelig voor onze inwoners beschikbaar houden. Het natuurcentrum op Slabroek speelt daarin een belangrijke rol. De gemeente Oss is gestopt als subsidiënt van natuurcentrum De Maashorst. Met oog op de daarmee ontstane nieuwe situatie hebben we het natuurcentrum een eenmalige extra subsidie toegekend van circa € 18.000,- (en de gemeente Maashorst circa € 28.000,-). Het natuurcentrum zet stappen om haar exploitatie structureel op orde te brengen. Zo hebben ze een concreet plan in voorbereiding om een extra ruimte bij het centrum te realiseren, zodat ze meer activiteiten kunnen organiseren met een positief effect op hun exploitatie. We ondersteunen het natuurcentrum waar mogelijk en passend in deze ontwikkelingen. De Maashorst duurzaam en integraal beheren De natuur en het landschap worden gevormd door natuurlijke processen en minder door menselijk beheer (procesnatuur). De inzet van de grote grazers speelt daarin een belangrijke rol.

Daarnaast waren het duurzaam beheren van alle recreatieve voorzieningen en de veiligheid van bezoekers ook in 2022 belangrijke uitgangspunten voor het beheer. pagina 32

5. Toerisme & recreatie, diverse ontwikkelingen Global Goals:

Wat hebben we bereikt Op verschillende manieren hebben we ingezet op het in stand houden, verbeteren, mogelijk maken en/of promoten van kwalitatief goed en aantrekkelijk recreatief aanbod in Bernheze. Hierin zijn mooie resultaten geboekt. Het komende jaar informeren we over de voortgang van de diverse projecten uit het uitvoeringsprogramma van onze huidige recreatievisie. Het jaar daaropvolgend willen we de visie evalueren en waar nodig actualiseren.

Wat hebben we daarvoor gedaan Uitvoeren projecten recreatievisie 2018-2022 In 2020 is in samenwerking met Bernhezer recreatieondernemers en andere belangenbehartigende organisaties, het marketingconcept Brabantse Juweeltjes ontwikkeld. Dit biedt een “paraplu” waaronder recreatieondernemers en organisaties zichzelf aan een breed publiek kunnen presenteren. De coöperatie Brabantse Juweeltjes en VVV Noordoost-Brabant hebben in 2022 de marketing en promotie van het recreatieve aanbod van Bernheze verzorgd. De overeenkomst met de coöperatie loopt nog 1 jaar door in 2023. De verantwoording over 2022 vindt begin 2023 plaats, waarna eventuele bijsturing kan plaatsvinden. Met de VVV was een overeenkomst voor 1 jaar (2022) gesloten. Deze wordt ook begin 2023 geëvalueerd en op basis daarvan wordt bezien of voor 2023 opnieuw een overeenkomst met hen wordt aangegaan. Kasteel Heeswijk heeft ook in 2022 een financiële bijdrage gekregen waarmee zij hun zogenaamde tradepartnership met Visit Brabant hebben kunnen verlengen. Het kasteel wordt daarmee via Visit zowel nationaal als internationaal (met name België en Duitsland) op de kaart gezet. Met het kasteel hebben we een overeenkomst gesloten dat zij zich in dit kader inzetten om ook het bredere recreatieve aanbod van Bernheze te etaleren.

We hebben ingezet op de (door)ontwikkeling van De Maashorst inclusief het natuurcentrum (zie verder bij “De Maashorst”). Voor recreatiepark De Wildhorst is een traject doorlopen om te komen tot een marktpartij die de herontwikkeling van het park op haalbaarheid gaat onderzoeken. Eind 2022 is deze partij

pagina 33

gevonden en eind 2023 zullen zij de balans hiervan opmaken. Daar waar ze concrete mogelijkheden zien, zullen zij dat in hun ontwikkelplan presenteren. In het (recreatief populaire) gebied De Hooge Vorssel is een proces opgestart om te komen tot een gebiedsvisie. Daarvoor werken in de vorm van een zogenaamd Living Lab verschillende gebiedspartijen samen. Denk bijvoorbeeld aan IVN Bernheze, bewonerscollectief, the Duke en terreineigenaren. Doel is te komen tot een ontwikkelkader voor het gebied, waarmee de kwaliteiten (in ieder geval ook de recreatieve) ervan worden geborgd en waar mogelijk versterkt. De planning is dat deze visie in de loop van het komende jaar wordt opgeleverd. Onze recreatieve routenetwerken worden structureel gecontroleerd en onderhouden (onder andere door IVN Bernheze) en via Visit Brabant voor een breed publiek goed ontsloten. Faciliteren toekomstvisie Abdij van Berne De abdij heeft haar toekomstvisie op een aantal punten aangepast. Dit met name vanwege de effecten van de coronaperiode en de daarmee toegenomen financiële noodzaak om snel tot nieuwe invullingen van (delen van) het abdijcomplex te komen. Als gemeente en provincie zijn we daarover met elkaar in gesprek gebleven. Het proces van de abdij gaat nu van visievorming naar uitvoering.

Het eerste concrete verzoek om toestemming voor gewijzigd gebruik van de gebouwen “Abdijhuis” en “Neerhuis” is inmiddels bij de gemeente ingediend. Realiseren Unesco Geopark De ontwikkeling van het gebied “Peelhorst en Maasvallei”, met als doel het verkrijgen de Unesco Geopark status, is in 2022 doorgezet. De Unesco organisatie heeft eind 2022 aangegeven dat het een kansrijk proces is, maar dat het nog niet ver genoeg gevorderd is om officieel Geopark te zijn. Het komende jaar zal ingezet blijven worden op de verschillende lijnen binnen het proces, te weten: “Beleven en verbinden” (versterken van de recreatieve beleving), “Benutten en herstellen” (met name herstellen van het wijstverschijnsel), “Begrijpen en verspreiden” (kennis verzamelen en uitdragen over met name de samenhang tussen de geologie/geomorfologie aan de ene kant en de cultuurhistorie en ecologie aan de andere kant). Hiervoor is uitvoeringsorganisatie ingesteld namens de deelnemende gemeenten, waterschappen en provincies. In de loop van 2023 zal opnieuw de balans worden opgemaakt voor wat betreft de voortgang van het traject, de benodigde vervolgstappen en de consequenties daarvan voor de partners. Op basis daarvan zal ook Bernheze de afweging maken of, en zo ja hoe, hierin te participeren. Project publiekskoepel sterrenwacht Halley Sterrenwacht Halley in Heesch is een begrip in de regio en ver daarbuiten.

De vereniging richt zich op de beoefening en verbreiding van sterrenkundige wetenschap in populairwetenschappelijke zin. De publieksactiviteiten worden jaarlijks bezocht door gemiddeld 5.000 belangstellenden, waaronder veel leerlingen van het basis- en voortgezet onderwijs. Hiermee vervult Halley een prominente rol op zowel educatief als recreatief vlak voor Bernheze en omgeving.

pagina 34

Halley staat voor de uitdaging om de 30 jaar oude grote koepel (inclusief telescoop) te vervangen. De financiering gebeurt uit eigen middelen (met name ureninzet) en via het werven van sponsoren en mogelijke subsidieverstrekkers (met name voor materiaalkosten). Het college heeft een eenmalige subsidie toegekend van € 35.000,- voor de realisatie van een nieuwe publiekskoepel. Met de nodige zelfwerkzaamheid kan Halley dit project hiermee realiseren. Het vervangen van de publiekskoepel heeft de hoogste prioriteit. Wanneer dit gerealiseerd is heeft Halley nog een aantal andere ambities. Ze willen Fondsen en bedrijven gaan benaderen voor de vervanging van de telescoop in de grote koepel door een groter exemplaar, die al in hun bezit is, maar in eigen beheer nog moet worden gemoderniseerd en gerestaureerd. Ook de hardware en de software van het digitale planetarium is aan vervanging toe. Opstellen evenementenvisie Evenementen dragen bij aan de recreatieve aantrekkelijkheid en leefbaarheid van Bernheze. Maar niet alles kan en past overal. De huidige evenementennota is een handboek/leidraad voor organisatoren, maar bevat geen beleidsmatige keuzes. We stellen daarom een richtinggevend kader op, waarmee belangenafwegingen worden gemaakt tussen de recreatieve aantrekkelijkheid en de eventuele belasting van/voor de omgeving. Deze visie zal samenhangen met de omgevingsvisie.

Net als de horecavisie heeft de evenementenvisie impact op de fysiek leefomgeving, en als zodanig hebben ze verbinding met de omgevingsvisie. Middelen voor de evenementenvisie (€ 35.000,-) zijn al opgenomen in de begroting 2021. Echter vanwege het uitstellen van de Omgevingswet en de impact van de corona-crisis op de werkzaamheden van betrokken medewerkers, is het opstellen van de visie in 2021 en 2022 niet haalbaar gebleken. Inmiddels zijn we gestart met het opstellen van een nieuw evenementenbeleid. Bureau Ginder ondersteunt onze gemeente hierbij. Naar verwachting wordt het evenementenbeleid in april 2023 vastgesteld door het college.

Verbonden partijen Regionale samenwerking Noordoost-Brabant (RNOB) Er zijn uitdagingen die te groot zijn om als gemeente of waterschap alleen aan te gaan. Bijvoorbeeld omdat ze grenzen overschrijden, te ingewikkeld zijn of te duur zijn. Die opgaven vragen om een gezamenlijke aanpak. Regio Noordoost Brabant is daarvoor het platform. De regio heeft daarvoor “Richting 2030: samenwerkingsagenda overheden Noordoost-Brabant” vastgesteld. Deze agenda is de agenda van de samenwerkende overheden, zestien gemeenten en twee waterschappen. De agenda focust zich op mobiliteit en ruimte, leefomgeving (onder andere klimaat en energie) en vestigingsklimaat. Wat we jaarlijks gaan doen leggen we vast in uitvoeringsplannen, zodat de uitvoering en stappen naar resultaat zichtbaar zijn. Onze ambitie is een slimme, veerkrachtige regio, op weg naar een circulaire economie. Een regio waarin ruimte blijft om te pionieren. Waarin hard wordt gewerkt en het leven nog steeds goed is. pagina 35

Een regio ook waarin stad en platteland in balans zijn, elkaar waarderen en elkaar ook nodig hebben. Een regio met sterke steden met een menselijke maat en een leefbaar platteland dat aan de basis staat van een duurzame, slimme en maatschappelijk houdbare voedselproductie. Onze opgaven vragen om een gezamenlijk handelingsperspectief en een opgavegerichte benadering, waarbij verschillende overheden op wisselende schaalniveaus samenwerken. Ook is de samenwerking met ondernemers en kennisinstellingen hierbij van groot belang. Deze agenda sluit aan op de strategische agenda’s voor de stichting AgriFood Capital en die van Regio Noordoost-Brabant Werkt! (en vice versa). Dit zijn de agenda’s ter versterking van de economische structuur en het innovatievermogen van de regio en de arbeidsmarktaanpak.