Jaarstukken 2021 definitief (nog niet getekend)

Daarmee wordt aangetoond dat wereldwijd, maar ook heel lokaal in Bernheze, de noodzaak tot aanpassing aan het veranderend klimaat hoog op de agenda moet staan. Onderstaand overzicht geeft dit beeld weer.

pagina 67

Landelijke onderzoeken en programma's zoals het Deltaprogramma, regionale onderzoeken van provincie, waterschappen tonen eveneens aan dat we ons steeds meer moeten aanpassen aan het veranderend klimaat. Lokaal is dit in Bernheze geconcretiseerd via de rapportage klimaatstresstesten en te raadplegen via de klimaatatlas.

Wat hebben we daarvoor gedaan In 2021 zijn operationele riool/water werkzaamheden via de As50+ watersamenwerking gezamenlijk aanbesteed en uitgevoerd. Daarnaast is in 2021 gewerkt aan een nieuwe samenwerkingsovereenkomst, omdat de huidige in 2021 afloopt. Doelen en ambities zijn gezamenlijk in de regio geformuleerd en via een uitvoeringsagenda geconcretiseerd. Bernheze zal hierbij een aantal projecten voor haar rekening nemen. In 2021 heeft Bernheze als Lead-partner in het Interregproject hard gewerkt aan de afrondende fase van het I-Qua project. Dit op inhoud, proces en financiën. Op 7 december heeft Bernheze

pagina 68

samen met de partners een internationale talkshow georganiseerd waarbij 170 deelnemers online aanwezig zijn geweest. Dit was de slotconferentie van I-Qua waarin zowel nederlandse en Vlaamse partijen zes innovatieve lokale afvalwaterzuiveringen bespraken, waaronder ook de innovatieve afvalwaterzuivering in Heesch bij HVCV. Ook is hier een educatieve opname van gemaakt. Klimaatstresstesten en klimaatatlas In 2020 en 2021 is een klimaatstresstest uitgevoerd en hebben interne gesprekken (risicodialoog klimaatadaptatie) plaatsgevonden waarbij de effecten van klimaatverandering bij 6 thema's in beeld zijn gebracht. De uitkomsten worden meegenomen in de omgevingsvisie van gemeente Bernheze. De klimaatatlas is in 2021 uitgebreid met een hittestresstool, waarmee de effecten van meer of minder groen in beeld gebracht kunnen worden. Risicodialogen over klimaat (gesprekken met belanghebbenden) Er hebben in 2021 regionaal gesprekken plaatsgevonden om klimaatopgaven en knelpunten in beeld te brengen. Bernheze neemt deel aan de gesprekken met de GGD, omdat een gezonde, groene en klimaatadaptieve omgeving bijdraagt aan de gezondheid van mens en dier. De uitkomsten van deze regionale gesprekken zijn opgeleverd in een rapportage, te vinden op www.rnob.nl. De uitkomsten worden meegenomen in de omgevingsvisie van Gemeente Bernheze.

Klimaatbewustzijn & gezondheid In 2021 is de regionale subsidieregeling “klimaatadaptieve maatregelen” gelanceerd (Subsidie klimaatbestendige maatregelen - Waterschap Aa en Maas) in de werkregio As50+. De subsidieregeling is per maart 2021 van kracht en verloopt via waterschap Aa en Maas. Deelnemende gemeenten in de watersamenwerking As50+, waaronder Bernheze, dragen financieel bij aan de regeling. In gemeente Bernheze zijn 12 relatief grote subsidieaanvragen van onze inwoners gedaan en toegekend. In het vierde kwartaal van 2021 heeft een evaluatie met gemeenten en het waterschap plaatsgevonden en zijn aanpassingen voorgesteld voor de regeling per maart 2022 om de regeling gebruiksvriendelijker en toegankelijker te maken. Klimaatadaptatie is daarnaast opgenomen in het duurzaamheidsakkoord met de woningbouwcoöperaties, waarmee door samenwerking meer en beter gecommuniceerd wordt over de effecten van klimaatverandering. Het goed voorbeeld geven In 2021 heeft een inventarisatie plaatsgevonden naar de rioolstelsels van ons gemeentelijk vastgoed. Uit deze inventarisatie blijkt dat er bij een deel van de gemeentelijke panden nog geen schoon regenwater is afgekoppeld. Er is een top 10 samengesteld waarbij een prioritering is aangebracht en waarbij gestart kan worden bij de panden waar relatief eenvoudig afgekoppeld kan worden en de effecten het grootst zijn.

In het derde en vierde kwartaal van 2021 is voor dit project eveneens een subsidie aangevraagd waardoor deze klimaatmaatregel in het komende jaar versneld uitgevoerd kan worden.

pagina 69

Aanpassingen in de openbare ruimte In 2021 heeft in het eerste en tweede kwartaal een inventarisatie plaatsgevonden in alle kernen van Bernheze van alle kwetsbare locaties waar wateroverlast tot schade kan leiden. Dit is gedaan via de klimaatatlas (www.as50.klimaatatlas.net). Daarna is in het derde en vierde kwartaal een aanvraag gedaan om voor dit project subsidie te ontvangen en om het project versneld uit te voeren. Na toekennen subsidie zullen de maatregelen civieltechnisch worden voorbereid en uitgevoerd in het komende jaar. Daarnaast zijn op basis van acute meldingen maatregelen getroffen om wateroverlast te voorkomen. Een voorbeeld daarvan is bij de Beellandstraat, waar het teveel aan water op straat wordt afgevangen via een lijngoot. Uitvoering Gemeentelijk Rioleringsplan 2020 t/m 2023 (GRP) Jaarlijks zijn budgetten gereserveerd om klimaatadaptieve maatregelen te nemen. Een van de grotere projecten in 2021 is de reconstructie van de Traverse in Heeswijk Dinther. Hierbij is over het gehele tracé schoon regenwater afgekoppeld van de bestaande gemengde riolering. In totaal is er ongeveer 17.000 m2 regenwater afgekoppeld en wordt jaarlijks gemiddeld 13.600 m3 schoon water in het gebied gehouden. Daarnaast is de reconstructie van de Kerkstraat in Vorstenbosch in voorbereiding.

Hierbij is rekening gehouden met afkoppeling van schoon regenwater waarbij het schone regenwater in de omgeving geborgen en geïnfiltreerd wordt. In totaal wordt bij de reconstructie ongeveer 10.000 m2 verharding afgekoppeld. Met gemiddeld 800 mm neerslag per jaar wordt jaarlijks 8.000 m3 schoon water in het gebied afgekoppeld en wordt verdroging tegengegaan. De uitvoering van dit project vindt volgend jaar plaats.

Verbonden partijen Gezondheidsdienst Hart voor Brabant (GGD) De GGD voert voor gemeenten een aantal wettelijke taken uit en draagt daarnaast bij aan preventie en onderzoek. Deze gemeenschappelijke regeling draagt met name bij aan preventie op het gebied van gezondheid voor iedereen en op het gebied van jeugd.

Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden, West en Noord (RAV) De RAV is een gemeenschappelijke regeling van 45 gemeenten. De RAV verzorgt het ambulancevervoer, houdt de meldkamer ambulancezorg in stand en levert een bijdrage aan de Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen (GHOR). Gemeenten betalen sinds 2012 geen bijdrage meer voor de RAV. Er wordt onderzoek gedaan naar welke organisatievorm in de toekomst past bij de RAV en wat daarin de wettelijke mogelijkheden zijn. Tot die tijd blijft de gemeenschappelijke regeling bij de gemeenten.

pagina 70

Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) De ODBN voert als verlengd lokaal bestuur wettelijke taken uit op het gebied van milieuadvisering bij vergunningverlening en voert voor Bernheze integraal de WABO-toezichtstaken uit. Daarnaast houdt de ODBN zich bezig met gezamenlijke taken op het gebied van milieucriminaliteit en ketenaanpak rondom asbest en bodemkwaliteit. ODBN voert voor ons een opdracht uit gericht op handhaving van de energiebesparingsverplichting voor de bedrijven die vallen in de categorie midden gebruikers. Dit gebeurt op grond van bepalingen in de wet Milieubeheer.

Beleidsindicatoren Bron: Waarstaatjegemeente.nl Beleidsindicator

Jaar realisatie

Nederland

Realisatie

Omvang huishoudelijk afval (restafval) (kg/inwoner)

2015 2016 2017 2018 2019

200 189 178 172 163

118 119 106 89 68

Hernieuwbare elektriciteit (%)

2015 2016 2017 2018

13,1 14,9 16,3 17,6

7,0 12,7 15,4 18,0

Wat kostte het? Lasten 2021 Nr.

Omschrijving taakveld

7.1

Volksgezondheid

1.181.304

1.240.058

1.217.103

17.823

22.735

22.735

7.2

Riolering

2.129.418

2.218.057

2.301.980

2.543.558

2.622.485

2.633.362

7.3

Afval

2.800.122

2.659.993

2.593.336

3.399.142

3.803.954

3.969.980

7.4

Milieubeheer

1.552.793

2.986.745

2.346.380

6.426

853.706

462.532

7.5

Begraafplaatsen en crematoria

81.224

255.230

206.258

84.430

104.430

57.513

0.10

Reserves programma 7

0

622.182

878.760

41.073

640.692

384.381

Afronding

0

0

0

0

0

1

7.744.861

9.982.265

9.543.817

6.092.452

8.048.002

7.530.504

Totaal

Geraamd

Baten 2021 Geraamd na wijzigingen

Werkelijk

Geraamd

Geraamd na wijzigingen

Werkelijk

Financiële toelichting Financiële afwijking raming na wijziging t.o.v. werkelijk Nr.

Omschrijving taakveld

Lasten

Baten

Totaal

7.1

Volksgezondheid

-22.955

0

-22.955

7.2

Riolering

83.923

-10.878

73.045

7.3

Afval

-66.657

-166.026

-232.683

7.4

Milieubeheer

-640.365

391.174

-249.191

pagina 71

Financiële afwijking raming na wijziging t.o.v. werkelijk 7.5

Begraafplaatsen en crematoria

-48.972

46.917

-2.055

0.10

Reserves programma 7

256.578

256.311

512.889

Taakveld 7.2 Riolering Riolering In 2021 hebben we met diverse tegenvallers te maken gehad, waardoor er direct ingegrepen moest worden. Door wateroverlast is een persleiding aangelegd en diverse rioleringen waren dusdanig aangetast dat uitstel niet meer mogelijk was. Daarnaast zijn de opbrengsten rioolheffing hoger dan geraamd. Samen zorgt dit voor een overschrijding (resultaat) van € 97.000,-.

Taakveld 7.3 Afval Huisvuil Er zijn meer GFT-ledigingen gedaan dan begroot. De verwachting was dat mensen dankzij het tarief van € 1,- per lediging hun GFT-bakken minder aan de straat zouden zetten. Dat is niet het geval geweest, ook niet nadat er extra is gecommuniceerd over het verhoogde tarief.

Oud papier Tijdens de coronaperiode bracht oud papier nagenoeg niets op en hebben we op een aantal moment zelfs moeten betalen om het oud papier af te kunnen voeren. Momenteel is de markt echter weer aangetrokken en is de vraag naar oud papier en karton groot. Daardoor lopen de opbrengsten weer sterk op. In 2021 is ten opzichte van de raming € 60.000,- meer aan inkomsten op oud papier. Het is echter niet te voorspellen wat komende marktontwikkelingen gaan doen. We moeten ons dus niet rijk rekenen met de (mogelijke) opbrengsten van oud papier, maar dit beschouwen als incidentele meevallers.

Overige reiniging Met de textielverengingen is overeengekomen dat zij geen werkzaamheden meer verrichten op het gebied van de textielinzameling, maar dit over laten aan het Kringloopbedrijf. Wel ontvangen de textielverenigingen nog een inzamelvergoeding van € 0,20 per kilo. Dat was voorheen € 0,35, waarbij € 0,20 voor het ingezamelde textiel was bedoeld en € 0,15 voor het transport. Omdat het transport om niet is overgenomen door het Kringloopbedrijf Oss en Bernheze, is de vergoeding met 42% gedaald.

pagina 72

Taakveld 7.4 Milieubeheer Personeel taakveld Milieutaak Wegens vacatures, verschuivingen in taken en aanpassing van de organisatie hebben er verschuivingen plaatsgevonden van de toerekening naar de verschillende taakvelden.

Milieutaak Het voordelige saldo van € 83.007,- op de post milieutaak wordt vooral veroorzaakt door een lagere uurafname bij de ODBN. In de tweede burap 2021 is dit budget nog met € 100.000,bijgeraamd op basis van een hogere prognose voor het tweede halfjaar 2021, omdat ook in het eerste halfjaar er fors meer aanvragen hadden plaatsgevonden. Deze aanname bleek in de praktijk niet uit te zijn gekomen, waardoor de ODBN ook minder uren voor Gemeente Bernheze heeft gemaakt. In de praktijk blijkt dat we het bijgeraamde bedrag dus niet (volledig) nodig hebben gehad.

Lokaal klimaatbeleid Het project Transitievisie Warmte is nog niet afgerond. Vanwege de coronamaatregelen zijn diverse bijeenkomsten geannuleerd en zijn de bedragen niet besteed. Het project “Energievouchers Minima” is on hold gezet omdat het Rijk in oktober bekend heeft gemaakt dat gemeenten een rijksbijdrage ontvangen voor de aanpak van energiearmoede (naar aanleiding van de fors gestegen energieprijzen). Om deze reden zijn de energievouchers nog niet verstrekt.

Taakveld 0.10 Mutaties reserves taakveld 7 De geraamde uitgaven op diverse initiatieven en investeringskredieten zijn niet of niet volledig uitgegeven, waardoor de hiervoor beschikbaar gestelde dekking uit de reserves ook lager is dan geraamd. De grootste onderdelen binnen dit programma, waarvoor de werkelijke dekking lager is dan geraamd zijn: Klimaat transitie warmte (uitgaven € 57.000,-, resterende dekking € 117.000,-), Energievoucher minima (geen uitgaven, resterende dekking € 60.000,-), duurzame energieagenda (uitgaven € 10.000,-, resterende dekking € 66.000,-). Tot slot zorgt het werkelijke saldo van de onderdelen afval voor een dotatie van € 879.000,-, welke € 256.000,- hoger is dan het geraamde resultaat (dotatie). De verschillen zijn ontstaan op de onderdelen “ledigingen GFT containers”, “oud papier” en overige reiniging (onder andere textiel).

pagina 73

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Wat hebben we bereikt in het begrotingsjaar? 1. Transitie landbouw, algemeen Global goals:

Wat hebben we bereikt In 2021 zijn via keuken-tafel-gesprekken en het in contact brengen met onder andere VAB-impuls, circa 25 (nieuwe) bedrijven begeleidt bij het nadenken over een transitie met betrekking tot hun bedrijfsvoering. Van de bedrijven die zijn begeleid heeft een enkeling als gevolg daarvan nog deel kunnen nemen aan de warme saneringsregeling Varkenshouderij. In andere gevallen zijn initiatiefvoorstellen ontstaan met betrekking tot verbreding in de bedrijfsvoering of het beëindigen van de bedrijfsvoering, al dan niet gebruikmakend van het instrument “ruimte-voor-ruimte".

Wat hebben we daarvoor gedaan Begeleiden van initiatieven (van agrariërs/ondernemers) in het buitengebied, in de context van de transitie landbouw opgave Onderdeel 1a: overgangsperiode tot omgevingsvisie Aan de hand van de (beoordeelde) initiatieven in de verschillende deelgebieden van de gemeente; is een eerste kansen-richtingen-kaart opgesteld. Deze dient als eerste hulpmiddel in de overgangsperiode tot het gereed zijn van de omgevingsvisie. Voor een tweetal gebieden is aansluiting gezocht bij de erfgoedvisie. Mede aan de hand van de nieuwe woonvisie is het “beleidskader Ruimte-voor-Ruimte" aangepast/ vastgesteld. Zes deelgebieden zijn aangemeld voor deelname aan- en cofinanciering van- gebiedsprocessen als onderdeel van de Regio Deal

pagina 74

Stallenaanpak. Voor twee deelgebieden is aansluiting gevonden bij de Regio Deal-aanpak Puzzelen met Ruimte of daaraan gelieerde gebiedsprocessen. Onderdeel 1b: begeleiden ondernemers In 2021 heeft externe inhuur plaatsgevonden van een programmamanager en een deelprogrammaleider begeleiden agrariërs. De samenwerking met VAB-impuls is verstevigd en geïntensiveerd. Met ZLTO heeft naast bestuurlijke afstemming, ook afstemming plaatsgevonden via het partneroverleg. Inzicht behouden in het verloop van de transitie landbouw opgave waar wij samen met onze agrariërs voor staan Onderdeel 2a: Lokale en regionale initiatieven Bernheze heeft zich zowel op ambtelijk als bestuurlijk niveau sterk ingezet voor samenwerking binnen de regionale kopgroep transitie landbouw. Dit heeft geresulteerd in een vastgelegde strategische koers. Bernheze neemt met twee van de tien pilots deel aan de Stallenaanpak in het kader van de Regio Deal, waar tegengaan van ondermijning een belangrijk onderdeel van is. Daarnaast is het casusoverleg transitie landbouw het onderwerp “tegengaan ondermijning” beter verankerd door nauwere samenwerking met de betreffende gemeentelijke beleidsafdeling en het RIEC. Onderdeel 2b: interactieve kaart De wensen vanuit de transitie landbouw zijn in een breder kader ingebracht, vooruitlopend op de totstandkoming van de omgevingsvisie en daarvoor benodigde analyses.

De digitale kaart zal volgend jaar worden opgeleverd. Leefbaar buitengebied; geur Er is maximaal aansluiting gezocht bij de totstandkoming van de omgevingswet. De verschillende verordeningen zijn samengebracht in de recent vastgestelde verordening Fysieke Leefomgeving (VFL) Bernheze 2021. Leefbaar buitengebied; natuur In samenspel met de partners uit het partneroverleg buitengebied, is nieuw beleid opgesteld voor de duurzame verpachting van landbouwgronden. Zodanig dat het niet alleen van toepassing is op door de gemeente te verhuren gronden maar ook als inspiratie kan dienen voor door anderen te verpachten landbouwgronden.

2. Omgevingswet Het thema “Omgevingswet” bevat: 1. Wettelijke instrumenten 2. Mensen toegerust op hun taak 3. Instrumenten

pagina 75

De omgevingswet is uitgesteld en treedt nu op 1 oktober 2022 of 1 januari 2023 in werking. De Omgevingswet beoogt vier verbeterdoelen: - een inzichtelijk omgevingsrecht; - de leefomgeving centraal; - ruimte voor maatwerk; - een snellere en betere besluitvorming. Dit betekent een andere manier van werken en met nieuwe regelgeving door de overheid. Om aan de wet te voldoen stellen we nieuwe kerninstrumenten op en vervangen dan wel actualiseren we oude wet- en regelgeving op het gebied van het fysieke domein. Global goals:

Wettelijke instrumenten Wat hebben we bereikt Met betrekking tot de Omgevingsvisie, het Omgevingsplan en de Omgevingsprogramma’s: Het participatieproces loopt en de eerste resultaten worden begin 2022 opgeleverd, namelijk een notitie opgaven en ambities. Hierover is zowel intern de ambtelijke organisatie als bestuurlijk en in dialoogsessie de informatie opgehaald. Hoe weten we dat Vanuit het programma Omgevingswet worden zowel de raad als het college meegenomen. Vanuit de raad is er een raadswerkgroep Omgevingswet ingesteld die periodiek bijeen komt. Daarnaast is er in december 2021 een raadsinformatieavond gehouden waarin de thema’s omgevingsvisie en participatie zijn besproken. Vanuit de raad wordt de wijze waarop we hen via de raadswerkgroep en via informatieavonden meenemen gewaardeerd. Wat hebben we daarvoor gedaan Opstellen van de Omgevingsvisie In 2020 zijn we gestart met het voorbereiden van de participatie en het vaststellen van een koersdocument. In 2021 is een tekenwedstrijd voor kinderen georganiseerd, een enquête pagina 76

gehouden onder inwoners en ondernemers en konden foto's ingestuurd worden als “warming-up” voor de omgevingsvisie. Vervolgens inventariseren we opgaven en ambities bij onze partners. In 2021 hebben we ook de planning voor 2022 gemaakt. We gaan op basis van de inventarisatie van opgaven en ambities, varianten ontwikkelen. Bij het opstellen hiervan gaan we de verplichte plan-MER inzetten om de omgevingseffecten in beeld te brengen. Zo kan beargumenteerd worden wat de effecten zijn wanneer we voor een variant kiezen. Ook willen we gebruik maken van Big Data Analyse om te bekijken of we met het beleid onze doelen bereiken. Door te monitoren willen we de vinger aan de pols houden of de ambities in het omgevingsbeleid gerealiseerd worden. Voortdurend werken we samen met onze maatschappelijke partners, ondernemers en inwoners. Onze partnerorganisaties zoals het waterschap, de provincie, veiligheidsregio, ODBN, buurgemeenten, ZLTO, IVN, dorpsraden, GGD etc. betrekken we hierbij. In het hele proces maken we bewuste keuzes maken over de vorm van participatie en de rol van initiatiefnemers, (externe) partners en (interne) collega’s, zowel fysiek als digitaal. We maken keuzes over de manier waarop we initiatiefnemers/inwoners/ondernemers betrekken in dit proces.

Lopende beleidsvisies integreren we in dit concept, zoals het economisch beleid, de Woonvisie, Erfgoedvisie, Structuurplan Openbare Ruimte, etc. Nieuw beleid zoals Horeca- en evenementenbeleid, het groenstructuurplan en de nota bovenwijkse voorzieningen verwerken we meteen in de omgevingsvisie. Om de raad goed te betrekken bij de omgevingsvisie maken we gebruik van de raadswerkgroep Omgevingswet en hebben we een raadsinformatiebijeenkomst georganiseerd in 2021. Opstellen omgevingsplan door extern bureau Met negen collega's uit verschillende teams is een werkgroep omgevingsplan geformeerd waarin acties richting de inwerkingtreding van de wet worden geformuleerd en uitgewerkt. Er is een plan van aanpak opgesteld, waarin de noodzakelijke acties zijn opgenomen. Eén van die acties, het opstellen van een Verordening Fysieke Leefomgeving, is afgerond met het vaststellen ervan door de gemeenteraad op 7 oktober 2021. Aan de raadswerkgroep Omgevingswet is gevraagd richting te geven aan de vormgeving van het omgevingsplan, onder meer door het aangeven van de ambitie die de gemeente heeft met het tegemoetkomen aan initiatieven van inwoners en bedrijven. Vanaf inwerkingtreding van de Omgevingswet krijgen we van rechtswege een omgevingsplan. De eerste versie van dat omgevingsplan, het tijdelijk deel genoemd, laten we in het komende jaar opstellen door een extern bureau.

Afstemming omgevingsvisie met omgevingsplan Er heeft wekelijkse afstemming in het programmateam plaatsgevonden. Met een afwegingskader in de visie slaan we een brug naar het omgevingsplan. Met andere beleidsvelden, zoals met name de transitie landbouw, wordt tweewekelijks overlegd hoe concrete vragen uit de praktijk vertaald kunnen worden in zo'n afwegingskader. Aansluiting gemeente op het Landelijk Stelsel Omgevingswet (DSO) Inmiddels zijn drie sofwarepakketten aangeschaft, te weten VTH-software, Plansoftware en Toepasbare Regels software. Met de implementatie van deze drie systemen is reeds een begin pagina 77

gemaakt in 2021, maar dit zal wat betreft de inrichting van deze applicaties doorlopen in het komende jaar. Alle drie de systemen zijn (vooralsnog in de acceptatie omgeving) aangesloten aan het DSO. Opstellen van omgevingsprogramma’s De programma's volgen in 2023 logisch uit de omgevingsvisie. Vooruitlopend daarop is inmiddels gestart met het programma Transitie Landbouw.

Mensen toegerust op hun taak Wat hebben we bereikt We nemen de medewerkers, door deelname aan werkgroepen, mee in het denken vanuit de Omgevingswet. Tevens zijn in het vierde kwartaal van 2021 lunchbijeenkomsten georganiseerd, waar alle medewerkers zijn uitgenodigd. Tijdens deze lunchbijeenkomsten zijn medewerkers geïnformeerd over het doel van de Omgevingswet en de verandering die dat vraagt. Het komende jaar starten we met de uitvoering van het opleidingsplan voor medewerkers die het meest zijn betrokken bij de invoering van de Omgevingswet. Wat hebben we daarvoor gedaan Kennis en kunde Uitvoeren van het opleidingsplan en medewerkers vanuit het perspectief van werken maken met werk te betrekken. Daarnaast hebben we informatiebijeenkomsten gehouden. Cultuuromslag We hebben de nieuwe manier van werken vanuit de Omgevingswet opgenomen in de organisatieontwikkeling “Terug naar de kern”. Daarnaast leren medewerkers door het “werk maken van werk”.

Instrumenten Wat hebben we bereikt In 2021 is een begin gemaakt met het koppelen van drie nieuwe lokale systemen aan het DSO, waaronder een nieuwe VTH-systeem (Rx.Mission). Dit systeem is ingericht met processen en sjablonen en wordt gekoppeld met overige systemen van de gemeente. De inrichting van dit systeem zal in het komende jaar nog verder opgepakt worden. Wat hebben we daarvoor gedaan In 2021 is nog geen sprake van monitoring, nu we nog druk doende zijn om de systemen te implementeren en in te richten.

pagina 78

3. Woonvisie 2021-2026 Global goals:

Wat hebben we bereikt In december 2021 heeft de raad de woonvisie “Perspectief op goed wonen in onze kernen” (2022-2026) vastgesteld. Deze visie zet kwantitatief gezien in op het realiseren van 1.200 woningen in de planperiode, en op 1.800 woningen in 10 jaar. Kwalitatief zet de visie sterk in op betaalbare woningen: het is de bedoeling dat 75% van de nieuw te realiseren woningen vallen in de sociale huur, middenhuur en/of koop tot maximaal NHG. Qua strategie zet de visie in op het nemen van regie door de gemeente. Dit uit zich in transparantie over de woningbouwplanning, duidelijk aan de voorkant bieden als het gaat om locatie-ontwikkeling, het bewust omgaan met volkshuisvestelijk instrumentarium en het prioriteren van het realiseren van woningen op gronden die in eigendom zijn van de gemeente (waarbij er hier relatief veel aandacht uitgaat naar alternatieven woonvormen). Met de woonvisie zijn tevens een aantal notities vastgesteld die ontwikkelingslocaties aanwijzen voor het realiseren van alternatieve woonvormen en zijn locaties aangewezen waaraan prioriteit gegeven zal worden als het gaat om woningbouw. Tot en met derde kwartaal van 2021 zijn 131 nieuwe woningen gerealiseerd. Hieronder vallen 35 sociale huurwoningen. De projecten De Erven, de Zwarte Molen en Bergakkers hebben hier vooral aan bijgedragen.

Hoe weten we dat De woningbouwprogrammering / -planning is in 2021 voorzien van een update. Een deel ervan staat nu online. De kwalitatieve behoefte is verwerkt in de nieuwe woonvisie.

Wat hebben we daarvoor gedaan -

De nieuwe woonvisie is in december 2021 vastgesteld. De nieuwe kwantitatieve en kwalitatieve opgave is verwerkt in de nieuwe woonvisie. De data uit de visie zijn vooral gebaseerd op recent woningmarktonderzoek en ook op lokale input. Iedere vergunninghouder die uiterlijk 1 oktober 2021 aan onze gemeente is gekoppeld, heeft een concrete woning aangeboden gekregen. Hiermee is een belofte aan de provincie ingelost. De achterstand op de taakstelling is zo goed als ingelopen. In de tweede helft van 2021 heeft

pagina 79

-

-

-

de gemeente particuliere partijen benaderd om vergunninghouders te huisvesten. Het lijkt erop dat in 2022 en 2023 zal leiden tot resultaat. Aan de hand van de notitie “Alternatieve Woonvormen” gaan we op zeven locaties starten met uiteenlopende (interactieve) ontwikkelingstrajecten met het doel hier vernieuwende, duurzame en alternatieve woonvormen en –concepten te realiseren. Het locatieonderzoek naar potentiële woningbouwlocaties in en rondom de kernen is afgerond via de notitie “Bouwen op de Toekomst” (februari 2021 vastgesteld door college) en via de visie op de kernrandzones (november 2021 vastgesteld door college en op 1 december 2021 gepresenteerd is aan de Commissie Ruimtelijke Zaken). We gaan deze notities het komende jaar verder uitwerken in de notitie “Ontwikkelingslocaties”. Wij hebben een woningbouwplanning opgesteld. Deze staat inmiddels online. De woningbouwplanning is voorzien van een update (mede op basis van de nieuwe woonvisie). Wij hebben extra aandacht besteed aan het zo snel mogelijk bouwrijp maken van bouwlocaties.

4. Zorgvuldig ingericht openbaar gebied Global goals:

Wat hebben we bereikt Bij de realisatie van nieuwe woonwijken zoals onder andere De Erven in Heesch, Zwarte Molen in Nistelronde en Rodenburg in Heeswijk-Dinther hebben we de leefomgeving prettig, veilig, functioneel en toekomstbestendig ingericht. Hoe weten we dat Bij de inrichting van nieuwe woonwijken is gebruik gemaakt van beeldkwaliteitsplannen en inrichtingseisen uit de verschillende beleidsplannen. Hiermee voldoen de nieuwe plannen aan de eisen. Het gebruik van de openbare ruimte wordt in de gebruiksfase gemonitord.

Wat hebben we daarvoor gedaan In 2021 hebben wij de volgende plannen gerealiseerd: - Het woonrijp maken van een gedeelte van De Erven fase 1. - De aanleg van de nieuwe rotonde Cereslaan en de nieuwe Kruishoekstraat tussen de Beemdstraat en de rotonde. - Het woonrijp maken van een gedeelte van BP Rodenburg. - Rode coating op het fietspad Nistelrodeseweg tpv de kruisingen met zijwegen. pagina 80

-

Groenaanleg BP De Hoef. Herinrichting Traverse fase 1. Snelfietsroute fase 2. CPO de Hoef Heesch. Aanleg geluidsscherm Zwarte Molen.

5. Ruimtelijke kwaliteit kernen en buitengebied Global goals:

Wat hebben we bereikt De Gebiedsvisie Bebouwingsconcentraties Bernheze maakt voor zowel de gemeente als burgers duidelijk wat het wensbeeld is waarop gestuurd kan worden. Hoe weten we dat De gebiedsvisie Bebouwingsconcentraties Bernheze is 19 oktober 2021 door het college vastgesteld.

Wat hebben we daarvoor gedaan De gebiedsvisie is opgesteld op basis van een bureau- en veldonderzoek. Hierbij is gebruik gemaakt van de bestaande beleidsdocumenten. Daarnaast is een uitgebreid afstemmingstraject met een brede projectgroep van de gemeente Bernheze doorlopen. De gebiedsvisie is met diverse partijen besproken. De provincie Noord-Brabant is inhoudelijk bij het stuk betrokken geweest en heeft inhoudelijke input geleverd. Ook in diverse werkoverleggen met externe partijen waaronder partneroverleg in het buitengebied is de gebiedsvisie besproken. In de komende jaren ontwikkelen wij daarvoor een centrumvisie(s) voor de hoofdkernen.

6. VTH Verantwoording van de activiteiten en bereikte resultaten vindt uitgebreid plaats in het wettelijk verplichte jaarverslag VTH 2021.

pagina 81

Global goals:

Wat hebben we bereikt Door middel van het verlenen van omgevingsvergunningen en het houden van toezicht op de naleving ervan, hebben we een bijdrage geleverd aan een leefbare en veilige leefomgeving. Hoe weten we dat Door het instrument omgevingsvergunningen houden we grip op de leefbaarheid en veiligheid door keuzes te maken over en voorwaarden te verbinden aan ruimtelijke ontwikkelingen. Door toezicht en handhaving brengen we overtredingen in beeld en pakken we deze aan. Dit draagt direct bij aan een leefbare en veilige leefomgeving.

Wat hebben we daarvoor gedaan Stoppersregeling/warme sanering In verband met onder andere de stoppersregeling en de warme sanering varkenshouderijen hebben we in 2021 de nodige vergunningaanvragen behandeld en een aantal planologische procedures gevolgd, die leiden tot vergunningaanvragen. Ook hebben we principeverzoeken en/of aanvragen van de 12 initiatiefnemers, die meededen aan de warme sanering met prioriteit opgepakt. Veiligheid We organiseren structurele monitoring constructieve veiligheid (stoplichtmethode) en brandveiligheid van woningen en publieke gebouwen. Bodemtaken Met de komst van de Omgevingswet zal ook een aantal bodemtaken verschuiven van de provincies naar gemeenten. In 2021 hebben we geïnventariseerd om welke nieuwe taken het concreet gaat, welke formatie hiermee gemoeid is en op welke wijze we invulling zouden kunnen geven aan deze bodemtaken. Inmiddels is structureel budget voor de uitvoering van deze taken opgenomen in de begroting en is contact met de ODBN, inzake de (on)mogelijkheden om deze taken uit te laten voeren door de ODBN. De Wildhorst Eind 2020 heeft de raad het beleidsplan huisvesting internationale werknemers vastgesteld. Een van de speerpunten die hieruit naar voren komt is de huisvesting van arbeidsmigranten op recreatieterrein De Wildhorst in Heeswijk-Dinther.

pagina 82

Voor De Wildhorst is een plan van aanpak in ontwikkeling, welke we in samenspraak met een gebiedsontwikkelaar willen oppakken. Dit plan moet onder meer inzicht geven in de benodigde capaciteit voor toezicht en handhaving op het terrein De Wildhorst. Uitgangspunt vooralsnog is om geen nieuwe “strijdige situaties” dan wel excessen te laten ontstaan. (zie programma Sport, Cultuur en Recreatie). MIT We hebben actief deel genomen en hebben input geleverd aan relevante overleggen van de opgave openbare orde en veiligheid, zoals het Maasland Interventie Team (MIT). Deelname aan het MIT loopt tot en met 2022. In 2021 hebben we een evaluatie uitgevoerd met betrekking tot het VTH-deel van de deelname, de gerealiseerde effecten in relatie tot inzet van onze handhavers en de wens en (on)mogelijkheid om deze inzet structureel te maken. Inmiddels hebben de colleges van de gemeente Bernheze en Oss, naar aanleiding van deze evaluatie besloten om het MIT een vaste plek te geven in de beide organisaties. (zie programma veiligheid).

7. VTH, Wet kwaliteitsborging Global goals:

Wat hebben we bereikt Het wetsvoorstel Wet kwaliteitsborging in de bouw (Wkb) verschuift een deel van het toezicht op bouwkwaliteit naar een externe kwaliteitsborger en de initiatiefnemer. De gemeente blijft bevoegd gezag. Hierdoor neemt de ervaren kwaliteit van bouw- en woningtoezicht toe. De invoering van de Wet kwaliteitsborging is – evenals de Omgevingswet – echter uitgesteld tot 1 juli 2022. Hoe weten we dat In verband met de uitgestelde inwerkingtreding van de Wkb zijn (nog) geen concrete resultaten te benoemen.

Wat hebben we daarvoor gedaan In 2021 heeft de gemeente Bernheze geparticipeerd in zogenaamde pilotprojecten/proefprojecten. De opgedane ervaring met deze projecten levert input voor de invulling van de VTH processen, inclusief formatie. Vooruitlopend op de daadwerkelijke inwerkingtreding van de Wkb, wordt de

pagina 83

interne organisatie reeds voorbereid op de gewijzigde taken/activiteiten. In het komende jaar wordt dit verder gecontinueerd.

Beleidsindicatoren Bron: Waarstaatjegemeente.nl Beleidsindicator

Jaar realisatie

Nederland

Realisatie

Gemiddelde WOZ waarde (duizend euro)

2017 2018 2019 2020 2021

217 230 248 270 290

272 Geen data 292 321 333

Nieuw gebouwde woningen (aantal per 1.000 woningen)

2015 2016 2017 2018 2019

6,4 7,2 8,2 8,6 9,2

9,3 5,9 21,8 16,4 24,1

Demografische druk (%)*1

2017 2018 2019 2020 2021

53,3 53,7 53,9 54,2 54,6

57,2 57,5 57,4 57,6 58,6

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (in €)

2017 2018 2019 2020 2021

644 649 669 700 733

657 648 677 720 751

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (in €)

2017 2018 2019 2020 2021

723 721 739 773 810

753 693 724 772 802

1) De som van het aantal personen van 0 tot 15 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 15 tot 65 jaar.

Wat kostte het? Lasten 2021 Nr.

Omschrijving taakveld

8.1

Ruimtelijke ordening

1.317.719

2.635.663

2.010.145

15.178

31.506

379.286

8.2

Grondexploitatie (niet-bedrijventereinen)

15.713.643

8.528.813

9.308.345

18.052.370

10.659.895

11.576.771

8.3

Wonen en bouwen

1.729.737

1.858.803

1.980.199

1.518.525

1.562.078

1.703.745

0.10

Reserves programma 8

2.352.727

2.159.660

2.428.935

443.000

1.775.020

1.021.010

0

0

0

0

0

0

21.113.826

15.182.940

15.727.624

20.029.073

14.028.499

14.680.812

Afronding Totaal

Geraamd

Geraamd na wijzigingen

Baten 2021 Werkelijk

Geraamd

Geraamd na wijzigingen

Werkelijk

pagina 84

Financiële toelichting Financiële afwijking raming na wijziging t.o.v. werkelijk Nr.

Omschrijving taakveld

Lasten

Baten

Totaal

8.1

Ruimtelijke ordening

-625.519

-347.781

-973.299

8.2

Grondexploitatie (niet-bedrijventereinen)

779.532

-916.875

-137.343

8.3

Wonen en bouwen

121.396

-141.667

-20.271

0.10

Reserves programma 8

269.276

754.010

1.023.286

Taakveld 8.1 Ruimtelijke ordening Personeel taakveld Ruimtelijke ordening Ten behoeve van de Taskforce Ruimtelijke Ordening stelde de raad een krediet beschikbaar voor het werven van twee beleidsmedewerkers en een extra stedebouwkundige. Het traject heeft een looptijd van twee jaar. Het gedeelte van dit budget dat resteert wordt ingezet voor het vervolgen en afronding van dit project gedurende 2022.

Ruimtelijke ordening De resterende uitgaven op het krediet ecologische verbindingszones hebben in 2021 niet plaatsgevonden, waardoor de dekking uit de reserve nog niet is benut. Verder zijn de uitkeringen aan planschade (van buiten de grondexploitatie) lager dan geraamd en ook de daaraan gekoppelde advieskosten zijn in 2021 lager geweest.

Omgevingswet In 2021 zijn diverse gelden beschikbaar gesteld voor enkele projecten binnen de Omgevingswet, namelijk de projecten “OW omgevingsvisie”, “OW dso”, “omgevingsplan” en “omgevingswet algemeen”. Deze projecten lopen nog (nog niet alle uitgaven zijn gedaan), waardoor de geraamde afschrijvingslasten op het budget omgevingswet, fors lager zijn dan geraamd.

Taakveld 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) De activiteiten van de bouwgrondexploitatie worden toegelicht in paragraaf G van deze jaarrekening. Het resultaat is hier eveneens weergegeven. De kosten van bouw- en woonrijpmaken sluiten gezamenlijk redelijk aan met de raming. Enkele lasten die achterblijven op de raming zijn planbegeleiding en diensten van instanties. Echter zijn de gerealiseerde verkopen € 1,7 miljoen hoger dan de raming.

Taakveld 0.10 Mutaties reserves taakveld 8 De geraamde uitgaven op diverse initiatieven en investeringskredieten zijn niet of niet volledig uitgegeven, waardoor een lagere onttrekking uit de reserve heeft plaatsgevonden. pagina 85

De grootste onderdelen binnen dit programma, waarvoor de werkelijke dekking lager is dan geraamd zijn: Ecologische verbindingszones (geen uitgaven, € 125.000,- resterende dekking), Project Omgevingsvisie (uitgaven € 102.000,-, resterende dekking € 112.000,-), Project Omgevingswet-digitaal stelsel omgevingswet (uitgaven € 14.000,-, resterende dekking € 74.000,-). Door het naleven van de door het BBV opgelegde POC-methode (Percentage of Completion) in het grondbedrijf en de afsluitingen van complexen is voor € 2,2 miljoen aan winsten genomen van de bouwgronden in exploitatie woningbouw. Ten behoeve van de Taskforce Ruimtelijke Ordening stelde de raad een krediet beschikbaar voor het werven van twee beleidsmedewerkers en een extra stedebouwkundige. In 2021 geldt dat € 208.000,- is uitgegeven van de beschikbaar gestelde middelen van € 640.000,-. Het traject heeft een looptijd van twee jaar. Het gedeelte van dit budget dat resteert wordt ingezet voor het vervolgen en afronding van dit project gedurende 2022. De reservemutaties hebben een koppeling met de toelichting onder taakveld 8.1 personeel taakveld Ruimtelijke Ordening.

pagina 86

Deel 2: Paragrafen

pagina 87

A. Lokale heffingen Inleiding In artikel 10 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten is bepaald dat de paragraaf betreffende de lokale heffingen ten minste bevat: - de geraamde (en in de jaarstukken werkelijke) inkomsten; - het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; - een aanduiding van de lokale lastendruk; - een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid; - een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van tarieven en heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd.

Belastingen en heffingen Onroerende zaakbelasting De tariefsaanpassing voor 2021 bedroeg 1,8%. Dit is de bijgestelde prijsindex gelijk aan de recente meicirculaire 2020. Voor 2021 gelden de WOZ-waarden met waardepeildatum 1 januari 2020. Deze waarden zijn tot stand gekomen op basis van de geactualiseerde taxaties van het geïnventariseerde onroerend goed inclusief areaaluitbreiding (nieuwbouw, verbouw en sloop). Met de landelijke marktontwikkeling (waardestijging) is rekening gehouden bij de berekening van de tarieven 2021 en deze kwamen nagenoeg overeen met de werkelijkheid.

Afvalstoffenheffing Het afvalbeleid stelde de raad op 15 december 2016 vast. De rode draad hiervan is dat het restafval zoveel mogelijk wordt gescheiden van andere afvalstromen. Door maatregelen die betrekking hebben op de wijze van inzameling van het GFT, PMD, luiers, textiel en de effecten van tariefprikkels willen we onze doelstellingen halen. De tariefaanpassing voor 2021 heeft te maken met de hogere kosten van het PMD, het vervallen van de opbrengst van oud papier en hogere verwerkingskosten in het algemeen. We willen met het gedifferentieerd afvaltarief onze afvaldoelstellingen bereiken. Het niet scheiden brengt meer kosten met zich mee, terwijl het wel scheiden van afval wordt beloond door dit gratis te houden. De gemiddelde kosten per aansluitingen lagen in 2021 op € 241,- op begrotingsbasis. De afwijking ten

pagina 88

opzichte van de verwachtte gemiddelde kosten per aansluiting, hebben te maken met de door burgers aangeleverde kilo’s en ledigingen. De werkelijke kosten per aansluiting bedragen gemiddeld in 2021 € 249,-.

Rioolheffing Op basis van het Gemeentelijk Rioolplan 2020–2023 passen wij de tarieven aan met de trendmatige prijsindex van 1,8%.

Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen Ontwikkeling woonlasten en lokale lastendruk Onder woonlasten verstaan wij: OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. Bij vergelijking van de woonlasten 2021 begroting versus jaarrekening laten we eventuele waardeontwikkeling woningen en niet-woningen buiten beschouwing. Vanuit de opbrengsten OZB en riool is te zien dat de verschillen in opbrengst (begroting – werkelijk) beperkt zijn, en daarmee de uitgangspunten inzake waardeontwikkeling (ten behoeve van tariefbepaling) nagenoeg overeenkomen met de werkelijkheid. De werkelijke aanlevering inzake afval is als volgt: - aantal kg restafval daalt met 1,8% (van 68,8 kg naar 67,6 kg) - aantal ledigingen restafval stijgt met 19,0% (van 16 naar 19 ledigingen) - aantal ledigingen GFT stijgt met 190,6% (van 3,6 naar 10,4 ledigingen) De consequentie is dat de lastendruk woningen voor gebruikers met 3,3% stijgen en eigenaren en gebruikers met 1,1%.

De werkelijke inkomsten De opbrengsten van de (belangrijkste) belastingen en heffingen: Belastingen en heffingen

Geraamde inkomsten na wijziging

Werkelijke inkomsten

Mutatie in %

Onroerende zaakbelasting

7.531.802

7.501.915

-0,4

Afvalstoffenheffing (rest-fractie, GFT en milieustraat)

3.095.560

3.207.223

3,6

Rioolheffing

2.501.621

2.462.134

-1,6

Toeristenbelasting

47.192

237.830

404

Reclamebelasting

26.195

30.887

17,9

De grote afwijking bij toeristenbelasting heeft te maken met de verwachting dat door Corona fors minder overnachtingen zouden plaatsvinden (het doortrekken van die gedachte in 2021 die wij ook in 2020 hadden). Het blijkt echter dat er wel minder toeristische overnachtingen zijn, maar daarnaast veel meer overnachtingen door arbeidsmigranten. Hier komen 2 boekjaren bij elkaar, pagina 89

namelijk overnachtingen 2020 die wij ontvangen in 2021 (met een fors hogere inkomst), en de verwachtingen over 2021 (opgenomen als nog te ontvangen) Voor 2021 hebben wij ook de aangepaste raming (verwachtingen door corona) opgenomen, maar kunnen deze gezien de werkelijke inkomsten over 2020 niet op dat lage niveau handhaven voor 2021.

Kwijtscheldingsbeleid Op basis van artikel 26 van de invorderingswet geven wij uitvoering aan de kwijtschelding van belastingen. De gemeente Bernheze hanteert een zo ruim mogelijk kwijtscheldingsbeleid. Op 27 juni 2019 besloot uw raad in het kader van de harmonisatie van het kwijtscheldingsbeleid BSOB, dat: - voor de kosten van bestaan een percentage van 100% van de bijstandsnorm te hanteren voor personen jonger dan de AOW-gerechtigde leeftijd; - de norm voor de kosten van bestaan voor AOW-gerechtigden te baseren op de toepasselijke netto AOW-bedragen in de plaats van op de toepasselijke bijstandsnorm; - bij het bepalen van het netto-besteedbare inkomen voor kwijtschelding rekening wordt gehouden met de kosten van kinderopvang; - de kwijtschelding voor natuurlijke personen die een bedrijf of een zelfstandig beroep uitoefenen (kleine ondernemers) in stand wordt gehouden. Voor kwijtschelding komen de volgende heffingen in aanmerking: - onroerende zaakbelasting eigenaar woning en niet-woning en gebruik niet-woning; - afvalstoffenheffing tot het vastgesteld maximum van € 135,- o.b.v. Verordening op de heffing en invordering van afvalstoffenheffing Bernheze 2019; - rioolheffing.

Kostendekkendheid tarieven Op basis van de vernieuwing van het Besluit begroting en verantwoording worden met ingang van 2017 in de programma’s alleen de kosten opgenomen die betrekking hebben op het primaire proces. Het centraal begroten van de kosten van overhead betekent dat het niet langer mogelijk is om uit de taakvelden (voorheen producten) alle kosten voor de tarieven, die maximaal kostendekkend mogen zijn, in een keer uit de uitvoeringsinformatie af te leiden. Om deze reden is het van belang dat op een andere wijze uit de begroting blijkt hoe de tarieven worden berekend en welke (beleids)keuzes bij die berekening zijn gemaakt. We onderzoeken momenteel de mate van kostendekkendheid in relatie tot ruimtelijke plannen.

Rioolheffing Goede riolering is nodig voor de bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het tegengaan van wateroverlast. Als gemeente hebben we de taak om voor die riolering te zorgen:

pagina 90

we hebben de zorgplicht voor stedelijk afvalwater, voor afvloeiend hemelwater en voor grondwatermaatregelen. Met het nieuwe, meer adaptieve, GRP willen wij verder gaan door: - nog nadrukkelijker te kijken naar ontwikkelingen die in de stedelijke omgeving plaatsvinden rond water, grondstoffen, energie en ruimtelijke ontwikkelingen; - de zorgplicht nog breder in te bedden in de interne en externe processen, waardoor betere afstemming plaatsvindt op andere processen in de (openbare) ruimte. - Het projectmatig klimaatadaptief inrichten van de openbare ruimte. De beleidsambities die hierbij horen zijn: - adaptief en risicogestuurd beheer; - klimaatadaptatie; - samenwerking in As50+-verband; - inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen. Om alle kosten te kunnen dekken, heffen we rioolheffing. We heffen van eigenaren op basis van de WOZ-waarde Hierbij wordt onderscheid gemaakt in: - onroerende zaken die in hoofdzaak tot woning dienen, en - onroerende zaken die niet in hoofdzaak tot woning dienen. Het grootste deel van de lasten is bedoeld voor het opvangen van de vervanging en relining van de riolering. Gezien het feit dat er nogal wat onzekerheden zijn over het exacte tijdstip van de vervangingspiek (na 2040) en de ontwikkeling van nieuwe (goedkopere) renovatietechnieken is het niet verstandig om per direct een theoretisch op lange termijn kostendekkend tarief te hanteren.

De huidige heffing ligt onder het op lange termijn kostendekkende tarief. Er zijn vele scenario’s mogelijk om naar een kostendekkend niveau te groeien. In wezen is het een vraagstuk van verdeling in de tijd: hoe langzamer we naar een kostendekkend niveau groeien, hoe hoger we uiteindelijk uitkomen. Het zwaartepunt van de uitgaven komt na 2040. Daarom passen wij het tarief de komende jaren niet (behoudens inflatiecorrectie) aan. Vanaf 2030, rekening houdend met de verwachtte vervangingspiek, gaan we de tarieven verhogen. De reden hiervoor is gelegen in het feit dat de noodzaak tot stijging ontbreekt. Een tariefstijging hoeft namelijk pas na drie planperiodes (2030) te worden doorgevoerd om vanaf die periode te gaan sparen voor de (theoretische) vervangingspiek die na 2040 zal gaan optreden. De komende jaren zal duidelijk worden of die piek ook daadwerkelijk gaat optreden. In de tussenliggende periode zal de strategie vervangen versus relinen verder worden geoptimaliseerd. Deze benadering is tevens in overeenstemming met de aanbeveling van de Commissie BBV om ten behoeve van het tarief een horizon van 10 jaar te hanteren.

pagina 91

Kosten taakveld Riolering, excl. Onderhoud, incl. (omslag)rente1

2.229.490

Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen

-146.156

Netto kosten taakveld Riolering

2.083.334

Toe te rekenen kosten: Overhead BTW2 Totale kosten

Overige opbrengsten beschikking reserves

198.358 205.881 2.487.573

47.260

Opbrengst heffingen

2.462.134

Totaal opbrengsten

2.509.394

Dekkingspercentage

100,88%

1) Geen omslagrente agv geen boekwaarde activa. 2) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft (via BCF compensabele) BTW over gemaakte kosten in het kader van de riool heffing en gekort op de algemene uitkering.

Afvalstoffenheffing De focus ten aanzien van afval ligt tegenwoordig op het maximaal hergebruiken van producten en grondstoffen: de circulaire economie. Afval zien als grondstof is goedkoper, duurzamer en milieuvriendelijker. De richting die we op moeten is het denken en handelen van inwoners (nog) verder om te schakelen van afval naar grondstof, zodat het hergebruik stijgt en de hoeveelheid restafval daalt. De volgende ambities zijn in het beleidsplan opgenomen: - De milieuambitie: Bernheze moet er naar streven om in 2030 afvalloos te zijn (dat wil zeggen dat er geen huishoudelijk afval meer vrijkomt dat als restafval verwerkt moet worden). - De kostenambitie kan omschreven worden als “een goede kwaliteit tegen een redelijke prijs”. Bij voorkeur gaan de kosten voor afvalbeheer niet omhoog, maar een stijging is bespreekbaar als daar wat tegenover staat. - De serviceambitie: gemak voor de burger. Inwoners moeten hun afval zo veel mogelijk kwijt kunnen op het moment dat zij dat willen en zij zich dus ook weinig zorgen hoeven te maken over opslagruimte in huis (niet méér opslagmiddelen dan noodzakelijk). - Aandacht voor werkgelegenheid (als vierde element aan de afvaldriehoek): preventie, hergebruik en recycling van afval kan lokale (sociale) werkgelegenheid opleveren.

Denk hierbij aan nieuwe werkgelegenheid door sortering en vermarkting van afvalstromen, kringloopwinkels en repair-cafés. Dit aandachtspunt hanteren we als secundaire ambitie. De fysieke inzamelstructuur is opgebouwd uit een haalsysteem (huis-aan-huis), een decentraal brengsysteem en een centraal brengsysteem (milieustraat en twee groendepots). De financiële inzamelstructuur is opgebouwd uit: - een belasting per perceel (vastrecht),

pagina 92

-

een belasting voor het ledigen van een kliko fijn huishoudelijk restafval (fHRA), een belasting voor het aangeboden gewicht aan fijn huishoudelijk restafval, een belasting voor het aanleveren van bepaalde afvalstromen op de milieustraat (poorttarief).

Daarnaast zijn kosten verbonden aan het gebruik maken van de haalservice voor grof tuinafval binnen de bebouwde kom. Dit geheel van de afvalstoffenheffing is maximaal 100% kostendekkend. Kosten taakveld afval, excl. onderhoud, incl.(omslag)rente

2.593.336

Inkomsten taakveld(afval), excl. heffingen

-761.408

Netto kosten taakveld afval

1.831.928

Toe te rekenen kosten: Overhead

76.264

BTW1

431.427

Totale kosten

2.339.619

Overige opbrengsten beschikking reserves:

-878.760

Opbrengst heffingen

3.207.223

Totaal opbrengsten

2.328.463

Dekkingspercentage

99,52%

1) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft de kostprijsverhogende compensabele BTW over de gemaakte kosten. Voor deze compensabele is een korting toegepast op de algemene uitkering.

Grafrechten Grafrechten zijn retributies die de gemeente kan heffen op grond van artikel 229, eerste lid, onder a en b, van de Gemeentewet. Zij worden geheven voor het gebruik van de gemeentelijke begraafplaats of het gemeentelijke crematorium en voor het genot van in verband daarmee door de gemeente verleende diensten. De activiteiten binnen het taakveld Begraafplaatsen en crematoria gebaseerd op de Wet op de lijkbezorging hebben vooral een administratief karakter en zijn de volgende: - toewijzen van nieuwe graven/urnen; - begraven en cremeren; - reserveren van een bestaand of nieuw graf; - verlengen en beëindigen van grafrechten; - opgraven en/of herbegraven of cremeren; -

contacten met rechthebbenden, grafdelvers en uitvaartdiensten.

Daarnaast worden kosten gemaakt voor de instandhouding van onze gemeentelijke begraafplaats. Kosten die wij maken voor de instandhouding particuliere begraafplaats en oorlogsgraven laten wij buiten beschouwing.

pagina 93

Bovenstaande activiteiten zijn volledig toe te rekenen aan de kostendekkendheid grafrechten, met als uitgangspunt maximaal 100% kostendekkende tarieven. De volledige kostendekkendheid wordt niet gehaald vanwege het achterblijven van het aantal begravingen/crematies welke wij op basis van de kostendekkende tarieven hadden verwacht. Dit effect nemen wij straks mee in de bepaling van de kostendekkende tarieven van 2023. Kosten taakveld begraafplaatsen en crematoria, incl. (omslag)rente)1

83.048

Inkomsten taakveld(afval), excl. Heffingen Netto kosten taakveld Begraafplaatsen en crematoria

0 83.048

Toe te rekenen kosten: Overhead

11.750

Kosten taakveld Mutaties voorziening (saldo) Totale kosten

0 94.798

Overige opbrengsten

0

Opbrengst heffingen

57.513

Totaal opbrengsten

57.513

Dekkingspercentage

60,67%

1) Betreffen kosten taakveld Begraafplaatsen en crematoria exclusief de kosten begraafplaats Parkstraat (geen gemeentelijke begraafplaats) en overige lasten lijkbezorging (geen betrekking op gemeentelijke begraafplaats).

Leges De huidige legesverordening is verdeeld in drie titels, namelijk: - Titel 1: Algemene dienstverlening; - Titel 2: Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning; - Titel 3: Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn. Kruissubsidiëring binnen een titel is mogelijk, maar niet meer tussen titels.

Leges Algemene dienstverlening (Titel 1) Titel 1 bevat leges die voornamelijk betrekking hebben op de producten burgerzaken en producten bestuursstukken. Een aantal van deze leges zijn door het Rijk gemaximeerd met als gevolg dat het kostendekkend maken van deze leges Titel 1 forse effecten heeft op de andere producten. Vooralsnog maken we niet de keuze om binnen Titel 1 (algemene dienstverlening) kruissubsidiëring toe te passen. Daarmee accepteren wij een niet 100% dekking. Kosten taakveld(Burgerzaken)1

660.156

Netto kosten taakveld (Burgerzaken)

660.156

Toe te rekenen kosten: Overhead (taakveld RZ en RO)

367.641

pagina 94

Kosten taakveld(Ruimtelijke verordening) Totale kosten

5.259 1.033.056

Overige opbrengsten: Inkomsten taakveld excl. heffingen

25.536

Opbrengst heffingen

393.951

Totaal opbrengsten

419.487

Dekkingspercentage

40,6%

1) Omslagrente niet van toepassing; geen boekwaarde aanwezig.

Leges Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning (Titel 2) Legeskosten worden in rekening gebracht voor een omgevingsvergunning met de werkzaamheden: - bouwen en slopen; - afwijken van het bestemmingsplan zonder de activiteit bouwen; - inrit/uitrit maken, veranderen of gebruik ervan veranderen; - aanleggen van een weg; - kappen door niet particuliere eigenaren; - brandveilig gebruik. Voor Titel 2 geldt maximaal 100% kostendekkende tarieven. Kosten taakveld Wonen en bouwen1

1.193.801

Inkomsten taakveld(), excl. Heffingen

0

Netto kosten taakveld Wonen en bouwen

1.193.801

Toe te rekenen kosten: Overhead

586.068

Kosten taakveld Burgerzaken

17.973

Kosten taakveld Overhead

0

Kosten taakveld Crisisbeheersing en brandweer

55.613

Kosten taakveld Cultureel erfgoed

3.914

Kosten taakveld Milieutaak Kosten taakveld ruimtelijke ordening Totale kosten

0 18.781 1.876.150

Overige opbrengsten Opbrengst leges

1.515.223

Totaal opbrengsten

1.515.223

Dekkingspercentage

80,8%

1) Omslagrente niet van toepassing; geen boekwaarde aanwezig.

pagina 95

Leges Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn (Titel 3) Bevat alle leges die betrekking hebben op producten horeca, evenementen, brandbeveiligingsverordening en overige vergunningen in het kader van de APV (veelal producten met een maatschappelijk karakter). Uw raad heeft zich uitgesproken (onderzoek kostendekkendheid 2006 en 2011) om diensten in het maatschappelijk belang laag te houden waardoor de bereikbaarheid van burgers in de samenleving gegarandeerd blijft. Kosten taakveld Economische promotie1 Inkomsten taakveld(), excl. Heffingen Netto kosten taakveld Economische promotie

40.414 0 40.414

Toe te rekenen kosten: Overhead

48.661

Kosten taakveld Crisisbeheersing en brandweer

27.806

Kosten taakveld openbare orde en veiligheid

38.513

Kosten taakveld Milieubeheer Kosten taakveld ruimtelijke ordening Totale kosten

0 751 156.145

Overige opbrengsten Opbrengst leges

5.178

Totaal opbrengsten

5.178

Dekkingspercentage

3,3%

1) Omslagrente niet van toepassing; geen boekwaarde aanwezig.

Leges marktgelden Marktgelden worden geheven voor innemen van een marktplaats op één van de wekelijkse warenmarkten, of zijnde een standwerkersplaats. Losse standplaatsen en ventvergunningen vallen hier niet onder. Voor marktgelden geldt als uitgangspunt maximaal 100% kostendekkende tarieven. Kosten taakveld Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen1

19.753

Inkomsten taakveld(), excl. Heffingen

-2.045

Netto kosten taakveld Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

17.708

Toe te rekenen kosten: Overhead

13.506

Kosten taakveld Economische promotie

6.162

Totale kosten

37.376

pagina 96

Overige opbrengsten Opbrengst leges

24.065

Totaal opbrengsten

24.065

Dekkingspercentage

64,4%

1) Omslagrente niet van toepassing; geen boekwaarde aanwezig.

pagina 97

B. Weerstandsvermogen Weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente om haar taken voort te zetten ondanks financiële tegenvallers. Dit betekent dat de gemeente middelen beschikbaar moet hebben of in de loop der tijd beschikbaar kan maken om eventuele risico’s als die zich voordoen op te vangen. Voordat dit weerstandsvermogen bepaald kan worden zal zij eerst de weerstandscapaciteit en de risico’s moeten inventariseren. Het weerstandsvermogen wordt weergegeven in een ratio dat weergeeft in hoeverre de gemeente in staat is de risico’s op te vangen.

Weerstandscapaciteit Weerstandscapaciteit wordt bepaald door de vrij beschikbare middelen die we in kunnen zetten voor eventuele dekking bij het voordoen van risico’s. Wij maken daarbij onderscheid tussen een incidentele en een structurele component. Bij het beoordelen van de begroting hanteert de toezichthouder (provincie) voor de algemene reserves het bedrag zoals geraamd per 1 januari van het begrotingsjaar. Incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit: - Algemene reserves Naast de reserve nog nader te bestemmen hebben wij ook een algemene weerstandsreserve. Het is de algemene weerstandsreserve die wij volledig inzetten ten behoeve van de weerstandscapaciteit. De reserve nog nader te bestemmen zien wij als volledig vrij beschikbaar om in te zetten voor andere doeleinden waar de raad over wil beslissen. - Post onvoorzien (incidenteel) De post onvoorzien zorgt bij de jaarrekening niet voor weerstandscapaciteit, is onderdeel van het rekeningresultaat. - Stille reserves Niet aanwezig. - Incidentele begrotingsruimte De incidentele begrotingsruimte is € 0,-.

Reserves Overzicht per balansdatum: Reserves

Omvang Stand per 1-1

Incidentele weerstandscapaciteit

Algemene reserve (reserve nog nader te bestemmen)

19.248.144

0

Algemene weerstandsreserve

8.605.397

8.605.397

Post onvoorzien (incidenteel)

94.472

0

0

0

Stille reserves

pagina 98

Reserves

Omvang

Incidentele begrotingsruimte

0

0

Totaal

8.605.397

Post onvoorzien De post onvoorzien zorgt bij de jaarrekening niet voor weerstandscapaciteit, maar is onderdeel van het rekeningresultaat.

Structurele weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit:

Onbenutte belastingcapaciteit -

-

De macronorm is vervallen per 1 januari 2020. Het Rijk heeft met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) afgesproken dat vanaf 2020 een benchmark woonlasten wordt ingevoerd om jaarlijks de ontwikkeling van de lokale lasten inzichtelijker te maken. Met de invoering van de benchmark is afgestapt van de afspraak dat de ontwikkeling van de lokale lasten jaarlijks wordt gemonitord met de macronorm onroerende zaakbelasting (ozb, de macronorm). De provincie geeft daarnaast aan dat de onbenutte belastingcapaciteit als volgt bepaald moet worden: “De nog onbenutte OZB gelijk aan de belastingheffing die nog kan plaatsvinden tot het niveau dat een gemeente moet heffen om voor toelating artikel 12 aanvraag in aanmerking te komen (onder curatelestelling rijk)”. Deze richtlijn volgen we.

2021

Artikel 12 norm

Gewogen gemiddelde OZB tarief Bernheze

Ruimte t.o.v. artikel 12

0,1809%

0,1400%

2.201.629

Stand per 1-1 (obv begroting)

Structurele Weerstandscapaciteit

Post onvoorzien structureel Niet aanwezig.

Structurele begrotingsruimte De structurele begrotingsruimte 2021 is nihil.

Onbenutte belastingcapaciteit

2.201.629

2.201.629

Post onvoorzien (structureel)

0

0

Structurele begrotingsruimte

0

0

2.201.629

2.201.629

Totaal

pagina 99

Risico's Kwantificering risico’s Voor de kwantificering van de afzonderlijke risico’s maken wij gebruik van: - de maximale omvang van het risico; - de kans dat een risico zich voordoet (risicofactor); - de termijn waarbinnen dit risico verwacht kan worden (tijdsfactor). In samenspraak met de verantwoordelijke medewerkers bekijken wij wat de risico’s zijn en maken wij een inschatting op basis van tijd en geld. Ieder op basis van zijn/haar expertise.

Berekeningswijze Omvang risico (gewogen) = maximale omvang (ongewogen) x risicofactor x tijdsfactor Soort

Toelichting

Percentage

Risicofactor 1

Hoog

80%

Risicofactor 2

Gemiddeld

50%

Risicofactor 3

Laag

20%

Tijdfactor 1

binnen 1 jaar

100%

Tijdfactor 2

binnen 2 jaar

50%

Tijdfactor 3

binnen 5 jaar

20%

Tijdfactor 4

langer dan 5 jaar

10%

Op basis van deze berekeningswijze zijn de risico’s doorgerekend. In de volgende tabellen zijn de risico’s weergegeven, gesplitst in incidentele en structurele risico’s.

Overzicht incidentele risico’s Risicobeschrijving Wachtgelden wethouders

Risicovolume

Gewogen risico 443.000

354.400

Provincie

0

0

Covid-19

2.500.000

2.000.000

Heesch West

981.000

245.250

Vlagheide

500.000

400.000

Nieuwe omgevingswet

500.000

200.000

Renovatie Bruijstenhof

500.000

50.000

Startersleningen

77.200

1.544

Bouwgrondexploitatie

1.349.326

1.349.326

Totaal incidentele risico’s

6.850.526

4.600.520

pagina 100